Պողոսյան — ԼԴ/0025/01/22

ԼԴ/0025/01/22

Բ.»

(ՅԱՏ Տ ԱԱ. ի

///, Ք ՀՅԵխԱ 6

Մ-Ն

ՀԲԸՄ

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ

ՎՃՌԱԲԵԿ ԴԱՏԱՐԱՆ

ՈՐՈՇՈՒՄ

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ

Լոռու մարզի առաջին ատյանի

ընդհանուր իրավասության դատարան,

նախագահող դատավոր՝ Մ.Հարությունյան

Հայաստանի Հանրապետության

վերաքննիչ քրեական դատարան,

նախագահող դատավոր՝ Կ. Ամիրյան

դատավորներ՝ Մ. Մարաբյան

Մ. Մակյան

2024 թվականի նոյեմբերի 5-ին քաղաք Երնանում

ՀԸ Վճռաբեկ դատարանի հակակոռուպցիոն պալատի կոռուպցիոն

հանցագործությունների քննության դատական կազմը (այսուհետ` Վճռաբեկ դատարան),

նախագահությամբ՝ Ե.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆԻ

մասնակցությամբ դատավորներ՝ Ա.ԿՐԿՅԱՇԱՐՅԱՆԻ

Ռ.ՄԽԻԹԱՐՅԱՆԻ

Ս.ՉԻՉՈՅԱՆԻ

Դ.ՎԵՔԻԼՅԱՆԻ

գրավոր ընթացակարգով քննության առնելով ամբաստանյալ Արմեն Յուրայի Պողոսյանի վերաբերյալ ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի (այսուհետ նան՝ Վերաքննիչ դատարան)՝ 2023 թվականի մայիսի 3Լի որոշման դեմ ՀՀ գլխավոր դատախազ Ա. Վարդապետյանի վճռաբեկ բողոքը,

ՊԱՐԶԵՑ

Գործի դատավարական նախապատմությունը.

1. Լոռու մարզի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի (այսոհետ նան՝ Առաջին ատյանի դատարան) 2022 թվականի նոյեմբերի 25-ի դատավճռով ամբաստանյալ Ա.Պողոսյանը մեղավոր է ճանաչվել 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի (այսուհետ նան՝ ՀՀ նախկին քրեական օրենսգիրք) 314-րդ հոդվածի Լին մասով (երկու դրվագ) նախատեսված արարքում, ն նրա նկատմամբ վերջնական պատիժ է նշանակվել տուգանք՝ 250.000 (երկու հարյուր հիսուն հազար) ՀՀ դրամի չափով:

2. Վերոնշյալ դատական ակտի դեմ ՀՀ գլխավոր դատախազության ՀՀ հակակոռուպցիոն կոմիտեում մինչդատական վարույթի օրինականության նկատմամբ հսկողության վարչության պետի տեղակալ Է.Արսենյանի կողմից բերված վերաքննիչ բողոքի քննության արդյունքում Վերաքննիչ դատարանի՝ 2023 թվականի մայիսի 31Լի որոշմամբ Առաջին ատյանի դատարանի որոշումը մասնակի բեկանվել է, ամբաստանյալ Արմեն Յուրայի Պողոսյանը մեղավոր է ճանաչվել 2021 թվականի մայիսի 5-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի (այսուհետ նան՝ ՀՀ գործող քրեական օրենսգիրք) 445-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարքի կատարման մեջ (երկու դրվագ), ն նրա նկատմամբ վերջնական պատիժ է նշանակվել տուգանք՝ 250. 000 (երկու հարյուր հիսուն հազար) ՀՀ դրամի չափով:

Վերաքննիչ դատարանի՝ 2023 թվականի մայիսի 3Լի որոշման վերաբերյալ դատական կազմի դատավոր Կ.Ամիրյանը ներկայացրել է հատուկ կարծիք:

3. Վերաքննիչ դատարանի վերոնշյալ որոշման դեմ ՀՀ գլխավոր դատախազ Ա.Վարդապետյանի կողմից բերվել է վճռաբեկ բողոք, որը Վճռաբեկ դատարանի՝ 2023 թվականի նոյեմբերի 2-ի որոշմամբ ընդունվել է վարույթ ն սահմանվել է դատական վարույթի գրավոր ընթացակարգ:

Դատավարության մասնակիցների կողմից վճռաբեկ բողոքի պատասխան չի ներկայացվել:

2

Վճոաբեկ բողոքի հիմքերը, փաստարկները ն պահանջը.

Վճռաբեկ բողոքը քննվում է հետնյալ հիմքերի ու հիմնավորումների սահմաններում.

4. Բողոքաբերը գտել է, որ Առաջին ատյանի դատարանը, 2022 թվականի նոյեմբերի 25-ին կայացրած դատավճռով Ա.Պողոսյանի նկատմամբ որպես լրացուցիչ պատիժ չնշանակելով որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելու կամ որոշակի գործունեությամբ զբաղվելու իրավունքից զրկելը, իսկ Վերաքննիչ դատարանը, լրացուցիչ պատժի մասով անփոփոխ թողնելով դատավճիռը, թույլ են տվել դատական սխալ՝ նյութական օրենքի խախտում, որն ազդել է գործի ելքի վրա: Մասնավորապես, բողոքաբերի պնդմամբ, դատարանները չեն ապահովել կիրառվող օրենսդրության ն պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին:

Բողոք բերած անձը փաստել է, որ, ի տարբերություն ՀՀ նախկին քրեական օրենսգրքի 314-րդ հոդվածի Լին մասի սանկցիայի, որով որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելու կամ որոշակի գործունեությամբ զբաղվելու իրավունքից զրկելը հանդիսանում է լրացուցիչ պատիժ, ՀՀ գործող քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր մասի կարգավորումների ուժով որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելու կամ որոշակի գործունեությամբ զբաղվելու իրավունքից զրկելը կարող է կիրառվել ն որպես հիմնական պատիժ, ն' որպես լրացուցիչ պատիժ: Ավելին՝ որպես լրացուցիչ պատիժ դատարանն այն կարող է նշանակել անկախ այն հանգամանքից, թե որպես հիմնական պատիժ այն սանկցիայում նախատեսված է, թե՝ ոչ:

Ըստ բողոքի հեղինակի վերոգրյալ հետնությունների համար հիմք է հանդիսանում ոչ միայն այն, որ ՀՀ գործող քրեական օրենսգրքի 57-րդ հոդվածի 3-րդ մասի ուժով որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելու կամ որոշակի գործունեությամբ զբաղվելու իրավունքից զրկելը կարող է կիրառվել ն' որպես հիմնական, ն' որպես լրացուցիչ պատիժ, այլ նան այն, որ օրենսդիրն այդ պատժատեսակի համար, կախված նրանից, թե որպես լրացուցիչ պատիժ է այն կիրառվում, թե՝ որպես հիմնական, սահմանել է կիրառման տարբեր պայմաններ, ինչից բխում է, որ եթե անձի նկատմամբ նշանակվել է մեկ հիմնական պատիժ, օրինակ` տուգանք, ապա որպես լրացուցիչ պատիժ որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելու կամ որոշակի գործունեությամբ զբաղվելու

Յ

իրավունքից զրկելը կարող է նույնպես նշանակվել, սակայն ոչ այն պայմաններով, որոնք նախատեսված են դրա՝ որպես հիմնական պատիժ կիրառվելու դեպքում:

Ելնելով վերոգրյալից բողոքաբերը փաստել է, որ ՀՀ գործող քրեական օրենսգրքի 445-րդ հոդվածի Լին մասով նախատեսված արարք կատարելու դեպքում հիմնական պատժի հետ որպես լրացուցիչ պատիժ որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելու կամ որոշակի գործունեությամբ զբաղվելու իրավունքից զրկելը նշանակելու օրենսդրական արգելք առկա չէ:

Բացի այդ, բողոքաբերը պնդել է, որ ամբաստանյալ Ա.Պողոսյանի կողմից կատարված հանցավոր արարքն իր բնույթով կապված է նրա զբաղեցրած պաշտոնի հետ, ուստի Ա.Պողոսյանի նկատմամբ որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելու կամ որոշակի գործունեությամբ զբաղվելու իրավունքից զրկելը՝ որպես լրացուցիչ պատիժ, նշանակելով միայն հնարավոր կլինի հասնել պատժի նպատակների իրագործմանը, իսկ վերջինիս «Հանրային ծառայության մասին» ՀՀ օրենքի 3-րդ հոդվածի իմաստով հանրային ծառայության պաշտոն ն հանրային պաշտոն զբաղեցնելու իրավունքից զրկելով կապահովվի պատժի անհատականացման սկզբունքի արդյունավետ իրացումը ն մեղադրյալի կողմից տվյալ բնույթի հանցավոր վարքագիծ դրսնորելու հետագա հնարավոր ռիսկերի չեզոքացումը:

5. Վերոշարադրյալի հիման վրա բողոքաբերը խնդրել է մասնակի՝ պատժի մասով, բեկանել Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2022 թվականի նոյեմբերի 25-ի դատավճիռը նշանակված պատժի մասով անփոփոխ թողնելու վերաբերյալ Վերաքննիչ դատարանի՝ 2023 թվականի մայիսի 31-ի որոշումը՝ կայացնելով դրան փոխարինող դատական ակտ, ն ամբաստանյալ Ա.Պողոսյանի նկատմամբ, բացի նշանակված տուգանք պատժատեսակից, որպես լրացուցիչ պատիժ նշանակել նան որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելու իրավունքից զրկելը՝ 3 (երեք) տարի ժամկետով:

Վճռաբեկ բողոքի քննության համար էական նշանակություն ունեցող փաստական հանգամանքները.

6. 2022 թվականի փետրվարի 16-ին որոշում է կայացվել Արմեն Յուրայի Պողոսյանին ՀՀ նախկին քրեական օրենսգրքի 314-րդ հոդվածի 1-ին մասով՝ երկու դրվագով, որպես մեղադրյալ ներգրավելու մասին այն բանի համար, որ. «/...) ՐՆ)ա,

4

206 թվականի հոկտեմբերի 22ից զբաղեցնելով ՀՀ ոստիկանության ՃՈ ճանապարհապարեկային ծառայության 2րդ սպայական գումարտակի 5-րդ սպայական վաշտի 2-րդ սպայական դասակի տնեասչի պաշտոնը ն հանդիսանալով մշտապես իշխանությաւն ներկայացուցչի լիազորություններով օժտված պետական ծառայություն իրականացնող պաշտոնատար անձ, կատարել է երկու դրվագ պաշտոնեակաւն կեղծիք, որպիսի գործողությունները դրսնորվել են հետնյալում:

Այսպես.

ՀՀՇ ռատիկանության պետի 2016 թվականի հոկտեմբերի 22ի թիվ 290ԼԱ հրամանով ՀՀ ոստիկանության «Ճանապարհային ոստիկանություն» ճանապարհապարեկային ծառայության երկրորդ ապայական գումարտակի հինգերորդ սպայական վաշտի երկրորդ սպայական դասակի տեսուչի պաշտոնին նշանակված Արմեն Պողոսյանը «Տոյորա Կորոլլա» մակնիշի, 209 11 02 հաշվառման համարանիշի, 2556 կողային համարի ծսւոայողական ավտոմեքենայով 2021թվականի նոյեմբերի 2Լին՝ ժամի 09:35-ին, Վանաձոր-Ալավերդի ավվտճանապարհահապտվածի Զ-րդ կիլոմերրի հատվածում փեղակայված անշարժ պահակակետում ծառայություն իրականացնելու ժամանակ, վարչաւկան իրավախախտման փատրն արձանագրելու ն վարչական պատասխանամվությաւն ենթարկելու մասին արձանագրություն կազմելու ն որոշում կայացնելու նպատակով կանգնեցրել է կարմիր լույսեյտվ վերասարքավորված լուսարձակներով «ԲՄՎ» մակնիշի, 36 ՆԻ 17 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան, որի վարորդը ն կողքի ուղնորը եղել են չամրակապված, իսկ վերջինիս գրկում, առանց երեխային պահեու համար նախատեսված հարմարանքով կահավորանքի առկայության եղել է նաւն անչափահաս երեխա: Արմեն Պողոսյանը, հայտնաբերած վերոհիշյալ վարչական իրավախախվաւմների փարը «Վարչական իրավախախպումների վերաբերյալ» ՀՀ օրենսգրքի 123-րդ հոդվածի Էին մասով, 123-րդ հոդվածի Լին մասով ն 124-րդ հոդվածի 10-րդ մասով արձանագրելու ն ինդհանուրը` 35.000 ՀՀ դրամ վարչական տույժ նշանակելու պարփավորություն ունենալու պայմաններում, ատուգմաւմը պարզելով, որ ավտոմեքենայի վարորդը հանդիսանում է ՀՀ ՊՆ Մ զորամասի աշխատակից Հայկ Սաքանյանը, վերջինիս օգնելու ն առավել մեղմ վարչական իրավախախպտումներ թույլ տալու վերաբերյալ արձանագրություններ կազմելու անձնական դրդումներից ելնելով միասնական դիվավորությամի, փոխարենը կազմել ն շրջանառության մեջ է դրել պաշտոնեաւկաւն

5

փաստաթուղթ հանդիսացող` վարչական իրավախախտման վերաբերյալ երկու կեղծ արձանագրություններ ն որոշումներ: Մասնավորապես, 5.000 ՀՀ դրամ վարչական մւյժ նշանակելու վերաբերյալ կազմած առաւջին արձանագրությունում ն կայացրած թիվ ԱՖ 734857 որոշման մեջ մտցրել է ակնհայտ կեղծ տեղեկություններ այն մասին, թե իրր ծառայողական ավտոմեքենայում եղած «Բինալր» վեսեաւկի արագաչուփ սաւրքի միջոցով արագությունը որոշելու արդյունքում պարզել է, որ Հայկ Սաքանյանը բնակավայրում 5 կմժով գերազանցել է թույլատրելի արագությունը, մինչդեռ ավտոմնքենայում նման սարք տեղադրված չի եղել, իսկ երկրորդ` 5.000 ՀՀ դրամ վարչական փույժ նշանակելու վերարերյալ արձանագրությունում ն ԱՖ 734858 որոշման մեջ մտցրել է ակնհայտ կեղծ տեղեկություններ, թն իբր վերջինս առանց ազդանշան տալու կատարել է վերադասավորում:

Բացի այդ, Արմեն Պողոսյանը «Տոյովա Կորոլլա» մակնիշի, 209 11102 հաշվառման համարանիշի, 2556 կողային համարի ծսւոայողական ավտոմեքենայով 2021թվականի նոյեմբերի 2Լին՝ ժամը 09:55-ին, Վանաձոր-Ալավերդի ավփտոճանապարհահավտվածի Զրդ կիլոմետրի հատվածում տեղակայված անշարժ պահակակետում, վարչական իրավախախտման փաստն արձանագրելու ն վարչական պատասխանավպվության ենթարկելու մասին համապապտաւսխուն արձանագրություն կազմելու նպատակով կանգնեցրել է վարորդի ն ուղնեորի կողմից չամրակապված «Քրայսլեր» մակնիշի, 811 001 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան: Հայփնաբերած վարչական հիրավախախպման փաւարերը «Վարչական իրավախախտումների վերաբերյալ» ՀՀ օրենսգրքի 1233-րդ հոդվածի Էին մասով արձանագրելու ն ընդհանուր` 20.000 ՀՀ դրամ վարչական տույժ նշանակելու պարվաւվորություն ունենալու պայմաններում, ստուգմամբ պարզելով, որ ավտոմեքենայի վարորդը հանդիսանում է մոր ազգական Սանդրո Մաղաքյանը, վերջինիս օգնելու ն առավել մեղմ վարչական իրավախախտումներ թույլ ալու վերաբերյալ արձանագրություններ կազմելու անձնական դրդումներից ելնելով մտխարենը միասնական դիտավորությամի կազմել ն շրջանառության մեջ Լ դրե. պաշտոնեական փատտրաթուղթ հանդիսացող՝ վարչական իրավախաւխվմեւն վերաբերյալ կեղծ արձանագրություններ ն որոշումներ: Մասնավորապես, կազմած առաջին 75.000 ՀՀ դրամ վարչական տույժ նշանակելու վերաբերյալ արձանագրությունում ն կայացրած թիվ ԱՖ 734659 որոշման մեջ մվգրել է ակնհայտ կեղծ տեղեկություներ այն մասին, թե իրը ծառայողական

ավտոմեքենայում առկա «Բինար» փեսակի արագաչափ սարքի միջոցով արագությունը որոշելու արդյունքում պարզել է, որ Սանդրո Մաղաքայանը բնակավայրում 5 կմժով գերազանցել է թույլատրելի արագությունը, մինչդեռ արագաչափ սարքը ավտոմնքենայում չի եղե, իսկ երկրորդ՝ 5.000 ՀՀ դրամ վարչական փտույժ նշանակելու վերաբերյալ արձանագրությունում ն ԱՖ 734860 որոշման մեջ մրցրել է ակնհայտ կեղծ տեղեկություններ, թն իբր վերջինս ընթացքի ժամանակ բացել է փրանապորտային միջոցի դուռր»: (..-)»:

7. Առաջին ատյանի դատարանն իր՝ 2022 թվականի նոյեմբերի 25-ի դատավճռում նշել է. «(.) Դատարանը, պավշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում հետազոտելով գործով ձեոք բերված ապացույցները ե դրանք գնահատելով վերաբերելիության, թույլավտելիության, արժաւնահավատության, իսկ ամրողջ ապացույցներն իրենց համակցությամի` գոիծի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, դրանց բազմակողմանի, լրիվ ն օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված ներքին համոզմամի գտնում է, որ ապացուցված Լ, որ ամիասվաւնյալ Արմեն Յուրայի Պողոսյանը 2016 թվականի հոկտեմբերի 22-ից զբաղեցնելով ՀՀ ոատիկանության ՃՈ ճանապարհապարեկային ծառայության 2րդ սպայական գումարտակի 5-րդ սպայական վաշտի 2-րդ սպայական դասակի տնեասչի պաշտոնը ն հանդիսանալով մշտապես իշխանությաւն ներկայացուցչի լիազորություններով օժտված պեարական ծառայություն իրականացնող պաշտոնատար անձ, կատարել է երկու դրվագ պաշտոնեական կեղծիք (...):

Արմեն Պողոսյանի պատիժը մեղմացնող հանգամանք է դիտվում այն, որ

-պատիժ նշանակելու պահին նրա խնամքին են գտնվում երեք անչափահաս երեխաները. 04.04.2007թ. ծնված Յուրի Արմենի Պողոսյանը, 14.06.2010թ. ծնված Արման Արմենի Պողոսյանը ն 27.09.2022թ. ծնված Անգելինա Արմենի Պողոսյանը,

-առաջադրված մեղադրանքում մեղադրյալն իրեն մեղավոր Է ճանաչել` դեռնս նախաքննության ընթացքում տվել խոսվտվանական ցուցմունք, զղջացել է իր կատարած արարքի համար (տե՛ս ՀՀ քրեական օրենագրքի 70-րդ հոդվածի 2-րդ մաս' պատիժ նշանակելիս դատարանը կարող է հաշվի առնել նան սույն հոդվածի Էին մասով չնախատեսված մեղմացնող այլ հանգամանքներ, ինչպես նան տես Սերոր ւՏե՛ս նյութեր, հատոր 1-ին, թերթեր 75-77: յ

Սարգսյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի՝ 2012 թվականի նոյեմիերի Լի թիվ ՍԴ/0109/01/12 որոշման 26-րդ կեվր):

Դատարանն արձանագրում է, ու մեղադրյալ Արմեն Պողոսյանի

պատասխանապտվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ առկա չեն:

(-.)

Վերը մեջբերված իրավական նորմերում ն դիրքորոշումներում սահմանված չափանիշների համատեքստում գնահավելով մեղադրյալ Արմեն Պողոսյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 314-րդ հոդվածի Լին մասով կատարված հանցագոլծությաւն բնութի նե հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, խախտված հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում, պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը,

-հանցանքը կատարելուց հերո մեղադրյալի դիսնորած վարքագիծը,

-պատասխանատվություն, Օն պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, պատասխանապվությունը, ն պատիժը ծանրացնող հանգամանքների

բացակայությունը:

Դատարանը նան հաշվի է առնում անձր բնութագրող հանգամանքները, մասնավորապես այն, որ ամբասվտաւնյալ Արմեն Պողոսյանն ամուսնացած Լ, նրա խնամքին են երեք անչափահաս երեխաները, նախկինում դատապարվնված չի եղել:

Վերոգրյալի հաշվառմամը՝ Դատարանը հանգում է այն հեվաության, որ տվյալ դեպքում սանկցիայով նախատեսված ամենամեղմ պատժատեսակի՝` վանգանքի միջոցով հնարավոր է ապահովել պատժի նպատակների իրացվելիությունը:

(-.)

Վերը շարադրված իրավական նորմերի վերլուծությունից հետնում է, որ 2022 թվականի հուլիսի Լից ուժի մեջ մտած քրեական օրենսգրքով փուգանք պատժատեսակի նվազագույն չափր ակսվում է 340.000 ՀՀ դրամից /ՀՀ նվազագույն աշխատավարձի մասին օրենքով սահմանված նվազագույն աշխատավարձի չափր՝ 68.000 ՀՀ դրամի հնգապատիկ չավմ, իսկ 2005 թվականի քրեական օրենսգրքով նախատեսված տուգանքի նվազագույն չափր սկսվում է 30.000 ՀՀ դրամից:

Բացի այդ 2003 թվականի ՀՀ քրեական օրենսգիքի 314-րդ հոդվածի Էին մասով նախատեսված ամենամեղմ պամժի՝ փուգաւնքի սահմանաչափր 200.000 ՀՀ դրամ է, իսկ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 445-րդ հոդվածի Էին մասով նախատեսված տուգանքի

նվազագույն չափր 340.000 ՀՀ դրամ է /եթն վերջինիս ամսեկան եկամուտը ավել լինի, քան ՀՀ նվազագույն աշխատաւվարձր՝ 68.000 ՀՀ դրամ, ապա նվազագույն չափի շեմը ավելի բարձր կլինի/:

Իսկ վերր նշված դրույթների համաձայն խարացնող օրենքը կամ դրա մասը հետադարձ ուժ ունենալ չի կարող, հերնարար Արմեն Պողոսյանի նկավտմեւմբը պատիժ նշանակելիս պերք է առաջնորդվել 2003 թվականի ՀՀ քրեական օրենսգրքի ընդհանուր մասով վտւզանք պատժատեսեւկը ն հատուկ մաւսով արարքը նախատեսող հոդվածի սանկցիայի սահմանաչավով:

Ինչ վերաբերվում է ամբասվաւնյալի նկավմամի լրացուցիչ պատիժ նշանակելուն, ապա Դավտաւլտանը այդ կապակցությաւմը հարկ է համարում ընդգծել, որ 2022 թվականի հուլիսի Լից ուժի մեջ մրած քրեական օրենսգրքով լրացուցիչ պավփժները, այդ թվում որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելու կամ որոշակի գործունեությամը զբաղվելու իրավունքից զրկելը դարձել է հայեցողական, այսինքն նշված լրացուցիչ պատիժ նշանակեր թողնվել է Դատարանի հայեցողությաւնը: Ի տարբերություն դրա, 18.04.2003թ ՀՀ քրեական օրենսգիքի մի շարք հոդվածների սանկցիաներով լրացուցիչ պատիժ նշանակելը, այդ թվում որոշակի պաշվտններ զբաղեցնելու կամ որոշակի գործունեությամբ զբաղվելու իրավունքից զրկելլ, պարվաւդիր էր:

Ուստի Դատարանը գտնում է, որ 2022 թվականի հուլիսի Էին ուժի մեջ մվւած ՀՀ քրեական օրենսգրքի դրույթները` լրացուցիչ պատիժ նշանակելու մասով, Արմեն Պողոսյանի նեկատմամի կիրառելի են այնքանով, որքանով րարնելավում են ամբաստանյալի իրավական վիճակը՝ այսինքն Դատարանը կարող է ն չեշանակել լրացուցիչ պատիժ: (...)»:

8. Վերաքննիչ դատարանը, 2023 թվականի մայիսի 31-ին կայացված որոշմամբ մասնակի բեկանելով Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը, մասնավորապես նշել է. «(...) Վերաքննիչ դատարանը, համապարփակ վերլուծության ենթարկելով ներկայացված վերաքննիչ բողոքը, վերոգրյալ իրավական նորմերը ն դատավարության մասնակիցների դիրքորոշումը, հանգում է այն հետնության, որ սույն գործով աոկա է մի իրավիճակ, երը Ա.Պողոսյանին մեղսագրվող հանցանքների համար պատասխանավվություն սահմանող քրեական օրենքը փովախվել է ն՛ 2 Տե'ս նյութեր, հատոր 2-րդ, թերթեր 118-121: /

մալմացման, ն' խստացման առումով: Այն որ ամբաատրանյալ ԱՊողոսյանին վերագրված հանցագործությունը նախկինում դասվել է միջին, իսկ 2021 թվականի մայիսի 5-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի պայմաններում՝ ոչ մեծ ծանրության հանցագործությունների շարքին, արդեն վերնում անդրադարձ կատարվել է: Գործող քրեական օրենսգրքով վտւգանք պատժատեսեւկի համար նախապտեսված նվազագույն շեմի ամսական եկամտի հնգապատիկն է, ինչը խարացնում է ամբատրանյալ Ա.Պողոսյանին մեղսագրվող հանցանքի պատասխանատվությունը, .ուսրի, Վերաքննիչ դատարանը զտնում է, որ այս պարագայում պետք է առաջնորդվել 2003 թվականին րնդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի հատուկ մասով արարքը նախատեսող հոդվածի սանկցիայի սահմանաչավտվ՝ որպես ամիաարանյալ Ա. Պոլլոսյանի վիճակը բարելավող նորմի:

Ա. Պողոսյանին մեղսագրվող արարքի համար նախկին քրեական օրենսգրքով նախատեսվել է պատիժ՝ վասգանքի կամ ազատազիկման ձնով՝ համակցված լրացուցիչ պատժով որոշակի պաշտտններ զբաղեցնելու կամ որոշակի գործունեությամբ զբաղվելու իրավունքից զրկելով:

Այս պահին գործող ՀՀ քրեական օրենսգիրքը Ա.Պողոսյանին մեղսագրված արարքի համար պատիժ է նախատեսում՝ տուգանքի կամ որոշակի պաշտոններ զիաղեցնելու կամ որոշակի գործունեությամի զբաղվելու իրավունքից զրկելու կամ: ազավաւթյան սահմանափակման կամ կարճաժամկեր ազատազիկման կամ ազավազրկմաուն ձնով:

Նկատի ունենալով որ Վերաքննիչ դավփարանը վերը շարադրված

հետնություններով իրավաչափ է գտել Առաջին ատյանի դատարանի կողմից ամբաստանյալ Ա.Պողոսյանի նկատմամբ նշանակված տուգանք պատժաղտեսակն ու նշանակված վմւգանքի չափի ն անդրադառնալով վերաքննիչ րողոքի այն փաստարկին, համաձայն որի Բողոքաբերը գտնում է, որ ամբաստանյալ Ա.Պողոսյանի նկատմամը պետք Լ նշանակվեր նան լրացուցիչ պատիժ, այն 1՝ ՀՀ ոստիկանության ճանապարհային ոստիկանությունւմ պաշտոն զբաղեցնելու իրավունքից զրկեը 3 փարի ժամկետով, Վերաքննիչ դատարանը փատրում է, որ ամբաստանյալի նկատմամբ լրացուցիչ պավփժ նշանակելու հանցավոր արարքի համար սահմանված պատիժը մեղմացնող օրենքին հետադարձ ուժ չտալու, ինչպես նան՝ դրա գործողությունը մինչն օրենքի վտփոխությունը հանցանք կատարած անձի

նկատմամբ չտարածելու դեպքում թույլ կփրվի ՀՀ Սահմանադրության 72-րդ հոդվածի, 2022 թվաւկանի հուլիսի Էից ուժի մեջ մտած ՀՀ քրեական օրենսգրքի 9-րդ հոդվածի, ինչպես նան մի շարք միջազգային-իրավական ակտերի համապատասխան նորմերի պահանջների խախտրու, որի արդյունքում ՀՀ քրեական օրենսգրքի կարգավորումներով կարացվի մի իրավիճակ, երբ ամբաարանյալի նկատմամբ կնշանակվի երկու հիմնական պավփիժ՝ վուգանք ն որոշակի պաշվտններ զբաղեցնելու կամ որոշակի գործունեությամբ զբաղվելու իրավունքից զիկելը, ինչն անթույլավտելի է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 57-րդ հոդվածի 4-րդ մասում ամրագրված կանոնի ուժով:

Նման պայմաններում Վերաքննիչ դատարանը համակարծիք չէ այս առումով Առաջին ատյանի դատարանի կողմից բերված այն հիմնավորումների հեր, համաձայն որի՝

«(..2) Ինչ վերաբերվում է ամբաարանյալի նկատմամբ լրացուցիչ, պատիժ նշանակելուն, ապա Դապտարսեւեր այդ կապակցությամը հարկ է համարում ընդգծել, որ 2022 թվականի հուլիսի Լից ուժի մեջ մտած քրեական օրենսգրքով լրացուցիչ պատիժները, այդ թվում որոշակի պաշվտններ զբաղեցնելու կամ որոշակի գործունեությամբ զբաղվելու իրավունքից զրկելը դարձել է հայեցողական, այսինքն նշված լրացուցիչ պատիժ նշանակելը թողնվել է Դատարանի հայեցողությանը: Ի տարբերություն դրա, 18.04.2003թ ՀՀ քրեական օրենսգիքի մի շարք հոդվածների սանկցիաներով լրացուցիչ պատիժ նշանակելը, այդ թվում որոշակի պաշվտններ զբաղեցնելու կամ որոշակի գործունեությամբ զբաղվելու իրավունքից զրկել, պարվադիր էր:

Ուստի Դատարանը գտնում է, որ 2022 թվականի հուլիսի Էին ուժի մեջ մվւած ՀՀ քրեական օրենսգրքի դրույթները` լրացուցիչ պատիժ նշանակելու մասով, Արմեն Պողոսյանի նեկատմամի կիրառելի են այնքանով, որքանով րարնելավում են ամբաարանյալի իրավական վիճակը` այսինքն Դատարանը կարող է ն չնշանակել լրացուցիչ պատիժ: (...)»:

Վերաքննիչ դատարանն ընդգծում է, որ ամբասվտաւնյալ Արմեն Պողոսյանի նկատմամբ սույն դեպքում լրացուցիչ, պատժի նշանակումը ոչ թե գտնվում է դատարանի հայեցողական լիազորությունների սահմաններում, այլ առկա է ուղղակի օրենսդրական արգելք առ այն, որ՝ մեկ հանցագործության համար կարող է նշանակվել միայն մեկ հիմնական պատիժ: Հետնարբար, բողոքը բավարարելու

դեպքում կարացվի մի իրավիճակ, երբ անձի նկատմամբ մեկ հանցավոր արարքի կատարմեւն հաւմար կնշանակվի երկու հիմնական պատիժ, ինչն անթույլատրելի է:

Վերաքննիչ դավւարանն ընդգծում է, որ եթե անգամ հիմք ընդունվի այն մեկնաբանությունը, որ որոշակի պաշվտններ զբաղեցնելու կամ որոշակի գործունեությամբ զբաղվելու իրավունքից զիկել պատժատեսակը քննարկվող հոդվածի սանկցիայով նախատեսված հիմնական այլ պավտժատեսակներից՝ մտգանքից, ազատության սահմաւնավաւկումից, կարճաժամկետ ազապտալզրկումից կամ ազատազրկումից, որեէ մեկի հեր հնարավոր է նշանակել որպես լրացուցիչ պատիժ, ապա այն անհիմն է, քանի որ այն ուղղակիորեն նախավզնեսված է քննարկվող հոդվածի սաւնկցիայով որպես հիմնական պատիժ, հերնարար Օրենսգրքի ընդհանուր մասի դրույթների ուժով լրացուցիչ պաւրժի վերածվել չի կարող: (..)»':

9. Վերաքննիչ դատարանի դատավոր Կ.Ամիրյանը 2023 թվականի մայիսի 31Լին կայացված որոշման վերաբերյալ արտահայտած հատուկ կարծիքով մասնավորապես նշել է. «(..,) Ինչ վերարերում է այն փատրարկին, որ հակառակ դեպքում ամբաստաւեյավի նկատմամբ կարող է նշանակվել երկու հիմնական պատիժ, հիմնավոր չէ, քանի որ փվյալ դեպքում հարցր վերաբերում է ոչ թե երկու հիմնական պապժին, այլ մեկ հիմնական ն մեկ լրացուցիչ պատիժ նշանակելուն:

Այն հանգամանքը, որ որոշակի պաշտոններ զիաղեցնելու կամ որոշակի գործունեությամբ զրաղվելու իրավունքից զրկելը 2021 թվականի մայիսի 5-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 445-րդ հոդվածի Էին մատվ նախատեսված է որպես հիմնական պատիժ, ինքնին չի բացառում այդ հոդվածով նախավպեսվաւծ մյուս հիմնական պավտժատեսակներից որեէ մեկի նշանակման դեպքում (տուգանք, ազատության սահմանավեակում, կարճաժամկետ ազատազրկում կամ

ազատազրկում), ելնելով 2021 թվականի մայիսի 5-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի ընդհանուր դրույթների կարգավորումներից, մեղադրյալի նկատմամբ նշանակել որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելու կամ որոշակի գործունեությամբ զիաղվելու իրավունքից զիկելը՝ որպես լրացուցիչ պատիժ:

3Տե՛ս նյութեր, հատոր 3-րդ, թերթեր 73-75:

12

Հակառակ մեկնաբանությունը նախ կհակասի 2021 թվականի մայիսի 5-ին ինդուսւված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 6Լրդ հոդվածով նախատեսված կարգաւվորումներին, քանի որ այդ հոդվածով աոկա չէ սաւհմանամվակում աո այն, որ բոլոր այն դեպքերում, երբ որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելու կամ որոշակի գործունեությամբ զբաղվելու իրավունքից զրկելը ՀՀ քրեական օրենսգրքի հատուկ մասի կոնկրեպ հոդվածում նախատեսված է որպես հիմնական պատիժ, ապա անձի նկատմամբ չի կարող նշանակվել որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելու կամ որոշակի գործունեությամբ զբաղվելու իրավունքից զիկելը` արդեն որպես լրացուցիչ պավվժ: Երկրորդ՝ նման մովեցումի կհակասի պատիժ նշանակելու սկզբունքներին, քանի որ անհարկի կսահմանափակի դատարանի հայեցողությունը պատժատեսակներ ընտրելու հարցու, թանի որ կարեղծվի մի իրավիճակ, որ երբ դատարանը մեղադրյալի նկատմամը նշանակի, մասնավորապես, ազատազրկում կում վտւգանք, չի կարող մեղադրյալին արգելել զբաղեցնել որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելու կամ զբաղվել որոշակի գործունեությամբ: Նման իրավիճակը չի բխում օրենսդրի կամքից ն որոշակի պաշվտններ զբաղեցնելու կամ որոշակի գործունեությամբ զբաղվելու իրավունքից զիկելու որպես լրացուցիչ պափժատեսակի՝ օրենսդրի կողմից հերապնդող նպատակից: Այդպիսի մուրնցումը, ինչպես նշվեց, դատարանին կանգնեցնելու է ոչ իրավաչափ ընտրությաւն առջե. կամ որպես հիմնական պատիժ նշանակել որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելու կամ որոշակի գործունեությամբ զբաղվելու իրավունքից զրկելը կամ որպես հիմնական պատիժ նշանակել այդ հոդվածով նախավեսված որեէ այլ պափժատեսակ՝ սակայն արդեն առանց որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելու կամ որոշակի գործունեությամբ զբաղվելու իրավունքից զիկելու՝ որպես լրացուցիչ պատժատեսակ նշանակելու հնարավորության:

Իրավակիրառ պրակտիկայում այսպիսի մուրեցումը կարող է հանգեցնել պատիժ նշանակելու ակզրունքների չիրացման ն արդյունքում ոչ արդարացի ն պատժի նպատակներից չիխող պավժի նշանակման: (...)»":

4 Տե՛ս նյութեր, հատոր 3-րդ, թերթեր 78.79: Թ

Վճռաբեկ դատարանի հիմնավորումները ն եզրահանգումը.

10. Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելու կամ որոշակի գործունեությամբ զբաղվելու իրավունքից զրկելը համապատասխան հոդվածի սանկցիայում որպես հիմնական պատիժ նախատեսված լինելու պարագայում այն որպես լրացուցի, ։:պատիժ նշանակելու հարցի կապակցությամբ առկա է օրենքի միատեսակ կիրառության ապահովման խնդիր: Ուստի, Վճռաբեկ դատարանն անհրաժեշտ է համարում սույն գործով արտահայտել իրավական դիրքորոշումներ, որոնք կարող են ուղենիշային լինել համանման փաստական հանգամանքներ ունեցող գործերով միատեսակ իրավակիրառ պրակտիկայի ձնավորման համար:

10.1. Վճռաբեկ դատարանի առջն բարձրացված իրավական հարցը հետնյալն է. Իրավաչափ են արդյոք ամբաստանյալ Ա. Պողոսյանի նկատմամբ որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելու կամ որոշակի գործունեությամբ զբաղվելու իրավունքից զրկելը որպես լրացուցիչ պատիժ, չնշանակելու վերաբերյալ ստորադաս դատարանների հետնությունները:

1. ՀՇ Մահմանադրության 72-րդ հոդվածի համաձայն` «Ոչ ոք չի կարող դատապարտվել այնպիսի գործողության կամ անգործության համար, որը կատարման պահին հանցագործություն չի հանդիսացել: Չի կարող նշանակվել ավելի ծանր պատիժ, քան այն, որը ենթակա էր կիրառման հանցանք կատարելու պահին: Արարքի պապտժելիություն, վերացնող կամ պատիժը մեղմացնող օրենքն ունի հետադարձ ուժ»:

ՃՇ Սահմանադրության 73-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Անձի իրավական վիճակը վատթարացնող օրենքները ն այլ իրավական ակտերը հետադարձ ուժ չունեն:

2. Անձի իրավական վիճակը բարելավող օրենքները ն այլ իրավական ակտերը հետադարձ ուժ ունեն, եթե դա նախավտեսված է այղ ակտերով»:

«Մարդու իրավունքների ն հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայի 7-րդ հոդվածի համաճայն՝ «Ոչ ոք չպետք է մեղավոր ճանաչվի որեէ գործողության կամ անգործության համար, որը կատարման պահին գործող ներպերական կամ միջազգային իրավունքի համաձայն, հանցագործություն չի համարվել: Չի կարող նան նշանակվել ավելի ծանր պատիժ,

14

քան այն, որը կիրառելի է եղել քրեական հանցագործության կատարմեաւն պահին: (:.)»:

ՃՇՇ գործող քրեական օրենսգրքի 4-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Ոչ ռք չի կարող ենթարկվել քրեական պատասխանամվությաւն այն արարքի համար, որը կատարմուն պահին հանցանք չի համարվել:

2. Քրեական օրենքի Հատուկ մասի նորմերն անալոգիայով կիրառելն արգելվում է:

3 Քրեական օրենքի Ընդհանուր մասի նորմերը կարող են անալոգիայով կիրառվել, եթն դա չի վատթարացնում անձի վիճակը»:

ՀՀ գործող քրեական օրենսգրքի 9րդ հոդվածի համաձայն՝ «մ. Արարքի հանցավորությունը սահմանող, պատիժը խարացնող կամ հանցանք կամ քրեական օրենադրությամբ նախատեսված արարք կավփարած անձի վիճակն այլ կերպ վատթարացնող օրենադրությունը հետադարձ ուժ չունի:

2. Արարքի հանցավորությունը լրիվ կամ մասնակիորեն վերացնող կամ պատիժը մեղմացնող օրենադրությունն ունի հետադարձ ուժ: Նշված դեպքում այն տարածվում է մինչն դրա ուժի մեջ մտնելը հանցաւնք կամ քրեական օրենսդրությամբ նախատեսված արարք կատարած այն անձանց վրաւ, որոնց վերաբերյալ դեռնս առկա չէ օրինական ուժի մեջ մփւած եզրափաւկիչ դավաւվարական ակտ:

(-.)

6. Պատասխանավտվություն, մասնակիորեն մեղմացնող ն միաժամանակ մասնակիորեն խատացնող օրենքը աւյն հոդվածով նախատեսված չափանիշներին համապատասխան հետադարձ ուժ ունի միայն այն մասով, որը մեղմացնում է պատասխանատվությունը:»:

12. ՀՀ Սահմանադրության 72-73-րդ հոդվածներով ամրագրված երաշխիքները, որոնք նորմատիվ իրավական ակտի կիրառման սահմանադրական սկզբունք են, քրեաիրավական համակարգում առանցքային տեղ են գրավում, ինչը հատկապես ընդգծվում է այն հանգամանքով, որ փոփոխվող ն զարգացող հասարակությունում կոնկրետ արարքի դեմ քրեաիրավական ներգործության նպատակահարմարությունը, դրա հանրային վտանգավորությունը կամ քրեականացված արարքը կատարած անձի իրավական վիճակը նորովի կարգավորվելու դեպքում, դատարանը, որպես քրեական

15

դատավարությունում արդարադատության գործառույթով օժտված մարմին, պետք է քննարկման առարկա դարձնի օրենսդրական փոփոխության իրավական բնույթը, ըստ այդմ էլ՝ մինչ ընդունումը Օ:ծագած իրավահարաբերությունների վրա այն հետադարձությամբ տարածելու իրավական հնարավորությունը»:

Նշված սահմանադրաիրավական նորմերից են բխում նան ՀՀ գործող քրեական օրենսգրքի 9-րդ հոդվածով ամրագրված՝ քրեական օրենսդրության հետադարձ ուժ ունենալու վերաբերյալ կարգավորումները: Մասնավորապես, հիշյալ հոդվածի վերլուծությունը ցույց է տալիս, որ արարքի հանցավորությունը լրիվ կամ մասնակիորեն վերացնող կամ պատիժը մեղմացնող իրավանորմերի գործողությունը տարածվում է մինչե ադ իրավանորմի ու մեջծ' մտնլը ծագած հասարակական

հարաբերությունների վրա: Ընդ որում, նույն կարգավորումը գործում է նան այն դեպքում, երբ նոր օրենքն անձի ապատասխանատվությունը մեղմացնում է մասնակիորեն: Այսինքն՝ նշված պարագայում նոր օրենքը հետադարձ ուժ ունի միայն այնքանով, որքանով մեղմացնում է անձի պատասխանատվությունը, այլապես՝ տվյալ նորմին ամբողջությամբ հետադարձ ուժ տալու դեպքում կխախտվեն ՀՀ Սահմանադրությամբ ն միջազգային պայմանագրերով ամրագրված երաշխիքները, ինչն անթույլատրելի է:

13. ՀՇնախկին քրեական օրենսգրքի 50-րդ հոդվածի համաձայն՝ «...) 2. Որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելու կամ որոշակի գործունեությամբ զբաղվելու իրավունքից զրկելը կիրաովում է ն ' որպես հիմնական, ն ' որպես լրացուցիչ պատիժ:

(-.)

4. Մեկ հանցագործության համար կարող է նշանակվել միայն մեկ հիմնական պատիժ: Հիմնական պավծժծին սույն օրենսգրքով նախատեսված կալգով ն դեպքերում: կարող է միացվել մեկ կամ մի քանի լրացուցիչ պատիժ (..)»:

Նույն օրենսգրքի 52րդ հոդվածի համաձայն՝ «Լ Որոշակի պաշտոններ զրաղեցնելու իրավունքից զրկելը՝ պետական ն տեղական ինքնակառավարման մարմիններում, կազմակերպություններում որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելը, իսկ 5 Տես Վճռաբեկ դատարանի՝ Հայկ Վարդանյանի գործով 2024 թվականի հուլիսի 22ի թիվ ՀԿԴ/0223/01/23 որոշման 13-րդ կետը: տ

որոշակի գործունեությամբ զբաղվելու իրավունքից զրկելը կատարված հանցանքի բնույթի հեւ կապված որոշակի գործունեությամբ զրեւղվելն արգելելն է:

2. Որոշակի պաշտոններ զիաղեցնելու կամ որոշակի զործունեությաւմը զբաղվելու իրավունքից զրկելը որպես հիմնական պատիժ սահմանվում է երկուսից յոթ տարի ժամկետով` դիտավորյալ հանցագործությունների համար, ն մեկից հինգ տարի ժամկետով՝ անզգույշ հանցագործությունների համար, իսկ որպես լրացուցիչ պատիմժ՝ մեկից երեք փարի ժամկետով:

5. Որոշակի պաշտոններ զիաղեցնելու կամ որոշակի զործունեությաւմը զբաղվելու իրավունքից զիկելի կարող է նշանակվել այն դեպքում, երբ դատարանը, ելնելով հանցավորի պաշտոնավարության կամ որոշակի գործունեությամը զբաղվելու ժամանակ նրա կատարած հանցագործության բնույթից, հնարավոր չի գտնում պահպանել որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելու կամ որոշակի գործունեությամը զբաղվելու նրա իրավունքը:

51 Եթե որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելու կամ որոշակի գործունեությամը զբաղվելու իրավունքից զրկելը սույն օրենսգրքի Հատուկ մասով նախատեսված է որպես պարտադիր լրացուցիչ պատիժ, սակայն փրանսպորվային միջոց վարելու իրավունքից զրկելու ձնով տվյալ պատժի կատարումը հնարավոր չէ հանցանք կատարած անձի փրանսպորվային միջոց վարելու իրավունք չունենալու կամ այդ իրավունքից զիկված լինելու պատճառով, ապա պարտադիր լրացուցիչ պավփծը չի նշանակվում:

4. Որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելու կամ որոշակի գործունեությամի զբաղվելու իրավունքից զրկելը կարգապահական գումարտակում պահելու կալանքի կամ որոշակի ժամկեվտվ ազավազրկման հետ միասին որպես լրացուցիչ պատիժ նշանակելիս լրացուցիչ պատժի ժամկետը տարածվում է հիմնական պատիժը կրելու ամբողջ ժամանակի վրա, ընդ որում, լրացուցիչ պատժի ժամկարը հաշվարկվում է հիմնական պատիժը կրելուց հեվտ: Մնացած դեպքերում լրացուցիչ պամժի ժամկետի հաշվարկվում է դատավճիոն օրինական ուժի մեջ մտնելու պահից:»:

Նույն օրենսգրքի 314-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ «Պաշտոնատար անձի կողմից շահադիվաւկան նպազտակով կամ անձնական այլ դրդումներով կում խմրային շահերից ելնելով՝ պաշտտնական փաարաթյթերում ակնհայտ կեղծ տեղեկություններ կամ գրառումներ մվցնելը, կեղծում, քերվածք կամ այլ թվական գրառումներ թ

7

փոփոխություններ կատարելը, ինչպես նան կելծ փաատարաթղթեր կազմը կամ հանձեելը պատժվւմ է տուգանքով 6 նվազագույն աշխատավարձի

երկուհարյուրաւպատիկից հինգհարյուրապատիկի չափով, կամ. ազատազիկմամբ՝ առավելագույնը չորս տարի ժամկետով՝ որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելու կամ որոշակի գործունեությամբ զբաղվելու իրավունքից զիկելով` առավելագույնը երեք լրարի ժամկետով»:

ՃՇՇ գործող քրեական օրենսգրքի 57-րդ հոդվածի համաձայն՝ «(..) 3. Տուգանքը, որոշակի պաշվտններ զբաղեցնելու կամ որոշակի գործունեությամբ զբաղվելու իրավունքից զրկելը ն զինվորական ծառայության մեջ սահմանափակումը կիրառվում են ն որպես հիմնական, ն՛ որպես լրացուցիչ պատիժներ:

4. Մեկ հանցագործության համար կարող է նշանակվել միայն մեկ հիմնական պատիժ: Հիմնական պավժին կարող է միացվել մեկ կամ մի քանի լրացուցիչ պատիժ»:

Նույն օրենսգրքի 6-րդ հոդվածի համաձայն՝ «մ. Որոշակի պաշտոններ զիաղեցնելու իրավունքից զիկելը` որոշակի պաշվտեներ զբաղեցնելը, իսկ որոշակի գործունեությամի զիաղվելուիրավունքից զիկելը՝ կատարված հանցանքի բնույթի հեւր կապված որոշակի գործունեությամբ զբաղվելն արգելելն է:

2. Որոշակի պաշտոններ զիաղեցնելու կամ որոշակի զործունեությաւմը զբաղվելու իրավունքից զրկելը որպես հիմնական պապիժ կարող է նշանակվել տույն օրենսգրքի Հատուկ մասով նախատեսված դեպքերում:

5. Որոշակի պաշտոններ զիաղեցնելու կամ որոշակի զործունեությաւմը զբաղվելու իրավունքից զրկելը որպես հիմնական պատիժ սահմանվում է ոչ մեծ ն միջին ծանրության հանցագործությունների համար` 2-7 փարի ժամկեվով:

4. Որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելու կամ որոշակի գործունեությամի զբաղվելու իրավունքից զիկելը որպես լրացուցիչ պատիժ սահմանվում է ոչ մեծ ն միջին ծանրության հանցագործությունների համար` ԷՅ տարի, իսկ ծանր ն առանձնապես ծանր հանցագործությունների համար` Է5 փարի ժամկեվվ:

5. Որոշաւկի պաշտոններ զբաղեցնելու կամ որոշակի գործունեությամի զիաղվելու իրավունքից զրկելը որպես լրացուցիչ պատիժ կարող է նշանակվել այն դեպքում, երբ դատարանը, ելնելով հանցավորի պաշտոնավարության կամ որոշակի գործունեությամբ զբաղվելու ժամանակ նրա կափմարած հանցանքի բնույթից,

18

հնարավոր չի համարում անձի կողմից հետագա ժամանակահապտվածում որոշակի պաշտոններ զրաղեցնելը կամ որոշակի գործունեությամի զբաղվելը: (...)»:

Նույն օրենսգրքի 445-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ «Պաշտոնատար անձի կողմից պաշտոնական շրջանառության մեջ գտնվող կամ շրջանառության ենթակա փատրաթղթի բովանդակությունը աղավաղելը, դրա մեջ կեղծ տեղեկություն մվցնելը, փաարաթուղթն այլ եղանակով կեղծելը, կեղծ փասրաթուղթ կազմելը կամ մտամադրելը կամ փաւսզաւթղթերի գրանցման տեղեկատվական համակարգում կեղծ տեղեկություն մուտքագրելրը՝ պատժվում է տուգանքով ` առավելագույնը քսանապատիկի չափով, կամ որոշակի պաշվտնենր զբաղեցնելու կամ որոշակի գործունեությամբ զբաղվելու իրավունքից զրկելով առավելագույնը երեք տարի ժամկետով, կամ ազատության սահմանավաւկմեւմբ առավելագույնը երկու փարի ժամկետով, կամ կարճաժամկեվփ ազատազրկմամբ առավելագույնը երկու ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ առավելագույնը երկու տարի ժամկետով: (...)»:

14. Ինչպես հետնում է ՀՀ գործող քրեական օրենսգրքի 57-րդ հոդվածի՝ վերը մեջբերված դրույթներից, պատիժները դասակարգվում են հիմնական ն լրացուցիչ պատիժների, ընդ որում, որոշ պատժատեսակներ կարող են կիրառվել թե՛ որպես հիմնական, թե՛ որպես լրացուցի- պատիժներ: Միննույն ժամանակ, օրենսդիրը սահմանել է մեկ հանցագործության համար միայն մեկ հիմնական պատիժ նշանակելու իմպերատիվ պահանջ:

ՀԸ նախկին ն գործող քրեական օրենսգրքեի համապատասխան

իրավանորմերի վերլուծության արդյունքում Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ հիմնական ն լրացուցիչ պատիժների կիրառման վերաբերյալ կարգավորումներում կատարվել է սկզբունքային փոփոխություն Մասնավորապես, եթե նախկին օրենսգիրքն ուղղակիորեն պահանջում էր որոշ տեսակի լրացուցիչ պատիժները (այդ թվում՝ որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելու կամ որոշակի գործունեությամբ զբաղվելու իրավունքից զրկելը) նշանակել միայն Հատուկ մասում ամրագրված լինելու դեպքում, ապա գործող օրենսգիրքը նման պահանջ չի սահմանում՝ լրացուցիչ պատժի տեսակն ընտրելու ն նշանակելու սպատակահարմարության գնահատումը թողնելով դատարանի հայեցողությանը: Ընդ որում, ՀՀ նախկին քրեական օրենսգրքի Հատուկ մասը պարունակում էր զգալի թվով հանցակազմեր, որոնց սանկցիան, բացի

19

հիմնական պատժատեսակներից, նախատեսում էր նան լրացուցիչ պատիժ, որի կիրառումը դատարանի համար պարտադիր էր: Այնինչ ՀՀ գործող քրեական օրենսգրքի Հատուկ մասում լրացուցի. պատիժներ ամրագրված չեն: Այս կապակցությամբ օրենսդրի կամքը դրսնորվում է նրա