ՀԿԴ/0061/01/24

ՇԿԴ/0061/01/24

ԷԹ 265»

ԱՀ ՀԱ

222 աան

/// 18 ԽՀ)

ՆՈԱԱ-«Է-՛ :»

7 Ար ՎԱՆ յ ջ)

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ

ՎՃՌԱԲԵԿ ԴԱՏԱՐԱՆ

ՈՐՈՇՈՒՄ

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ

Հայաստանի Հանրապետության

հակակոռուպցիոն դատարան,

Նախագահող դատավոր՝ Ս.Դադոյան

Հայաստանի Հանրապետության

վերաքննիչ հակակոռուպցիոն դատարան,

Նախագահող դատավոր՝ Կ.Ամիրյան

2026 թվականի մայիսի 6-ին քաղաք Երնանում

ՀԸ Վճռաբե'։ դատարանի հակակոռուպցիոն պալատի կոռուպցիոն

հանցագործությունների քննության դատական կազմը (այսուհետ նան` Վճռաբեկ դատարան),

նախագահությամբ՝ Ս.ՉԻՉՈՅԱՆԻ

մասնակցությամբ դատավորներ՝ ԵԴԱՆԻԵԼՅԱՆԻ

Ա.ԿՐԿՅԱՇԱՐՅԱՆԻ

ՌՈ.ՄԽԻԹԱՐՅԱՆԻ

Դ.ՎԵՔԻԼՅԱՆԻ

գրավոր ընթացակարգով քննության առնելով մեղադրյալ ՀԱՆՆԱ Աա Աաաա աա ՀԹ: երաբերյալ ՀՀ վերաքննիչ հակակոռուպցիոն դատարանի (այսուհետ

2

նան՝ Վերաքննիչ դատարան) 2025 թվականի փետրվարի 27-ի որոշման դեմ ՀՀ գլխավոր դատախազ Ա'Վարդապետյանի հատուկ վերանայման վճռաբեկ բողոքը,

ՊԱՐԶԵՑ

Վարույթի դատավարական նախապատմությունը.

Լ 2024 թվականի ապրիլի 5-ին ՀՀ հակակոռուպցիոն դատարան (այսուհետ նան՝ Առաջին ատյանի դատարան) է մուտքագրվել քրեական գործն ըստ մեղադրանքի՝ ԿԹԲՏոԹթթթթթթԹԹԻՔ ՇԸ քրեական օրենսգրքի 441-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ ն 4-րդ կետերով՝ 16 դրվագ, ՐԲ ԹԻՔ»»՝ ՇԸ քրեական օրենսգրքի 441-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ ն 4-րդ կետերով՝ 16 դրվագ, ԻՔ» ՀՀ քրեական օրենսգրքի 46-441- րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ ն 4-րդ կետերով՝ 15 դրվագ, ՀԵ ԻԻԲԲՅՔՔ»" ՀՀ քրեական օրենսգրքի 46-441-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2րդ ն 4րդ կետերով՝ 9 դրվագ, ԳԹԲՏԵԹթՏթՒթՅԹՔՔ ՇԸ քրեական օրենսգրքի 46-441-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ ն 4-րդ կետերով, ՀՀոԲԲ»ՔՔԹՔԲ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 46-441-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ ն 4-րդ կետերով:

11 Առաջին ատյանի դատարանի 2024 թվականի ապրիլի 8-ի որոշմամբ թիվ ՇԿԴ/0061/01/24 քրեական գործն ստանձնվել է վարույթ ն նշանակվել է նախնական դատալսումներ:

2. Առաջին ատյանի դատարանի 2025 թվականի հունվարի 15-ի որոշմամբ մեղադրյալ 2 կկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված կալանքի ժամկետը երկարաձգվել է 3 (երեք) ամսով՝ նույն ժամկետով սահմանափակելով մեղադրյալի այ` անձանց հետ (բացառությամբ մերձավոր ազգականների) հաղորդակցվելու իրավունքը:

Յ Մեղադրյալ 2:62" պաշտպան Հ.ՇՀարությունանի հատուկ

վերանայման բողոքի քննության արդյունքում Վերաքննիչ հակակոռուպցիոն դատարանի (այսուհետ նան՝ Վերաքննիչ դատարան|՝ 2025 թվականի փետրվարի 27-ի որոշմամբ Առաջին ատյանի դատարանի որոշումը բեկանվել ն կայացվել է դրան փոխարինող դատական ակտ:

3

3.1 Վերաքննիչ դատարանի որոշմամբ Մեղադրյալ Ա" նկատմամբ

որպես խափանման միջոց կիրառված կալանքը փոխվել ն վերջինիս նկատմամբ որպես համակցված խափանման միջոցներ են կիրառվել տնային կալանքը՝ 3 (երեք) ամիս ժամկետով, գրավը՝ 2.500. 000 (երկու միլիոն հինգ հարյուր հազար) ՀՀ դրամի չափով, ն բացակայելու արգելքը:

4. Վերաքննիչ դատարանի վերոնշյալ որոշման դեմ ՀՇ գխավոր դատախազ Ա.Վարդապետյանը հատուկ վերանայման բողոք է բերել, որը Վճռաբեկ դատարանի 2025 թվականի ապրիլի 28-ի որոշմամբ ընդունվել է վարույթ ն սահմանվել է դատական վարույթի իրականացման գրավոր ընթացակարգ:

Ճատուկ վերանայման բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները ն պահանջը.

Վճռաբեկ բողոքը քննվում է հետնյալ հիմքերի սահմաններում` ներքոհիշյալ հիմնավորումներով.

5. Բողոքաբերը փաստարկել է, որ Վերաքննիչ դատարանը թույլ է տվել դատական սխալ՝ քրեադատավարական օրենքի էական խախտում, մասնավորապես՝ խախտել է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 43րդ ն 116-119րդ հոդվածներով նախատեսված իրավադրույթների պահանջները, ինչը հանգեցրել է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 15-րդ հոդվածով նախատեսված` վարույթի հանրայնության սկզբունքի խախտման, քանի որ չի ապահովվել հանրային ն մասնավոր շահերի հավասարակշոված պաշտպանությունը:

5.. Ըստ բողոքաբերի՝ Վերաքննիչ դատարանն առավել մեղմ խափանման միջոց կիրառելով մեղադրյալ ՔՔ»: օրինական վարքագիծն ապահովելու

հնարավորության վերաբերյալ հետնության հանգելիս, հաշվի չի առել ն պատշաճ վերլուծութիան չի ենթարկել սույն գործում առկա մի շարք փաստական հանգամանքներ, այդ թվում այն, որ Մեղսագրվում է բարձր հանրային վտանգավորություն ունեցող` հանրային ծառայության շահերի դեմ ուղղված 16 դրվագով ծանը՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44Լրդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ ն 4րդ կետերով նախատեսված հանցանքների կատարում, որոնց համար որպես պատիժ նախատեսված է բացառապես ազատազրկումը՝ չորսից ութ տարի ժամկետով, վերագրվող արարքի բնույթը ն վտանգավորության աստիճանը, կանխատեսվող

4

պատժի խստությունը, որոնք արդեն իսկ բավարար են մեղադրյալի կողմից ազատության մեջ մնալու դեպքում իր վրա ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով դրված :`պարտականություննեը չկատարելու ն ապացուցման գործընթացին ապօրինի միջամտելու բարձր հավանականությունը գնահատելու համար:

Բողոքաբերի պնդմամբ՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով նախատեսված հիմքի առկայությունը, այնուամենայնիվ, սխալ եզրահանգման է եկել առ այն, որ այլընտրանքային խափանման միջոցներն ի զորու են ապահովել մեղադրյալի օրինական վարքագիծը:

5.2. Բողոքաբերը նշել է, որ թեն Վերաքննիչ դատարանն արձանագրել է, որ քրեական գործը գտնվում է նախնական դատալսումների փուլում ն ապացույցները դեռնս չեն հետազոտվել, այնուամենայնիվ պատշաճ վերլուծության չի ենթարկել այն հանգամանքը, որ վարույթին ներգրավված, մասնավորապես` դատարանին հետազոտման համար մեղադրանքի կողմից ներկայացված վկաների մի մասը ՀՀ պետական եկամուտների կոմիտեում աշխատել են մեղադրյալն ՅՅ հետ, ըստ այդմ՝ ունեցել են աշխատանքային փոխհարաբերություններ վերջինիս հետ, ընդ որում՝ նրանցից որոշները մեղադրող բնույթի ցուցմունքներ են տվել մեղադրյալ ԱՀ դեմ, ինչը բարձրացնում է հավանականությունն առ այն, որ մեղադրյալը կալանքի տակ չգտնվելու պայմաններում չի կատարի ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով իր վրա դրված ապարտականություննրը ն կփորձի անօրինական ազդեցություն գործադրել վարույթին ներգրավված անձանց նկատմամբ:

5.3. Ինչ վերաբերում է Վերաքննիչ դատարանի այն պատճառաբանությանը, որ տնային կալանքի կիրառման դեպքում նս մեղադրյալն ազատության մեջ չի գտնվելու ն չի կարող անօրինական ազդեցություն գործադրել վարույթով անցնող անձանց նկատմամբ, բողոքաբեր՝ փաստել լթ9է, որ տնային կալանքի կիրառման սահմանափակումները, ի տարբերություն կալանքի, այն աստիճանի խիստ չեն, որ բացառեն մեղադրյալի կողմից վարույթին ներգրավված անձանց նկատմամբ անօրինական ազդեցություն գործադրելու ռիսկը:

5

5.4. Բացի այդ, բողոքաբերը գտել է, որ Վերաքննիչ դատարանը, բեկանելով Առաջին ատյանի դատարանի որոշումը, հաշվի չի առել այն հանգամանքը, որ վերոնշյալ որոշումը կայացնելիս ստորադաս դատարանը հանդես է եկել որպես վարույթն իրականացնող մարմին, ն Վերաքննիչ դատարանի կողմից կայացված դատական ակտը հիմնված չէ ծանրակշիռ փաստական հանգամանքների վրա ու չունի պատճառաբանվածության առավել բարձր չափանիշ, ինչի արդյունքում վիճարկվող որոշումը կարող է իր բացասական ազդեցությունը թողնել Առաջին ատյանի դատարանում հիմնական քրեական գործի քննության բնականոն ընթացքի վրա ն սահմանափակել վերջինի ներքին անկախությունը, քանի որ Առաջին ատյանի դատարանը, հանդիսանալով վարույթն իրականացնող մարմին, քրեական գործի փաստական հանգամանքների լույսի ներքո գնահատելով մեղադրյալի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված կալանքի հիմքերը, գտել է, որ վարույթին ներգրավված անձանց նկատմամբ անօրինական ազդեցություն գործադրելու ռիսկն այն աստիճանի բարձր է, որ այլընտրանքային խափանման միջոցները չեն կարող չեզոքացնել այդ ռիսկերը, իսկ հակառակի մասին Վերաքննի, դատարանի պատճառաբանություններն անհիմն են:

55. Բողոքաբերի պնդմամբ՝ Վերաքննի. դատարանն անտեսել է այն հանգամանքը, որ մեղադրյալ Հ: մեղսագրվող հանցանքների արդյունքում պետության օրինական շահերին պատճառված գույքային վնասի չափը կազմում է շուրջ 625.000.000 ՀՀ դրամ, ինչը նս կարնոր ցուցիչ է մեղադրյալի կողմից ազատության մեջ մնալու դեպքում իր վրա ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով դրված պարտականությունները չկատարելու ն ապացուցման գործընթացին ապօրինի միջամտելու հավանականությունը գնահատելու համատեքստում: Ըստ բողոքաբերի՝ որնէ կերպ փաստարկված ն տրամաբանական չէ Վերաքննի, դատարանի հետնությունն առ այն, թե 2.500.000 ՀՀ դրամ գրավը կարող է լինել առավել գործուն երաշխիք՝ տնային կալանքի ն բացակայելու արգելքի հետ համակցված՝ մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծն ապահովելու համար:

5.6. Ըստ բողոքաբերի Վերաքննիչ դատարանը սույն դեպքում պատշաճ ուշադրության չի արժանացրել այն հանգամանքը, որ մեղադրյալ Հ ՅՅՀԾ քրեական օրենքով արգելված արարքը կատարելիս եղել է պաշտոնատար անձ,

6

որպիսի հանգամանքը բարձրացնում է հավանականությունն առ այն, որ այլընտրանքային խափանման միջոցների պայմաններում վերջինս զբաղեցրած պաշտոնից բխող ազդեցությունն օգտագործելով կարող է դրսնորել ոչ իրավաջափ վարքագիծ ն խոչընդոտել գործի քննությանը:

5.7 Անդրադառնալով Վերաքննիչ դատարանի այն պատճառաբանությանը, թե սույն քրեական գործը դատարանի կողմից վարույթ ընդունելուց հետո մինչ օրս գտնվում է նախնական դատալսումների փուլում, բողոքաբերը նշել է, որ այդ փաստարկը չի կարող դրվել անձի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը փոխելու հիմքում` հատկապես հաշվի առնելով այն հանգամանքը, դր ՀորՅՅՒՅՅՒՒՅՅ նկատմամբ կալանքը որպես խափանման միջոց կիրառելու իրավաչափության պայմաններում որնէ փոփոխություն տեղի չի ունեցել:

Այս համատեքստում բողոքաբերը նշել է նան, որ Վերաքննիչ դատարանն անտեսել է այն հանգամանքը, որ մինչդատական վարույթի ավարտված լինելը, ինչպես նան մեղադրյալի կալանքի տակ գտնվելու տնողությունն ինքնին չեն կարող առանցքային նշանակություն ունենալ գործի դատական քննության փուլում մեղադրյալի կողմից ոչ պատշաճ վարքագիծ դրսնորելու ռիսկերը գնահատելու հարցում: Բողոքաբերի պնդմամբ՝ Վերաքննիչ դատարանը գործի դատական քննության փուլում մեղադրյալի կողմից ոչ պատշաճ վարքագիծ դրսնորելու հավանականությունը գնահատելիս հաշվի չի առել նան դատաքննության ընթացքում կատարվելիք դատական գործողությունների ողջամտորեն սպասվելիք ծավալները ն բնույթը, դրանց օբյեկտիվության վրա մեղադրյալի կողմից ազդեցություն գործելու հնարավորությունը:

5.8. Բողոքաբերը նշել է նան, որ մեղադրյալ 2" անձը բնութագրող տվյալները չեն կարող բավարար լինել նրա նկատմամբ կալանքի փոխարեն այլընտրանքային խափանման միջոցներ կիրառելու համար, ն բացի այդ՝ Հոթ»: որկէ կերպ զրկված չէ անազատության մեջ գտնվելու պայմաններում ստանալու անհրաժեշտ բժշկական օգնություն ն սպասարկում, այդ թվում նան՝ քաղաքացիական բժշկական հաստատությունում:

5.9. Ամփոփելով վերոգրյալը՝ բողոքաբերը փաստել է, որ Վերաքննիչ դատարանը պատշաճ վերլուծության չի ենթարկել մեղադրյալին մեղսագրվող արարքների բնույթն

շ

ու հանրային վտանգավորության աստիճանը, քրեական գործը նախնական դատալսումների փուլում գտնվելու ն ապացույցները հետազոտված չլինելու, քրեական գործով դատակոչված անձանց կողմից նախաքննության ընթացքում մեղադրյալի դեմ մեղադրող բնույթի ցուցմունքներ տրված լինելու, վկաների՝ մեղադրյալի հետ աշխատանքային փոխհարաբերություններ ունենալու, մեղադրյալի հանցանք կատարելու պահին պաշտոնատար անձ հանդիսանալու հանգամանքները, որոնք ողջամտորեն վկայում են մեղադրյալ: Հո" օրինական վարքագծի

ապահովման տեսանկյունից կալանավորման այլընտրանքի բացակայության մասին:

5.10. Վերոշարադրյալի հիման վրա բողոքի հեղինակը խնդրել է ամբողջությամբ բեկանել Վերաքննիչ դատարանի՝ 2025 թվականի փետրվարի 27-ի որոշումը ն կայացնել դրան փոխարինող դատական ակտ՝ մեղադրյալ ՀՅ::ԲԲ8»Ք8 կալանքի տակ պահելու ժամկետը երկարաձգելով 3 (երեք) ամիս ժամկետով:

Հատուկ վերանայման բողոքի պատասխանի հիմքերը, հիմնավորումները.

6.Մեղադրյապլ 2 պաշտպան Հ.Հարությունյանը հատուկ վերանայման վճռաբեկ բողոքի պատասխանում նշել է, որ դատախազի կողմից ներկայացված բողոքի փաստարկները իրավաչափ ն հիմնավոր չեն:

6.. Ըստ բողոքի պատասխան ներկայացրած անձի՝ նախաքննության ընթացքում պարզվել է, որ ՀՅ: զործով ներգրավված անձանց չի ճանաչում, բացառությամբ իր գործընկերների, նրանց հետ որնէ առնչություն չի ունեցել ն չի կարող ունենալ, ինչը հիմնավորվել է նան քրեական վարույթի ընթացքում: Պաշտպանը նշել է նան, որ Հ" :2" 2024 թվականի հունվար ամսից իր դիմումի համաձայն ազատվել է զբաղեցրած պաշտոնից, որը պետք է համարվի որպես իրադրության փոփոխություն:

Ի թիվս վերոգրյալի պաշտպանը նշել է, դր ՊՃԻթոոորթթթթթոՒ թոթթթթթոոթոաը

8

Հարութ . աաաՈա աաա: . «ՅԱՏՈՈԱՑԹՑՑՒԹԹՑ: «Հաաա: ` «4:

ԿԵրԱԹՈ ԱՈ ՈԹ ՐԱՑ ԿԵԼ ԳԳԱՈ ԹՈ ԱԹ ՈԱ ՈՑ Թ ՈՒ ԳԱրոնոոթոքութոու

Այսպիսով` պաշտպան Հ.Հարությունյանը խնդրել է անփոփոխ թողնել թիվ ՇԿԴ/0061/01/24 քրեական գործով ՀՀ հակակոռուպցիոն դատարանի՝ 2025 թվականի հունվարի 15ի որոշումը բեկանելու մասին ՀՀ վերաքննիչ հակակոռուպցիոն դատարանի՝ 2025 թվականի փետրվարի 27-ի որոշումը:

Հատուկ վերանայման վճռաբեկ բողոքի քննության համար էական

նշանակություն ունեցող փաստական հանգամանքները.

2 ՀԵՅ: թ» ՀՀ քրեական օրենսգրքի 441-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ ն 4-րդ կետերով՝ 16 դրվագով մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ «/..) ՐՆ). ՀԵՃԻՅԻթոՅո: «աաա: Աաաա Աաաա «աաա

Հարութ . աաաՈա աաա: . «ՅԱՏՈՈԱՑԹՑՑՒԹԹՑ: «Հաաա: ` «4:

ՀՏԹթՑՅ» հանդիսանալով պետական մարմնի անունից իրավունը,

պարտականություն են պատասխանապտվություն առաջացնող գործառույթներ իրականացնող պաշտոնատար անձ, ի թիվս այլնի, ունենալով Մ ՅՅ Հարութ . աաաՈա աաա: . «ՅԱՏՈՈԱՑԹՑՑՒԹԹՑ: «Հաաա: ` «4:

Հարութ . աաաՈա աաա: . «ՅԱՏՈՈԱՑԹՑՑՒԹԹՑ: «Հաաա: ` «4:

Հարութ . աաաՈա աաա: . «ՅԱՏՈՈԱՑԹՑՑՒԹԹՑ: «Հաաա: ` «4:

ԳԱԳՈ ԳԱԱ Ա Աաաա Կաթո արարո (ի զորություն ն տեղեկացված

լինելով, դը ԻԻԻԻԻԻԻԻԻԻԵԹԹա թթթնոոոոյո թ 4 Աաաթթաոաոոոո ԳԱԱ Աա աաաթաաա արոր ոու»: Հարութ . աաաՈա աաա: . «ՅԱՏՈՈԱՑԹՑՑՒԹԹՑ: «Հաաա: ` «4:

Աննան աան: 7.

նախնական համաձայնությամի, խմիի կազմում, """"»ՈՈԻրԻԻԻԻ, րրրթթթաաթթթոռ Հարութ . աաաՈա աաա: . «ՅԱՏՈՈԱՑԹՑՑՒԹԹՑ: «Հաաա: ` «4:

Հարութ . աաաՈա աաա: . «ՅԱՏՈՈԱՑԹՑՑՒԹԹՑ: «Հաաա: ` «4:

Հարոու: ԱԱԱՈՈԱ Ց ՅՑՅՅՒՑՑԹ: . ԱՈԱԱՈ ՈԱ ՑԹԹՑՅՑ: . «ՈԱԱՑՅՅաՑՅՑ5: ` «:4աաաաաաաաաաա: օժանդակությամի,։ իր իշխանական ն ծառայողական լիազորություններն օգտագործելով ի վնաս պետական շահերի` դիտավորությամբ չի կատարել իր ծառայողական պարվաւկանություննեը ն առանց բեռի ու բեռնային մասի

9

հսկողական գործառույթներ կատարելու, այն է՝ առանց համոզվելու, որ բեռն ամբողջությամի համապատասխանում է այն քանակին ն վիճակին, որի ժամանակ եղել է համապատասխան մաքսային ընթացակարգով ձնակերպվելիս, մաքսային մարմնի տեղեկատվական համակարգում ն մաքսային հայտարարագրում կամ դրա պատճենի վրա համապատասխան նշումներ կատարելու միջոցով թույլատրել է ՑոԳաոոոո աաա աաթրոոթոոոթ»` ադրանքների մեկնումի, որպիսի գործողություների կատարմամբ առանձնապես խոշոր չափերի գույքային վնաս է պատճառել պետության օրինական շահերին:

(-.»:

8. Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2025 թվականի հունվարի 15-ի որոշման համաձայն` «(...) Սույն գործի նյութերի ուասմնասիրությունից երնում է, որ ՀՈ ՒԲՅ Թ» մեղադրանք է ներկայացվել ՀՀ քրնական օրենսգրքի 44Լրդ հողվածի 2- րդ մասի 2-րդ ն Ժրդ կետերով (16 դրվագ), որի պատասխանատվություն է սահմաւնում մի խումբ պաշտոնատար անձանց կողմից նախնական համաձայնությամի իրենց իշխանական կամ ծառայողական լիազորություններ կամ դրանցով

պայմանավորված ազդեցությունն ի վնաս պետական կամ ծառայողական շահերի օգտագործելու կամ իրենց ծառայողական պարտականությունը չկատարելու կամ ոչ պատշաճ կատարելու կամ այնպիսի արարք կատարելու որը չի բխում իրենց լիազորություններից կամ դուրս է իրենց լիազորությունների շրջանակից, որն առանձնապես խոշոր չափերի գույքային վնաս է պատճառել անձի կամ կազմակերպության, իրավունքներին, ազավաւթյուններին կամ օրինական շահերին կամ հասարակության կամ պետության օրինական շահերին, որի համար օրենսդիրը պատիժ է նախատեսել բացառապես ազատազիկման ձնով, այն է՝ չորսից ութ փարի ժամկետով:

Քրեական գործի նյութերով, ընդհանուր առմամը մատնանշվում է ԻԻՒՅՅՏ առերնույթ առնչությունը սույն որոշման 15.) կետում նկարագրված ենթադրյալ հանցագործություններին, ինչպես նան հիմք է տալիս հիմնավոր կասկած ձնավորելու Տե՛ս քրեական գործի հավելված, հատոր 1, թերթեր 1314

10

առ այն, որ ՀԵՅ: մեղսագրվող դեպքը համընկնում է նրան վերագրվող ենթադրյալ հանցանքներին:

Անդրադառնալով պաշտպան Հ.Հարությունյանի կողմից բարձրացված հարցերին, որոնք վերաբերում են Հ ՅՊՀՊ» աղեչությանը մեղսագրվող հանցավոր արարքներին, Դատարանը հարկ է համարում նշել, որ քրեաւկան գործի տվալ փոլում անհնար է անդրադառնալ մեղադրանքի էությանը,

հիմնավորվածությաւնը, քանի որ սույն փուլը չի հետապնդում կատարված հանցագործություն բոլոր հանգամանքները հետազովեկյու ն դրանց քրեաիրավական գանահավաւկաւն վավու կում տրված գնաւհատականը արուգելու ու համապատասխան որոշում կայացնելու նպատակ: Այդ հարցերը կարող են քննարկման առարկա դառնալ միայն գործն րատ էության քննելու ն լուծելու ընթացքում, այսինքն` հանդիսանում են արդարադավաությաւն իրականացման արդյունքում լուծման ենթակա հարցեր:

(-.) Քրեական գործի ասյն փուլում Հ ՅՆ աղերնույթ առնչությունը մեղսագրվող ենթադրյալ հանցազործություններին,, րնդհանուր 6 առմամբ մատնանշվում է քրեական գործի նյութերով ն հնարավորություն է տալիս հիմնավոր կասկած ձնավորելու առ այն, որ Տ» վեղսագրվող դեպքը համընկնում է երան վերագրվող ենթադրյալ հանցանքին:

Այսպես. Հակակոռուպցիոն դատարանը գփնում է, որ մեղադրյալն անձնական ազապտությունից զրկվել է օրենքով սահմանված կարգով, քանի որ փարական հանգամանքների բավարար ամբողջությամբ ու պատճառաբանված կերպով հատրատվել են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի ԱՇրդ հոդվածով նախատեսված իրավաչափության համապապտաեւսխան պայմանները:

ՀՈԳՏԹՅՅ: րամաւմը խափանման միջոցի տեսակն ընտրելիս հաշվի են առնվել նրա օրինական վարքագիծն ապահովող նե դրան խոչընդոտող րոլոր հնարավոր հանգամանքները, մասնավորապես՝ քրեական գործի նյութերի ուսումնասիրումից հնարավոր է հիմնավորված ենթեւդրություն անել, որ բարձր է հավանականությունն առ այն, ոլ, մեղադրյալը մնալով ազատության մեջ, կարող է խոչընդուրել քրեական վարույթին:

Դատարանն արձանագրում է, որ խախտվել են հասարակական

հարաբերություններ ն Դատարանը չի կարող հաշվի չառնել դրանց բնույթն ու

լ

կարնորությունը, ինչպես նան " ,»Ի" ՅՅ: վերագրվող արարքի ծանրության աստիճանը, կատարման եղանակը, ակնկալվող պատժի հավանական ազդեցությունը վերջինիս վարքագծի վրա:

Նան հատկանշական է, որ մեղադրյալի` հասարակությունում ունեցած դերի, կապերի ն դատաքննություն բնսւկանոն ընթացքի վրա հնարավոր ազդեցության մեջն առկա է հանրավոր պատճառահետնանքային կապը, որը դատաքննության տվյալ փուլում չի նվազել, միաժամանաւկ, նվազման ոիսկն անհնար է գնահատել այն առումով, որ պաշտոնավարման դադարեցումից կամ կասեցումից կարճ ժամանակ անց վերացել է:

Հաշվի առնելով վերոշարադրյալը Դատարանը փաստում է, ոլ, դրանց համակցությունն էական նշանակություն ունի կալանավորումից զավ այլ խափանման միջոցների կիրառման նպատակահարմարություն Օ ու իրավաչափությունը գնահատելու հարցում ն գտնում է, որ այդ համակցությունը ողջամիտ ն բավարար հիմք է տալիս արձանագրելու, որ կոնկրետ դեպքում կալանավորումից զատ որնէ այլ խափանման միջոց կամ դրանց համակցություն քննության այս հատվածում չի կարող ապահովել արդյունավետ իրավական ներգործություն Հ ԻԻԲՈԹԹԻ: կլըիանական ոչ իրավաչափ վարքազծի դրսնորման ոխակը չեզոքացնելու համար:

Գործի քնասթյան սույն փուլում, այն է՝ նախնական դատալսումներում, երը Դատարաւեր չի անցել հիմնական դապտալսումներին, չի հերազոտել որնէ ապացույց, այդ թվում՝ հարցաքննել վկաներին կամ մեղադրյալներին, որպիսի պայմաններում վերջիններիս վրա անօրինական ազդեցություն գործադրելու եղանակով Դատարանում գործի քննությանը ո ՅՅ կողմից խոչընդուկու ոիսկը դեռնս բարձր է այն աստիճան, որ այլընրրանքային որնէ խափանման միջոց, այդ թվում՝ տնային կալանքը կամ այլընտրանքային խափանման միջոցների համակցված կիրառումը չի կարող լինել պիտանի միջոց ու վտխարինել կալանքին, այն է՝ չի կարող լինել արդյունավետ իրավական ներգործության միջոց, զսպելու ազատության մեջ գտնվելու դեպքում " կողմից ոչ պափշաճ վարքագիծ դրանորելու հավանականությունը՝ չեզոքացնելով վերր նշված ոչ իրավաչափ հնարավոր վարքագծի դրսնորման ոխսկերը:

12

Միաժամանակ, Դատարանը հարկ է համարում նշել, որ կալանավորման հիմքերն ունեն կանխատեսական, մոտավոր բնույթ, քանի որ ենթադրում են ապագային վերաբերող իրադարձություններ: Պարտադիր չէ, որ որնէ հանգամանք միանշանակ վկայի ապագայում մեղադրյալի ոչ իրավաչափ վարքագծի դրսնորման մասին, քանի որ այդպիսիք վերաբերում են ապագայում կատարվելիք գործողությունների հավանականությանը, իսկ այդ հավանականության վերաբերյալ գնահատականը ձնավորվում է գործով ձեռք բերված փատրական տվյալների համակողմանի ուսումնասիրման վրաւ:

Դատարեաւնն արձանագրում է, որ փնեային կալանքի կիրառման դեպքում չի կարող սահմանվել այնպիսի վարչական հսկողություն, ինչ կալանքի կիրառման դեպքում է, ուարի նս մեկ անգամ Դատարանը փաստում է, որ մնային կալանքը նույնիսկ այլ խափանման միջոցների հետ համակցված չի կարող ապահովել մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը դատաքննության վուլլում:

Հաշվի առնելով վերոգրյալը` Հակակոռուպցիոն դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական դավավարության օրենսգրքի Ա6-րդ հոդվածի 2րդ մասի 3րդ կարով սահմանված պահանջների կատարումն ապահովելու նպավաւկով անհրաժեշտ է երկարաձգել մեղադրյալի նկատմամի կիրառված կալանքը 3(երեք) ամիս ժամկետով, ինչպես նան վերը նկարագրվածի հաշվառմամբ Դատարանն անհրաժեշտ է համարում դեռես նույն ժամկետով շարունակաբար սահմանափակելու մեղադրյալի՝ այլ անձանց հետ հաղորդակցվելու իրավունքը՝ բացառությամբ մերձավոր ազգականների:

(-.»»:

9. Վերաքննիչ դատարանի 2025 թվականի փետրվարի 27-ի որոշման համաձայն՝ «(..) Վերաքննիչ դատարանն իր համաձայնությունն է հայտնում Դատարանի դատողություններին առ այն, որ այն դեպքում առկա է ՀՀ քրնական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով նախապտեսվաւծ հիմքը:

2 Տե՛ս քրեական գործի հավելված, հատոր 1, թերթեր 120-141

13

Միննույն ժամանակ Վերաքննիչ դատարանն իր անհամաձայնությունն է հայտնում Դատարանի հետնությանն առ այն, որ «(.) կոնկրեր դեպքում կալանավորումից զատ որնէ այլ խափանման միջոց կամ դրանց համակցություն քննության այս հատվածում չի կարող ապահովել արդյունավետ իրավական ներգործություն Հ ԻՏԻԲՀԹՔԻ: իլլվանական ոչ իրավաչափ վարքագծի դրսնորման ոխակը չեզոքացնելու համար (...)»:

(.-.)6-2 Սույն դեպքում Դատարանը վիճարկվող որոշման հիմքում դրել է հերնյալ հանգամանքները.

1. մեղադրյալին վերագրվող արարքի բնույթ, վզանգավորության աստիճան, կատարման եղանակը, ակնկալվող պավժի հավանական ազդեցությունը վերջինիս վարքագծի վրա,

2. վարույթը գտնվում է նախնական դատալսումների փուլում,

3. փնային կալանքի կիրառման դեպքում չի կարող սահմանվել այնպիսի հսկողություն, ինչ կալանքի կիրառման դեպքում է:

6.2.1 Անդրադառնալով նախնական դավտալսաումնեի փուլում գվտնվելու հանգամանքին` Վերաքննիչ դատարանի համար հատկանշական է այն, որ այն դեպքում ողջամիտ են հատուկ ջանասիրության մասով Բողոքարերի դատողություննները, մասնավորապես, Վերաքննիչ դատարանն ընդգծում է, որ ԹԵՒՅՅՅ» գեդոակալվել է 2024 թվականի փետրվարի 22-ին, իսկ նրա նկատմամբ կալանավորումի որպես խափանման միջոց է ընտրվել հաջորդ օրը՝ փեփփվարի 23-ին: Թիվ ՀԿԴ/0061/01/24 քրեական գործը փաստացի 2024 թվականի ապրիլի 8-ից գտնվում: է դատարանի վարույթում, սակայն մինչ վիճարկվող որոշումի կայացնելու օրը` 2025 թվականի հունվարի 15-ը, այն գտնվում է նախնական դատալսումների փուլում: Այլ կերպ ասած՝ ո ՀԻԲԲՒԹՅՅ:: իչն վիճարկվող որոշման կայացումը կալանքի տակ է գտնվում շուրջ Ա ամիս: Դատական վարույթում գտնվելու շուրջ 9 ամսվա ժամանակահաղտվածում կայացել են թվով 8 դավաւկան նիստեր, որոնցից միայն 4-ում է հաջողվել անցկացնել որոշակի` այն է անձանց խափանման միջոցների հարցի քննարկում, մինչդեռ մեղադրյալ ո Հ կալանքի տակ է գտնվում հիմնական դատալսումների փողում գործով անցնող անձանց վրա անօրինական ազդեցություն չգործադրելու վարույթն իրականացնող մարմնի մտավախությունից ելնելով: Ամեննին

14

այդ՝ նախնական դատալսումների երկարատնության րեռոր չդնելով ՀՀ հակակոռուպցիոն դավարանի վրա (հանրահայտ փաստ է, որ ամիսներ շարունակ մեղադրյալների ուղեկցում դատարաններ պավշաճ կերպով չեն իրականացվում, վարույթի մասնակիցների մեծաքանակ լինելու դեպքում հետագա նիարերը համաձայնեցնելու խնդիրներ է լինում ն այլն, այնուամենայնիվ, Վերաքննիչ դատարաւնի համոզմաեւմը, նշվածը չի կարող դրվել նան ամենախիար խափանման միջոցի ներքո գտնվող մեղադրյալի վրա: Այլ կերպ ասած` քննության առարկա դեպքում գործ ունենք կալանքի անհիմն կրման շարունակականությաւն հետ, հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ նման պայմաններում դատական նիարերն, րար էության, տեղի չեն ունենում պետության մեղքով (անկախ այն հանգամանքից, թե ով պատշաճ կերպով չի իրականացնում իր պարտականությունները՝ դավւարանը, թե կալանավորված անձանց պահելու կամ ուղեկցելու մարմինները), իսկ նման դեպքում անձին շարունակական ն կայուն, երկարատն կալանքի փակ պահելը կարող է իր մեջ պարունակել պատժի տարրեր, ինչն անթույլատրելի է:

6.2.2 Բացի այդ, Վերաքննիչ դավփւարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալին վերագրվող հանցագործությաւն բնույթր, վվանգավորության աարիճանը, հանցավոր մտադրության իրականացման ատրիճանը, սպառնացող հնարավոր պատժի խատությունը, ի թիվս այլնի՝ նույնպես էական նշանակություն ունեն մեղադրյալի հետագա վարքազծի հավանականությունը կանխորոշելու հարցում ն Վերաքննիչ դատարանը թեն գտնում է, որ նշյալները չեն կարող անտեսվել ն պետք է էական նշանակություն ունենա խափանման միջոցի հարցը քննարկելիս, սակայն դա չի կարող դատավարական ցանկացած փուլում դիտարկվել որպես անբեկանելի հիմք՝ անձին կալանքի տակ պահելու կամ առավել մեղմ այլընտրանքային խափանման միջոցի չկիրառման համար: Այլ խոսքով՝ գործի քննության սույն փուլում միայն վերագրվող արարքի հանրային վփանգավորությունը ն ծանրության ատրիճաւնր չեն կարող համարվել բավարար պատճառներ` անձին շարունակաբար կալանքի տակ պահելու համար: Այլ կերպ ասած, դրանք չեն կարող անձին կալանքի փակ պահելու ինքնուրույն ն բավարար պավճառ հանդիսանալ, առավել ես այն պայմաններում, երը խափանման միջոցի նպատակն անձի պատշաճ վարքազծի ապահովումն է, այլ ոչ թե երան պապտժելը: Ասվածից հետնում է, որ տնային կալանքի իրավազորության

15

դեպքում վերջինս ունենալու է շփումների այն նույն հնարավորությունը, ինչ-որ ամենախիստ խափանման միջոցի՝ կալանավորման պայմաններում:

6.2.3 Ինչ վերաբերում է Դատարանի այն հետնությունը, որ` «(...) Դատարանը արձանագրում է, որ վւնային կալանքի կիրառման դեպքում չի կարող սահմանվել այնպիսի վարչական հսկողություն, ինչ կալանքի կիրառման դեպքում է, ուստի ես մեկ անգամ Դատարանը փաստում է, որ փնային կալանքը նույնիսկ այլ խափանման միջոցների հետ համակցված չի կարող ապահովել մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը դատաքննության փոլում:(..)»,։ ապա այս մասով Վերաքննիչ դավփարանն իր անհամաձայնությունն ՕՁՕէ հայտնում Դատարանի դավտտղությանը, քանի որ Դատարանը կասկածի տակ է դրել տնային կալանքի վակ գտնվող անձանց նկատմամի հսկողություն խրականացնող իրավասու պետական մարմնի՝ Պրոբացիայի ծառայության կողմից իր վրա դրված պարտականությունների պատշաճ կատարումն առհասարակ, ինչը որնէ կերպ չի կարող լինել արդարացված` հիմք ընդունելով պերական իրավասու մարմնի բարեխիղճ գործելու կանխավարկածը:

6.3 Այսպիսով, Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում նշել, որ վիճարկվող դատական ակպտր չի պարունակում համոզիչ ն բավարար փաարարկներ առո այն, թե ինչու պեվք է մեղադրյալի նկատմամբ շարունակվի պահպանվել ամենից խիար խափանման միջոց կալանքը ն ինչու այլընտրանքային խափանման միջոց փնային կալանքն ինքնին կամ համակցված ի զորու չէ ապահովել մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը նախնական դատալսումների այն հատվածում:

Վիճարկվող որոշումի պետք է պարունակեր հարակ ն աներկբա փաստարկներ առ այն, որ այլընտրանքային խափանման միջոցի կիրառումն անբավարար է ՀՀ քրեական դավաւվարության օրենսգիրքի 16-րդ հոդվածի 2րդ մասի պահանջների կատարումն ապահովելու համար: Հետնաբար, քննության առարկա դեպքում վարույթն իրականացնող մաւլրմինը պետք է փաարական հանգաւմանքների բավարար ամիողջությամի հիմնավորեր այլընրրանքային խափանման միջոցի` ինչպես առանձին, այնպես էլ՝ համակցված կիրառման ոչ իրավաչափությունը, անարդյունավետությունը, մինչդեռ ներկայացված փաւստաւրկներն այնպիսին չեն, որ հաղթահարեն օրենադրությամբ կալանքի իրավաչափության համար սահմանված բարձր չափանիշը ն բավարար լինեն անձի նկատմամբ կալանք կիրառելու համար:

16

Այլ կնրպ ասած, պետք է ցույց տրվի ոչ միայն խոչընդոտելու հավանականության հարձի լինելը, այլ նան՝ միայն կալանքի կիրառմամբ կամ կիրառված կալանքի շարունակական պահպանմամի այդ ոխսկը չեզոքացնելու հնարավորությունը, քանի որ այդ հավանականության առկայությունն ինքնին չի վկայում կալանավորման բացարձակ անհրաժեշտության մասին, մինչդեռ նման հիմնավորումներ ինչպես միջնորդությունը, այնպես էլ ներկայացված բողոքը չեն պարունակում:

Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ տնային կալանք այլընտրանքային խափանման միջոցի կիրառման դեպքում նս մեղադրյալն ազատության մեջ չի գտնվելու ն ունենալով շփումների խիար սահմանափակ շրջանակ, չի կարող անօրինական ազդեցություն գործադրել վարույթով անցնող որնէ անձի նկատմամբ, ինչպիսի մտավախությունն ունի վարույթն իրականացնող մարմինը: Միննույն ժամանակ, հարկ է արձանագրել, որ փնային կալանք խափանման միջոց ընտրելու դեպքում սահմանափակվում է նան մեղադրյալի՝ այլ անձանց հեվ. հեռախոսային խոսակցության, նամաւկագրության նե այլ հաղորդակցության իրավունքը, իսկ այդ պայմանը խախտելու դեպքում անձր կրկին կարող է կալանավորվել: Ավելին, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ տնային կալանք խափանման միջոցի հետ համակցված գրավի ն բացակայելու արգելքի կիրառումը լրացուցիչ երաշխիք կարող է հանդիսանալ մեղադրյալի իրավաչափ վարքագիծը կանխորոշելու հարցում:

Բացի այդ, դատարանն ընդգծում է, որ խափանման միջոցի հիմքերը ոչ թե ստատիկ, այլ դինամիկ կատեգորիա են ն ենթակա են ժամանակի ընթացքում մոտփոխման: Այս դեպքում նախաքննությունն ավարտվել է, գործն արդեն գտնվում է նախնական դատալսումների փուլում, ուսվփխ, կարելի է արձանագրել, որ քննությանը խոչընդուելու հավանականությունը՝ ի տարբերություն նախկինում առկա իրավիճակի. որոշակի չափով նվազել է:

Նման պայմաններում, Վերաքննիչ դատարանի գնահատմամբ, մեղադրյալ ՀՈՈԳՏԹԳԹՅՅՅ:: Սղղվից գործի քննությանը խոչընդոտելու հավանականությունն այլես այնքան բարձր չէ, որ տնային կալանքի, գրավի ն բացակայելու արգելքի համակցված կիրառումի չհանդիսանա գործուն երաշխիք՝ հիշյալ հավանականությունը չեզոքացնելու համար:

17

6. 4 Հիմք ընդունելով գործում աոկա վերը նշված փաստական հանգամանքները կ ՀՒ: օրինական վարքագիծն ապահովող բոլոր հանգամանքները, այդ թվում՝ անձը ընութագրող տվյալները ն առողջական խնդիրները` Վերաքննիչ դատարաւնը գտնում է, որ տնային կալանք այլընտրանքային խափանման միջոցի առկայության պայմեւններում հնարավոր է հասնել մեղադրյալ "չՅՅ կողմից իր վրա օրենքով դրված պարտականությունների կատարմանը, իբրն այլրնրրանք՝ այն պետք է դիտարկվի որպես արդյունավետ միջոց հակակշռելու համար մեղադրյալի ոչ իրավաչափ վարքագծի դրսնորման ոիսկերը ն ի զորու է երաշխավորելու վերջինիս պատշաճ վարքագիծը:

Այսպիսով, մեղադրյալը Հ ՋՔ2 կկատմամի կիրառված խափանման միջոց կալանքը փոփոխելով ն նրա նկատմամը համակցված այլընվտանքային խափանման միջոցներ տնային կալանք, գրավ ն բացակայելու արգելք կիրառելով նս հնարավոր է հասնել ՀՀ քրեական դատավարությամի նախատեսված իրավաչափ նպատակներին:

Ինչ վերաբերում է գրավի չափի ընփյությանի` Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ քննարկման առարկա դեպքում գրավի չափ պետք է սահմանել 2.500.000 (երկու միլիոն հինգ հարյուր հազար) ՀՀ դրամ, որը կարող է լինել առավել գործուն երաշխիք` փնային կալանքի ն բացակայելու արգելքի հետ համակցված՝ մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծն ապահովելու համար:

Այսպիսով, հաշվի առնելով սույն որոշմամբ արտահայվփված դիրքորոշումները ն առաջնորդվելով անձի ազատության սահմանափակման նվազագույնի ակզրունքով, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ այլընտրանքային խափանման միջոց տնային կալանքի, 2.500.000 (երկու միլիոն հինգ հարյուր հազար) ՀՀ դրամի չափով գրավի ն բացակայելու արգելքի համակցված կիրառմամը հնարավոր է հասնել հերապնդվող նպատակին: (...»՝:

Վճոաբեկ դատարանի պատճառաբանությունները ն եզրահանգումը.

10. Մույն գործով Վճռաբեկ դատարանի առջն բարձրացված իրավական հարցը հետնյալն է. հիմնավոր է արդյո՛ք այլընտրանքային խափանման միջոցների 5 Տես քրեական գործի հավելված, հատոր 2, թերթեր 84-102

18

համակցված կիրառմամբ մեղադրյալ Հ" օրինական վարքագիծն

ապահովելու հնարավորության վերաբերյալ Վերաքննիչ դատարանի հետնությունները:

1. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` «Վարույթն իրականացնող մարմինն անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոց ընտրելիս առաջնորդվում է նվազագույնի ակզբունքով: Արգելվում է անձի նկատմամբ ընտրել ավելի խիար հարկադրանքի միջոց, քան այն, որով քրեական վարույթի ընթացքում հնարավոր կլինի ապահովել անձի օրինական վարքագիծը»:

ՀԸ քրեական դատավարության օրենսգրքի 43-րդ հոդվածի 2րդ մասի համաձայն՝ «Մեղադրյալը պարտավոր Լ՝

(-.)

3) չխոչընդուրծնկլ քրեական վարույթին, այդ թվում ապօրինի չմիջամտել ապացուցմեւն գործընթացին.

(:-.)»:

ՃՇՇ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի համաձայն՝

«(..)

2. Խափանման միջոցը կարող է կիրառվել, եթե դա անհրաժեշվ Լ՝

(-.)

3) մեղադրյալի կողմից իր վրա տոն օրենագրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու համար:

3 Խափանման միջոցի տեսակն ընտրելիս հաշվի են առնվում մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովող ն դրան խոչընդովտղ րոլոր հնարավոր հանգամանքները:

(-.»:

ՃՇՇ քրեական դատավարության օրենսգրքի 118-րդ հոդվածի համաճայն՝

«ւ. Կալանքը դատարանի որոշմամբ մաղլադրյալին օրենքով նախատեսված դեպքերում ն կարգով ազատությունից զրկելն Լ՝ օրենքով ն դազմաւրանի այդ որոշմամբ սահմանված ժամկեվմվ:

19

2. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ այլընրրանքային խափանման միջոցների կիրառումն անբավարար է սույն օրենսգրքի 16-րդ հոդվածի 2-րդ մասի պահանջների կատարումն ապահովելու համար:

(-:)

4 Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ փաստական հանգամանքների բավարար ամբողջությամբ քննիչի կամ դատախազի կողմից հիմնավորվել ն դատարանի կողմից պատճառարանված հաստատվել են այն օրենսգրքի 16-րդ հոդվածով նախաւտեսված իրավաչափության համապատասխուն պայմանները: Դատական վարույթում կալանքի կիրառման համար բավարար է դատարեունի կողմից նշված պայմանների պատճառարանված հասպտաւտումը:

(-.»:

Վկայակոչված իրավադրույթների հաշվառմամբ Վճռաբեկ դատարանը կրկնում է, որ խափանման միջոցները, դասակարգվելով կալանավորման ու կալանքին այլընտրանք հանդիսացող խափանման միջոցների, նպատակ ունեն ապահովելու քրեական վարույթի ընթացքում մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը, ն կիրառվում են միայն այն դեպքում, երբ բավարար հիմքեր կան ենթադրելու, որ անձը կարող է կատարել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված գործողությունները կամ դրանցից որնէ մեկը: Ընդ որում՝ վերոնշյալ նպատակի իրականացման համար անհրաժեշտ ու պիտանի խափանման միջոցի կոնկրետ տեսակի ընտրության հարցն օրենսդիրը վերապահել է վարույթն իրականացնող մարմնի հայեցողությանը միաժամանակ երաշխավորելով մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը նրա իրավունքների հնարավոր նվազ սահմանափակմամբ ապահովելու հնարավորությունը: Մասնավորապես, օրենսդիրն ամրագրել է, որ անձի նկատմամբ խափանման միջոց ընտրելիս վարույթն իրականացնող մարմինը պետք է առաջնորդվի նվազագույնի սկզբունքով, այն է՝ չընտրի ավելի խիստ խափանման միջոց, քան այն, որով քրեական վարույթի ընթացքում հնարավոր կլինի ապահովել մեղադրյալի օրինական վարքագիծը:

Վերոգրյալի հետ մեկտեղ, հարկ է նշել, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով սահմանված խափանման միջոցների աստիճանակարգության մեջ, ելնելով ներգործության բնույթից, աստիճանից ն վրա հասնող հետնանքներից՝

20

կալանքը համարվում է ամենախիստը, քանի որ առավելագույն չափով է սահմանափակում մարդու սահմանադրական իրավունքներն ու ազատությունները, ն որպես անձի ոչ պատշաճ վարքագծի կանխման վերջին հնարավոր միջոց (ամտուճ ոճն) պետք է կիրառվի այն բացառիկ դեպքերում, երբ կհիմնավորվի մեղադրյալի օրինական վարքագիծն այլընտրանքային խափանման միջոցներով երաշխավորելու անհնարինությունը: Այլ խոսքով՝ կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ վարույթն իրականացնող մարմինը փաստական հանգամանքների բավարար ամբողջությամբ կհիմնավորի, իսկ դատարանն էլ պատճառաբանված որոշմամբ կհաստատի, որ միայն այդ խափանման միջոցի կիրառմամբ է հնարավոր հասնել խափանման միջոցնեի կիրառմամբ հետապնդվող նպատակներին` այդ համատեքստում հաշվի առնելով մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովող ու դրան խոչընդոտող բոլոր հնարավոր հանգամանքները::

12 Վճռաբեկ դատարանը հարկ է համարում կրկնել նան, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասում թվարկված՝ մեղադրյալի ոչ պատշաճ վարքագծի դրսնորման հավանական ձների մասին հետնությունները բոլոր դեպքերում պետք է պայմանավորված լինեն վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից ներկայացվող տեղեկություններով, փաստերով կամ ապացույցներով»: Ընդ որում՝ կալանավորման անհրաժեշտության մասին դատարանի հետնությունները պետք է հիմնված լինեն ոչ թե այդ փաստական տվյալները մեկը մյուսից անջատ, ինքնավար հետազոտման ենթարկելու, այլ դրանք իրենց համակցության մեջ գնահատման ենթարկելու արդյունքում ճնավորվող փաստարկված դատողությունների վրած:

12.1. Վճռաբեկ դատարանը, անդրադառնալով անձի նկատմամբ խափանման միջոց ընտրելիս նրան վերագրվող արարքի բնույթը ն վտանգավորության աստիճանը հաշվի առնելու կարնորությանը, իրավական դիրքորոշում է ձնավորել այն մասին, որ " Տես Վճռաբեկ դատարանի՝ Արշակ Հակոբյանի գործով 2022 թվականի դեկտեմբերի 23ի թիվ ԵԴ/1194/06/21 րոշման 131-րդ կետը:

5 Տե՛ս, մասնավորապես, Վճռաբեկ դատարանի՝ թիվ ՎԲ-327/07, ԱՎԴ/0022/06/08, ԼԴ/0197/06/08, ԵԿԴ/0580/06/09, ԵԿԴ/0678/06/10, ՏԴ/0052/06/14, ԵԱՔԴ/0386/06/15 որոշումները:

6 Տես Վճռաբեկ դատարանի` Տիգրան Պետրոսյանի գործով 2017 թվականի նոյեմբերի 15ի թիվ ԵԿԴ/0084/06/16 որոշման 13-րդ կետը, ոահռնչ ուսում, Վալերի Հակոբյանի գործով 2020 թվականի դեկտեմբերի 25-ի թիվ ԵԴ/0548/06/19 որոշումը:

21

թեն մեղադրյալին վերագրվող արարքի բնույթն ու վտանգավորության աստիճանը չեն կարող գնահատվել որպես կալանավորման հիմնավորվածությունը հաստատելու ինքնուրույն հիմք, այնուամենայնիվ, դրանք էական նշանակություն ունեն խափանման միջոցի տեսակն ընտրելիս: Մեղսագրվող հանցանքի ծանրությունը ն, հետնաբար նան ակնկալվող պատժի խստություն հանդիսանում են քրեական վարույթն իրականացնող մարմնից թաքնվել