Բրուտյան — ԵԴ/0137/01/22

Ս Սա ՑԱՈՈՆ ԵԴ/0137/01/22

ԱՄԱՅ: Ը

1/2

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ

ՎՃՌԱԲԵԿ ԴԱՏԱՐԱՆ

ՈՐՈՇՈՒՄ

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ

Երնան քաղաքի առաջին ատյանի

ընդհանուր իրավասության դատարան,

նախագահող դատավոր՝ Ս.Գզոգյան

Հայաստանի Հանրապետության

վերաքննիչ քրեական դատարան,

նախագահող դատավոր՝ Ա.Վարդանյան

22 մարտի 2023 թվական ք.Երնան

ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի քրեական պալատը (այսուհետ՝ Վճռաբեկ դատարան) նախագահությամբ՝ Հ.ԱՍԱՏՐՅԱՆԻ

մասնակցությամբ դատավորներ` Ս.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆԻ

Ե.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆԻ

Լ.ԹԱԴԵՎՈՍՅԱՆԻ

Ա.ՊՈՂՈՍՅԱՆԻ

Ս.ՕՀԱՆՅԱՆԻ

գրավոր ընթացակարգով քննության առնելով ամբաստանյալ Ժիրայր Խաչիկի Բրուտյանի վերաբերյալ ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի՝ 2022 թվականի հոկտեմբերի 17ի որոշման դեմ ՀՀ գլխավոր դատախազի տեղակալ

Գ.Բաղդասարյանի հատուկ վերանայման վճռաբեկ բողոքը,

2

ՊԱՐԶԵՑ

Գործի դատավարական նախապատմությունը.

1 ՀՀ արդարադատության նախարարության «Արմավիր»

քրեակատարողական հիմնարկում 2021 թվականի փետրվարի 4-ին հարուցվել է թիվ 86150621 քրեական գործը՝ 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի (այսուհետ` ՀՀ քրեական օրենսգիրք) 223.-րդ հոդվածի 1ին մասի, 223.2-րդ հոդվածի 2րդ մասի 5րդ կետի ն 258րդ հոդվածի Լին մասի հատկանիշներով:

ՀՀ քննչական կոմիտեի հատկապես կարնոր գործերի քննության գլխավոր վարչությունում 2021 թվականի մայիսի 5-ին հարուցվել է թիվ 69104321 քրեական գործը՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 223.3-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին ն 5-րդ կետերի հատկանիշներով:

Նախաքննության մարմնի՝ նույն օրվա մեկ այլ որոշմամբ, վերոնշյալ քրեական գործերը միացվել են մեկ վարույթում, ն նախաքննությունը շարունակվել է 86150621 համարի ներքո:

2021 թվականի մայիսի 7-ին Ժիրայր Խաչիկի Բրուտյանը ձերբակալվել է:

Նախաքննության մարմնի՝ 2021 թվականի մայիսի 7-ի որոշմամբ Ժ.Բրուտյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ, ն նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 223.2-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով:

2. Երնան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի՝ 2021 թվականի մայիսի 8-ի որոշմամբ մեղադրյալ Ժ.Բրուտյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել կալանավորումը՝ 2 (երկու) ամիս ժամկետով:

3. Պաշտպաններ Հ.Բաբայանի ն Ռ.Հակոբյանի վերաքննիչ բողոքի քննության արդյունքում, ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը 2021 թվականի մայիսի 24-ի որոշմամբ բողոքը բավարարել է, Երեան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի՝ 2021 թվականի մայիսի 8-ի որոշումը՝ կալանավորման մասով, բեկանել է, նախաքննության մարմնի միջնորդությունը մերժել է, մեղադրյալ

Յ

Ժ.Բրուտյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանավորումը վերացրել է, ն նրան ազատել է կալանքից:

4. Նախաքննության մարմնի՝ 2021 թվականի հուլիսի 14ի որոշմամբ Ժ.Բրուտյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել չհեռանալու մասին ստորագրությունը:

5. 2021 թվականի հուլիսի 21-ին նախաքննության մարմինը որոշում է կայացրել Ժ.Բրուտյանին առաջադրված մեղադրանքը փոփոխելու մասին ն նրան կրկին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 223.2-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով:

6. Վճռաբեկ դատարանի` 2021 թվականի դեկտեմբերի 24-ի որոշմամբ ՀՀ գլխավոր դատախազի տեղակալ Ա.Աֆանդյանի վճռաբեկ բողոքը բավարարվել է. ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի` 2021 թվականի մայիսի 24ի որոշումը բեկանվել է ն օրինական ուժ է տրվել Երնան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի՝ 2021 թվականի մայիսի 8-ի որոշմանը:

7. 2021 թվականի դեկտեմբերի 25-ին նախաքննության մարմինը որոշում է կայացրել Ժ.Բրուտյանի նկատմամբ հետախուզում հայտարարելու մասին:

7.. 2021 թվականի դեկտեմբերի 25-ին Ժ.Բրուտյանը հայտնաբերվել ն տեղափոխվել է ՀՀ արդարադատության նախարարության «Երնան-Կենտրոն» քրեակատարողական հիմնարկ:

8. 2022 թվականի հունվարի 12-ին որոշում է կայացվել թիվ 86150621 քրեական գործից Ժիրայր Բրուտյանի, Հարություն (Թորոսյանի ն Արթուր Բարոյանի վերաբերյալ մասն անջատելու մասին՝ գործին շնորհելով 69100422 համարը:

9. 2022 թվականի հունվարի 27-ին Ժ.Բրուտյանի ն մյուսների վերաբերյալ թիվ 69100422 քրեական գործը հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երնան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարան:

9.1. Երնան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի՝ 2022 թվականի փետրվարի 4-ի որոշմամբ մեղադրյալ Ժ.Բրուտյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված կալանավորումը թողնվել է անփոփոխ, իսկ պաշտպանների միջնորդություն մեղադրյալ՝։ Ժ.Բրուտանի նկատմամբ

4

անազատության հետ չկապված այլ խափանման միջոցի, այդ թվում` գրավի կիրառման վերաբերյալ, մերժվել է:

9.2. 2022 թվականի մայիսի 22-ին Երնան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասութան դատարա՝ է ներկայացվել պաշտպան Ռ.Հակոբյանի

միջնորդությունը, որով խնդրել է Ժ.Բրուտյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց կալանավորումը փոփոխել անազատության մեջ պահելու հետ չկապված այլ խափանման միջոցով՝ չհեռանալու մասին ստորագրությամբ կամ գրավով:

10. 2022 թվականի հունիսի 17-ին քրեական գործը վերամակագրվել է մեկ այլ դատավորի:

10.1. Երեան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանը (այսուհետ նան՝ Առաջին ատյանի դատարան) 2022 թվականի հունիսի 27-ին որոշում է կայացրել քրեական գործը դատական քննության նշանակելու մասին, որով արձանագրվել է, որ Ժ.Բրուտյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված կալանավորումն ընտրված է ճիշտ, այն փոփոխելու կամ վերացնելու հիմքերը բացակայում են:

102. Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2022 թվականի սեպտեմբերի 15-ի որոշմամբ պաշտպան Ռ.Հակոբյանի միջնորդությունը՝ ամբաստանյալ Ժ.Բրուտյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանավորումը այլ խափանման միջոցով փոխարինելու մասին, մերժվել է:

Ա. ՃՇՇ վերաքննիչ քրեական դատարանի (այսուհետ` նան Վերաքննիչ դատարան 2022 թվականի հոկտեմբերի 17-ի որոշմամբ ամբաստանյալ Ժ.Բրուտյանի պաշտպաններ Հ.Բաբայանի ն Ռ.Հակոբյանի հատուկ վերանայման բողոքը բավարարվել է մասնակիորեն, Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2022 թվականի սեպտեմբերի 15-ի որոշումը բեկանվել ն փոփոխվել է, պաշտպան Ռ.Հակոբյանի միջնորդությունը բավարարվել է մասնակիորեն, ամբաստանյալ Ժ.Բրուտյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված կալանավորումը վերացվել է՝ նրան կալանքից անմիջապես ազատելով: Ամբաստանյալ Ժ.Բրուտյանի նկատմամբ կիրառվել է գրավ՝ 10.000.000 (տասը միլիոն) ՀՀ դրամի չափով, ինչպես նան համակցված կերպով կիրառվել է Հայաստանի Հանրապետությունից բացակայելու արգելքը:

5

12. Վերաքննիչ դատարանի վերոնշյալ որոշման դեմ ՀՀ գլխավոր դատախազի տեղակալ Գ.Բաղդասարյանը բերել է հատուկ վերանայման վճռաբեկ բողոք, որը Վճռաբեկ դատարանի՝ 2022 թվականի նոյեմբերի 16-ի որոշմամբ ընդունվել է վարույւթ ն սահմանվել է դատական վարույթի իրականացման գրավոր ընթացակարգ:

Վճոաբեկ բողոքի հիմքերը, փաստարկները ն պահանջը.

Վճռաբեկ բողոքը քննվում է հետնյալ հիմքերի սահմաններում` ներքոհիշյալ հիմնավորումներով.

3. Բողոքաբերը գտել է, որ Վերաքննիչ դատարանի որոշումն օրինական ն հիմնավոր չէ, դրանով թուլ է տրվել քրեադատավարական օրենքի էական խախտում, որն ազդել է գործի ելքի վրա:

Բողոքաբերը նշել է, որ կան բավարար հիմքեր ենթադրելու, որ շարունակում են առկա լինել Ժ.Բրուտյանին կալանքի տակ պահելու պայմանները ն հիմքերը, մասնավորապես՝ նրա նկատմամբ որպես խափանման միջոց կալանքի կիրառումը անհրաժեշտ է վերջինիս փախուստը ու նրա կողմից հանցանք կատարելը կանխելու ն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով սահմանված

պարտականությունների կատարումն ապահովելու համար:

Բողոքի հեղինակը նշել է, որ Ժ.Բրուտյանը, ըստ քննությամբ ձեռք բերված տվյալների, առերնույթ ունենալով «օրենքով գողի»՝ քրեական

աստիճանակարգության բարձրագույն կարգավիճակ, ղեկավարել է քրեական ենթամշակույթ կրող խմբավորում, որոնց անդամների հետ գտնվում է մտերիմ հարաբերությունների մեջ, գործով ամբաստանյալի կարգավիճակ ունեցող անձինք, առերնույթ քրեական աստիճանակարգության բարձրագույն կարգավիճակ կամ քրեական ենթամշակույթ կրող խմբավորման մեջ ներգրավված անձինք են, հետնաբար բարձր է ռիսկն առ այն, որ Ժ.Բրուտյանը, ազատության մեջ գտնվելով, կարող է խոչընդոտել գործի հանգամանքների պարզմանը՝ այդ անձանց հետ պայմանավորվելով ցուցմունքներ չտալու կամ իրենց ձեռնտու ցուցմունքներ տալու հանգամանքների շուրջ:

6

Բողոքաբերը նշել է, որ կազմակերպված հանցավոր խմբերի վերաբերյալ գործերով առավել բարձր է ռիսկը, որ ազատության մեջ գտնվելու պայմաններում անձը կարող է ազդեցություն գործադրել վկաների, մյուս մեղադրյալների կամ համախոհների վրա, կամ այլ կերպ խոչընդոտել քննությանը:

Բողոքի հեղինակը նշել է նան, որ սույն քրեական գործով դատաքննությամբ որնէ ապացույց դեռ չի հետազոտվել ն դեռնս պետք է հարցաքննվեն վկաները, ինչպես նան ամբաստանյալները, ուստի մեծ է հավանականությունն առ այն, որ Ժ.Բրուտյանի նկատմամբ անազատության մեջ պահելու հետ չկապված որնէ խափանման միջոց կիրառելու պարագայում վերջինս կխոչընդոտի գործի քննությանը կամ ամբաստանյալների վրա ազդեցություն կգործադրի:

Ըստ բողոքաբերի՝ վերոնշյալ եզրահանգումը պայմանավորված է նան այն հանգամանքով, որ առկա է իր վրա դրված պարտականությունները չկատարելու՝ ապացուցման գործընթացին ապօրինի միջամտելու բարձր վտանգ, ինչը համադրելով գործում առկա տվյալների, Ժ.Բրուտյանին վերագրվող արարքի ն քրեական ենթամշակույթ կրող խմբավորմանը բնորոշ վարքագծի կանոնների հետ՝ հիմք է տալիս գալու այն եզրահանգման, որ Ժ.Բրուտյանի պատշաճ վարքագիծը վարույթի քննության տվյալ փուլում այլընտրանքային խափանման միջոցի կիրառման պայմաններում ապահովվել չի կարող:

Բացի այդ, Ժ.Բրուտանին։ Օ0։Օ`մեղսագզրված առանձնապես ծանըր հանցագործության համար նախատեսված պատժի խստությունը (ազատազրկում՝ ութից տասներկու տարի ժամկետով) ծանրակշիռ գործոն է նրա կողմից փախուստի դիմելու ն քրեական վարույթն իրականացնող մարմնից թաքնվելու ռիսկը բարձր գնահատելու համար:

Բողոքաբերն ընդգծել է, որ Ժ.Բրուտյանի՝ վարույթն իրականացնող մարմնից թաքնվելու հավանականության մասին են վկայում նան հետնյալ հանգամանքերը՝

-«օրենքով գողի» քրեական աստիճանակարգության բարձրագույն

կարգավիճակ ունենալը,

- Հայաստանի Հանրապետության ն այ երկրների տարածքներում լայն քրեական կապեր ունենալը:

7

Անդրադառնալով քրեական օրենքով չթույլատրված նոր արարք կատարելու ռիսկին՝ բողոքաբերը փաստարկել է, որ առերնույթ «օրենքով գողի»՝ քրեական աստիճանակարգության բարձրագույն կարգավիճակ ունենալով պայմանավորված, Ժ.Բրուտյանը կարող է շարունակել քրեական ենթամշակույթ կրող խմբավորում ղեկավարելը:

14. Վերոգրյալի հիման վրա, բողոք բերած անձը խնդրել է բեկանել Վերաքննիչ դատարանի՝ 2022 թվականի հոկտեմբերի 17-ի որոշումը ն օրինական ուժ տալ Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2022 թվականի սեպտեմբերի 15-ի որոշմանը:

Վճոաբեկ բողոքի պատասխանը.

15. Ամբաստանյալ Ժ.Բրուտյանի պաշտպան Հ.Բաբայանը վճռաբեկ բողոքի պատասխանում նշել է, որ բողոքում հիմնավորված չէ Վերաքննիչ դատարանի կողմից դատական սխալ թույլ տրված լինելու հանգամանքը:

Ըստ պաշտպանի՝ առկա է շարունակական կալանավորման հիմքերի՝ առնվազն էական նվազում, որպիսի պայմաններում, անազատության մեջ պահելու հետ չկապված խափանման միջոցներն ի զորու են չեզոքացնել այդ հիմքերը:

Պաշտպանը փաստել է, որ Ժ.Բրուտյանը միջնորդությունը քննելու օրվա դրությամբ արդեն մոտ ինը ու կես ամիս գտնվել է նախնական կալանքի տակ, իսկ քրեական գործն Առաջին ատյանի դատարան մուտքագրվելուց հետո (մոտ 9 ամիս) նշանակվել են յոթ դատական նիստեր, որից կայացել են ընդամենը 4-ը:

Ըստ պաշտպանի՝ մինչ այս պահն առկա չէ որնէ փաստական հանգամանք, որ Ժ.Բրուտյանը խոչընդոտել կամ մտադրված է խոչընդոտել գործի քննությանը: Բացի այդ, Ժ.Բրուտյանը թաքնվելու մտադրություն չի ունեցել, իսկ քրեական վարույթն իրականացնող մարմինը որնէ խնդիր չի ունեցել վերջինիս ներկայությունը քննչական Օ կամ այ| լթդգատավարական գործողությունների կատարմանը ծանուցագրով ապահովելու ուղղությամբ:

Բացի այդ, պաշտպանը փաստել է, որ մեղադրանքի կողմը, չբողոքարկելով Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2022 թվականի սեպտեմբերի 15ի որոշումը, համաձայնվել է, որ այլնս առկա չէ նոր արարք կատարելու ենթադրյալ հիմքը,

8

սակայն ՀՀ գլխավոր դատախազի տեղակալ Գ.Բաղդասարյանը վճռաբեկ բողոքում գտել է, որ առկա է, ի թիվս այլնի, նան այդ հիմքը, ինչը չի բխում դատական ակտի բողոքարկման դատավարական տրամաբանությունից:

Պաշտպանը նշել է նան, որ Առաջին ատյանի դատարանի հետնություններն առ այն, որ շարունակվում է պահպանվել ն մեծ է ազատության մեջ մնալու դեպքում ամբաստանյալ ԺԲրուտյանի կողմից քրեական վարույթն իրականացնող մարմնից թաքնվելու ն գործի քննությանը խոչընդոտելու հավանականությունը, չեն բխում գործի նյութերից, դրանք վերացական են ն ընդհանրական:

16. Վերոշարադրյալի հիման վրա, պաշտպան Հ.Բաբայանը խնդրել է ՀՀ գլխավոր դատախազի տեղակալ Գ.Բաղդասարյանի՝ հատուկ վերանայման վճռաբեկ բողոքը վարույթ ընդունելը մերժել:

Վճռաբեկ բողոքի քննության համար էական նշանակություն ունեցող փաստական հանգամանքները.

17. Ժիրայր Բրուտյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 223.2-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա «2011թ. «օրենքով գողի»՝ քրեական ասփիճանակարգության րբարձրագույն կարգավիճակ ունեցող «Աֆո» մականվամը Ռաֆայել Խոյեցյաւնի, «Խոյ» մականվաւմը Ռաֆիկ Խոյեցյանի ն «Զապ Լենինականսկի» մականվամբ Անդրանիկ Սողոյանի, «Ալո Շահումյանսկի» մականվամբ Ալեքսանդր Մակարյանի, «Պաշի փղա Սուրո Լենինականսկի» մականվամի Սուրեն Ավետիսյանի, «Մանեթի տղա Սամո» մականվամբ Սամվել Հարությունյանի, «Հասան» մականվամբ Ասլան Ուսոյանի կողմից «թագադրվելով», ստացել է «օրենքով գողի»՝ քրեական ասատրիճանակարգության բարձրագույն կարգավիճակ նե «գողական աշխարհում» հայտնի դառնալով որպես «Ժիրո Շեւհումյանսկթ» նե հանդիսանալով քրեական ատպրիճանակարգությամբ ու միջանձնային հիերարխիկ հարաբերություններով օժտված անձանց միավորման՝ քրեական ենթամշակույթ կրող խմբավորման անդամ, որը գործում է իր կողմից սահմանված ու ճանաչված վարքագծի կանոնների համաձայն, որոնք չեն համապատասխանում պետության կողմից սուհմանված վարքազծի

համապարպտեւդիր կանոններին կամ դրանց իրացման իրավաչափ ձներին, ն որի

9

նպատակը հանցագործություն կատարելն է կամ հանցագործությաւն կատարումը հովանավորելը կամ այլ անձանց հանցավոր արարքի կատարմանը ներգրավելը կամ րոնության, սպառնալիքի, հարկադրանքի կամ անօրինական այլ գործողությունների միջոցով հանրային կաւմ մասնավոր հարցերին առնչվող վեճերը (խնդիրները) լուծելը կամ անօրինական օգուվ: կամ այլ առավելություն արաւնալը, 2020թ. փետրվարի 22-ի դրությամբ շարունակելով պահպանել «օրենքով գողի»՝ քրեական ատրիճանակարգությաւն բարձրագույն կարգավիճակը, ղեկավարել է քինական ենթամշակույթ կրող խմիավորում` դրա կողմից հետապնդվող նպատակների իրականացմանն ուղղված գործողություննեՂ .կափտարկու, մասնավորապես՝ հանցագործություն կավարելու համար քրեական ենթամշակույթ կրող խմբավորման անդամներ հանդիսացող անձանց տալով

հանձնարալրություններ:

Իրենց հերթին, քրեական ենթամշակույթ կրող խմբավորման անդամներ հանդիսացող անձինք, արանալով ե կատարելով քրեական ենթամշակույթ կրող խմբավորման կողմից հետապնդվող նպատակների իրականացմանն ուղղված գործողություններ կատարելու մասին «Ժիրո Շահումյանակի» մականվամի հայտնի, «օրենքով գողի»՝ քրեական աստիճանակարգության բարձրագույն կարգավիճակ ունեցող անձի հանձնարարությունները, մասնակցել են քրեսւկան ենթեւմշակույթ կրող խմբավորմանը:

Այսպես.

«Ժիրո Շահումյանսկի» մականվամի հայփնի, «օրենքով գողի»՝ քրեական աստիճանակարգության բարձրագույն կարգավիճակ ունեցող Ժիրայր Բրուտյանը ՀՀ ԱՆ «Նուրարաշեն» ՔԿ հիմնարկում պահվող, նույն հիմնարկում այավես կոչված «զոն նայողի» գործառույթներն իրականացնող «քրեական հեղինակության» քրեական ատրիճանակարգության բարձրագուն կարգավիճակ ունեցող «Կիլիկիացի Հարութիկ» մականվամբ Հարություն Թորոսյանին 2020թ. փետրվարի 22ից հետո, քննությամբ դնեոնս չպարզված օրը, հանձնարարել է ՀՀ ԱՆ «Արմավիր» քրեակատարողական հիմնարկում պահվող, «քրեական

հեղինակության»՝ քրեական աարիճանակարգության բարձրագույն կարգավիճակ ունեցող, այսպես կոչված «զոն նայոլվ» Սմբատ Ավդալյանին իր անունից

10

հրահանգել քրեական ենթամշակույթ կրող խմբավորման կողմից սահմանած ն ճանաչած վարքագծի կանոնների համաձայն ծեծի ենթարկելու միջոցով «պատժել» ՀՀ ԱՆ «Արմավիր» քրեակատարողական հիմնարկի թիվ 3-րդ տեղամասի կալանավոր Սամվել Քրմոյանին՝ «Կյաժ» մականվամբ Աշոտ Պետրոսյանի սպանության համար, սակայն Սմրավ Ավդալյանը հրաժարվել է կատարել «Ժիրո Շահումյանսկի» մականվամբ հայտնի, «ռրենքվ գողի»՝ քրեական

աստիճանակարգության բարձրագույն, կարգավիճակ ունեցող անձի հանձնարարությունը: Շարունակելով իր հանցավոր մտադրություն: «Ժիրո Շահումյանսկի» մականվամբ հայտնի, «ռրենքվ գողի»՝ քրեական

աստիճանակարգության բարձրագույն կարգավիճակ ունեցող Ժիրայր Բրուտյանն իր հանձնարարությունը չկատարելու համար նախաձեռնել է ՀՀ ԱՆ «Արմավիր» ՔԿ հիմնարկի րդ մասնաշենքում «զոն նայողի», քրեական

աստիճանակարգության բարձրագույն կարգավիճակ ունեցող Սմբավ։ Ավդալյանին փոխարինելու գործընթաց: Մասնավորապես՝ Ժիրայր Բրուփյանը ՀՀ ԱՆ «Արմավիր» ՔԿ հիմնարկի 3րդ մասնաշենքում «զոն նայողի», քրեական աստիճանակարգության բարձրագույն կարգավիճակ ունեցող Սմիավ. Ավդալյանի կողմից իր հանձնարարությունը չկատարելու համար հանձնարարել է «Կիլիկիացի Հարութիկ» մականվամբ հայտնի Հարություն Թորոսյանին «Արմավիր» քրեակատարողական հիմնարկի երրորդ մասնաշենքում քրեական ենթամշակույթ կրող խմիավորման կողմից սահմանված ու ճանաչված վարքազծի կանոններով առաջնորդվու, «խրենց խոսքը պահող նորմալ մարդ» գտնել: Իր հերթին «Կիլիկիացի Հարութիկ» մականվամբ հայտնի «քրեական հեղինակության» քրեական »-ատրիճանակարգությաան րբարձրագուն կարգավիճակ ունեցող Հարություն Թորոսյանը Ժիրայր Բրուտյանի հանձնարարության կատարմանը ներգրավել է ՀՀ ԱՆ «Արմավիր» ՔԿ հիմնարկում պահվող, նույն հիմնարկի 6-րդ մասնաշենքի այսպես կոչված «զոն նայող» «քրեական հեղինակության» քրեսւկան աստիճանակարգության բարձրագույն կարգավիճաւկ ունեցող Արթուր Բարոյանին, ով երաշխավորել, ապա առաջարկել է քրեակատարողական հիմնարկում պահվող «Պզեն» մականվամբ Գնորգ Գնորգյանի թեկնածությունը: «Պզեն» մականվամբ հայտնի Գնորգ Գնորգյանը, կրելով քրեական ենթեւմշակույթ կրող խմբավորման

1

վարքագծի կանոնները ն ընդունելով «Ժիրո Շահումյանսկի» մականվամբ հայտնի Ժիրայր Բրուվյանի «ռրենքով գողի» քրեական աարիճանակարգության բարձրագույն կարգավիճակը, ինչպես նան Հարություն Թոլրոսյանի՝ քրեական աստիճանակարգությաւն բարձրագույն՝ «քրեական հեղինակության» կարգավիճակը, ժամանակավորապես արաւնձնել է «Արմավիր» ՔԿ հիմնարկի երրորդ մասնաշենքում այսպես կոչված «զոն նայողի» գործառույթները ն 20 օրվա ընթացքում երեք անգամ ծխախովմի, ուտելիքի ն այլնի տեսքով «դրսից բերված գրեֆներ» է բաժանել քրեակատարողական հիմնարկի 3րդ մասնաշենքում պահվող կալանավորված ն դատապարտված անձանց, նույն մասնաշենքում պահվող կալանավորված ն դափաւպարտված անձանց հանձնարարել է 2021թ.-ի հունվարի 16-ին ն հունվարի 24-ին իրականացնել անկարգություններ` դրանով իսկ փաստացի իր անդամակցությունն ունենալով քրեական ենթամշակույթ կրող խմրբավորմանը՝ «գողական աշխարհին»:

18. Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2022 թվականի սեպտեմբերի 15-ի որոշման համաձայն. «(...) Դափւարանն արձանագրում է, որ շարունակվում են առկա լինել ամբաստանյալ Ժ.Բրուվյանին կալանքի փակ պահելու պայմանները ն հիմքերը: Մասնավորապես, դավաւրանը փաարում է, որ շարունակվում է առկա լինել հիմնավոր կասկած առ այն, որ ամբասվանյալ Ժ.Բրուվյանն առչություն, ունի իրեն մեղսագրված արարքին, բացի այդ, Դատարանը, հաշվի առնելով ամիաարանյալ Ժ.Բրուվյաւնին մեղասգրված արարքի բնույթը նե հանրային վտանգավորության աստիճանը, ինչպես նան այն հանգամանքը, որ սույն գործով դատաքննությունը չի սկսվել, դեռնս չեն հարցաքննվել վկաները, գտնում է, որ շարունակվում է պահպանվել ն մեծ է ազատության մեջ մնալու դեպքում ամիաարանյալի կողմից քրեական վարույթն իրականացնող մարմնից թաքնվելու ն գործի քննությանը խոչընդովտելու հավանականությունը (...)»՛:

19. Վերաքննիչ դատարանի՝ 2022 թվականի հոկտեմբերի 17ի որոշման համաձայն` «(.) Վերաքննիչ դատարանը փատիում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը, ղեկավարվելով 2022 թվականի հուլիսի Լից ուժի մեջ մտած ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի (այսուհետ նան՝ Նոր օրենսգիրք) 483-րդ Տե՛ս նյութեր, հատոր 1, թերթեր 26-29:

շ Տե'ս նյութեր, հատոր 1, թերթեր 47.70:

12

հոդվածի 5-րդ մասով՝ բողոքարկվող դատական ակվլր կայացրել է մինչն 2022 թվականի հուլիսի Լր գործող կարգով:

Վերաքննիչ դատարանը, հաշվի առնելով այն, որ սույն գործով վիճարկվող դատական ակտն Առաջին ատյանի դատարանը կայացրել է 2022 թվականի խեպտեմբերի 15-ին), արձանագրում է, որ դրա դավական ատուգումի վերաքննիչ ատյանում պետք է իրականացվի 2022 թվականի հուլիսի Լից գործող կարգով, այն է՝ Նոր օրենսգրքի կանոններով:

Վերաքննիչ դատարանը փասվտում է, որ Միջնորդության քննության (առաջին ատյան) ն դրա արդյունքում կայացված դատական ակտի վերանայման (վերաքննիչ ատյան) միջն առկա նման հակասական իրավիճակը սահմանափակում է արդյունավետ վերանայում իրականացնելո՝ Վերաքննիչ դատարանի հնարավորությունը, ուստի թեն սույն բողոքի քննությունն իրականացնելիս որպես վերաքննիչ դատարանում բողոքի քննության ընթացակարգային կառուցաւկարգ հիմք է ընդունվում 2022 թվականի հուլիսի Լից գործող կարգը, այնուամենայնիվ, Առաջին ավյանի դապտալրաւնի հետրնությունների իրավաչափության գնահապմուն համար հիմք են ընդունվում մինչն 2022 թվականի հուլիսի Էր զործող ՀՀ քրեական դատավարության հին օրենսգրքի իրավակարգսաւվորումները (արորն ներկայացված վերապահմամբ), ինչպես նան Հին ն Նոր քրեական դատավարության օրենսգրքերի կիրառված կամ կիրառման ենթակա նորմերի վերաբերյալ ՄԻԵԴ ն Վճռարեկ դատարանի արտահայփած վերաբերելի իրավական դիրքորոշումները:

(:-) Առաջին ատյանի դատարանի հերնություններն աո այն, որ շարունակվում է պահպանվել ն մեծ է ազավատաթյան մեջ մնալու դեպքում ամբասվանյալ Ժ.Բրուվյաւնի կողմից քրեական վարույթն իրականացնող մարմնից թաքնվելու ն գործի քննությանը խոչընդովելու հավանականությունը, չեն բխում «օրյեկտիվ չավանիշներից»՝ գործի նյութերից, դրանք վերացական ն ընդհանրական, մեծամասամբ նան կարծրատիպային են:

Տվյալ պայմաններում Վերաքննիչ դավաւրանն արձանագրում է, որ Բողոքի պահանջներից առաջինր՝ ամրբատրանյալ Ժ.Բրուրյանի կալանավորումը վերացնելու վերաբերյալ, հիմնավոր է, ենթակա է բավարարման, (...):

13

Ավելին, եթե անգամ Վիճարկվող որոշումը կայացնելու պահին առկա էին ամիաարանյալ ԺԲրուվյանի կողմից ոչ պատշաճ վարքագիծ դրսնորելու՝ վարույթի պատշաճ իրականացմանը խոչընդոտելու ն փախուստի դիմելու ոիսկեր, դավփաւկան վարույթում, երբ ապացույցների ձեռքբերման գործընթացն այլնս ավարտվել էր, ինչպես ազատության, այնպես էլ անազատության մեջ գտնվելիս Ժ.Բրուտյանը մշտապես դրսնորել էր պատշաճ վարքագիծ, այդ ոիսկերն էականորեն նվազել էին, կարող էին զապվել կալանքի այլրարրանքային խափանման միջոցների համակցված կիրառմամբ: Այլ կերպ՝ նման ոիսկեր արձանագրելու պարագայում: Առաջին ատյանի դափարանը կարող էր ն պարտավոր էր դարձյալ ՀՀ նախկին քրեական դավավարության օրենսգրքի նորմերի կիրառմամբ պատշաճ կարգով քննության առնել ` ամիատրանալ Ժ.Բրուտյանի նկատմամբ կալանքի այլընտրանքային խափանման միջոցներ, օրինակ՝ գրավ ն/կամ չհեռանալու մասին ստորագրություն կիրառելու հնարավորությունը, ինչն րատ էության չի արել:

(-)

Վերաքննիչ դատարանը նան արձանագրում է, որ գործի ընթացքն

ապահովելու ուղղությամբ Առաջին ատյանի դատարանը չի ցուցաբերել անհրաժեշտ ջանասիրություն, կայացրած որոշման մեջ ցույց չի փվել Ժ.Բրուտյանի շարունակական կալանավորման համար առկա «վերաբերելի ն բավարար» պատճառների, որի պայմաններում ամբաստանյալ Ժ.Բրուտյանը, առանց բավարար անհրաժեշտության ն պատշաճ հիմնավորման, տնական ժամանակ «ինքնաբերական» գտնվել է կալանքի տակ:

(-)

Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը, պաշտպան Ո. Հակորյանի ներկայացրած Միջնորդությունը, մերժելով ն ամբաստանյալ ՕԺ.Բրուտյաւնին կալանավորելու ժամկերն րար էության երկարաձգելու վերաբերյալ չպատճառաբանված ն չհիմնավորված որոշում կայացնելով, թույլ է տվել դատական սխալ՝ դափավարական օրենքի էական խախվում, որն ազդել է վարույթի (գործի) ելքի վիա՝ հանգեցնելով ամիաարանյալ

14

Ժ.Բրուվյաւնի անձնական ազատություն ն անձեռնմխելիության իրավունքների ոչ համաչափ սահմանաւփակմեւն:

Նման հերնության հանգելիս՝ Վերաքննիչ դատարանը ղեկավարվում է նան այն կանխավարկածով, որ անձի նկատմամի կալանավորումը որպես խափանմաեւն միջոց պետք է կիրաովի (երկարաձգվի) բացառիկ դեպքերում, երբ ազատությունից զիկելու հեր չպայմանավորված (այլընտրանքային) խափանման միջոցներն ի զորու չլինեն զսպել անձի, տվյալ դեպքում՝ ամբաստանյալ Ժ.Բրուտյանի հնարավոր ոչ պափշաճ վարքագիծը:

(-)

Սույն որոշմամի հանգելով հետնության, որ կալանքը դատական վարույթում: ամբաստանյալ Ժ.Բրուտյանի պատշաճ վարքագիծն ապահովող այլնս ոչ պիտանի միջոց Լ, առկա է վերագրվող հանցանքը կատարելու հիմնավոր կասկածը՝ Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում անդրադառնալ ամրատրանյալ Ժ.Բրուվյաւնի նկատմամբ այլընտրանքային պիտանի խափանման միջոցի կամ միջոցների կիրառությաւն հարցին, դրա անհրաժեշտությանը:

(-)

Վերաքննիչ դավարանը փաստում է, որ ամբաստանյալ Ժ.Բրուրյանի պատշաճ վարքագիծը հնարավոր է ապահովել 10.000.000 ՀՀ դրամի չափով գրավ սահմանելու ն համակցված չրացաւկայելու արգելք կիրառելու պայմաններում: Ընդ որում, գրավի կիրառմամբ հնարավոր է զապել միաժամանակ երկու՝ արդարադատությանը չխոչընդուրելու ն դատարանից փախուստի դիմելու ոիակերը, ապա չբացակայելու արգելքով՝ միայն դավարանից խուսափելու ոիսկը:

Գրավ կիրառելիս ն դրա չափր սահմանելիս Վերաքննիչ դատարանը հաշվի է առնում ամբաստանյալ Ժ.Բրուտյանին վերագրվող արարքի ծանրությունը (առանձնապես ծանր հանցագործության կատարում, ինչպես նան վերագրված արարքի փաստական կողի ն դրանւմ Ժ.Բրուրյանի ենթադրյալ

դերակատարությունը: Վերաքննիչ դատարանի համոզմամի գրավն անհրաժեշտ է սահմանել 10 միլիոն ՀՀ դրամի չափով, որն ակնհայտ անհամարժեք :է Ամբաստանյալի պաշտպանական թիմի կողմից առաջարկված 6 միլիոն ՀՀ դրամ չափին:

5

(-))

Թեն Բողոքի համաձայն՝ ՀՀ քաղաքացիության փաստր հաստատող՝

ամբաստանյալ Ժ.Բրուտյանի անձնագիրը գտնվում է վարույթ իրականացնող համապատասխան մարմնի տրամադրության ներքո, սակայն Վերաքննիչ դատարանը, հաշվի առնելով ամբաարանյալ Ժ.Բրուրյանի՝ արտերկրում: կայուն կապեր ունենալու վերաբերյալ փաարական տվյալների առկայությունը, գտնում է, որ գրավի հետ համաւկցվածությամի անհրաժեշվ է կիրառել մեկ այլ խափանման միջոց՝ Հայաարանի Հանրապետությունից բացակայելու արգելքը (...)»:

Վճռաբեկ դատարանի պատճառաբանությունները ն եզրահանգումը.

20. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի անցումային դրույթները կարգավորող 483-րդ հոդվածի 8-րդ մասի համաձայն՝ «8. Մինչն սույն օրենսգիրքն ուժի մեջ մտնելը կայացված դատական ակտերով վերաքննիչ ն վճռաբեկ բողոքները բերվում ն քննվում են մինչն 2022 թվականի հուլիսի Լր գործող կարգով»:

Վերոգրյալից հետնում է, որ 2022 թվականի հուլիսի Լից հետո կայացված դատական ակտերի դեմ վճռաբեկ բողոքները բերվում ն քննվում են 2022 թվականի հուլիսի Լից գործող քրեական դատավարության օրենսգրքով սահմանված կարգով: Հետնաբար, սույն բողոքի քննությունն իրականացնելիս որպես Վճռաբեկ դատարանում բողոքի քննության ընթացակարգային կառուցակարգ հիմք է ընդունվում 2022 թվականի հուլիսի 1-ից գործող կարգը: Միննույն ժամանակ, Վճռաբեկ դատարանը փաստում է, որ Առաջին ատյանի դատարանն ամբաստանյալ Ժ.Բրուտյանի պաշտպան Ռ.Հակոբյանի միջնորդությունը քննության է առել, իսկ Վերաքննի ։6դատարանն Առաջին ատյանի դատարանի հետնությունների իրավաչափությունը գնահատել է 1998 թվականի հուլիսի Լին ընդունված ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի իրավակարգավորումների շրջանակներում, ուստ, ստորադաս դատարանների հետնությունների իրավաչափության գնահատման համար Վճռաբեկ դատարանը հիմք է ընդունում 1998 թվականի 3 Տե՛ս նյութեր, հատոր 2, թերթեր 43-81:

16

հուլիսի Լին ընդունված Հ քրեական դատավարության օրենսգրքի իրավակարգավորումները:

21. Սույն գործով Վճռաբեկ դատարանի առջն բարձրացված իրավական հարցը հետնյալն է. հիմնավոր է արդյոք Վերաքննիչ դատարանի հետնությունն այն մասին, որ սույն գործի փաստական հանգամանքների պայմաններում կիրառված գրավը ն երկրից բացակայելու արգելքը կարող են լինել արդյունավետ միջոց՝ զսպելու ազատության մեջ գտնվելու դեպքում Ժիրայր Բրուտյանի կողմից ոչ պատշաճ վարքագիծ դրսնորելու հավանականությունը:

22 ՃՇՇ Սահմանադրության 27րդ հոդվածի Լին մասի համաճայն՝

«Յուրաքանչյուր ոք ունի անձնական ազատության իրավունք: Ոչ ոք չի կարող անձնական ազատությունից զրկվել այլ կերպ, քան հետնյալ դեպքերում ն օրենքով սահմանված կարգով՝

(-.)

4) անձին իրավասու մարմին ներկայացնելու նպավաւկով, երբ առկա է նրա կողմից հանցանք կատարած լինելու հիմնավոր կասկած, կամ երբ դաւ. հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է հանցանքի կատարումը կամ դա կատարելուց հետ անձի փախուստը կանխելու նպավակով. (...)»:

23. «Մարդու իրավունքների ն հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի համաձայն՝ «Վ. Յուրաքանչյուր ոք ունի ազատության ն անձնական անձեռնմխելիության իրավունք: Ոչ ոքի չի կարելի ազատությունից զրկել այլ կերպ, քան հետեյալ դեպքերում ն օրենքով սահմանված կարգով.

(-.)

գ) անձի օրինական կալանավորումի կամ ձերբակալումը իրավախախտում կատարած լինելու հիմնավոր կասկածի առկայության դեպքում նրան իրավասու օրինական մարմնին ներկայացնելու նպատակով կամ այն դեպքում, երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է համարվում նրա կողմից հանցագործության կատարումը կամ այն կատարելուց հետո նրա փախուստը կանխելու համար. (...)»:

23.1 Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանն իր նախադեպային պրակտիկայում ձնավորել է մոտեցում առ այն, որ փախուստի վտանգը չի կարող

17

հիմնվել բացառապես հնարավոր պատժի ծանրության վրա: Այն պետք է գնահատվի մի շարք այլ վերաբերելի ապացույցների վրա հիմնվելով, որոնք կամ կհաստատեն այդ վտանգի առկայությունը, կամ կհաստատեն, որ վտանգն այնքան փոքր է, որ արդյունքում դրանով անհնար է հիմավորել նախնական կալանքը:

Միաժամանակ, Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանը նշել է, որ փախուստի վտանգը պետք է գնահատել` հաշվի առնելով մի շարք գործոններ, որոնք կվերաբերեն տվյալ անձի կերպարին, բարոյականությանը, մշտական բնակության վայրին, մասնագիտությանը, ունեցվածքին, ընտանեկան ն տարատեսակ այլ կապերին այն երկրի հետ, որում նա ենթարկվում է քրեական հետապնդման»:

Վերոգրյալի հետ մեկտեղ, անդրադառնալով վարույթը խոչընդոտելու հիմքին՝ Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանը նշել է, որ կազմակերպված հանցավոր գործունեութանըՑ կամ հանցախմբերին առնչվող գործերով կալանավորված անձին ազատ արձակելու դեպքում նրա կողմից գործով վկաների կամ գործով անցնող այլ կասկածյալների վրա ճնշում գործադրելու կամ վարույթն այլ կերպ խոչընդոտելու ռիսկը հաճախ հատկապես բարճր էճ:

24. 1998 թվականի հուլիսի 1-ին ընդունված ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 11-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Յուրաքանչյուր ոք ունի ֆիզիկական ն հոգեկան անձեռնմխելիության ն անձնական ազատության իրավունք:

2 Ոչ ոքչի կարող արգելանքի վերցվել ն պահվել անազատության մեջ այլ կերպ, քան սույն օրենսգրքով նախավնեսված հիմքերով ն կարգով: (...)»:

Նույն օրենսգրքի 135-րդ հոդվածի Լին մասի համաձայն՝ «Դատարանը (...) խափանման միջոց կարող (է) կիրառել միայն այն դեպքում, երբ քրեական գործով ձեռք բերված նյութերը բավարար հիմք են տալիս ենթադրելու, որ կասկածյալը կամ մեղադրյալը կարող է`

1) թաքնվել քրեական վարույթն իրականացնող մալրմնից.

4 Տե՛ս Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի՝ թռոօտշունօ ս. Թաջջո զործով 2005 թվականի փետրվարի 8-ի վճիռը, գանգատ թիվ 45100/98, կետ 106:

5 Տե՛ս Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի` 866016» . 3101մօ»ռ գործով 2005 թվականի հոկտեմբերի 4-ի վճիռը, գանգատ թիվ 9190/09, կետ 58:

6 Տե՛ս Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի՝ Տ8/շ0ւ) ». ՏԱ0սումո գործով 2018 թվականի հունիսի 5-ի վճիռը, գանգատ թիվ 55844/12, կետ 61:

18

2) խոչընդորնել մինչդատական վարույթում կամ դատարանում գործի քննությանը՝ քրեական դատավարությանը մասնակցող անձանց վրա անօրինական ազդեցություն գործադրելու գործի համար նշանակություն ունեցող նյութերը թաքցնելու կամ կեղծելու քրեական վարույթն իրականացնող մարմնի կանչով առանց հարգելի պատճառների չներկայանալու կում այլ ճանապարհով.

3) կատարել քրեական օրենքով չթույլատրված արարք.

4) խուսափել քրեական պատասխանապտվությունից ն նշանակված պատիժը կրելուց.

5) խոչընդուրել դատարանի դատավճոի կատարմանը»:

Նույն հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն ՃԽափանման միջոց կիրառելու անհրաժեշտության ն կասկածյալի կամ մեղադրյալի նկատմամբ դրա տեսակն ընտրելու հարցը լուծելիս հաշվի են առնվում

1) վերագրվող արարքի բնույթը ն վփանգավորության աարիճանը.

2) կասկածյալի կամ մեղադրյալի անձր. (...)»:

241 Մեջբերված նորմերի վերլուծության շրջանակներում Վճռաբեկ դատարանը մշտապես ընդգծել է անձի ազատության իրավունքի հիմնարար ու անօտարելի բնույթը ն հետնողականորեն ամրապնդել ու զարգացրել քրեական դատավարության ընթացքում կալանքը որպես խափանման միջոց կիրառելիս անձի ազատության իրավունքի կամայական կամ անհիմն սահմանափակումը բացառելուն ուղղված երաշխիքները: Մասնավորապես, Վճռաբեկ դատարանը կայուն նախադեպային իրավուն, է ձնավորել առ այն, որ կալանավորման օրինականության ն հիմնավորվածության ապահովման տեսանկյունից կարնոր է ՀԸ քրեական դատավարության օրենսգրքի 1355րդ հոդվածի 1ին մասում թվարկված՝ կալանավորման հիմքերից որնէ մեկի կամ մի քանիսի ն կալանավորման պայմանների վերաբերալ դատական ակտում ողջամիտ հետնությունների առկայությունը` հիմնավորված վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից ներկայացվող տեղեկություններով, փաստերով կամ ապացույցներով՛:

7 Տե՛ս, մասնավորապես, Վճռաբեկ դատարանի՝ թիվ ՎԲ-132/07, ԱՎԴ/0022/06/08, ԼԴ/0197/06/08, ԵԿԴ/0580/06/09, ԵԿԴ/0678/06/10, ՏԴ/0052/06/14, ԵԱՔԴ/0386/06/15 ն այլ գործերով կայացված որոշումները:

19

24.2. Ընդ որում, Վճռաբեկ դատարանն Արում ձուղուրյանի գործով որոշմամբ փաստել է. «/(..) ՀՀ քրեական դատավարության օրենսդրությունը սահմանել է կալանավորման կիրառման օրինականություն Օ ու .հիմնավորվածությունն ապահովող մի շարք երաշխիքներ, որոնց մեջ առաջին հերթին կարնորվում: ու առանձնանում են կալանավորման հիմքերը: Դրանք օրենքով նախատեսված այն հանգամանքներն են, որոնք հաստատվում են ապացույցների որոշակի ամբողջությամի ն հնարավորություն են տալիս հիմնավորված ենթադրություններ անել այն մասին, որ անձը, կալանքի տակ չգտնվելով, կարող է դրսնորել ոչ պատշաճ վարքագիծ ն խոչընդուրն| քրեական դատավարության խնդիրների իրականացմանը:

(.-.) ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 135-րդ հոդվածում թվարկված մեղադրյալի հավանական գործողությունների մասին հետնությունները պետք է հիմնված լինեն գործի նյութերից բխող ողջամիտ կասկածների կամ ենթադրությունների վրա: Դա նշանակում է, որ կալանավորման կիրառման հիմքում բոլոր դեպքելում պետք է դրվեն որոշ փաստական տվյալներ»:

243. Միննույն ժամանակ, Վճռաբեկ դատարանը, ՀՀ քրեական

դատավարության օրենսգրքի 135-րդ հոդվածի 3րդ մասի շրջանակներում անդրադառնալով անձի նկատմամբ խափանման միջոց ընտրելիս նրան վերագրվող արարքի բնույթը ն վտանգավորության աստիճանը հաշվի առնելու կարնորությանը, իրավական դիրքորոշում է ձնավորել այն մասին, որ թեն մեղադրյալին վերագրվող արարքի բնույթը ն վտանգավորության աստիճանը չեն կարող գնահատվել որպես կալանավորման հիմնավորվածությոնը հաստատելու ինքնուրույն հիմք, այնուամենայնիվ դրանք էական նշանակություն ունեն խափանման միջոցի տեսակն ընտրելիս: Մեղսագրվող հանցանքի ծանրությունը ն հետնաբար նան ակնկալվող պատժի խստությունը հանդիսանում են քրեական վարույթն իրականացնող մարմնից թաքնվելու կամ գործի քննությանը խոչընդոտելու հավանականությունը գնահատելու կարնոր տարրեր ն գործի նյութերից բխող մյուս հանգամանքների հետ միասին հնարավորություն են տալիս հիմնավորված ենթադրություններ անել Ց Տե՛ս Վճռաբեկ դատարանի` Արում ձուղուրյանի գործով 2007 թվականի օգոստոսի 30-ի թիվ ՎԲ- 132/07 որոշումը:

20

անձի ազատութան հիմնարար իրավունքը սահմանափակելու հիմքերի առկայության կամ բացակայության մասին::

25. Սույն գործի նյութերի ուսումնասիրությունից երնում է, որ՝

- Ժիրայր Բրուտյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 223.2-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5րդ կետով մեղադրանք է առաջադրվել քրեական աստիճանակարգության բարձրագույն կարգավիճակ ունեցող անձի կողմից քրեական ենթամշակույթ կրող խմբավորում ղեկավարելու համար",

- Առաջին ատյանի դատարանը մերժել է ամբաստանյալ Ժ.Բրուտյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանավորումը այլ խափանման միջոցով փոխարինելու մասին միջնորդությունը, գտնելով, որ շարունակվում է պահպանվել ն մեծ է ազատության մեջ մնալու դեպքում ամբաստանյալի կողմից քրեական վարույթն իրականացնող մարմնից թաքնվելու ն գործի քննությանը խոչընդոտելու հավանականությունը՝ հաշվի առնելով Ժ.Բրուտյանին մեղսագրված արարքի բնույթը ն հանրային վտանգավորության աստիճանը, ինչպես նան այն հանգամանքը, որ սույն գործով դատաքննությունը չի սկսվել, վկաները դեռնս չեն հարցաքննվել",

- Վերաքննիչ դատարանը, գտնելով, որ մեղադրյալ Ժ.Բրուտյանի պատշաճ վարքագիծը հնարավոր է ապահովել 10.000.000 ՀՀ դրամի չափով գրավ սահմանելու ն համակցված՝ չբացակայելու արգելք կիրառելու պայմաններում, արձանագրել է, որ օբյեկտիվ չափանիշներից չեն բխում Առաջին ատյանի դատարանի հետնություններն առ այն, որ մեծ է ազատության մեջ մնալու դեպքում ամբաստանյալ Ժ.Բրուտյանի կողմից քրեական վարույթն իրականացնող մարմնից թաքնվելու ն գործի քննությանը խոչընդոտելու հավանականությունը»:

26. Նախորդ կետում վկայակոչված փաստական հանգամանքները

գնահատելով սույն որոշման 22-24.3-րդ կետերում մեջբերված իրավադրույթների ն շարադրված իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո՝ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ գրավի ն երկրից բացակայելու արգելքի համակցված 9 Տես Վճռաբեկ դատարանի` Վահագն Պողոսյանի գործով 2013 թվականի փետրվարի 15-ի թիվ ԿԴԼ/0062/06/12 որոշումը:

2 Տե'ս սույն որոշման 17-րդ կետը:

ս Տե՛ս սույն որոշման 18-րդ կետը:

ռ Տե՛ս սույն որոշման 19-րդ կետը:

21

կիրառմամբ ամբաստանյալ Ժ.ՔԲրուտյանի պատշաճ վարքագիծն ապահովելու հնարավորության վերաբերյալ հետնության հանգելիս Վերաքննիչ դատարանը պատշաճ իրավական գնահատման չի ենթարկել սույն գործում առկա մի շարք հանգամանքներ: Մասնավորապես՝

- ամբաստանյալ Ժ.Բրուտյանին մեղսագրվում է ծանրացնող հանգամանքով կատարված առանձնապես ծանր հանցագործություն, որը պատժվում է ազատազրկմամբ՝ ութից տասներկու տարի ժամկետով,

- ամբաստանյալ Ժ.Բրուտյանին մեղսագրվող՝ կազմակերպված

հանցավորության դրսնորում հանդիսացող արարքը, օժտված է բարձր լատենտայնությամբ, ն ոտնձգում է այնպիսի կարնոր արժեքի դեմ, ինչպիսին է հասարակական անվտանգությունը,

- մեղագրվող ենթադրյալ հանցագործությո