ՀԿԴ/0141/15/24

«տ «թթ ՀԿԴ/0141/15/24

9 - ե

ԱՏԵՆ

2/1 2 )

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ

ՎՃՌԱԲԵԿ ԴԱՏԱՐԱՆ

ՈՐՈՇՈՒՄ

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ

Հայաստանի Հանրապետության

հակակոռուպցիոն դատարան,

նախագահող դատավոր՝ Վ.Սարգսյան

Հայաստանի Հանրապետության

վերաքննիչ հակակոռուպցիոն դատարան,

նախագահող դատավոր՝ Ա.Հովհաննիսյան

2025 թվականի սեպտեմբերի 11-ին քաղաք Երնանում

ՀԸ վճռաբեկ դատարանի հակակոռուպցիոն պալատի կոռուպցիոն

հանցագործությունների քննության դատական կազմը (այսուհետ՝ նան Վճռաբեկ դատարան),

նախագահությամբ՝ Ս.ԶԻՉՈՅԱՆԻ

մասնակցությամբ դատավորներ՝ ԵԴԱՆԻԵԼՅԱՆԻ

Ա.ԿՐԿՅԱՇԱՐՅԱՆԻ

Ռ.ՄԽԻԹԱՐՅԱՆԻ

Դ-ՎԵՔԻԼՅԱՆԻ

գրավոր ընթացակարգով քննության առնելով թիվ ՀԿԴ/0147/15/24 դատական վարույթով ՀՀ վերաքննիչ հակակոռուպցիոն դատարանի (այտւհետ նան՝ Վերաքննիչ դատարան) 2025 թվականի հունվարի 22-ի որոշման դեմ ՀՀ գլխավոր դատախազի տեղակալ ԱՍԱրամյանի հատուկ վերանայման բողոքը,

2

ՊԱՐՔԵՑ

Վարույթի դատավարական նախապատմությունը,

1 2023 թվականի օգոստոսի 29-ին արարը

Արարատը

աաա ւն : թվ ԽԱ ւս վրոյթը՝ 2003

թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 214-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներով :

11. 2024 թվականի նոյեմբերի 25-ին արարը

Արարատը

ասար արարը ի" ան` Քննիչ) կողմից

որոշում է կայացվել զարի ո թսսր սեփականության

իրավունքով պատկանող՝ աաա

հասցեում գտնվող անշարժ գույքն արգելադրելու մասին:

12. 2024 թվականի նոյեմբերի 28-ին Քննիչը միջնորդություն է ներկայացրել ՇԸ հակակոռուպցիոն դատարան (այսուհետ նան՝ Առաջին ատյանի դատարան)՝ 2024 թվականի նոյեմբերի 25ի որոշման իրավաչափությունը հաստատելու վերաբերյալ:

2. Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2024 թվականի նոյեմբերի 29-ի որոշմամբ նշված միջնորդության հիման վրա հարուցվել է սեփականության իրավունքի սահմանափակման իրավաչափության ստուգման վարույթ:

21. Առաջին ատյանի դատարանը 2024 թվականի դեկտեմբերի 13-ին որոշում է կայացրել Քննիչի միջնորդությունը բավարարելու ն գույքն արգելադրելու մասին 2024 թվականի նոյնմբերի 25ի որոշման իրավաչափությունը հաստատելու վերաբերյալ:

Ջ:՝: իրի ր

վերանայման բողոքի քննության արդյունքում ՀՀ Վերաքննիչ հակակոռուպցիոն դատարանի (այսուհետ նան՝ Վերաքննիչ դատարան)՝ 2025 թվականի հունվարի 22- ի որոշմամբ Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2024 թվականի նոյեմբերի 29-ի ն

Յ

դեկտեմբերի 13-ի որոշումներն ամբողջությամբ բեկանվել են, ն Քննիչի միջնորդության հիման վրա վարույթի հարուցումը մերժվել է:

4 Վերաքննիչ դատարանի վերոնշյալ որոշման դեմ ՀՀ գլխավոր

դատախազի տեղակալ Ա.Արամյանը հատուկ վերանայման բողոք է բերել, որը Վճռաբեկ դատարանի՝ 2025 թվականի մարտի 10-ի որոշմամբ ընդունվել է վարույթ ն աահմանվել է դատական վարույթի իրականացման գրավոր ընթացակարգ:

Ճատուկ վերանայման բողոքի հիմքերը, դրանք հիմնավորող

փաստարկները ն պահանջը.

Հատուկ վերանայման բողոքը քննվում է հետնյալ հիմքերի սահմաններում՝ ներքոհիշյալ փաստարկներով,

5. Բողոքաբերը գտել է, որ Վերաքննիչ դատարանը, սույն գործով դատական ակտ կայացնելիս, թույլ է տվել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 9-րդ հոդվածով սահմանված պահանջների խախտումներ՝ կայացնելով դատական ակտ, որը չի բխում ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 131-րդ, 132-րդ ն 295-րդ

հոդվածներով սահմանված իրավակարգավորումներից:

5.Լ Ըստ բողոքաբերի՝ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսդրությամբ գույքի արգելադրման փաստն օրենսդիրը կապել է քննիչի կողմից համապատասխան որոշման կայացման հետ: Մասնավորապես, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 133-րդ հոդվածի 1-ին մասն ուղղակիորեն սահմանում է, որ գույքի արգելադրումն իրականացվում է քննիչի որոշման հիման վրա: Ընդ որում, ըստ բողոքաբերի՝ քննիչի որոշումը փաստացի ի կատար ածված լինելը հավաստող որնէ տվյալի առկայություն օրենադիրը չի պահանջում: Ինչ վերաբերում է նույն հոդվածի 6-րդ մասով նախատեսված կարգավորմանը, ապա բողոքաբերի կարծիքով այն պարզապե նախատեաւմ է քննիիի կողմից կայացված որոշումը

համապատասխան մարմիններին հանձնելու պարտականություն, քանի որ կոնկրետ ոլորտներում քննիչի որոշումն ի կատար է ածվում համապատասխան պետական մարմինների կամ իրավաբանական անձանց միջոցով: Նշվածն ամեննին չի ենթադրում տվյալ: պետական մարմինների կամ իրավաբանական

4

անձանց կողմից փաստացի իրականացված գործառույթից հետո միայն գույքի արգելադրման որոշման իրավաչափությունը հաստատելու միջնորդություն հարուցելու հնարավորություն:

Բողոքաբերը նշել է, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 295-րդ հոդվածով նս նախատեսված չէ որնէ դրույթ, որը քննիչին կպարտավորեցներ դատարան ներկայացնել իր կոզմից կայացված որոշումը համապատասխան մարմնի կողմից փաստացի կատարած լինելը հավաստող որնէ փաստաթուղթ:

5.2. Բողոքարերը, անդրադառնալով Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2024 թվականի նոյեմբերի 29-ի վարույթ հարուցելու մասին որոշումը բեկանելուն, նշել է, որ Վերաքննիչ դատարանը դուրս է եկել դատական վերանայման սահմաններից, քանի որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի 3-րդ մասով հստակ սահմանված է, որ հատուկ վերանայումն իրականացվում է բողոքում նշված հիմքի ն այն հաստատող փաստերի սահմաններում, ն որ բացի այդ, Առաջին ատյանի դատարանի նշված որոշումը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի կարգավորումների համաձայն՝ բողոքարկման ենթակա չէ ն չի բողոքարկվել: Ըստ բողոքաբերի՝ այն հանգամանքը, որ վիճարկվող դատական ակտում Վերաքննիչ դատարանն արձանագրել է, որ Առաջին ատյանի դատարանը, վարույթ հարուցելը մերժելու մասին որոշում չկայացնելով, թույլ է տվել քրեադատավարական օրենքի էական խախտում՝ ինքնին հատուկ վերանայման վերաքննիչ բողոքի սահմաններից դուրս գալու` իրավասություն չի կարող առաջացնել: Վերաքննիչ դատարանը, սահմանափակված լինելով բողոքի հիմքի ն այն հաստատող փաստերի սահմաններով, իրավասու չէր բողոքի սահմաններից դուրս գալով՝ բեկանել Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2024 թվականի նոյեմբերի 29-ի դատական ակտը:

6. Արդյունքում բողոքի հեղինակը խնդրել է ամբողջությամբ բեկանել Վերաքննիչ դատարանի որոշումը ն կայացնել դրան փոխարինող դատական ակտ:

Հատուկ վերանայման բողոքի քննության համար էական նշանակություն ունեցող փաստական հանգամանքները.

7. Առաջին ատյանի դատարանը 2024 թվականի դեկտեմբերի 13-ի որոշմամբ արձանագրել է հետնյալը. «/...) (Դառրարանն արձանագրում է, որ Քննիչի՝ «Գույքն

5

արգելադրելու մասին» 2024 թվականի նոյեմբերի 25-ի որոշմամը արգզելադրվե է ատա: մրկաւու՝ մայա

| հասցեում գտնվող անշարժ գույքը:

Հիշյալ որոշման ուսումնասիրությունից երնում է, որ խւնդրո առարկա գույքն արգելադրվել է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգիքի 1ԹԼրդ հոդվածի 2-րդ մասի Լին կարով նախատեսված հիմքով ն գույքի հնարավոր բռնագրավումը կամ բռնագանձումն ապահովելու նպատակով:

Դափարանը` սույն որոշմամբ մեջբերված իրավադրույթների ն իրավական դիրքորոշումների հաշվառմամբ արձանագրում է, որ գույքի արգելադրման նպատակը ն հիմքը տվյալ դեպքում առկա ել:

Այալես.

Միջնորդության, կից ներկայացված նյութերը, -մասնավորապես՝ ասար ընկերության, մրաաաաաաղ

ատա». ատու...........

պատասխանատվությամբ ընկերության միջն կնքված 2022 թվականի վմորրվարի ծին կնքված անշարժ գույքի գրավի պայմանագիրը, աաա

աաա ո». . արար յւ

պատասխանատվությամբ ընկերության միջն 2022 թվականի օգռտիոսի 4-ին կնքված անշարժ գույքի վփարաժամկեր վճարման պայմանպվ առուվաճառքի պայմանագիրը, Էլեկտրոնային ծառայությունների մավտցման հարթակի տրամադրած տեղեկատվությունը, որի համաձայն մանու

ազ հասցնում: գտնվող անշարժ գույքի, շուկայական, մոտավոր կադասրրային արժեքը` 2023 թվականի հունիսի 26-ի դրությամը կազմել է 1580.979.589 ՀՀ դրամ, համակցության մեջ վկայում են այն մասին, որ ատսատոը սահմանափակ պատասխանատվությամի րբնկերությանը սնփխականության իրավունքով պատկանող խնդրո առարկա անշարժ գույքը հնարավոր է առաջացել է ենթադրյալ հանցագործության արդյունքում:

Դավարանի նշված հերնությունը բասմ է ներկայացված նյութերից, որոնցով առերեույյթ փարվում են, որ խնդրո առարկա անշարժ գույքը ձեռք է բերվել

6

շուկայականից անհամեմատ էժան, այն է՝ 900.000.000 (ինր հարյուր միլիոն) ՀՀ դրամ արժեքով, մինչդեռ՝ Էլերրրոնային ծառայությունների մառրուցման հարթակի փրամադրած տեղեկատվության համաձայն՝ 2023 թվականի հունիսի 26-ի դրությամբ այդ գույքի շուկայականին մորարկված կաղաարրային արժեքը կազմել է 1580.979.589 ՀՀ դրամ:

Հաշվի առնելով վելտգրյալը, ինչպաւ նան այն, որ սոյն փուլում ապացույցների, րար էության, քննություն ն գնահապում չի կարող իրականացվել, Դասարանը գտնում է, որ առկա է ապացույցների գերակշոություն, տվ հաարատվում է որ հիշյայ անշարժ գույքը արացվել է ենթադրյալ հանցագործության արդրւնքում:

Նկատի ունենալով, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 12-րդ հոդվածի Էին մասն իմպերատիվ կերպով սահմանում է, որ հանցագործության արդյունքում ուղղակի առաջացած կամ տրացված գույքը դատարանի կողմից ենթակա Լ պարտադիր բռնագրավման, իսկ ասյն դեպքում ենթադրյալ հանցագործության արդյունքում առերնույթն արացվել է՝ աաա...

անշարժ գույքը, ուսրի Դատարանը գտնում է, որ Քննիչի կողմից նշված՝ գույքի արգելադրման նպաւրաւկը՝ գույքի հնարավոր բոնագրավումն ապահովելը, առկաւ է ն իրավաչափ:

Բացի այդ, Դատարանը գտնում է, որ գույքի արգելադրման մասին որոշմամբ պահպանվել են նան գույքի արգելադրման կարգին վերարերող օրենսդրական պահանջները:

Այլ խոսքով, արգելադրումն իրականացվել է ՀՀ քրեական դապավարության օրենսգրքի դրույթներին համապավասխան, ն անձի սեփականության իրավունքին միջամյությունն օրինական է, քանզի պահպանված է համաչափության սկզբունքը,

ինչպես նան հանրային ն մասնավոր շահերի ողջամիտ: հավասարակշոությունը:

Անդրադառնալով նաս արար շո յացուցիչ

Ո | այն պնդմանը, րստ որի՝ սնփականության իրավունքի

սահմանափակման իրավաչափության դավփական արուզման վարույթի հարուցումը սույն դեպքում ենթակա է եղել մերժման, Դատարանը գտնում է, որ այն

7

չի դիմանում որն քննադատության: ."Մասնավորապես՝ ներկայացուցիչ ատը պնդումն Օատ այն որ քրեադատավարական օրենքի

(արգավորումներից բխւում է, թե քննիչը պերը է կայացնի գույքն արգելադրելու մասին որոշում, այնուհարն փաարացի, արգելադրի գույքը, որից հեմ նոր միայն եռօրյա ժամկետում դատարան ներկայացնի միջնորդություն՝ գույքի արգելադրման մասին որոշման իրավաչափությունը հատրատելու վերաբերյալ, ընդունելի համարվել չի կարող: Դատարանի նշված դավտղության հիմքում ընկած է այն գաղափարը, որ ՀՀ քինական դատավարություն օրենսգրքի 295-րդ հոդվածի 3-րդ մասը չի սահմանեվ՝ գույքի փատրացի արգելադրված լինելու հանգամանքը հավատրող տվյալը: ի թիվս մյուս նյութերի, միջնորդությանը կցելու որնէ պահանջ (պայմեւն)։ Ավելին, ինչպես բխում է ՀՀ քրեական դատավարության օրենագրքի 133- ող հոդվածից, գույքը համարվում է արգելադրված ոչ թն Կաղատրրի կոմիտեի առանձին աշխատակցի կողմից համապատասխան շտեմարանում գույքի փվյալները ներառելու պահից, այլ Քննիչի որոշման կայացման պահից:

Վերոգրյալի հիման վրա` Դատարանը գտնում է, որ ներկայացուցիչ աաա 7 որավարական նորմերին տրված ասբյեկտիվ

մեկնաբանման արդյունք է, որը չի արտահայտում Օրենալրի կամբը:

Անդրադառնալով նան գույքի օտարման ոխակի բացակայության վերաբերյալ ներկայացուցիչ ՐՈ | դափողություններին` Դատարանը փատրում է, որ գույքն արգելադրելու նշված հիմքը չի վկայակոչվել ննիչի՝ 2024 թվականի նոյեմբերի 25-ի որոշմամը, այլ, ինչպես նշվեց, խնդրո առարկա գույքն արգելադրվել Է ՀՀքրեական դափավարության օրենագրքի 133-րդ հոդվածի 2-րդ մասի Էին կարով նախարեսված հիմքով, որպիսի պայմաններում գույքի մոիականատիրոջ կողմից գույքն օտարելու, թաքցնելու, վնասելու, ոչնչացնելու կամ ապառելու նպատաւկ չունենալու հանգամանքը այն դեպքում վճոռրոշ նշանակություն ունենալ չի կարող:

Անդրադառնալով նան խնդրո առարկա գույքի արժեքը փորձագետի կողմից որոշված չլինելու կապակցությամի ներկայացուցիչ աան...

Դատարանը, հիմք ընդունելով այն հանգամանքը, որ խնդրո առարկա գույքի

8

շուկայականին մորարկված կաղաարրային արժեքը որոշվել է պետական մարմնի կողմից տրամադրված տեղեկատվության հիման վրան միաժամանակ հիմք ընդունելով Սամվել ՍՄայրապետյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի արտահայտած իրավական դիրքորոշումն առ այն, որ մասնագեր-ապրանքագետը պերք է ներգրավվի կամ փորձաքննություն պեւրք է նշանակվի այն դեպքում, երբ, առանց դրանց, հնարավոր չէ որոշել գույքի արժեքը, գտնում է, որ առկա պայմաններում գույքի արժեքի վերաբերյալ ներկայացված տվյալը չի կարող լինել ոչ բավարար:

ինչ վերաբերում Աաաա րւ արրաառ

առարկություններին, ապա դրանք, առհասարակ, վերաբերելի չեն, ուստի դրանց անդրադառնալու անհրաժեշտությունը Դատարանը չի տեսնում:

Վերոգրյալի հաշվառմամբ` Դատարանի արձանագրում է, որ 2024 թվականի նոյեմբերի 25-ի «Գույքն արգելադրելու մասին» որոշումն իրավաչափ Է ն կայացվել Էէ ՀՇ քրնական դատավարության օրենսգրքի ԹԷՅՅխ, հոդվածներով նախատեսված պահանջների պահպանմամբ, ուրի Քննիչի միջնորդությունը, հիմնավոր է ն ենթակա է բավարարման: (...)՛»:

8. Վերաքննիչ դատարանը 2025 թվականի հունվարի 22ի որոշմամբ արձանագրել է. «(..) Վերաքննիչ դատարանը նախնառաջ անհիմն ն գործող իրավակարգավորումներից չոխող է համարում Առաջին ափյանի դատարանի այն դատողությունը, թե ինչպես բխում է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 133- խոդ հոդվածից, գույքը համարվում Է արգելադրված ոչ թե Կադաարրի կոմիտեի առանձին աշխատակցի կոալմից համապատասխան շտեմարանում գույքի տվյալները ններառկու պահից, այլ Քննիչի որոշման կայացման պահից: Սասնավորապես, Վերաքննիչ դատարանը փասպում է, որ օրենադիրը, ՀՀ

քրեական դավավարության օրենագրքի՝ զոայքի արգելադրման ընդհանուր կարգավորումները սահմանող րդ գլխում, մասնավորապես, այդ գլխում ներառված 133-րդ հոդվածի Լին մասում ամրագրելով այն դրույթը, որ որոշումի ն այն հիմնավորող նյութերը եռօրյա ժամկարում ներկայացվում են իրավասու ւՏես նյութեր, հատոր 1, թերթեր 85-97: |

9

դատարանի հատրատմանը, չի սահմանել եռօրյա ժամկետի հաշվարկման սկիզբր: Մինչդեռ գույքի արգելադրման որոշման իրավաչափությունը հաարապտելու մասին միջնորդությունների կապակցությամբ վարույթի հարուցման ն որոշմեւն կայացման համար հավուկ իրավահարաբերություններ ասհմանող՝՝ ՀՀ քրեական

Ն` դառրավարության օրենագրքի ՅՋիրդ գլասմ, մասնավորապես՝ այդ գլխում ներառված 295-րդ հողվածի Էին մատւմ ուղղակիորեն սահմանվել է, որ սեփականության իրավունքի սահմանափակման իրավաչափության սվսսգման վարույթը հարուցվում է գույքի արգելադրման մասին որոշման իրավաչափությունը, հատրատելու՝ քննիչի միջնորդության հիման վրա, որը դավարաւն է ներկայացվում համապատասխան գույքն արգելադրելուց հետո՝ եռօրյա ժամկեպում: Այսինքն՝ հիշյալ նորմից անմիջականորեն հերնում է, որ եռօրյա ժամկետի սկիզբը պետք է հաշվել գույքի փատրացի արգելադրումից, այլ ոչ թե գույքի արգելադրման մասին քննիչի որոշման կայացումից հերո, երբ այդպիսի որոշման կայացմամբ ինքնին գույքի փաարացի արգելադրում կեղի չի ունենում: Այլ կերպ` խնդրո առարկա նորմից ուղղակիորեն բխում է, որ համապատասխան միջնորդությունը դավարան կարող է ներկայացվել գույքը փաստացի արգելադրելուց հետո եռօրյա ժամկետում:

Ինչ վերաբերում է Առաջին ավյանի դարարանի այն դիրքորոշմանը, որ ՀՀ քրեական դավավարության օրենսգրքի 295-րդ հոդվածի 3-րդ մասը չի սահմանել գույքի փատրացի արգելադրված լինելու հանգամանքը հավաստող տվյալը, ի թիվս մյուս նյութերի, միջնորդությանը կցելու որնէ պահանջ (պայման), ապա Վերաքննիչ դատարանը փասվում է հեպդնյալր.

Այսպես, նախ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 295-րդ հոդվածի Լ ին մասում ամրագրված իրավանորմն, ինքնին պահանջում է համապատասխան գույքի` արգելադրված լինելու հանգամանքի առկայություն: Միննույն ժամանակ, նույն հոդվածի 3-րդ մասը սահմանում է, ոլ, միջնորդությանը կցվում են, ի թիվս այլնի, գույքի արգելադրման մասին որոշման հիմնավորվածությունը հատրատող անհրաժեշտ նյութերի պատճենները: Իսկ գույքը փատատացի արգելադրված լինելու հանգամանքը հավատրող տվյալը գայքի արգելադրման մասին որոշման հիմնավորվածությունը հաստատող անհրաժեշտ նյութ դիտարկվեր

10

հիմնավորվում է, ի թիվս այն, նրանով, ոի գույքի արգելադրման անհրաժեշկությունմ այն փաստացի արգելադրված չլինելու պայմաններում կարուլ է բացակայել, քանի որ, ինչպես նշե է նան բողոքարերը, այդ գույքը, օրինակ, կարող է արդեն իսկ օփարված կամ այլ վարույթի շրջանակներում` արդեն իսկ արգելադրված լինել: Հերնաբար, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանի վերոնշյալ դիրարկումը նս չի կարող հիմնավոր համարվել:

Հաշվի առնելով վերոգրյալը, ն այդ համապտեքարում նկատի ունենալով նան, ոի տվյալ դեպքում վարույթի նյթեւմ բացակայում է գույքը փատրացի արգելադրված լինելու հանգամանքը հավատրու որնէ տվյալ, հիմք ընդունելով նան ՀՀ քրեական դատավարության օրենսդրքի 295-րդ հոդվածի շրդ մասով սահմանված այն դրույթը, որ վարույթի հարուցումը հիմնավորված մերժվում է, եթե պահպանված չէ նոյն հոդվածի ԷՅրդ մասերով սահմանված որնէ պայման՝ Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ տվյալ դեպքում Առաջին ատյանի - դատարանը, քննիչի միջնորդության կապակցությամբ վարույթի հարուցումը մերժելու մասին որոշում չկայացնելով, թույլ է տվել քինադապավարական օրենքի հական խախարում, ինչը վիճարկվող ոլտշումն ամբողջությամբ ըբեկանելու ն բեկանված մասով դրան փոխարինող դատական ակտ կայացնելու հիմի է: Սինաույն ժամանակ, Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում նշել, որ թեն վարույթ հարուցելու մասին որոշումը ինքաապաույն րողոքարկման ենթակա, դատական ատ չէ, սակայն հետաձգված կարգով այն նույնպես կարող է դառնալ քնասթյան առարկա: Այլ կերպ՝ հաշվի առնելով Առաջին ատյանի դատարանի կողմից թայլ տրված խախտման բնույթը` Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ բեկանման ենթակա Էէ նան Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2024 թվականի նոյեմբերի 29-ի` քննիչի միջնորդության կապակցությամբ վարույթ. հարուցելու մասխն որոշումը:

Վերոգրյալի պայմաններում Վերաքննիչ դատարանն առարկայազուրկ է համարում աալոքարերի մոս փաատրարկներին անդրադառնալը ն դրանք գնահատման ենթարկելը (...):

11

Ատխուիելու վերոշարադրյալը` Վերաքննիչ դարարանը զվմոսմ է, որ ա ատար ւ րկայացուիչ կաա ը... 1արանայմոն

բողոքը պեւրք է: բավարարել, իակ Առաջին արյանի դասրարանի 2024 թվականի նոյեմբերի 29-ի՝ քննիչի միջնորդության կապակցությամի վարույթ հարուցելու, ինչպես նաւն նույն միջնորդությունը քննելու մաւսին 2024 թվականի դեկտեմբերի 13- հ որոշումները պարք է ամբուլջությամի բեկանել ն կայացնել դրանց փոխարինող դատական ակվ., այն է` մերժել նախաքննական մարմնի միջնորդության հիման վրա վարույթի հարուցումը: (...)»2:

Վճռաբեկ դատարանի հիմնավորումները ն եզրահանգումը.

9. Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ գույքը փաստացի արգելադրված լինելու մասին տվյալների բացակայության հիմքով սեփականության իրավունքի սահմանափակման . իրավաչափության ստուգման վարույթ հարուցելու քրեադատավարական կարգավորումների առնչությամբ առկա է նորմատիվ իրավական ակտի միատեսակ կիրառության ապահովման խնդիր: Ուստի, Վճռաբեկ դատարանն անհրաժեշտ է համարում սույն վարույթով արտահայտել իրավական դիրքորոշումներ, որոնք կարող են ուղենիշային նշանակություն ունենալ նշված հարցի առնչությամբ միասնական դատական պրակտիկայի ձեավորման համար:

10. Սույն գործով Վճռաբեկ դատարանի առջն բարձրացված իրավական հարցը հետնյալն է. հիմնավո՞ր է արդյոք Վերաքննիչ դատարանի դիրքորոշումն առ այն, ռր վարույթի նյութերում գույքը փաստացի արգելադրված լինելու հանգամանքը հավաստող տվյալի բացակայության պայմաններում Քննիչի ներկայացրած միջնորդության հիման վրա սեփականության իրավունքի սահմանափակման իրավաչափությունը ստուգելու վարույթի հարուցումը ենթակա էր մերժման:

1. ՀՀ Սահմանադրության 60-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Յուրաքանչյուր ոք ունի օրինական հիմքով ձեռք ըերած սեփականությունն իր հայեցողությամբ փիրապեդելու, օգվագործելու ն տնօրինելու իրավունք:

2 Տե՛սնյութեր, հատոր 2, թերթեր 65-71:

12

(.)

3. Սեփականության իրավունքը կարող է սահմանափակվել միայն օրենքու' հանրության շահերի կամ այլոց հիմնական իրավունքների ն ազատությունների պաշտպանության նպատակովլ..)»:

ՇԸ քրեական դատավարության օրենսգրքի՝ գույքի արգելադրման կարգը սահմանող՝ 133-րդ հոդվածի համաձայն՝

«ւ. Նախաքննության ընթացքում: գույքն արգելադրվում է քննիչի որոշման հիման վրա: Այդ որոշումը ն այն հիմնավորող նյութերը եռօրյա, ժամկետում: ներկայացվում են իրավասու դատարանի հաարապմանը (...):

(-:)

6. Եթե գույքի արգելադրման համար անհրաժեշտ է որմ: պորական մարմնի կամ իրավաբանական անձի համապավասխան ակտի կայացում, ապա. գույքի արգելադրումն իրականացվում: Է համապատասիլան իրավասու մարմնի կամ իրավաբանական անձի միջոցով:

(:.»:

ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 294-րդ հոդվածի համաձայն՝

«Լ Սույն օրենսգրքով սահմանված պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում դատարանը քննում է՝

Ս գույքի արգելադրման մասին քննիչի որոշման իրավաչափությունը հատրարելու վերաբերյալ միջնորդությունը, |

2)գայքի արգելադրումը վերացնելու վերաբերյալ միջնորդությունը»:

ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 295-րդ հոդվածի համաձայն՝

«Լ. Սախականոաւթյան իրավունքի սահմանափակման իրավաչափության արուգման վարույթը հարուցվում է գույքի արգելադրման մասին որոշման իրավաչաւիությունը հասվատրկու քննիչի միջնորդության հիման վրա, որը դատարան է ներկայացվում համապավպասիւան գույքն արգելադրելուց հետո՝ եռօրյա ժամկետում:

2. Քննիչի միջնորդությունը պարունակում է՝

1 իրավասու դատարանի անվանումը.

13

2)քննիչի անունը, ազգանունը ն պաշվամեւ

3) միջնորդությունը դատարան ներկայացնելու տարին, ամիսը, օրը, ժամի ն րոպեն.

4) վարույթի համարը.

2) արգելադրված գույքի սախականատիրոջ կամ դրա նկատմամբ զույքային, շահ ունեցող այլ անձին վերարերելի անձնական տվյալները ն հասցեն.

ճ) արգելադրված գույքի նկարագրությունը.

2) գոյքի արգելադրման անհրաժեշտություն, ն իրավաչափությունը հիմնավորող փաստարկները.

8) անհրաժեշտության դեպքում` միջնորդության քննությունը դոնվաւկ անցկացնելու մասին իչնդրանք ն դրա հիմնավորումները.

9) միջնորդությանը կցվող նյութերի ցանկը:

3. Սիջնորդությանը կցվում են քրեական վարույթ. նախաձեռնելու մասին արձանագրության, համապատասխան անձի նկատմամի քրեական հելապնդում հարուցելու մասին որոշմեւն, գույքի արգելադրման մասին որոշման պատճենները, գույքի սեփականատիրոջը կամ դրա նկատմամբ գույքային շահ ունեցող այլ անձի տվյալ միջնորդության պատճենն ուղարկած լինելը հավապվտղ փասվաթուլթ, ինչպես նան գույքի արգելադրման մասին որոշման հիմնավորվածությունը հատրապվող անհրաժեշտ նյութերի պատճենները:

4. Ոչ ուշ, քան միջնորդությունն արանալու հաջորդ օրր դատարանը կայացնում Է սեփականության իրավունքի սահմանափակման իրավաչափության դառրական ստուգման վարույթ հարուցելու կամ վարույթի հարուումը մերժելու մասին որոշում:

(-)

7. Վարույթի հարուցամը հիմնավորված մերժվում է, եթե պահպանված չէ սույն հոդվածի ԼՅրդ մասերով սահմանված որն պայման: Վարույթի հարուցման մերժումը խոչընդուս չէ նոր միջնորդություն ներկայացնելու համար (...)»:

12. Վճռաբեկ դատարանը կրկնում է, որ գույքի արգելադրման կարգը սահմանող վերոնշյալ քրեադատավարական նորմերի վերլուծությունից բխում է, որ գույքը արգելադրվում է քննիչի որոշման հիման վրա: Այս նորմը գույքի

14

արգելադրման նախնական թույրովություն չի ենթադրու, ն քննիչի համապատասխան որոշման առկայությունն ինքնին հարկադրանքի այդ միջոցի կիրառումն իրավաչափ Է դարձնում: Միաժամանակ, հաշվի առնելով արդեն իսկ կիրառված հարկադրանքի բավականին լուրջ միջամտությունն անձի իրավաչափ շահերին՝ օրենսդիրը դրա նկատմամբ սահմանված հետագա դատական վերահսկողությունը դարձրել Է ինքնաշխատ դրա նախաձեռնման վարութային պարտականությունը դնելով քննիչի վրա, այլ ոչ թե շահագրգիռ անձին իրավունք վերապահելով քննիչի որոշումը բողոքարկել դատարան: Այս կառուցակարգի պայմաններում գույքի արգելադրման մասին քննիչի որոշումն ունի ժամանակավոր բնոյթ նե իր իրավաբանական ուժը պահպանում է միայն հետնյալ գործողությունների հաջորդական շղթայի պահպանման դեպքում.

0 գոյքն արգելադրելու պահից երեք օրվա ընթացքում քննիչի կողմից համապատասխան միջնորդության ներկայացում դատարան,

2) այդ միջնորդության հիման վրա դատարանի կողմից համապատասխան վարույթ հարուցելու մասին որոշման կայացում,

3) նշված վարույթի շրջանակներում քննիչի միջնորդությունը բավարարելու վերաբերյալ դատական որոշման կայացում:

121 Ինչ վերաբերում Է գույքի արգելադրումը համապատասխան իրավասու մարմնի կամ իրավաբանական անձի միջոցով իրականացնելու օրենսդրական կանոնին, ապա դա սոսկ ենթադրում է, որ քննիչի կողմից համապատասխան որոշում կայացնելու փաստի ուժով թեկուզ ն ժամանակավոր, սակայն արդեն իսկ իրավաբանական ուժ ունեցող հարկադրանքի միջոցը կիրառվելու է իրավասու մարմնի կամ իրավաբանական անձի միջոցով: Եվ քննիչի դատավարական պարտականությունը հանգում է համապատասխան որոշումը իրավասու մարմնին կամ իրավարանական անձին ուղարկելուն:

122. Անդրադառնալով սեփականության իրավունքի սահմանափակման իրավաչափության դատական երաշխիքների երկփուլ կառուցվածքին, պետք է 5Տե'ս, ումռոջ ումմոու5, Վճռաբեկ դատարանի՝ 2024 թվականի նոյեմբերի 19-ի թիվ ՀԿԴ/0069/15/23 որոշումը:

15

փաստել, որ դրա վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանն արդեն իսկ արձանագրել է, որ վերոնշյալ վարույթի նախնական՝ վարույթի հարուցման փովում, դատարանը, ըստ էության չանդրադառնալով գույքի արգելադրման մասին որոշման իրավաչափությանը, լուծում Է միայն համապատասխան վարույթ հարուցելու կամ վարույթի հարուցումը մերժելու հարցը: Այսպես, դատարանը քննիչի միջնորդության հիման վրա սեփականության իրավունքի սահմանափակման իրավաչափության ստուգման վարույթ հարուցելու մասին որոշում է կայացնում, եթե պահպանված են քննիչի միջնորդության բովանդակության, դրան կցվող դատավարական նյութերի վերաբերյալ ՀՇ քրնական դատավարության օրենսգրքով սահմանված պայմանները: Հակառակ դեպքոսը դատարանը կայացնում է վարույթի հարուցումը մերժելու մասին որոշում` հատակ նշելով, թե վարույթ հարուցելու համար պարտադիր որ պայմանը չի պահպանվել: Իսկ հարուցված վարույթով միջնորդության ըստ հության քննության փուլում դատարանը մրցակցային պայմաններում ստուգում է քննիչի՝ գույքն արգելադրելու մասին որոշման իրավաչափությունը (օրինակ՝ արգելադրման հիմնավորվածությունը, ծավալը, համարժեքությունը ն այլն):

8. Սույն վարույթի նյութերի ուսումնասիրությունից երնում է, որ՝

- Առաջին ատյանի դատարանը 2024 թվականի նոյեմբերի 29-ի որոշմամբ Քննիչի ներկայացրած միջնորդության հիման վբա հարուցել է սեփականության իրավունքի սահմանափակման իրավաչափության ստուգման դատական վարույթ, իսկ դեկտեմբերի 13-ի որոշմամբ հաստատել է Քննիչի՝ գույքն արգելադրելու մասին 2024 թվականի նոյեմբերի 25-ի որոշման իրավաչափությունը: Միննույն ժամանակ Առաջին ատյանի դատարանը, անդրադառնալով պտասաաոորը ընկերության ներկայացուցիչ Խանը ու րկերին առ այն, որ աւյն դեպքում

վարույթի հարուցումը ենթակա էր մերժման, քանի որ գույքն արգելադրելու մասին որոշում կայացնելուց հետո Քննիչն այն փաստացի չի արգելադրել, նշել է, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 295-րդ հոդվածի 3-րդ մասը չի սահմանել «Տես Վճռաբեկ դատարանի՝ վերը հիշատակված թիվ ՀԿԴ/0069/15/23 որոշումը:

ի 16

գույքի փաստացի արգելադրված լինելու հանգամանքը հավաստող որնէ տվյալ, ի թիվս մյուս նյութերի, միջնորդությանը կցելու պահանջ»,

- Վերաքննիչ դատարանը 2025 թվականի հունվարի 22-ի որոշմամբ նշել է, որ

ՇԸ քրեական դատավարության օրենսգրքի 295-րդ հոդվածի Լին մասում ամրագրված իրավանորմն ինքնին պահանջում է համապատասխան գույքի՝ արգելադրված լինելու հանգամանքի առկայություն 9-Միննույն ժամանակ, Վերաքննիչ դատարանն արձանագրել է, որ նույն հոդվածի 3-րդ մասը սահմանում է, որ միջնորդությանը կցվում են, ի թիվս այլնի, գույքի արգելադրման մասին որոշման հիմնավորվածությունը հաստատող անհրաժեշտ նյութերի պատճենները, իսկ գույքը փաստացի արգելադրված լինելու հանգամանքը հավաստող տվյալը գույքի արգելադրման մասին որոշման հիմնավորվածությունը հաստատող անհրաժեշտ նյութ է, քանի որ գույքի արգելադրման անհրաժեշտությունն այն փաստացի արգելադրված չլինելու պայմաններում կարող է բացակայել. այդ գույքը, օրինակ, կարող է արդեն իսկ օտարված կամ այլ վարույթի շրջանակներում արգելադրված լինել: Արդյունքում Վերաքննիչ դատարանը եզրահանգել է, որ առկա է օրենքով սահմանված պայմանները պահպանված չլինելու հիմքով դատական երաշխիքի վարույթ հարուցելը մերժելու մասին որոշում կայացնելու հիմք::

14. Նախորդ կետում մեջբերված փաստական հանգամանքները գնահատելով սույն որոշման 1-12.2-րդ կետերում վկայակոչված իրավադրույթների ն իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո՝ Վճռաբեկ դատարանը փաստում է, որ Վերաքննիչ դատարանը, արձանագրելով, որ գուքը փաստացի արգելադրված լինելու վերաբերյալ տվյալների բացակայության պայմաններում Առաջին ատյանի դատարան, պետք է սեփականության իրավունքի սահմանափակման

իրավաչափության ստուգման վարույթի հարուցումը մերժելու մասին որոշում կայացներ գույքի արգելադրման մասին որոշման հիմնավորվածությունը հաստատող անհրաժնշա նյութերը միջնորդությանը կցած չլինելու հիմքով, թույլ Է տվել քրեադատավարական օրենքի պահանջների խախտում, մասնավորապես 6 Տե'ս սույն որոշման 8-րդ կետը:

17

սխալ է մեկնաբանել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 295-րդ հոդվածի կարգավորումները:

141 Այսպես, Վճռաբեկ դատարանը նախ արձանագրում է, որ օրենսդիրը գույքի արգելադրումն իրավաբանորեն կապում է քննիչի կողմից համապատասխան որոշում կայացնելու հետ, իսկ սեփականության իրավունքի սահմանափակման իրավաչափության դատական ստուգման վարույթի առարկան քննիչի՝ գույքն արգելադրելու մասին որոշման իրավաչափության ստուգումն է: Ինչ վերաբերում է գոյքի փաստացի արգելադրմանը, ապա դա քննիչի կայացրած որոշման իրավական հետնանքն է, ռրը կամ անմիջականորեն հաջորդում է քննիչի կողմից համապատասխան որոշում կայացնելուն կամ պահանջում Է իրավասու պետական մարմնի կամ իրավաբանական անձի կողմից համապատասխան գործողության իրականացում: Գույքի արգելադրման դատավարական կառուցակարգի համատեքստում քննիչի դատավարական պարտականությունը հանգում է գույքն արգելադրելու մասին որոշում կայացնելոն ն դրա իրավաչափությունը հաստատելու վերաբերյալ միջնորդությունը ն կից փաստաթղթերը որոշումը կայացնելուց հետո դատարան ներկայացնելուն: Ընդ որում, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի վերոնշյալ 295-րդ հոդվածը, որը սահմանում է միջնորդության ձնեին ն բովանդակությանը ներկայացվող պահանջները, ինչպես նան կցվող նյութերի շրջանակը, համապատասխան միջնորդությանը գույքը փաստացի արգելադրված լինելու մասին նյութեր կցելու կանոն իրավաչափորեն չի

նախատեսում:

5. Վճռաբեկ դատարանը հարկ է համարում նշել, որ գույքի արգելադրման որոշման իրավաչափությունը հաստատելու միջնորդությանը ներկայացվող ձնական ն բովանդակային պահանջները նպատակ են հետապնդում ապահովել, որ քննիչի կողմից դատարան ներկայացված նյութերը հնարավորություն ընձեռեն դատարանին լիարժք ն ց բազմակողմանի ուսումնասիրել որոշման իրավաչափությունը:

16. Ամփոփելով վերոշարադրյալը՝ Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ Վերաքննիչ դատարանի դիրքորոշումն առ այն, որ վարույթի նյութերում գույքը

18

փաստացի արգելադրված լինելու հանգամանքը հավաստող տվյալի

բացակայության պայմաններում Քննիչի ներկայ ացրած միջնորդության հիման վրա սեփականության իրավունքի սահմանափակման իրավաչափությունը ստուգելու վարույթի հարուցումը ենթակա էր մերժման, հիմնավոր չէ:

17. Ինչ վերաբերում է բողոքաբերի այն պնդմանը, որ սեփականության իրավունքի սահմանափակման իրավաչափության ստուգման դատական վարույթի հարուցման որոշումը ենթակա չէ բողոքարկման, ապա այս առումով Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ սեփականության իրավունքի սահմանափակման իրավաչափության ստուգման վարույթ հարուցելու որոշումը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 389-րդ հոդվածով նախատեսված չէ որպես «անմիջական բողոքարկման» ենթակա դատական ակտ, ինչը, սակայն, չի կարող սահմանափակել «Խեպաձգված բողոքարկման» միջնորդության քննության արդյունքում կայացված դատական ակտի բողոքարկման շրջանակներում այդ որոշման իրավաչափությունը վիճարկելու անձի իրավունքը», ուստի բողոքաբերի նշված փաստարկը հիմնավոր չէ:

18. Ամփոփելով վերոշարադրյալը՝ Վճռաբեկ դատարանը եզրահանգում է, որ Վերաքննիչ դատարանը թույլ է տվել դատական սխալ՝ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 295-րդ հոդվածի խախտում, որն իր բնույթով էական է, քանի ռր հանգեցրել Է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 15-րդ հոդվածով սահմանված վարույթի հանրայնության սկզբունքի խախտման, հետնաբար ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 362-րդ հոդվածի համաձայն՝ հիմք է Վերաքննիչ դատարանի 2025 թվականի հունվարի 22-ի դատական ակտը բեկանելու համար: Միննուն ժամանակ, հարկ է նշել, որ Վճռաբեկ դատարանը, մի կողմից` սահմանափակված լինելով վճռաբեկ բողոքի

' առարկայով ն սահմաններով, մյուս կողմից` ապահովելով անձի՝ դատարանի մատչելիության ն դատական պաշտպանության իրավունքների արդյունավետ փրականացման երաշխիքները, դատական վերանայման սահմանների վերընթաց 7 Տե'ս, ուառնջ ունում, ՀՀ Սահմանադրական դատարանի՝ 2015 թվականի փետրվարի 14-ի թիվ ՍԴՈ-1191, Վճռաբեկ դատարանի` Գնորգ Ալեքյանի գործով 2021 թվականի փետրվարի 10-ի թիվ ՇԴ/0109/06/19 որոշումները:

19

նվազման սկզբունքի հաշվառմամբ գտնում է, որ վարույթը պետք է ուղարկել Վերաքննիչ դատարան զարարարար ււթս մերկայացուցիչ

աաա վերանայման բողոքի Վերաքննիչ դատարանի կողմից

գնահատման չարժանացած փաստարկների մասով նոր քննությանձ:

Ելնելով վերոգրյալից ն ղեկավարվելով Հայաստանի Հանրապետության Սահմանադրության 162րդ, 163-րդ, 171-րդ հոդվածներով, Հայաստանի Հանրապետության քրեական դատավարության օրենսգրքի 31-րդ, 34-րդ, 281-րդ, 361- 363-րդ, 394-րդ, 400-րդ հոդվածներով՝ Վճռաբեկ դատարանը

ՈՐՈՇԵՑ

Լ Թիվ ՀԿԴ/0141/15/24 դատական վարույթով ՀՀ վերաքննիչ

հակակոռուպցիոն դատարանի՝ 2025 թվականի հունվարի 22-ի որոշումը բեկանել ն վարույթը փոխանցել նույն դատարան՝ նոր քննության:

2. Որոշումն օրինական ուժի մեջ է մտնում կայացնելու օրը:

Նախագահող՝ ԶԸ ԱՉԻՉՈՅԱՆ

Դատավորներ՝ ԶԸ ԵԴԱՆԻԵԼՅԱՆ

Ա.ԿՐԿՅԱՇԱՐՅԱՆ

ՀԸ ՈՌՄԽԻԹԱՐՅԱՆ

Դ.ՎԵՔԻԼՅԱՆ

Տես ոմոնտ ոամռոմ», ՀՇ Վճոտերկ դատարանի՝ Հրայր Հովախհփյանի գործով 2020 թվականի

մայիսի 25-ի թիվ ԵԴ/0426/1/18 ն Ավաթ Ամինի գործով 2023 թվականի հունվարի 25-ի թիվ ԵԴ/0752/06/22 որոշումները: