Ավդալյան — ԵԴ/0924/13/22

լ ԵԴ/0924/13/22

ՅԼ 98

«ՀԱԽ 2225.

Ո 7: Վ

ՍԱՅԼ

ՎԱՆԵՒ ՀԹ:

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ

ՎՃՌԱԲԵԿ ԴԱՏԱՐԱՆ

ՈՐՈՇՈՒՄ

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ

Երնան քաղաքի առաջին ատյանի

ընդհանուր իրավասության դատարան,

նախագահող դատավոր՝ Կ.Ֆարխոյան

Հայաստանի Հանրապետության

վերաքննիչ քրեական դատարան,

նախագահող դատավոր՝ Կ.Ամիրյան

դատավորներ՝ ՍՄարաբյան

Մ.Մակյան

2024 թվականի դեկտեմբերի 26-ին քաղաք Երնանում

ՀԸ Վճռաբեկ դատարանի հակակոռուպցիոն պալատի կոռուպցիոն

հանցագործությունների քննության դատական կազմը (այսուհետ նան՝ Վճռաբեկ դատարան),

նախագահությամբ՝ Ս.ՉԻՉՈՅԱՆԻ

մասնակցությամբ դատավորներ՝ ԵԴԱՆԻԵԼՅԱՆԻ

Ա.ԿՐԿՅԱՇԱՐՅԱՆԻ

գրավոր ընթացակարգով քննության առնելով Թաժդին Մուրազի Ավդալյանի վերաբերյալ ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի (այսուհետ նան՝ Վերաքննիչ դատարան՝՝ 2023 թվականի փետրվարի 22-ի որոշման դեմ ՀՀ գլխավոր դատախազ Ա.Վարդապետյանի վճռաբեկ բողոքը,

2

ՊԱՐԶՔԵՑ

Վարույթի դատավարական նախապատմությունը.

1. Երնան քաղաքի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2021 թվականի ապրիլի 9-ի թիվ ԵԱՔԴ/0220/01/15 դատավճռով (Թաժդին Մուրազի Ավդալյանը մեղավոր է ճանաչվել 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի (այսուհետ նան՝ ՀՀ նախկին քրեական օրենսգիրք) 179-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով ն 34-312րդ հոդվածի 3-րդ մասի Լին կետով նախատեսված հանցագործությունների կատարման մեջ, ն նրա նկատմամբ նշանակվել է պատիժ՝ ՀՀ նախկին քրեական օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1Լին կետով՝ ազատազրկման ձնով՝ 5 (հինզ) տարի 6 (վեց) ամիս ժամկետով՝ առանց գույքի բռնագրավում լրացուցիչ պատժի նշանակման, ՀՀ նախկին քրեական օրենսգրքի 34- 312-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1Լին կետով՝ ազատազրկման ձնով՝ 3 (երեք) տարի ժամկետով:

ՀՀ նախկին քրեական օրենսգրքի 66-րդ հոդվածի կանոններով դատավճռով ազատազրկման ձնով նշանակված պատիժները մասնակի գումարելու միջոցով Թ.Ավդալյանի նկատմամբ հանցանքների համակցությամբ վերջնական պատիժ է նշանակվել ազատազրկման ձնով՝ 6 (վեց) տարի 6 (վեց) ամիս ժամկետով՝ առանց գույքի բռնագրավում լրացուցիչ պատժի նշանակման:

ՀՀ նախկին քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի պահանջով Թ.Ավդալյանի նկատմամբ 6 (վեց, տարի 6 (վեց ամիս ժամկետով ազատազրկման ձնով նշանակված պատժին հաշվակցվել է 2015 թվականի օգոստոսի 6-ից մինչն 2018 թվականի հուլիսի 12-ն ընկած ժամանակահատվածում կալանքի տակ պահվելու 2 (երկու) տարի 11 (տասնմեկ) ամիս 6 (վեց) օր ժամկետը, նրան թողնվել է կրելու ազատազրկման ձնով նշանակված պատժից 3 (երեք տարի 6 (վեց) ամիս 24 (քսանչորս) օր, պատժի կրման ժամկետի սկիզբը հաշվվել է այն փաստացի կրելու համար արգելանքի վերցնելու օրվանից:

" Ինչպես դատավճռում, այնպես էլ սույն վարութով կայացված դատական ակտերում 3 թվի տառային տարբերակում կատարվել է վրիպակ ն նշվել է (երկու):

3

Ամբաստանյալ Թ.Ավդալյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը՝ գրավը, թողնվել է անփոփոխ մինչն դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:

11 Վերաքննիչ դատարանի 2022 թվականի ապրիլի 26-ի որոշմամբ Երնան քաղաքի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2021 թվականի ապրիլի 9-ի դատավճիռը թողնվել է անփոփոխ ն Վճռաբեկ դատարանի 2022 թվականի նոյեմբերի 3-ի որոշմամբ այն մտել է օրինական ուժի մեջ:

2. 2022 թվականի նոյեմբերի 10-ին Երնան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանում (այսուհետ նան՝ Առաջին ատյանի դատարան) ստացվել է Թ-Ավդալյանի միջնորդությունը՝ Երնան քաղաքի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2021 թվականի ապրիլի 9-ի դատավճռով հաստատված հանցանքը ն իր նկատմամբ նշանակված պատիժը 2021 թվականի մայիսի 5-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքին (այսուհետ նան՝ ՀՀ գործող քրեական օրենսգիրք) համապատասխանեցնելու մասին:

3. Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2022 թվականի նոյեմբերի 25-ի որոշմամբ Երնան քաղաքի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2021 թվականի ապրիլի 9-ի դատավճռով Թ.Ավդալյանի ՀՀ նախկին քրեական օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1Լին կետով հաստատված արարքը համապատասխանեցվել է ՀՀ գործող քրեական օրենսգրքի 256-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 3-րդ կետին, ՀՀ նախկին քրեական օրենսգրքի 34-312րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1ին կետով հաստատված արարքը համապատասխանեցվել է ՀՀ գործող քրեական օրենսգրքի 44-436-րդ հոդվածի 2- րդ մասի 2րդ կետին: Դատապարտյալ Թ.Ավդալյանի միջնորդությունը՝ իր նկատմամբ նշանակված պատիժը համապատասխանեցնելու մասին, մերժվել է:

4. ԹԱվդալյանի պաշտպան Հ.Սուքիասյանի վերաքննիչ բողոքի քննության արդյունքում Վերաքննիչ դատարանի 2023 թվականի փետրվարի 22-ի որոշմամբ Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2022 թվականի նոյեմբերի 25-ի որոշումը մասնակի բեկանվել է: Երնան քաղաքի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2021 թվականի ապրիլի 9-ի դատավճռով հաստատած Թ.Ավդալյանի կողմից ՀՀ նախկին քրեական օրենսգրքի 179րդ հոդվածի 3-րդ մասի Լին կետով կատարված արարքը համապատասխանեցվել է ՀՀ գործող քրեական օրենսգրքի 256-րդ հոդվածի 3-րդ

4

մասի 3-րդ կետին ն նշանակված ազատազրկման ձնով 5 (հինգ) տարի 6 (վեց) ամիս ժամկետով պատիժը թողնվել է անփոփոխ: Երնան քաղաքի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2021 թվականի ապրիլի 9-ի դատավճռով հաստատած Թ.Ավդալյանի կողմից ՀՀ նախկին քրեական օրենսգրքի 34-312-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով կատարված արարքը համապատասխանեցվել է ՀՀ նախկին քրեական օրենսգրքի 34-312-րդ հոդվածի 1-ին մասին ն նշանակվել է ազատազրկման ձնով պատիժ՝ 1 (մեկ) տարի 6 (վեց) ամիս ժամկետով:

Հանցանքների համակցությամբ ՀՀ գործող քրեական օրենսգրքի 256-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 3-րդ կետով նշանակված ազատազրկման ձնով 5 (հինգ) տարի 6 (վեց) ամիս ժամկետով պատժին մասնակի գումարվել է ՀՀ նախկին քրեական օրենսգրքի 34-312-րդ հոդվածի 1-ին մասով նշանակված 1 (մեկ) տարի 6 (վեց) ամիս ժամկետով ազատազրկումից 10 (տասը) ամիսը ն պատիժ է նշանակվել 6 (վեց) տարի 4 (որս) ամիս ժամկետով ազատազրկումը:

Կիրառվել է ՀՀ Ազգային ժողովի կողմից 2018 թվականի նոյեմբերի Լին ընդունված՝ «Էրեբունի-Երնանի հիմնադրման 2800-ամյակի ն Հայաստանի առաջին Հանրապետության անկախության հռչակման 100-ամյակի կապակցությամբ քրեական գործերով համաներում հայտարարելու մասին» օրենքի 2-րդ հոդվածի 7- րդ մասի 2-րդ ենթակետը, որպես պատիժ նշանակված 6 (վեց) տարի 4 (չորս) ամիս ժամկետով ազատազրկումը կրճատվել է կիսով չափով ն վերջնական պատիժ է նշանակվել ազատազրկում՝ 3 (երեք) տարի 2 (երկու) ամիս ժամկետով:

Նշանակված վերջնական պատժին հաշվակցվել է 2015 թվականի օգոստոսի 6- ից մինչն 2018 թվականի հուլիսի 12-ն ընկած ժամանակահատվածում արգելանքի տակ պահելու 2 (երկու) տարի 11 (տասնմեկ) ամիս 6 (վեց) օր ժամկետը, Երնան քաղաքի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2021 թվականի ապրիլի 9-ի դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո ն դրա հիման վրա 2022 թվականի նոյեմբերի 16-ից հետո Թ.Ավդալյանի՝ անազատության մեջ գտնվելու ժամկետը՝ 3 (երեք) ամիս ճ (վեց) օրը, ընդհանուր՝ 3 (երեք) տարի 2 (երկու) ամիս 12 (տասներկու) օր, ն Թ.Ավդալյանն ազատվել է նշանակված պատժի կրումից՝ պատիժը փաստացի կրած լինելու հիմքով:

5

5. Վերաքննիչ դատարանի վերոնշյալ որոշման դեմ ՀՀ գլխավոր դատախազ Ա.Վարդապետյանը բերել է վճռաբեկ բողոք, որը Վճռաբեկ դատարանի՝ 2023 թվականի հուլիսի 14-ի որոշմամբ ընդունվել է վարույթ ն սահմանվել է դատական վարույթի իրականացման գրավոր ընթացակարգ:

Վճռաբեկ բողոքի հիմքերը, դրանք հիմնավորող փաստարկները ն

պահանջը.

Վճռաբեկ բողոքը քննվում է հետնյալ հիմքերի սահմաններում՝ ներքոհիշյալ փաստարկներով.

5. Բողոքի հեղինակը գտել է, որ Վերաքննիչ դատարանը թույլ է տվել դատական սխալ՝ նյութական իրավունքի նորմի էական խախտում, որն ազդել է վարույթի ելքի վրա:

Մասնավորապես բողոքաբերը փաստել է, որ վիճարկվող որոշմամբ խախտվել է ՀՀ գործող քրեական օրենսգրքի 3-րդ հոդվածի 1-ին մասի 17-րդ կետով նախատեսված պահանջը, այն է՝ Վերաքննիչ դատարանի կողմից սխալ է մեկնաբանվել ն գնահատվել կաշառք տալու առարկայի չափի վերաբերյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքում առկա կարգավորումները, որի արդյունքում առանց իրավաչափ հիմքի մասնակիորեն բեկանվել է Առաջին ատյանի դատարանի որոշումը, որով թույլ է տրվել դատական սխալ` նյութական օրենքի էական խախտում:

Ըստ բողոքաբերի՝ կաշառք տալու դեպքում կաշառքի առարկայի չափը պետք է հաշվարկել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 3-րդ հոդվածի 1-ին մասի 17-րդ հոդվածով սահմանված չափերի համատեքստում, Երնան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2021 թվականի ապրիլի 9-ի դատավճռով հաստատված Թ.Ավդալյանի կողմից ՀՀ նախկին քրեական օրենսգրքի 34-312-րդ հոդվածի 3րդ մասի 1Լին կետով կատարված արարք՝ պետք է

համապատասխանեցվեր ոչ թե՝ ՀՀ նախկին քրեական օրենսգրքի 34-312-րդ հոդվածի 1-ին մասին, այլ՝ ՀՀ գործող քրեական օրենսգրքի 44-436-րդ հոդվածի 2-րդ

6

մասի 2-րդ կետին (խոշոր չափերով կաշառք տալու փորձին), որպիսի հետնության իրավաչափորեն հանգել է Առաջին ատյանի դատարանը:

Բողոքաբերը նան փաստել է, բողոքում բարձրացված հարցի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի որոշումը կարող է էական նշանակություն ունենալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի վերաբերելի նորմի միատեսակ կիրառության ապահովելու տեսանկյունից` հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ բողոքարկվող դատական ակտով նյութական նորմին տրված նեղ մեկնաբանության արդյունքում Վերաքննիչ դատարանի կողմից արհեստականորեն ստեղծվել է «օրենքի բաց»: Այսպիսով՝ Վերաքննիչ, դատարանի կողմից կայացված դատական ակտով քննարկվող նյութական նորմերին տրված սխալ մեկնաբանությունների ն վերլուծությունների կապակցությամբ առկա է իրավունքի զարգացման խնդիր, առկա է

անհրաժեշտություն ՀՀ գործող քրեական օրենսգրքի 3-րդ հոդվածի 17-րդ կետով կարգավորվող իրավահարաբերության տալ այնպիսի մեկնաբանություն, որը կհամապատասխանի քրեական օրենսգրքով պաշտպանվող հասարակական հարաբերությունների բնույթին:

Ամփոփելով վերոգրյալը՝ բողոքի հեղինակը նշել է, որ Վերաքննիչ դատարանի կողմից կայացվել է ՀՀ գործող քրեական օրենսգրքի 3-րդ հոդվածի 17- րդ կետով սահմանված նորմի պահանջներին չհամապատասխանող դատական ակտ, որով (Թ.Ավդալյանն անհիմն կերպով ազատվել է նշանակված պատժի կրումից պատիժը փաստացի կրած լինելու հիմքով, որով խաթարվել է արդարադատության բուն էությունը:

6. Վերոգրյալի հիման վրա, բողոքաբերը խնդրել է մասնակի՝ Թ.Ավդալյանի արարքը ՀՀ նախկին քրեական օրենսգրքի 34312րդ հոդվածի Լին մասին համապատասխանեցնելու ն պատժի կրումից ազատելու մասով, բեկանել Վերաքննիչ դատարանի՝ 2023 թվականի փետրվարի 22-ի որոշումը՝ բեկանված մասով կայացնելով դրան փոխարինող դատական ակտ կամ վարույթը փոխանցել ստորադաս դատարան՝ նոր քննության:

7

Վճոաբեկ բողոքի քննության համար էական նշանակություն ունեցող փաստական հանգամանքները.

7. Երնան քաղաքի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2021 թվականի ապրիլի 9-ի դատավճռով Թ.Ավդալյան, դատապարտվել է այն արարքների կատարման համար, որ. «/...) նա յուրացրել է իրեն վարահված ուրիշի առանձնապես խոշոր չափերով գույքը ն փորձել է առանձնապես խոշոր չափերով կաշաոք տալ:

Այսպես

Թաժդին Ավդալյանն իր հեր սիրային կապի մեջ գտնվող Գրարա Արայիկի Գնորգյանի հետ 0104.2014թ. կազմած թիվ 3 հանձնման-րընդունման ակտով օժվւվել է իրեն ի պահ հանձնված թվով 174 գլուխ փարբեր քաշերի խոշոր ն մանր եղջերավոր անասունները Նուրարաշենի խճուղուն հարակից տարածքում գտնվող անասնագոմում: ժամանակավորապես պահելու լիսւզորությաւմը: 2014 թվականի սեպտեվբեր-դեկտեմբեր ամիսներն ընկած ժամանակահավտվեածում Թաժդին Ավդալյանն իրեն վարահված՝ Գրետա Գնորգյանին պատկանող ն իրեն ի պահ հանձնված թվով 174 գլուխ անասունները վաճառել է քննությամբ չպարզված տարրեր անձանը այդ կերպ յուրացնելու եղանակով հափշպտաւկել Գ.Գնորգյանին պատկանող առանձնապես խոշոր չափերով՝ ընդհանուր 50.087.000 ՀՀ դրամ արժողության անասունները:

Այնուռերն, Թաժղդին Ավդալյանը 2015 թվականի հունվարի վերջերին տեղեկացել է, որ իր ծանոթ՝ ՀՀ փաստաբանների պալատի փաստաբան Եղիկ Եփրեմյանն Գարիկ Ալեքսանյանի միջոցով ծանոթացել նեն մտերիմ հարաբերություններ է հաստատել ՀՀ գլխավոր դատախազի տեղակալի հետ: Անտեղյակ լինելով որ իրականում վերջինիս անունից խարեությամբ Եղիկ Եփրեմյանին հեռախոսակապով ներկայացել ն մտերմիկ զրույցներ է վարել ՀՀ ԱՆ «Վարդաշեն» քրեակավարողական հիմնարկի դատապարտյալ Հովիկ Բաբայանը, Թաժդղին Ավդալյանը դիմել է Եղիկ Եփրեմյանին՝ իր վերաբերյալ ՀՀ քննչական կոմիտեի Երնան քաղաքի վարչության Էրերունիի ն Նուբարաշեն վարչական շիջաւնների քննչական բաժնում քննվող թիվ 12812814 քրեական գործի ընթացքը բարձրաստիճան պաշտոնյայի միջամտությամբ իր օգտին լուծելու խնդրանքով:

8

Թաժղդին Ավդալյանը Եղիկ Եփրեմյանից հավաարիացել է, որ «ՀՀ գլխավոր դատախազի տեղակալը» կաշառք արանալու դիմաց իր պաշվմտնեական դիրքն օգտագործելով կմիջամտի քրեական գործի նախաքննությանը՝ կապահովի առանձնապես խոշոր չափերով գույքի յուրացման հատկանիշներով իր վերաբերյալ քննվող հիշյալ քրեական գործով վարույթի կարճումը, դրանով նան՝ իր անվամբ գույքն արգելանքից ազատելը: Օգվագործելով արեղծված հնարավորությունը, Թաժդին Ավդալյանը Եղիկ Եփրեմյանի միջնորդությամբ «ՀՀ գլխավոր դատախազի տեղակալին» կաշառք տալու դիտավորությամբ, քննությամբ չպարզված օրերին, Եղիկ Եփրեմյանին է տվել առանձնապես խոշոր չափերով` 2.380.000 ՀՀ դրամին համարժեք 5000 ԱՄՆ դոլար: Իր հերթին՝ Եղիկ Եփրեմյանը նշված գումարը մաս- մաս՝ 2015 թվականի հունվարի 29ին ն դրան հաջորդող երկու տարբեր օրերի ընթացքում Երնան քաղաքի Եղ.Թաղդնոսյան 3 հասցեում գվնվող փաստաբանական գրասենյակում ն Մուրացանի փողոցում գործող զինվորական հոսպիտալի մով, փոխանցել է «ՀՀ գլխավոր դատախազի տեղակալի» մրերիմ Գարիկ

Ալեքսանյանին: Սակայն հանցագործությունը՝ Եղիկ Եփրեմյանի միջնորդությամբ Թաժղդին Ավդալյանի կողմից առանձնապես խոշոր չափերով կաշառք վալը, վերջինիս կամքից անկախ հանգամանքներով ավարտին չի հասցվել, քանի որ ՀՀ գլխավոր դատախազի տեղակալ ներկայացած Հովիկ Բաբայանն ու Գարիկ Ալեքսանյանը կաշառքի գումարը խաբեությամբ հափշվփակել են: (...)»

8. Առաջին ատյանի դատարանը, քննության առնելով դատապարտյալ Թ.Ավդալյանի միջնորդությունը դատավճռով հաստատված հանցանքը ն նշանակված պատիժը ՀՀ գործող քրեական օրենսգրքին համապատասխանեցնելու վերաբերյալ, 2022 թվականի նոյեմբերի 25-ի որոշմամբ արձանագրել է հետնյալը. «(-.) Գործի նյութերի ուսումնասիրությունից պարզվեց, որ 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրնական օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 5-րդ մասի Էին կետով ն 34-312-րդ հոդվածի 3-րդ մասի Էին կերով նախավզեսված հանցանքները կատարելու համար Թաժդին Մուրազի Ավդալյանի նկատմամի նշանակվել է պատիժ՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 3րդ մասի Լին կեփով՝ ազատազրկում 5 7 Տե՛ս նյութեր, 1-ին հատոր, թերթ 18:

9

(հինգ) տարի 6 (վեց) ամիս ժամկեվտվ` առանց գույքի բոնագրավում լրացուցիչ պատժի նշանակման, ՀՀ քրեական օրենսգիքի 34-312-րդ հոդվածի 3-րդ մասի Լին կեփով՝ ազատազրկում 3 (երեք) փարի ժամկետով:

ՀՀ քրեական օրենսգրքի 66-րդ հոդվածի կանոններով սույն դատավճոով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 3րդ մասի Լին կերով ն ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34312րդ հոդվածի 3րդ մասի Լին կերով կատարած

հանցագործություններից լուրաքանչյուրի համար ազատազրկման ձնով նշանակված պատիժները մասնակի գումարելու միջոցով Թաժղին Մուրազի Ավդալյանի նկատմամբ հանցանքների հաւմակցությամի վերջնական պատիժ է նշանակվել ազավազիկում 6 (վեց) փարի 6 (վեց) ամիս ժամկեվտվ՝ առանց գույքի բոնագրավում լրացուցիչ պատժի նշանակման:

ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69րդ հոդվածի պահանջով Թաժղդին Մուրազի Ավդալյանի նկատմամը 6 (վեց) փարի 6(վեց) ամիս ժամկետով ազատազրկման ձնով նշանակված պավժին հաշվակցվել է սույն գործով վերջինիս կողմից 2015 թվականի օգոսվտսխ 6-ից մինչն 2018 թվականի հուլիսի 12-ն ընկած ժամանակահապտվածում, կալանքի վակ պահվելու 2 (երկու) փարի 1 (տասնմեկ) ամիս 6 (վեց) օր ժամկեվվ, նրան թողնվել է կրելու ազատազրկման ձնով նշանակված պավժից 3 (երեք) փարի 6 (վեց) ամիս 24 (քսանչորս) օր, պատժի կրման ժամկետի ակիզբը հաշվվել է այն փաստացի կրելու համար արգելանքի վերցնելու օրվանից

Մասնավորապես՝ Թ.Ավդալյանը մեղավոր է ճանաչվել առանձնապես խոշոր չափերով կաշաոք տալու հանցափորձի ն առանձնապես խոշոր չափերի յուրացմաւն համար:

Թաժդին Ավդալյանը 2.380.000 ՀՀ դրամին համարժեք 5000 ԱՄՆ դոլար կաշառք | տվել, որը վերջինիս կամքից անկախ հանգամանքներով ավարտին չի հասցվել: 05.05.2021 թվականին ընդունված ն 01.07.2022 թվականին օրինական ուժի մեջ մտած ՀՀ քրեական օրենսգրքի 3-րդ հոդվածի Լին մասի 17-րդ կետի համաձայն` հափշտակված գույքի, պատճառված գույքային վնասի, հանցավոր ճանապարհով ձեռք բերված կամ արացված գույքի կամ օգուտի խոշոր չափ է համարվում 5 միլիոն Հայաստանի Հանրապետության դրամի չգերազանցող գումարը (արժեքը)

10

առանձնապես խոշոր չափ է համարվում 5 միլիոն Հայաարանի Հանրապետության դրամը գերազանցող գումարը (արժեքը), բացառությաւմբ սույն օրենսգրքի Հատուկ մասով նախատեսված դեպքերի: Հետնարար Թ.Ավդալյանի կողմից կատարված արարքը համապատասխանում է 2021 թվականի մայիսի 5-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-436-րդ հոդվածի 2րդ մասի 2-րդ կետին, որը քրեական պատասխանատվություն է նախատեսում 25 փարի ժամկետով, իսկ 09.04.2021 թվականի դավտավճոի համաձայն` 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34312րդ հոդվածի 3-րդ մասի Լին կերով պատիժ էր նշանակվել ազապտազիկման ձնով 3 (երեք) փարի ժամկետով:

2021 թվականի մայիսի 5-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 256-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 3-րդ կետր քրեական պատասխանավպվություն է սահմանում առանձնապես խոշոր չափերի վստահված գույքի հափշվաւկության համար, որը համապատասխանում է արարքի կատարման պահին գործող ՀՀ քրեական օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 3-րդ մասի Լին կետին, որով Թ.Ավդալյանի նկատմամը 09.04.2021 թվականի դատավճոռվ պատիժ էր նշանակվել 5 (հինգ) փարի 6 (վեց) ամիս ժամկետով: 2021Լթվականի մայիսի 05-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 256-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 3-րդ կերի սանկցիան նախատեսում է պատիժ՝ չորսից ութ փարի ժաւմկետով:

Հեփնաբար, դավփարանն արձանագրում է, ոլ դատապարտյալ Թաժղին Ավդալյանի նկատմամբ մեղադրական դավավճիո կայացնելու պահին գործող ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34312րդ հոդվածի 3րդ մասի Լին կետով ն ՀՀ քրեական օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 3-րդ մասի Էին կետով նախատեսված արարքները համընկնում են 0107.2022 թվականին գործողության մեջ դրված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-436-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով ն 256-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 3-րդ կետով նախաւտեսված արարքներին:

Մեջբերված իրավական նորմեի ն արտահայտված իրավական

դիրքորոշումների լույսի ներքո գնահատելով որոշման մեջ հաստատված հանգամանքներ Դատարանը գտնում է, որ դատապարտյալ Թ.Ավդալյանի նկատմամբ ՀՀ նախկին քրեական օրենսգրքի գործող ՀՀ քրեական օրենսգրքի

1

34-312-րդ հոդվածի 3-րդ մասի Էին կետով ն ՀՀ քրեական օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 3Յրդ մասի Լին կետով նշանակված պատիժն ավելի խիար չեն 2021 թվականի մայիսի 05-ին ընդունված 0107.2022 թվականին գործողության մեջ դրված ՀՀ քրեական օրենսգիքի 44-436-րդ հողվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով ն 256-րդ հոդվածի 3րդ մասի 3-րդ կետով նախատեսված սանկցիայով սահմանված առավելագույն, ժամկետից:

Միննույն ժամանակ 2022 թվականի հուլիսի Լից գործողության մեջ դրված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74րդ հողվածի Հրդ մասի համաձայ. «Եթե

հանցագործությունների համակցություն րընեղգրկոմ է դիտավորությամբ կատարված ծանր հանցանք, ապա ազատազրկմեաւն ձեռվ վերջնական պատիժը նշանակվում է պատիժները լրիվ կամ մասնակիորեն գումարելու միջոցով: Գումաւլրելիս ազատազրկման ձնով վերջնական պատիժը չի կարող գերազանցել 15 տարին»:

Այսինքն դատարանն այս կանոնի համատեքարում: հանցանքների համար նշանակված պատիժները մասնակիորեն գումարելով` միջին ծանրության ն ծանր հանցանքների կատարման համար որպես պատիժ իրավասու է նշանակել մինչն 15 փարի ժամկետով ազավազրկում, իսկ տվյալ դեպքում դափապարվյալի նկատմամբ նշանակված ազավզազրկման ձնով պատժաչափը չի գերազանցում գործողության մեջ դրված ՀՀ քրեական օրենսգրքով սահմանված ազատազրկման ձնով պատժի առավելագույն չափը: (.-»::

9. Վերաքննիչ դատարանը վիճարկվող որոշմամբ արձանագրել է. «/...) Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ 2021 թվականի ապրիլի 9Չի թիվ ԵԱՔԴ/0220/01/12 դափտավճոռով հաարավտած Թաժդին Մուրազի Ավդալյանի կողմից 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 3-րդ մասի Լին կետով կատարված արարքը պերք է համապատասխանեցնել 2021 թվականի մայիսի 5-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգիքի 256-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 3-րդ կետին ն նշանակված ազատազրկման ձեով 5 (հինգ) փարի 6 (վեց) ամիս 3 Տե՛ս նյութեր, հատոր 1-ին, թերթեր 155-158:

12

ժամկետով պապտիժր պետք է թողնել անփոփոխ՝ հաշվի առնելով պապժի նպատակների իրագործմեւն օրենսդրի պահանջը:

(-.)

Վերաքննիչ դատարաւնը հաշվի առնելով մի կողմից այն, որ 2021 թվականի մայիսի 5-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգիիքը չի սահմանում, թն որն է կաշառք տալու առանձնապես խոշոր չափը, այսինքն` քննարկման առարկա դեպքում վմոլի է ունեցել արարքի մասնակի ապաքրեականացում, մյուս կողմից այն, որ ի տարբերություն 2021 թվականի մայիսի 5-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 436-րդ հոդվածի Լին մասի, 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 312-րդ հոդվածի Լին մատվ որպես պատիժ նախատեսված է նան մտուգանքը, ուսրի Վերաքննիչ դատարանը, վերոնշյալ նորմերի լույսի ներքո գտնում: է, որ Երնան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2021թվաւկանի ապրիլի 9-ի թիվ ԵԱՔԴ/0220/01/15 դատավճռով հաստաեւտած Թաժդին Մուրազի Ավդալյանի կողմից 2003 թվականի ապրիլի 16-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-312-րդ հոդվածի 5-րդ մասի Լին կետով կատարվեւծ արեւրքը պետք է համապատասխանեցնել 2003 թվականի ապրիլի 16-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34312րդ հոդվածի Լին մասին ն դատապարտյալ Թաժղին Մուրազի Ավդալյանի նկատմամբ 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-312-րդ հոդվածի Էին մասով նշանակել ազապտաւզիկման ձնով պատիժ 1 (մեկ) տարի 6 (վեց) ամիս ժամկեւրով՝ հաշվի առնելով պապժի նպատակների իրագործմեւն օրենսդրի պահանջը:

Ամփոփելով սույն որոշման 7.1ն 72-րդ կետերում կատարված վերլուծությունը, ն ղեկավարվելով 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 66-րդ հոդվածով Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ հանցանքների համակցությամբ 2021 թվականի մայիսի 5-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 256-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 3-րդ կետով նշանակված ազատազրկման ձնով 5 (հինգ) տարի 6(վեց) ամիս ժամկետով պատժին պետք է մասնակի գումարել 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34312րդ հոդվածի Էին մասով

3

նշանակված 1 (մեկ) տարի 6 (վեց) ամիս ժամկետով ազատազրկումից 10 (տասր) ամիսը ն պատիժնշանակել 6 (վեց) փարի 4(չորս) ամիս ժամկետով ազատազրկումը:

(-.)

Վերոնշյալի լույսի ներքո Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ պետք է կիրառել ՀՀ Ազգային ժողովի կողմից 2018 թվականի նոյեմբերի Լին ընդունված` «Էրեբունի-Երնանի հիմնադրման 2800-ամյայի ն Հայատարանի առաջին Հանրապետության անկախության հոչակման 100-ամյակի կապակցությամբ քրեական գործերով համաներում հայտարարելու մասին» օրենքի 2-րդ հոդվածի 7- րդ մասի 2րդ ենթակետը նե Թաժդղդին Ավդալյանի նկատմամբ որպես պատիժ նշանակված 6 (վեց) փարի 34 (չորս) ամիս ժամկեվտվ ազատազրկումը կրճատել կիսով չավտվ ն վերջնական պատիժ նշանակել ազատազիկում՝ 3 (երեք) փարի 2 (երկու) ամիս ժամկետով:

Սույն գործի նյութերի ուսումնասիրությունից երնում է, որ՝

Լ 2015 թվականի օգոստոսի 6-ից մինչն 2018 թվականի հուլիսի 12-ն ընկած ժամանակահատվածում դատապարտյալ Թաժդին Ավդալյանը 2 (երկու) փարի Ա (տասնմեկ) ամիս 6 (վեց) օր գտնվել է արգելանքի տակ,

2. Երնան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2021 թվականի ապրիլի 9-ի թիվ ԵԱՔԴ/0220/01/15 դափավճիոն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հերո ն դրա հիման վրա 2022 թվականի նոյեմբերի 16նից հետո դափապարտյալ Թաժդին Ավդալյանը 3 (երեք) ամիս 6 (վեց) օր գտնվել է անազատության մեջ:

Վերոնշյալ երկու ենթակետերում նշված անազատության մեջ գտնված լինելու ժամանակահատվածների հանրագումարի արդյունքում պարզ է դառնում, որ դափապարտյալ Թաժդղին Ավդալյանը 3 (երեք) տարի 2 (երկու) ամիս 12 (րասներկու) օր գտնվել է անազատության մեջ:

Հաշվի առնելով վերոգրյալը ն հիմք ընդունելով 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածը՝ Վերաքննիչ դասարանը փաստում է, որ նշանակված վերջնական պավժին (3 (երեք) տարի 2 (երկու) ամիս) պետք է հաշվակցել 5 (երեք) տարի 2 (երկու) ամիս 12 (տասներկու) օրի, որպիսի

14

պայմաններում էլ Թաժդին Մուրազի Ավդալյանին պերք է ազատել նշանակված պատժի կրումից՝ պավփժը փաստացի կրած լինելու հիմքով:

Ինչ վերաբերում է հատուկ վերանայման բողոքի փաստրարկին առ այն, որ «Այապիսով, 2021 թվականին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգիրքը ուժի մեջ մտնելու օրվա` 2022 թվականի հուլիսի ՕԼի դրությամբ, Թաժդին Ավդալյանի նկատմամբ կայացված եզրափակիչ դատավարական ակվր (դատավճիոր) օրինական ուժի մեջ մտած չի եղել:

Թ.Ավդալյանի վերաբերյալ դատավճիոն օրինական ուժի մեջ է մտնել 2022 թվականի նոյեմբերի 03-ին՝ ՀՀ վճռաբեկ դատարանի կողմից վճռաբեկ բողոքը վարույթ ընդունելը մերժելու մասին որոշում կայացնելու օրը:

Այսպիսով, Թ.Ավդալյանի նկատմամբ ենթակա էին կիրառման ՀՀ քրեական օրենսգրքի 9-րդ հոդվածի 2րդ ն րդ մասերը, որր Դատարանի կողմից չի կիրաովել»՝ Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ Թաժդին Ավդալյանի վերաբերյալ դատավճիոն օրինական ուժի մեջ է մտել 2022 թվականի նոյեմբերի 3- ին, իսկ կատարված հանցանքները ն դրանց համար նշանակված պատիժները նոր օրենքին համապատասխանեցնելու վերաբերյալ միջնորդությունը Երեան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասություն դավփարան մուտք է եղել 2022 թվականի նոյեմբերի 1Լին, որպիսի պայմաններում Թաժղին Ավդալյանի վերաբերյալ դատավճիոն արդեն օրինական ուժ ստացած է եղել, ուստի Առաջին ատյանի դատարանի հետնություններն այդ մասով հիմնավոր են'(...)»':

Վճոաբեկ դատարանի հիմնավորումները ն եզրահանգումը.

10. Սույն գործով Վճռաբեկ դատարանի առջն բարձրացված իրավական հարցը հետնյալն է. իրավաչա՞փ են արդյոք Առաջին ատյանի դատարանի հետնություններն առ այն, որ Թ.Ավդալյանի կողմից ՀՀ նախկին քրեական օրենսգրքի 34-312-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով կատարված արարքը համապատասխանում է ՀՀ գործող քրեական օրենսգրքի 44-436-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2րդ կետին ն Վերաքննիչ դատարանի հետնություններն առ այն, որ Թ.Ավդալյանի նշված արարքը Հ Տե՛ս նյութեր, հատոր 2-րդ, թերթեր 42-45:

5

համապատասխանում է ՀՀ նախկին քրեական օրենսգրքի 34-312-րդ հոդվածի 1-ին մասին:

Ա. ՀՀ Սահմանադրության 72-րդ հոդվածի համաձայն՝ «Ոչ ոք չի կարող դատապարտվել այնպիսի գործողության կամ անգործության համար, որը կատարման պահին հանցագործություն չի հանդիսացել: Չի կարող նշանակվել ավելի ծանր պատիժ, քան այն, որը ենթակա էր կիրառման հանցանք կատարելու պահին: Արարքի պավժելիությունը վերացնող կամ պատիժը մեղմացնող օրենքն ունի հետադարձ ուժ»:

«Մարդու իրավունքների ն հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայի 7-րդ հոդվածի համաձայն՝

«Ոչ ոք չպետք է մեղավոր ճանաչվի որեէ գործողության կամ անգործության համար, որը կատարման պահին գործող ներպետական կամ միջազգային իրավունքի համաձայն, հանցագործություն չի համարվել: (...)»։

ՃՇ գործող քրեական օրենսգրքի 4-րդ հոդվածի համաձայն՝

«Լ. Ոչ ոք չի կարող ենթարկվել քրեական պատասխանամտվությաւն Այն արարքի համար, որը կատարման պահին հանցանք չի հաւմարվել:

2 Քրեական օրենքի Հատուկ մասի նորմերն անալոգիայով կիրառելն արգելվում է:

3 Քրեական օրենքի Ընդհանուր մասի նորմերը կարող են անալոգիայով կիրառվել, նթե դա չի վատթարացնում անձի վիճակը»:

Մեջբերված նորմերը Վճռաբեկ դատարանը բազմիցս վերլուծության է ենթարկել իր նախադեպային որոշումների շրջանակներում՝ ընդգծելով, որ «չնա հանցագործություն ն պատիժ, եթե այն սահմանվեւծ չէ օրենքով» (ումոո ՕՂուճո, ոսնզ քօօոճ. Տ1ոծ 1656) կանոնը համընդհանուր ճանաչում ստացած հիմնարար սկզբունք է ն իրավունքի գերակայության կարնորագույն տարը, որը բացարձակ նշանակություն ունի մարդու իրավունքների պաշտպանության համակարգում, հետնաբար նշված սկզբունքից որնէ շեղում անթույլատրելի է: Արարքի հանցավորությունն ու պատժելիություն, պետք է նախատեսված լինեն իրավական որոշակիության չափանիշին բավարարող օրենքով, ինչը ենթադրում է, որ անձը համապատասխան

16

դրույթի տառացի ընկալումից ն, անհրաժեշտության դեպքում, դրա կապակցությամբ դատարանների տված մեկնաբանությունց պետք է հասկանա, թե որ գործողությունների ն անգործության համար է քրեական պատասխանատվություն նախատեսվում ն ինչ պատիժ կնշանակվի այդ գործողությունների կատարման ն/կամ անգործության համար»:

Անդրադառնալով դատական մեկնաբանութան սահմաններին ն

օրենսդրական բացի հաղթահարման հիմնախնդրին՝ Վճռաբեկ դատարանն ընդգծել է, որ օրենքի՝ իրավական որոշակիության չափանիշին բավարարելն առաջին հերթին օրենսդրական կարգավորման խնդիր է, իսկ դատական մեկնաբանումը լրացնող դերակատարություն ունի: ՕՁ ՃԸ քրեական օրենսգրքի որնէ նորմում առկա օրենսդրական բացը չի կարող վերացվել, հաղթահարվել կամ լրացվել դարական մեկնաբանման միջոցով, քանի որ օրինականության սկզբունքի անքակտելի տարին է քրեական օրենքը վփարածական մեկնաբանելու ն անալոգիայով կիրառելու արգելքը:

Վերոնշյալի համատեքստում Վճռաբեկ դատարանը նշել է, որ եթե հանցակազմի պարտադիր հատկանիշը սահմանող հասկացության

բովանդակության բացահայտումի կախված չէ գործի կոնկրեւլր հանգամանքներից, կարող է սահմանվել դրանցից վերացարկված, սակայն սահմանված չէ օրենքով, դատարանը, չունենալով գնահատման օբյեկտիվ չափանիշներ, զրկված է դրանք մեկնաբանելու հնարավորությունից: «Խոշոր չափ» ն «առանձնապես խոշոր չափ» հասկացություններն ինքնին ենթադրում են չափելի երնույթներ: Դրանք, օգտագործվելով քանակի, կշռի կամ արժեքի հատկանիշներով օժտված առարկաներ` բնութագրելիս, պայմանավորված չեն գործի կոնկրետ հանգամանքներով ն օբյեկտիվորեն կարող են սահմանվել (ն սահմանվում են) դրանցից վերացարկված: Այսպես, ՀՀ քրեական օրենսգրքի հատուկ մասի մի շարք նորմերում օգտագործելով «խոշոր չափ» ն/ կամ «առանձնապես խոշոր չափ» 5 Տե՛ս, տամոնտ ոամռոմ տ, Վճռաբեկ դատարանի` Վարուժան Ավետիսյանի գործով 2011 թվականի հոկտեմբերի 20-ի թիվ ՍԴ3/0013/01/11, Դավիթ Սիմիդյանի գործով 2014 թվականի դեկտեմբերի 16-ի թիվ ԵԷԴ/0122/01/13, Վարդան Ղազարյանի գործով 2015 թվականի փետրվարի 27ի թիվ ԱՎԴ/0002/01/14 որոշումները:

17

եզրույթները՝ օրենսդիրը միաժամանակ հստակ սահմանել է, թե կոնկրետ առարկայի որ չափն է համարվում խոշոր, որը՝ առանձնապես խոշոր: Հակառակ դեպքում իրավակիրառ մարմնի կողմից քննարկվող հասկացությունների կիրառումը կհանգեցնի կամայական մեղադրման, դատապարտման ն պատժման, քանի որ գործի հանգամանքներով պայմանավորված չլինելու դեպքում բացակայում են իրավակիրառ մարմնի, այդ թվում՝ դատարանի կողմից այդ հասկացությունների բովանդակությունը որոշելու օբյեկտիվ չափանիշները::

1. ՀՀ գործող քրեական օրենսգրքի 3-րդ հոդվածի համաձայն՝

«1. Սույն օրենսգրքում օգտագործվում են հետնյալ հասկացությունները.

(.-)

17)հափշտակության, պատճառած գույքային վնասի կամ հանցավոր ճանապարհով ձեռք բերված կամ արացված գույքի կամ օգուվիվի չափերը` այն օրենսգրքում հափշտաւկված գույքի, պատճառված գույքային վնաս, հանցավոր ճանապարհով ձեռք բերված կամ արացված գույքի կամ օգուրի մանր չափ է համարվում 500.000 Հայաստանի Հանրապետության դրամը չգերազանցող գումարր (արժեքը, խոշոր չափ է համարվում 5 միլիոն Հայաարանի Հանրապետության դրամը չգերազանցող գումարը (արժեքը), առանձնապես խոշոր չափ է համարվում 5 միլիոն Հայաարանի Հանրապետության դրամի գերազանցող գումարը (արժնքլ), բացառությաւմը սույն օրենսգիրքի Հատուկ մասով նախատեսված դեպքերի. (...)»:

ՀՀ գործող քրեական օրենսգրքի 436-րդ հոդվածի համաճայն՝

«Վ. Կաշառք տալը` պաշտոնատար անձին կամ նրա մատնանշած անձին անձամը կամ միջնորդի միջոցով գույք, ներաոյալ դրամական միջոց, արժեթուղթ, վճարային այլ գործիք, գույքի նկատմամբ իրավունք, ծառայություն կաւմ որնէ այլ առավելություն խոստանալը, առաջարկելը կամ տրամադրելը՝ պաշտոնատար անձի իշխանական կամ ծառայողական լիազորությունները կամ դրանցով » Տես Վճռաբեկ դատարանի՝ Դավիթ Սիմիդյանի գործով 2014 թվականի դեկտեմբերի 16ին կայացված թիվ ԵԷԴ/0122/01/13 որոշումը:

18

պայմանավորված ազդեցությունն օգտագործելով կաշառք տվողի կամ նրա մատնանշած անձի օգտին գործողություն կատարելու կամ չկատարելու համար՝

(.-.):

2. Սույն հոդվածի Էին մասով նախատեսված արարքը, որը կատարվել Լ՝

(-.)

2) խոշոր չափերով կամ

(.-.):

Յ Սույն հոդվածի Լին կամ 2րդ մաստվ նախատեսված արարքը, որը կատարվել է`

(.-.)

2)առանձնապնես խոշոր չափերով

(:-.)»:

«ՀՀ քրեական օրենսգիրքը գործողության մեջ դնելու մասին» ՀՀ օրենքի 6-րդ հոդվածի համաձայն՝

«Հայաստանի Հանրապետության 2005 թվականի ապրիլի 18-ի քրեական օրենսգիքին համապավաւսխուն դատապարտված ն պատիժ չկրած կամ պատիժ կրող անձանց նկատմեւմը կամ այն անձանց նկավմամի, որոնք կրել են պատիժը, սակայն ունեն դավնվածություն, նշանակված, կիրաովող կամ կիրառված պազժի ժամկետի համապատասխանեցնել Հայատրանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքին այն դեպքերում, երբ դատապարտյալի նկատմամբ նշանակված պատիժն ավելի խիար է Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի համապատասխան հոդվածով նախատեսված պատժի առավելագույն ժաւմկետից, կամ նշանակված պատժապտեսակն ավելի խիատ է Հայաարանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի համապատաւսխեւն հոդվածով նախատեսված առավել խիար պատժատեսակից՝ հաշվի առնելով նան Հայաարանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի ընդհանուր մասի դրույթները:»:

12. Վճռաբեկ դատարանը Սարգիս Գրիգորյանի վերաբերյալ գործով որոշմամբ, անդրադառնալով գործող քրեական օրենսգրքում կաշառք տալու հանցակազմի որպես ծանրացնող ն առավել ծանրացնող հանգամանք նախատեսված խոշոր ն

19

առանձնապես խոշոր չափերով կատարված արարքին քրեաիրավական

գնահատական տալու հարցին, արձանագրել է, որ «խոշոր» ն «առանձնապես խոշոր» չափ հասկացությունների պարագայում գործ ունենք չափելի երնույթների հետ, ուստի օրենսդիրը կա՛մ ՀՀ գործող քրեական օրենսգրքի 3-րդ հոդվածի շրջանակներում՝ ընդհանուր հասկացությունների ներքո, կա՛մ ՀՀ գործող քրեական օրենսգրքի 436-րդ հոդվածով պետք է հստակ սահմաներ, թե կաշառք տալու հանցակազմի պարագայում որ չափն է համարվում խոշոր, որը՝ առանձնապես խոշոր, մինչդեռ ՀՀ գործող քրեական օրենսգրքի 3-րդ հոդվածի 17-րդ կետում խոսքը գնում է միայն հափշտակության, պատճառված գույքային վնասի, հանցավոր ճանապարհով ձեռք բերված կամ ստացված գույքի կամ օգուտի չափերի մասին, իսկ կաշառք տալու դեպքում կաշառքի առարկայի չափերը չեն կարող նույնացվել դրանցից որնէ մեկի հետ:

Անդրադառնալով հնարավոր այն մեկնաբանությանը, որ կաշառք տալու չափերը կարող են դիտարկվել հանցավոր ճանապարհով ձեռք բերված կամ ստացված գույքի կամ օգուտի ներքո, Վճռաբեկ դատարանը փաստել է, որ նման մեկնաբանումը կլինի խիստ տարածական ն չի համապատասխանի օրենքի որոշակիության չափանիշներին, քանի որ վերոնշյալ դեպքում խոսքը գնում է գույքը կամ օգուտը հանցավոր ճանապարհով ձեռք բերելու կամ ստանալու, այլ ոչ թե տալու մասին: Ուստի Վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է, որ ՀՀ գործող քրեական օրենսգրքի 436-րդ հոդվածի իմաստով «խոշոր չափ» ն «առանձնապես խոշոր չափ» հասկացություններն օրենսդրորեն բացահայտված չեն ն առկա է օրենսդրական բաց, ինչը որնէ պարագայում չի կարող լրացվել կամ հաղթահարվել դատական մեկնաբանության միջոցով:

12. Վճռաբեկ դատարանը, Խաչատուր Պետրոսյանի ն Հասմիկ Շանոյանի վերաբերյալ գործով որոշմամբ անդրադառնալով քրեական օրենսդրության հետադարձությամբ կիրառման դեպքերին, արձանագրել է, որ ընդհանուր առմամբ հետադարձության սկզբունքը մարմնավորված է այն կանոնի մեջ, որ, եթե արարքի ՛ Տես Վճռաբեկ դատարանի` Սարգիս Գրիգորյանի գործով 2024 թվականի հուլիսի 26ի թիվ ՀԿԴ/0054/01/22 որոշման 111-12-րդ կետերը:

20

կատարման պահին գործող քրեական օրենքի ն դրանից հետո ընդունված քրեական օրենքի միջն առկա են տարբերություններ, դատարանը պետք է կիրառի այն օրենքը, որի դրույթներն ավելի բարենպաստ են անձի համար՝ հաշվի առնելով, բնականաբար, քրեական օրենքը հետադարձ ուժով կիրառելու գործող քրեական օրենսդրության առանձնահատկությունները: Ուստի, նպատակ ունենալով իրավակիրառական պրակտիկայում բացառելու հետադարձությամբ քրեական օրենքի անհիմն տարածելու կամ անհիմն չտարածելու դեպքերը, Վճռաբեկ դատարանն անհրաժեշտ է համարել քննարկել այն չափորոշիչները, որոնց օգնությամբ իրավակիրառողը պետք է առաջնորդվի քրեաիրավական կոնկրետ իրավահարաբերությունների նկատմամբ նոր քրեական օրենքի կիրառելիության հարցում:

Այսպես, Վճռաբեկ դատարանի գնահատմամբ, հետադարձությամբ

փոփոխված քրեական օրենքի տարածման սահմանները պարզելու համար անհրաժեշտ է օգտագործել համադրման ն վերլուծության մեթոդները, որոնք իրենց ամբողջության մեջ հնարավորություն կտան պարզելու, թե փոփոխված քրեական օրենքը հանցանք կատարած անձի համար բարենպաստ իրավական հետնանք առաջացնում է, թե ոջ: Թեն նշվածը չի ենթադրում համեմատության համապարփակ չափանիշներ, այդուհանդերձ, կարելի է եզրահանգել, որ պահանջվում է կոնկրետ իրավահարաբերությունը կանոնակարգող դրույթների համակարգային համեմատում, ինչի միջոցով հնարավոր կլինի որոշել՝ արդյոք փոփոխված օրենսդրությունը, ի տարբերություն արարքը կատարելու պահին գործող օրենսդրության, անձի համար բարենպաստ հետնանքներ առաջացնում է, թե ոչ:

122. Վճռաբեկ դատարանը հարկ է համարում նշել, որ արարքի

պատժելիությունը մեղմացնող ն անձի վիճակը այլ կերպ բարելավող օրենսդրության հետադարձությունը սահմանափակված է այն պայմաններում, երբ անձի նկատմամբ առկա է օրինական ուժի մեջ մտած դատական ակտ, քանի որ նման պայմաններում դատական ակտերի վերանայումը կասկածի տակ կդնի իրավական որոշակիության ՑՏե՛ս Վճռաբեկ դատարանի՝ Խաչատուր Պեպրոսյանի ն Հասմիկ Շանոյանի գործով 2024 թվականի մայիսի 3Լի թիվ ԵԱՔԴ/0196/01/17 որոշումը:

21

սկզբունքի առանցքային բաղադրատարրերից մեկը՝ դատական ակտերի կայունության կամ 725 )ա16ճԼճ սկզբունքը: Ընդ որում, կարնոր է ընդգծել, որ պատիժը մեղմացնող կամ անձի վիճակն այլ կերպ բարելավող օրենքը կարող է դիտարկվել որպես օրինական ուժի մեջ մտած դատական ակտը վերանայելու հիմք, եթե այն կոնկրետ իրավիճակում անվերապահորեն մեղմացնում է դատավճռով անձի նկատմամբ նշանակված պատիժը կամ այլ կերպ բարելավում է անձի վիճակը, որպիսի ապայմաններում դատական ակտը չվերանայելը կհանգեցնի օրինականության սկզբունքի ոտնահարման: Այլ կերպ՝ դրանք այն «էական ն անհաղթահարելի» հանգամանքներն են, որոնց պարագայում միայն արդարացի կլինի իրավական որոշակիության սկզբունքից շեղումը":

Այսպես, ՀՀ գործող քրեական օրենսգրքի 9-րդ հոդվածի կարգավորումների վերլուծությունից բխում է, որ եթե մինչն եզրափակիչ դատավարական ակտի օրինական ուժի մեջ մտնելն արարքի հանցավորությունը լրիվ կամ մասնակիորեն վերացնող կամ պատիժը մեղմացնող օրենսդրությունն ունի հետադարձ ուժ, ապա եզրափակիչ դատավարական ակտի օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո՝ արարքի հանցավորությունը լրիվ կամ մասնակիորեն վերացնող օրենսդրությունն ունի հետադարձ ուժ, իսկ պատիժը մեղմացն