Խալաթյան — ԵԴ/0453/01/20

ԵԴ/0453/01/20

Թռ ՅԻ

Տակ 173: .2 (2 ւ

22 Վրեն Վ Ֆ

ՀԱՏ

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ

ՎՃՌԱԲԵԿ ԴԱՏԱՐԱՆ

ՈՐՈՇՈՒՄ

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ

Երնան քաղաքի առաջին ատյանի

ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան,

Նախագահող դատավոր՝ Դ.Շարությունյան

Հայաստանի Հանրապետության

վերաքննիչ հակակոռուպցիոն դատարան,

Նախագահող դատավոր՝ Կ.Ամիրյան

Դատավորներ՝ Մ.Մակյան

Ա.Հովհաննիսյան

2024 թվականի հուլիսի 19-ին քաղաք Երնանում

ՀԸ Վճռաբեկ դատարանի հակակոռուպցիոն պալատի կոռուպցիոն

հանցագործությունների քննության դատական կազմը (այսուհետ` Վճռաբեկ դատարան),

նախագահությամբ՝ Ս.ՉԻՉՈՅԱՆԻ

մասնակցությամբ դատավորներ՝ Ա.ԿՐԿՅԱՇԱՐՅԱՆԻ

Ո.ՄԽԻԹԱՐՅԱՆԻ

Դ.ՎԵՔԻԼՅԱՆԻ

գրավոր ընթացակարգով քննության առնելով Գոռ Յուրիկի Խալաթյանի վերաբերյալ ՀՀ վերաքննիչ հակակոռուպցիոն դատարանի (այսուհետ նան՝ Վերաքննիչ

2

դատարան) 2024 թվականի մարտի 12-ի որոշման դեմ ՀՀ գլխավոր դատախազ Ա.Վարդապետյանի վճռաբեկ բողոքը,

ՊԱՐԶԵՑ

Վարույթի դատավարական նախապատմությունը.

1. 2019 թվականի սեպտեմբերի 16-ին ՃՇՇ հատուկ քննչական ծառայության կոռուպցիոն, կազմակերպված ն պաշտոնեական հանցագործությունների քննության վարչությունում հարուցվել է թիվ 62224419 քրեական գործը՝ 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի (այսուհետ նան՝ ՀՀ նախկին քրեական օրենսգիրք) 311-րդ հոդվածի 2-րդ մասի, 312-րդ հոդվածի Լին մասի ն 314-րդ հոդվածի Լին մասի հատկանիշներով:

Նախաքննության մարմնի 2020 թվականի ապրիլի 17-ի որոշմամբ Գոռ Յուրիկի Խալաթյանին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ նախկին քրեական օրենսգրքի 324-րդ հոդվածի 2-րդ մասով ն 314-րդ հոդվածի 1-ին մասով:

Նույն օրվա մեկ այլ որոշմամբ Գ.Խալաթյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել ստորագրություն չհեռանալու մասին:

2020 թվականի մայիսի 18-ին քրեական գործը՝ ըստ մեղադրանքի Գոռ Յուրիկի Խալաթյանի՝ ՀՀ նախկին քրեական օրենսգրքի 324-րդ հոդվածի 2-րդ մասով ն 314-րդ հոդվածի 1-ին մասով ուղարկվել է Երնան քաղաքի ընդհանուր իրավասության դատարան (այսուհետ նան՝ Առաջին ատյանի դատարան), ն 2020 թվականի մայիսի 22-ին ընդունվել է դատավոր Դ.Հարությունյանի վարույթ:

2. Առաջին ատյանի դատարանի 2023 թվականի մայիսի 2-ի որոշմամբ Գոռ Խալաթյանի նկատմամբ ՀՀ նախկին քրեական օրենսգրքի 324-րդ հոդվածի 2-րդ մասով ն 314-րդ հոդվածի 1-ին մասով քրեական հետապնդումը դադարեցվել է ն գործի վարույթը կարճվել քրեական պատասխանատվության ենթարկելու վաղեմության ժամկետներն անցնելու հիմքով:

3. ՇԸ գլխավոր դատախազության ՀՀ հակակոռուպցիոն կոմիտեում մինչդատական վարույթի օրինականության նկատմամբ հսկողության վարչության

3

ավագ դատախազ Ա.Մուրադյանի վերաքննիչ բողոքի քննության արդյունքում, Վերաքննիչ դատարանը 2024 թվականի մարտի 12-ին որոշում է կայացրել Առաջին ատյանի դատարանի 2023 թվականի մայիսի 2-ի որոշումն անփոփոխ թողնելու մասին:

4. Վերաքննիչ դատարանի վերոնշյալ որոշման դեմ ՀՀ գլխավոր դատախազ Ա.Վարդապետյանը բերել է վճռաբեկ բողոք, որը Վճռաբեկ դատարանի 2024 թվականի ապրիլի 17-ի որոշմամբ ընդունվել է վարույթ ն սահմանվել է դատական վարույթի իրականացման գրավոր ընթացակարգ:

Վճռաբեկ բողոքի հիմքերը, դրանք հիմնավորող փաստարկները ն

պահանջը.

Վճռաբեկ բողոքը քննվում է հետնյալ հիմքերի սահմաններում` ներքոհիշյալ փաստարկներով.

5. Բողոքի հեղինակը փաստարկել է, որ Վերաքննիչ դատարանի կողմից խախտվել են ՀՀ քրեական օրենսգրքի 8րդ, 9րդ ն 83»րդ հոդվածներով նախատեսված պահանջները, այն է՝ սխալ է մեկնաբանվել ն գնահատվել վաղեմության ժամկետն անցնելու հիմքով քրեական պատասխանատվությունից ազատելուն առնչվող ՀՀ քրեական օրենսգրքում առկա կարգավորումները, որի արդյունքում, առանց իրավաչափ հիմքի, Գոռ Խալաթյանն ազատվել է քրեական պատասխանատվությունից, որով թույլ է տրվել դատական սխալ՝ նյութական օրենքի էական խախտում:

5. Բացի այդ, բողոքաբերը գտել է, որ ստորադաս դատարանի կողմից կայացված դատական ակտով քննարկվող նյութական նորմերին տրված սխալ մեկնաբանությունների ն վերլուծությունների կապակցությամբ առկա է իրավունքի զարգացման խնդիր, հաշվի առնելով, որ կոնկրետ դեպքում առկա է անհրաժեշտություն ՀՀ քրեական օրենսգրքի 8-րդ, 9-րդ ն 83րդ հոդվածներով կարգավորվող իրավահարաբերություններին տալու այնպիսի մեկնաբանություն, որը կհամապատասխանեն քրեական օրենսգրքով պաշտպանվող հասարակական հարաբերությունների բնույթին: Մասնավորապես, այն կարող է էական ն ուղղորդող

4

նշանակություն ունենալ վաղեմութան ժամկետն անցնելու հիմքով քրեական պատասխանատվությունից ազատելու ժամկետները ճիշտ հաշվարկելու, տարաբնույթ մեկնաբանությունները բացառելու ն միատեսակ մոտեցում ցուցաբերելու առումով:

6. Վերոգրյալի հիման վրա, բողոքաբերը խնդրել է բեկանել Վերաքննիչ դատարանի 2024 թվականի մարտի 12-ի որոշումը ն կայացնել դրան փոխարինող դատական ակտ:

Վճոաբեկ բողոքի քննության համար էական նշանակություն ունեցող փաստական հանգամանքները.

7. Գոռ Յուրիկի Խալաթյանին 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 324-րդ հոդվածի 2-րդ մասով ն 314-րդ հոդվածի Լին մասով մեղադրանք է առաջադրվել այն արարքների համար, որ նա. «2019 թվականին զբաղեցնելով ՀՀ ոստիկանության ճանապարհային ոստիկանության ՎՊԾ 2-րդ սպայական գումարտակի 2-րդ սպայական վաշտի ՃՏՊ գործերով հետաքննության ն վարչական վարույթի իրականացման խմրի փեսույի պաշտոնը, հանդիսանալով մշտապես իշխանության ներկայացուցչի գործառույթնե, իրականացնող պաշտոնատար անձ, իր վարույթում 2019թ». մայիսի 2Լին Երնան-Գյումրի ավտոճանապարհի 34րդ կմ հատվածում տեղի ունեցած ավտովթարի դեպքի վերաբերյալ նախապատրաստած նյութերով անձնական շահագրգովածությունից ելնելով ոչնչացրել Լ «Արմենիա» ԲԿ-ում կազմված, ավտովթարի մասնակից՝ վարորդ Խաչատուր Արասխանյանի ոչ սթափ լինելու վերաբերյալ պաշտոնեական փաստաթուղթ հանդիսացող զննության թիվ 451 արձանագրությունը ն նույն դրդումներով կազմել ու նյութերին է կցել Խաչատուր Արասխանյանի սթեւփ լինելու վերաբերյալ կեղծ փաստաթուղթ: Այսպես՝

2019թ. մայիսի 2Էին ՀՀ ոստիկանության ճանապարհային ոստիկանության ՃՊԾ 2րդ սպայական գումարտակի 2Զրդ սպայական վաշտի ՃՏՊ գործերով հետաքննության ն վարչական վարույթի իրականացման խմորի տնասչ Գոռ Խալաթյանն է հանձնարարվել 2019թ. մայիսի 2-ին Երնան-Գյումրի ավտոճաւնապարհի 34-րդ կմ հատվածում Նորիկ Մանուկյանի կողմից վարած «Վազ

5

2103» մակնիշի 21 ՍՏ 618 համարանիշի ն Խաչատուր Արասխանյանի վարած «Մերսեդես մակնիշի, 35 ՃԻ 287 համարանիշի ավտոմեքենաների մասնակցությամը տեղի ունեցած ավտովթարի դեպքի վերաբերյալ նյութերի նախապավտասվումը: Նշված վարույթի ընթացքում Գոռ Խալաթյանի հանձնարարությամի 2019 թվականի մայիսի 2Լին «Արմենիա» ԲԿ-ի սուր թունավորումների բաժանմունքի վարիչ Միքայել Գաբրիելյանի կողմից ատուգվել է ավտփովարորդ Խաչատուր Արասխանյանի սթափության վիճակը, որի արդյունքում կազմվել է սթափության վիճակի զննության վերաբերյալ պաշտոնեական փաստաթուղթ հանդիսացող թիվ 451

արձանագրությունը, համաձայն որի՝ Խաչատուր Արասխանյանի արվփաշնչած օդի մեջ հայտնաբերվել է 0.45 մգ/լ ալկոհոլ, իսկ կազմված արձանագրությունը հանձնվել է տեսու: Գոռ Խալաւթյանին: Վերջինս տեղեկանալով, որ Խաչավուր Արասխանյանը 2018թ-ի նոյեմբերի 29-ին տրանսպորտային միջոցը ոչ սթափ վիճակում վարելու համար ենթարկվել է վարչական վույժի ն իր կողմից ոչ սթափ վիճակում տրանսպորտային միջոց վարելն արձանագրելու պարագայում նա «Վարչական իրավախախտումների վերաբերյալ» ՀՀՇ օրնենսգիքի 126-րդ հոդվածի 5րդ մասի համաձայն մեկ փարի ժամկետով պարք է զիկվի տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքից, ընդառաջելով ոչ սթափ լինելու փաարր չարձանագրելու Խաչավաւր Արասխանյանի ն նրա ընկեր Արթուր Բախշինյանի խնդրանքին, վերջիններիս օգնելու անձնական շահագրգովածությունից ելնելով, ոչնչացրել է պաշտոնեական փաստաթուղթ հանդիսացող Խաչատուր Արասխանյանի սթավաության վիճակի զննության թիվ 451 արձանագրությունը: Դրանից հետո նշված անձնական դրդումներով իր մոտ գտնվող սթափության վիճակը զննելու սարքավորումով անձաւմը ինքն է արտաշնչել ն արուգել իր իայ սթափությունը, որից հետո նյութերին է կցել ակնհայտ կեղծ պտնաղլեկություներ պարունակող Խաչատուր .-Արասխանյանի սթափությունն իր կողմից արուգելու ն վերջինիս սթափ լինելու մասին վկայող պաշմտննական կեղծ փաւատաթուղթ: (...)»::

ւ Տե՛ս քրեական գործ, Լին հատոր, թերթեր 264-267:

6

8. Առաջին ատյանի դատարանը 2023 թվականի մայիսի 2-ի դատական ակտում արձանագրել է հետնյալը. «(...) Դատարանը փաստում է, որ 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 314-րդ հոդվածի Էին մասով նախատեսված հանցանքը համապատասխանում է 2021 թվականի մայիսի 5-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 445-րդ հոդվածի Լին մասով նախատեսված հանցանքին, մասնավորապես` նոր օրենքով նույնպես նախատեսված է պաշտոնատար անձի կողմից պաշվտնեական կելծիք կափարելու հանցակազմի, այսինքն՝ հոդվածի դիսպոզիցիայում չեն կատարվել այնպիսի փոփոխություններ, որոնք վերացնում են արարքի հանցավորությունը, հերնարար՝ այդ հարցի համափտեքաղում նոր քրեական օրենքին հետադարձ ուժ տալու անհրաժեշտություն չի առաջանում:

Միաժամանակ հարկ է արձանագրկ, որ 2003 թվականի ապրիլի 16-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 314րդ հոդվածի Լին մասով նախատեսված հանցանքի սանկցիան նախատեսում է վուգանք՝ նվազագույն աշխատավարձի երկուհարյուրապատիկից հինգհարյուրապավիկի չափով, կամ ազապազիկում՝ առավելագույնը չորս տարի ժամկերով՝ որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելու կամ որոշակի գործունեությամի զբաղվելու իրավունքից զրկելով` առավելագույնը երեք տարի ժամկետով, այնինչ 2021 թվականի մայիսի 5-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 445-րդ հոդվածի Լին մասով նախատեսված հանցանքի սանկցիան նախատեսում է տուգանք` առավելագույնը քսանապատիկի չափով, կամ որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելու կամ որոշակի գոլծուննեությամբ զբաղվելու իրավունքից զիկելով առավելագույն, երեք փարի ժամկեվտվ կամ ազատության սահմանափակում առավելագույնը երկու տարի ժամկետով, կամ կարճաժամկետ ազատազրկում առավելագույնը երկու ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկում առավելագույնը երկու վարի ժամկետով:

Այլ խոսքով` Դատարանն արձանագրում է, որ 2021 թվականի մայիսի 5-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 445-րդ հոդվածի Լին մասով նախատեսված՝ ազատազրկման ձնով պավժի չափի վերին շեմն ավելի նվազ է, քան նույն արարքի համար 2005 թվականի ապրիլի 16-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 314-րդ հոդվածի Լին մասով նախատեսված՝ ազատազիկման ձնով պատժի չափի վերին

7

շեմը, ուարի հաշվի առնելով, որ պատիժը մեղմացնող օրենքը հետադարձ ուժ ունի, այսինքն տարածվում է մինչն այդ օրենքն ուժի մեջ մտնելը համապատասխան ենթադրյալ՝` արարք կատարած անձանց վրա, ասն դեպքում՝ քրեական պատասխանատվության ենթարկելու վաղեմության ժամկետներն անցնելու հիմքով ամբաստաւեյավի նեկատմամի քրեական հետապնդում, դադարեցնելու հարցը քննության առնելիս, որպես 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 314-րդ հոդվածի Լին մասով նախատեսված հանցագործության համար պատժի վերին շեմ պետք է հիմք ընդունել 2021 թվականի մայիսի 5-ի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 445-րդ հողվածի Լին մասով նախատեսված` ազատազրկման ձնով պատժի չափի վերին շեմը՝ առավելագույնը երկու փարի ժամկետը:

Այսպիսով` վերոհիշյալ իրավանորմերի համալիր վերլուծությունից կարելի է կատարվել հերեյալ եզրահանգումները, մասնավորապես,

ա) 2003 թվականի ապրիլի 16-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգիքի 324-րդ հոդվածի 2-րդ մասով ն 314-րդ հոդվածի Լին մասով (համապատասխանում է 2021 թվականի մայիսի 5-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 445-րդ հոդվածի Լին մասին) նախատեսված հանցագործությունները դասվում են ոչ մեծ ծանրության հանցանքների շարքին,

բ) եթն 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 324-րդ հոդվածի 2-րդ մասով ն 314-րդ հոդվածի Լին մասով (համապատասխանում է 2021 թվականի մայիսի 5-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 445-րդ հոդվածի Լին մասին) նախատեսված հանցագործությունները կատարելու պահից անցել է երկու տարի, ապա քրեական գործով վարույթը ենթակա է կարճման, իսկ քրեական հետապնդում դադարեցման, եթն վաղեմության ժամկետն ընդհատված կամ կասեցված չի եղել.

գ) վաղեմության ժամկետն անցնելու հիմքով քրեական գործով վարույթը ենթակա չէ կարճման, իսկ քրեական հելապենդումը՝ դադարեցմեւն, եթն դրա դեմ առարկում է ամբաստանյալը (կասկածյալ/ամիաարանյալ):

Տվյալ պարագայում ամիաավաւնյալ Գ.Խալաթյանին մեղադրանք Լ առաջադրվել 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգիքի 324-րդ հոդվածի 2-

8

րդ մասով ն 314-րդ հոդվածի Էին մասով (համապատասխանում է 2021 թվականի մայիսի 5-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 445րդ հոդվածի Լին մասին) այսինքն վերջինիս մեղսագրվում է ոչ մեծ ծանրության հանցագործություններ, նրան մեղսագրվող ենթադրյալ արարքներն ավարտված համարելու օրվանից 2019 թվականի մայիս ամսից, անցել է երկու տարուց ավելի ժումանակ, նրան առաջադրված մեղադրանքով առկա :է օրինական ուժի մեջ մտած մեղադրական դավավճիո, վաղեմության ժամկետը ՀՀ քրեական օրենսգրքով նախատեսված հիմքերով կասեցված կամ ընդհատված չի եղել (հիմք դատվածության վերաբերյալ տեղեկություններ պարունակող Ձն 8 տեղեկանք) ինչպես նան այն, որ վերջինս ցանկանում է վաղեմության ժաւմկետն անցնելու հիմքով իր նկատմամի քրեական հետապնդումը դադարեցվի ն թիվ ԵԴ/0453/01/20 քրեական գործի վարույթը կարճվի:

Այսպիսով՝ Դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Գոռ Յուրիկի Խալաթյանի նկատմամի 2003 թվականի ապրիլի 16-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 324-րդ հոդվածի 2-րդ մասով ն 314-րդ հոդվածի Լին մասով (համապատասխանում է 2021 թվականի մայիսի 5-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 445-րդ հոդվածի Լին մասին) քրեական հետապնդումն ենթակա է դադարեցման նե թիվ ԵԴ/0453/01/20 քրեական գործի վարույթը կարճման՝ քրեական պատասխանավպվության ենթարկելու վաղնմության ժամկետներն անցնելու հիմքով: (...)»-:

9. Վերաքննիչ դատարանը վիճարկվող որոշմամբ արձանագրել է. «/...) 2003 ն 2021 թվականներին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքերի համապատասխանաբար 72-րդ ն 83-րդ հոդվածների համեմատախրավական վերլուծությունը վկայում է, որ 2021 թվականին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգիրքը քրեական

պատասխանաւպվությունից ազատելու վաղեմության ժամկետների մասով տվյալ դեպքում անձի վիճակը վատթարացող օրենք է ն կիրառելի չէ ամբաստանյալ Գ.Խալաթյանի նկատմամբ, քանի որ նախ՝ սահմանում է վաղեմության ավելի երկար ժամկետներ, բացի այդ, վաղեմության ժամկետը, ի փարրբերություն 2003 թվականի 2 Տե՛ս քրեական գործ, հատոր 3-րդ, թերթեր 104-109:

9

ապրիլի 16-ին ընդունված ՀՀ քրնական օրենսգրքի, հաշվարկվում է մինչն անձի նկատմամի քրեական հեզաւպնղդում հարուցելու մասին որոշում կայացնելը: Այսպես.

Գոռ Խալաթյանին վերագրվող՝ 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 314-րդ հոդվածի Լին մասով նախատեսված արարքը կատարվել է 2003 թվականի ապրիլի 16-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի գործողության ժամանակ ն համապատասխանում է 2021 թվականի մայիսի 5-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 445-րդ հոդվածի Լին մասին, որով նախատեսված պատժատեսակ է նան ազատազիկումի՝ առավելագույնը 2 փարի ժամկետով: Այսինքն, Գոռ Խալաթյանին վերագրվող այդ արարքը դասվում է ոչ մեծ ծանրության հանցանքների շարքին:

Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ քննության առարկա դեպքի նկատմամը կիրառելի է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 9րդ հոդվածի Շրդ մասը` հետնյալ հիմնավորմամբ.

2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 514-րդ հոդվածի Լին մասով նախատեսված արարքը համապատասխանում է 2021Լթվականի մայիսի 5ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 445-րդ հոդվածի Լին մասով նախատեսված արարքին, որը հանդես է գալիս որպես պատիժը մեղմացնող օրենք ն ունի հերադարձ ուժ:

Միաժամանակ, 2021Լթվականի մայիսի 5-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 445-րդ հոդվածի Լին մասով նախատեսված արարքը դասվում է ոչ մեծ ծանրության հանցանքների շարքին, որի համար քրեական պատասխանամվությունից ազատելու վաղեմության ժամկետը նույն օրենսգրքի 83րդ հոդվածի Լին մասի Լին կետի համաձայն ոչ մեծ ծանրության հանցանքների համար 5 վարի է, ինչը ամբաստանյալի համար առավել խիար ն անբարենպաար կարգավորում է, քան 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 3514րդ հոդվածի Լին մասով նախատեսված արարքի՝ 2021 թվականի մայիսի 5ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 445»րդ հոդվածի Լին մասով նախատեսված արարքին

համապափասխանեցման արդյունքում այղ հոդվածների ծանրությանը համալրժեք՝ 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգիքի ոչ մեծ ծանրության

10

հանցանքների համար քրեական Օ Օ։»պատասխանապտվությունից ազատելու վաղեմության ժամկետների վերաբերյալ կարգավորումները, քանի որ տվյալ օրենսգրքի 75-րդ հոդվածի Լին մասի Լին կերի համաձայն՝ ոչ մեծ ծանրության հանցանքների համար 2 վարի է:

Այսինքն, 2021թվականի մայիսի 5-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 445-րդ հոդվածի Լին մասը պատիժը մեղմացնելու առումով հանդիսանում է պատասխանատվությունը մասնակիորեն մեղմացնող, միաժամանակ այդ արարքի համար քրեական պապտաւսխաւնապտվությունից ազատելու վաղեմության ժամկերի առումով նույն օրենսգրքի 83րդ հոդվածի Լին մասի Լին կերի հետ փոխկապակցվածությամի, պատասխանավպվություն, մասնակիորեն խստացնող օրենք, հետնաբար, 2021 թվականի մայիսի 5-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի Զրդ հոդվածի 6-րդ մասով ձնակերպված՝ «Աույն հոդվածով նախատեսված չափանիշներին համապավզաասխուն» (այսինքն, մեղմացնող մասով կիրառելով այդ հոդվածի 2րդ մաստվ, իսկ խարացնոլ մասով այդ հոդվածի Լին մասով նախատեսված կարգավորումները) պայմեւնի կիրառմամբ 2021 թվականի մայիսի 5- ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 445-րդ հոդվածի Լին մասր հետադարձ ուժ ունի միայն այն մասով, որով մեղմացնում է պատասխանատվությունը:

Ընդ որում, Վերաքննիչ դատարանը վերոնշյալ դատողություններին հանգելիս հաշվի է առնում նան Վճռաբեկ դատաւլրաւնի 2023 թվականի նոյեմբերի 10-ի՝ Միշա Մուրադյանի վերաբերյալ թիվ ԵԴ/1424/01/21 որոշման տրամարանությունն աո այն, որ պատժի ինստիտուտը հանդիսանում է ավելի մեծ ինստիտուտի, այն է՝ քրեական պատասխանապտվության, րաղադրազտարը:

Այսպիսով, նկատի ունենալով այն հանգամանքը, որ ամբաստանյալ Գոռ Խալաթյանին վերագրվաւծ արարքը համապատասխանում է 2021 թվականին մայիսի 5-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգիքի 445-րդ հոդվածի Լին մասին, որը դասվում է ոչ մեծ ծանրության հանցագործությունների շարքին ն որի համար քրեական պատասխանաւպվությունից ազատելու վաղեմության ժամկետները 2003 թվականի ապրիլի 18ին ընդունված ՀՇ քրնական օրենսգիքի 75-րդ հոդվածի համաձայն համապափասիւանաբար 2 տարի Լ՝ Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Առաջին

1

ատյանի դատարանը, Գոռ Խալաթյանին վերագրված արարքի համար քրեական պատասխանաւտվությունից ազավելու վաղեմության ժամկետի հաշվարկման մասով առաջնորդվելով ենթադրյալ հանցավոր արարքը կատարելու պահին գործող` 2003 թվականին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգիքի դրույթներով, գործել է իրավաչափ:

Վերաքննիչ դատարանը փաատրում է, որ Առաջին ատյանի դատարանի վերլուծությունների, որոնց վերաբերյալ Վերաքննիչ դատարանը փվել է իր համաձայնությունը, ինչպես նաւն Վերաքննիչ դատարանի պատճաւոաբանություններն իրենց համակցության մեջ ներառում են վերաքննիչ բողոքի բոլոր այն փաստարկների պատասխանները, որոնք անկողմնակալ դիտորդի մուր կարող էին ողջամիտ կատկած հարուցել Առաջին ատյանի դատարանի որոշմուն ոչ իրավաչաւմվ լինելու վերաբերյալ:

Ամփոփելով վերոշարադիյալը՝ Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ ներկայացված բողոքը պետք է մերժել, իսկ Առաջին ատյանի դատարանի որոշումը` թողնել անվավմվե'(...)»:

Վճռաբեկ դատարանի հիմնավորումները ն եզրահանգումը.

10. Սույն գործով Վճռաբեկ դատարանի առջն բարձրացված իրավական հարցը հետնյալն է. իրավաչափ է արդյո՞ք ստորադաս դատարանների հետնությունն առ այն, որ ամբաստանյալ Գ.Խալաթյանի նկատմամբ ՀՀ նախկին քրեական օրենսգրքի 314րդ հոդվածի Լին մասով քրեական պատասխանատվության ենթարկելու վաղեմության ժամկետներն անցնելու հիմքով քրեական հետապնդումը դադարեցնելու հարցը լուծելիս վաղեմության ժամկետը ենթակա է հաշվարկման արարքի կատարման պահին գործող՝ ոջ մեծ ծանրության հանցագործությունների վաղեմության ժամկետի հաշվարկման կանոնով:

1. ՀՀ Սահմանադրության 72րդ հոդվածի համաձայն՝ «Ոչ ոք չի կարող դատապարտվել այնպիսի գործողության կամ անգործության համար, որը կատարմեաւն պահին հանցագործություն չի հանդիսացել: Չի կարող նշանակվել ավելի ծանր պատիժ, քան այն, որը ենթակա էր կիրառման հանցանք կատարելու պահին: 5 Տե՛ս քրեական գործ, հատոր 4-րդ, թերթեր 65.78:

12

Արարքի պատժելիությունը վերացնող կամ պատիժը մեղմացնող օրենքն ունի հետադարձ ուժ»:

ՃՇՇ Սահմանադրության 73-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Անձի իրավական վիճակը վատթարացնող օրենքները ն այլ իրավական ակտերը հետադարձ ուժ չունեն:

2. Անձի իրավական վիճակը բարելավող օրենքները ն այլ իրավական ակտերը հետադարձ ուժ ունեն, եթե դա նախավտեսված է այղ ակտերով»:

ՀՀ գործող քրեական օրենսգրքի 9-րդ հոդվածի համաձայն` «Լ Արարքի հանցավորությունը սահմանող, պատիժը խարացնող կամ հանցանք կամ քրեսւկաւն օրենադրությամբ նախատեսված արարք կատարած անձի վիճակն այլ կերպ վատթարացնող օրենադրությունը հետադարձ ուժ չունի:

2. Արարքի հանցավորությունը լրիվ կամ մասնակիորեն վերացնող կում պատիժը մեղմացնող օրենադրությունն ունի հերադարձ ուժ: Նշված դեպքում այն փարածվում է մինչն դրա ուժի մեջ մփնելը հանցանք կամ քրեական օրենադրությամը նախապտեսվեաւծ արարք կատարած այն անձանց վրա, որոնց վերաբերյալ դեռնս առկա չէ օրինական ուժի մեջ մփւած եզրափաւկիչ դավաւվարական ակտ:

(-)

4. Հանցանք կամ քրեական օրենադրությամբ նախատեսված արարք կատարած անձի վիճակն այլ կերպ բարելավող օրենսդրությունն ունի հետադարձ ուժ, եթե դա նախատեսված է օրենքով:

(-)

6. Պավասխանատվությունը մասնակիորեն մեղմացնող ն միաժամանակ մասնակիորեն խստացնող օրենքը սույն հոդվածով նախատեսված չափանիշներին համապատասխան հետադարձ ուժ ունի միայն այն մասով, որը մեղմացնում է պատասխանատվությունը»:

1.1. ՀՀ Սահմանադրության վերոհիշյալ հոդվածներով ամրագրված երաշխիքը, որը նորմատիվ իրավական ակտի կիրառման սահմանադրական սկզբունք է, քրեաիրավական համակարգում առանցքային տեղ է գրավում, որը հատկապես ընդգծվում է այն հանգամանքով, որ փոփոխվող ն զարգացող հասարակությունում կոնկրետ արարքի դեմ քրեաիրավական ներգործության նպատակահարմարությունը,

3

դրա հանրային վտանգավորությունը կամ քրեականացված արարքը կատարած անձի իրավական վիճակը նորովի կարգավորվելու դեպքում, դատարանը, որպես քրեական դատավարությունում արդարադատության գործառույթով օժտված մարմին, պետք է քննարկման առարկա դարձնի օրենսդրական փոփոխության իրավական բնույթը, ըստ այդմ էլ՝ մինչ ընդունումը ծագած իրավահարաբերություննեի վրա այն հետադարձությամբ տարածելու իրավական հնարավորությունը:

Շարկ է արձանագրել, որ ՀՀ Սահմանադրությամբ՝ ժամանակի մեջ իրավական ակտերի գործողության կանոնակարգումը հիմնվում է այն տրամաբանության վրա, որ իրավական ակտերի հետադարձ ուժով գործողության մերժումն ընդհանուր կանոն է, իսկ այդ ակտերի հետադարձ ուժով գործողության հնարավորությունը՝ բացառություն ընդհանուր կանոնից::

Ընդ որում, բացառություններն իրենց հերթին տարբեր են. ա) երբ սահմանադիրը բացառում է որնէ հայեցողություն դրսնորելու հնարավորությունը՝ սահմանելով հետադարձության ուղիղ պահանջ, օրինակ, արարքի պատժելիությունը վերացնող կամ պատիժը մեղմացնող օրենքն օժտված է անմիջական գործողությամբ ն բ) երբ անձի իրավական վիճակը բարելավող իրավական ակտին հետադարձ ուժ հաղորդելու լիազորությունը թողնվում է իրավասու՝ այդ ակտն ընդունող մարմնի հայեցողությանը, օրինակ, անձի իրավական վիճակը բարելավող օրենքները ն այլ իրավական ակտերը հետադարձ ուժ ունեն, եթե դա նախատեսված է այդ ակտերով»: Տարբերակման այս գաղափարն իր արտացոլումն է գտել նան ՀՀ գործող քրեական օրենսգրքում. այսպես՝ օրենսգրքի 8-րդ ն 9-րդ հոդվածների համադրված ուսումնասիրությունը ցույց է տալիս, որ արարքի հանցավորությունը լրիվ կամ մասնակիորեն վերացնող կամ պատիժը մեղմացնող նորմի համար նախատեսվում է հետադարձ ազդեցության անմիջական 4 Տես, տաքուն ոանոմւ, ՀԸ Սահմանադրական դատարանի՝ 2011 թվականի նոյեմբերի 29-ի թիվ ՍԴՈ՛1000 որոշումը:

5 Տե՛ս, ոնչ ոամոոմչ։ ՀԸ Սահմանադրական դատարանի` 2021 թվականի մարտի 26ի թիվ ՍԴՈ-1586 որոշումը:

14

պահանջ, մինչդեռ անձի վիճակն այլ կերպ բարելավող դրույթի հետադարձությունը պայմանավորվում է օրենքով նախատեսված լինելու հանգամանքով»:

12 Վճռաբեկ դատարանը, Խաչատուր Պետրոսյանի ն Հասմիկ Շանոյանի վերաբերյալ գործով որոշմամբ անդրադառնալով քրեական օրենսդրության հետադարձությամբ կիրառման դեպքերին, արձանագրել է, որ քրեական պատասխանատվության ենթարկելու վաղեմության ժամկետի հաշվարկման տեսանկյունից քրեական նոր օրենքով անձին մեղսագրված հանցանքի տեսակի փոփոխությունն ինքնին չի կարող հետադարձ ներգործություն ունենալ, այսինքն, այս հարցի շրջանակներում օրենսդրական փոփոխությունների բարենպաստ լինելու ինքնուրույն ցուցիչ չէ, ն տեղի ունեցած օրենսդրական փոփոխությունների բարենպաստ լինելու մասին կարելի է խոսե բացառապես քրեական պատասխանատվությունից ազատելու ինստիտուտը կանոնակարգող՝ ՀՀ նախկին ն գործող քրեական օրենսգրքերի ընդհանուր նորմերի հետ համադրված գնահատելու պարագայում: Միննույն ժամանակ անդրադառնալով օրենսդրական

փոփոխությունների արդյունքում հանցանքի տեսակի ն վաղեմության ժամկետների փոփոխության իրավիճակներին, մասնավորապես` այն դեպքին, երբ արարքի (հանցանքի) ծանրության աստիճանը նվազում է, իսկ այդ արարքի համար սահմանված քրեական պատասխանատվության ենթարկելու վաղեմության ժամկետը չի փոփոխվում Վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է, որ օրենսդրական փոփոխության արդյունքում պատժի մեղմացման հետնանքով նախկինում ծանը համարվող հանցանքը միջին ծանրության հանցանք հանդիսանալու դեպքում կիրառելի է մեղմացնող օրենքին հետադարձ ուժ տալու կանոնը՝ հանցանքի տեսակի ն պատժի մասով, այսինքն՝ արարքը պետք է որակվի ՀՀ գործող քրեական օրենսգրքի համապատասխան հոդվածով: Վճռաբեկ դատարանն ընդգծել է, որ անթույլատրելի է օրենքի փոփոխության արդյունքում հետադարձության կանոնների կիրառմամբ ստացված միջին ծանրության հանցանքի համար քրեական

6 Տես, տամոոտ ոանոմւչ, Վճռաբեկ դատարանի` Վանիկ Առուսպաւմյանի գործով 2024 թվականի փետրվարի 22-ի թիվ ԼԴ/0004/12/22 որոշումը:

15

պատասխանատվությունից ազատելու վաղեմության ժամկետը (տասը տարին) համեմատել ՀՀ նախկին քրեական օրենսգրքով նախատեսված միջին ծանրության հանցանքի համար քրեական պատասխանատվությունից ազատելու վաղեմության ժամկետի (հինգ տարի) հետ: Նման համեմատությունը սկզբունքորեն չի համապատասխանի ժամանակի ընթացքում քրեական օրենքի գործողության կանոնի էությանն ու նշանակությանը: Հակառակ մոտեցումը հանգեցնում է այնպիսի իրավիճակի, որ արարքի կատարման պահին ծանր հանցագործություն համարվող արարքի պարագայում անձի նկատմամբ կիրառվում է արարքի կատարման պահին միջին ծանրության հանցանքի համար նախատեսված կարգավորումը, որը որնէ պարագայում կիրառելի չէր՛:

3. Նախորդ կետում մեջբերված իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո, հաշվի առնելով սույն վարույթի փաստական հանգամանքները, անհրաժեշտ է դիտարկել ՀՀ նախկին քրեական օրենսգրքի 314րդ հոդվածի Լին մասով նախատեսված արարքն անձին մեղսագրված լինելու դեպքը: Այսպես՝ պաշտոնեական կեղծիք կատարելու հանցանքը, համաձայն ՀՀ նախկին քրեական օրենսգրքի 19-րդ հոդվածի, դասվում էր միջին ծանրության հանցագործությունների շարքին, որի համար քրեական պատասխանատվության ենթարկելու վաղեմության ժամկետը հինգ տարի էր: ՀՀ գործող քրեական օրենսդրությամբ 445-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցավոր արարքը դասվում է ոչ մեծ ծանրության հանցագործությունների շարքին: Միննույն ժամանակ, օրենսդիրը ՀՀ գործող քրեական օրենսգրքի ընդհանուր մասում՝ վաղեմության ժամկետն անցնելու հետնանքով քրեական պատասխանատվությունից ազատելու կարգը սահմանող 83-րդ հոդվածում սահմանել է, որ ոչ մեծ ծանրության հանցանքի դեպքում անձն ազատվում է քրեական պատասխանատվությունից, եթե հանցանքն ավարտվելուն հաջորդող օրվանից անցել է հինգ տարի:

Ուստի, ստացվում է, որ պաշտոնեական կեղծիք կատարելը գործող քրեական օրենսգրքով թեն դասվել է ոչ մեծ ծանրության հանցագործությունների շարքին, 7 Տե՛ս Վճռաբեկ դատարանի՝ Խաչապուր Պետրոսյանի ն Հասմիկ Շանոյանի գործով 2024 թվականի մայիսի 31-ի թիվ ԵՍՔԴ/0196/01/17 որոշումը:

16

սակայն քրեական պատասխանատվության ենթարկելու վաղեմության ժամկետի տեսանկյունից երկու օրենսդրություններն էլ ցուցաբերում են նույն մոտեցումը, ըստ որի՝ պաշտոնեական կեղծիք կատարելու մեջ մեղադրվող անձն ազատվում է քրեական պատասխանատվությունից, եթե մեղսագրվող արարքի կատարման պահից անցել է հինգ տարի: Վերոգրյալից հետնում է, որ գործող քրեական օրենսդրությամբ հանցանքի տեսակի փոփոխությունը քրեական պատասխանատվության ենթարկելու վաղեմության ժամկետների տեսանկյունից անձի համար որնէ բարենպաստ հետնանք չի առաջացնում, քանզի վաղեմության ժամկետի առումով քրեական օրենսդրության նախկին ն ներկա կարգավորումները նույնական են: Այլ խոսքով` պաշտոնեական կեղծիք կատարելու հանցանքի տեսակի փոփոխության հետնանքով քրեական պատասխանատվության ենթարկելու վաղեմության ժամկետը, նախկին օրենսգրքի համեմատ, փոփոխությունների չի ենթարկվել, ուստի, քննարկվող դեպքում, քրեական պատասխանատվության ենթարկելու վաղեմության ժամկետն անցած լինելու հիմքով քրեական հետապնդումը դադարեցնելու հարցը ենթակա է լուծման՝ տվյալ արարքի համար դրա կատարման պահին գործող քրեական օրենսդրությամբ նախատեսված քրեական՝ Օ։»պատասխանատվութան ենթարկելու վաղեմութան ժամկետի հաշվառմամբ:

14. Սույն վարույթի նյութերի ուսումնասիրությունից երնում է, որ՝

- ամբաստանյալ Գ.Խալաթյանին, ի թիվս այլնի, վերագրվել է պաշտոնեական կեղծիքի կատարում, որը նախաքննության մարմնի կողմից որակվել է արարքի կատարման պահին գործող՝ ՀՀ նախկին քրեական օրենսգրքի 314-րդ հոդվածի 1-ին մասով,

- Առաջին Օատյանկ դատարանն արձանագրել է, որ ամբաստանյալ

Գ.Խալաթյանին ՀՀ նախկին քրեական օրենսգրքի 314-րդ հոդվածի Լին մասով վերագրվող արարք, համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 445-րդ հոդվածի Լին մասին, որը նույն օրենսգրքի համաձայն, համարվում է ոչ մեծ ծանրության հանցագործություն Արդյունքում, Առաջին ատյանի դատարանն Ց Տե՛ս սույն որոշման 7-րդ կետը:

17

արձանագրել է, որ քրեական պատասխանատվության ենթարկելու վաղեմության ժամկետները ենթակա են հաշվարկման արարքի կատարման պահին գործող՝ ոչ մեծ ծանրության հանցագործությունների համար սահմանված վաղեմության ժամկետի հաշվարկման կանոնով",

- Վերաքննիչ դատարանը, վերլուծելով ՀՀ նախկին ն ներկա քրեական օրենսգրքերի վերաբերելի նորմերը գտել է, որ Առաջին ատյանի դատարանը, Գ.Խալաթյանին մեղսագրված արարքի համար քրեական պատասխանատվությունից ազատելու վաղեմության ժամկետների հաշվարկման մասով առաջնորդվելով ենթադրյալ հանցավոր արարքը կատարելու պահին գործող՝ 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված քրեական օրենսգրքի դրույթներով, գործել է իրավաչափ:6

15. Նախորդ կետում մեջբերված փաստական հանգամանքները գնահատելով սույն որոշման 1113-րդ կետերում վկայակոչված իրավադրույթների ն արտահայտված իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո՝ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ ամբաստանյալ ԳԽալաթյանին վերագրվող՝ ՀՀ նախկին քրեական օրենսգրքի 314-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարքը ՀՀ գործող քրեական օրենսգրքով թեն դասվում է ոչ մեծ ծանրության հանցագործությունների շարքին, սակայն նույն օրենսգրքի վաղեմութան ժամկետն անցնելու հետնանքով քրեական պատասխանատվությունից ազատելը կանոնակարգող նորմերի համադրված վերլուծությունը ցույց է տալիս, որ օրենսդրական նշված կարգավորումը վերջինիս համար բարենպաստ հետնանքներ չի առաջացնում, քանզի ՀՀ գործող քրեական օրենսգրքով ոչ մեծ ծանրության հանցանքի քրեական պատասխանատվության վաղեմության ժամկետ է հանդիսանում հինգ տարին, միննույն ժամանակ Գ.Խալաթյանի կողմից ենթադրյալ հանցավոր արարքի կատարման պահին գործող ՀՀ նախկին քրեական օրենսգրքի 314-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքը հանդիսացել է միջին ծանրության հանցագործություն, որի վաղեմության ժամկետը, ըստ ՀՀ նախկին քրեական օրենսգրքի, նույնպես սահմանվել է հինգ տարի: Այլ կերպ, 9 Տե'ս սույն որոշման 8-րդ կետը:

օ Տե՛ս սույն որոշման 9-րդ կետը:

18

թե նախկին, թե գործող քրեական օրենսդրությունները թույ ենն տալիս Գ.Խալաթյանին վաղեմության ժամկետն անցնելու հետնանքով ազատել քրեական պատասխանատվությունից, եթե հանցանքն ավարտվելու օրվանից անցել է հինգ տարի:

Մինչդեռ ստորադաս դատարանների մոտեցումը ոչ իրավաչափորեն հանգեցրել է նրան, որ վերագրվող ենթադրյալ արարքը կատարելուց հինգ տարի անցած չլինելու պայմաններում Գ.Խալաթյանը ազատվել է քրեական պատասխանատվությունից, այն դեպքում, երբ, ն' վերագրվող ենթադրյալ արարքների կատարման ժամանակ, ն' գործող քրեական օրենքի համաձայն, նրանց քրեական պատասխանատվության ենթարկելու վաղեմության ժամկետը հինգ տարի է:

16. Այսպիսով, Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ ստորադաս դատարանների հետնությունն առ այն, որ ամբաստանյալ Գ.Խալաթյանի նկատմամբ ՀՀ նախկին քրեական օրենսգրքի 314րդ հոդվածի Լին մասով քրեական պատասխանատվության ենթարկելու վաղեմության ժամկետներն անցնելու հիմքով քրեական հետապնդումը դադարեցնելու հարցը լուծելիս վաղեմության ժամկետը ենթակա է հաշվարկման արարքի կատարման պահին գործող՝ ոջ մեծ ծանրության հանցագործությունների վաղեմության ժամկետի հաշվարկման կանոնով, իրավաչափ չէ:

17. Միննույն ժամանակ, Վճռաբեկ դատարանը հարկ է համարում անդրադառնալ նան հետնյալ իրավական հարցին. արդյո՞ք ամբաստանյալ ԳԽալաթյանի նկատմամբ ՀՀ նախկին քրեական օրենսգրքի 314րդ հոդվածի Լին մասով քրեական հետապնդումը ենթակա է դադարեցման՝ ՀՀ նախկին քրեական օրենսգրքով միջին ծանրության հանցագործության համար սահմանված քրեական

պատասխանատվության ենթարկելու վաղեմության ժամկետն անցած լինելու հիմքով:

18. ՀԸ քրեական դատավարության օրենսգրքով սահմանված քրեական հետապնդման դադարեցման հիմքերի կիրառմանը Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Արամ Սարգսյանի գործով որոշման մեջ՝ արձանագրելով, որ թեն 1998 թվականի հուլիսի Լին ընդունված ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ

19

հոդվածով սահմանված հիմքերն իրենց բովանդակությամբ, կիրառման իրավական հետնանքներով տարբեր են, այնուամենայնիվ, բոլորն էլ կրում են իմպերատիվ բնույթ ն դրանցից գեթ մեկի առկայությունն արդեն իսկ բացառում է քրեական գործի վարույթը քրեական դատավարության ցանկացած փուլում: Այլ կերպ, եթե վարույթ իրականացնող մարմինը հայտնաբերում է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 1-ին մասում ամրագրված հանգամանքներից որնէ մեկը, ապա գործի վարույթը ենթակա է կարճման»":

19. Սույն գործի նյութերի ուսումնասիրությունից երնում է, որ Գ՛ՆԽալաթյանը իրեն մեղսագրվող ՀՀ նախկին քրեական օրենսգրքի 314րդ հոդվածի 1Լին մասով նախատեսված արարքը կատարել է 2019 թվականի մայիսին, հետնաբար Գ.Խալաթյանին մեղսագրվող արարքի կատարման պահից անցել է ավելի քան 5 տարի:

20. Վճռաբեկ դատարանը կրկնում է, որ օրենսդիրը վաղեմության ժամկետն անցնելը դիտում է որպես քրեական գործի վարույթը ն քրեական հետապնդումը բացառող հանգամանք՝ սահմանելով, որ քրեական գործ չի կարող հարուցվել ն քրեական հետապնդում չի կարող իրականացվել, իսկ հարուցված քրեական գործի վարույթը ենթակա է կարճման, եթե անցել են վաղեմության ժամկետները: Միննույն ժամանակ, քրեադատավարական օրենքը վաղեմության ժամկետն անցնելու հիմքով քրեական պատասխանատվությունից ազատելու պարտադիր նախապայման է դիտում մեղադրյալի համաձայնությունը, որի բացակայությունը ենթադրում է վարույթի շարունակում ընդհանուր կարգով: Այսինքն` այն դեպքում, երբ անձը համաձայն չէ վաղեմության ժամկետներն անցնելու հիմքով քրեական գործի հարուցումը մերժելու, իր նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցնելու ն գործի վարույթը կարճելու հետ, նրան պետք է հնարավորություն ընձեռվի դատական քննության փուլում վիճարկելու իրեն առաջադրված մեղադրանքը:

ո Տես Արամ Սարգսյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի՝ 2011 թվականի դեկտեմբերի 22ի թիվ ԵԿԴ/0503/06/10 որոշման 20-րդ կետը:

20

Այն դեպքում, երբ անձին քրեական պատասխանատվության ենթարկելու վաղեմության ժամկետը լրանում է գործի դատական քննության փուլում, այդ հիմքով նրա նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցնելու ընթացակարգի իրականացման պարտականությունը կրում է դատարանը: Ընդ որում, դատական քննությունը ենթադրում է վարույթն ինչպես առաջին ատյանի, այնպես էլ վերաքննիչ ու վճռաբեկ դատարաններում:

Մասնավորապես, դատարանը պետք է պարզի, թե արդյոք ամբաստանյալը համաձայն է, որ նրա նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցվի՝ քրեական պատասխանատվության ենթարկելու վաղեմության ժամկետն անցած լինելու հիմքով: Անձի համաձայնությունը ստանալու դեպքում՝ դատարանը պարտավոր է դադարեցնել նրա նկատմամբ քրեական հետապնդումը, իսկ համաձայնության բացակայության դեպքում՝ պետք է դատական քննությունը շարունակի ընդհանուր կարգով, սակայն դատավճիռ կայացնելիս՝ դադարեցնի անձի նկատմամբ քրեական հետապնդումը: Ընդ որում, երբ անձն արդեն հնարավորություն է ունեցել առաջին ատյանի, վերաքննիչ ն վճռաբեկ դատարաններում (վերջին դեպքում՝ վճռաբեկ բողոք բերելու միջոցով) վիճարկելու իրեն առաջադրված մեղադրանքը, ապա քրեական

պատասխանատվության ենթարկելու վաղեմության ժամկետն անցած լինելու հիմքով քրեական հետապնդումը դադարեցնելիս նրա դիրքորոշումը լրացուցիչ ճշտելու անհրաժեշտությունը բացակայում էո:

2. Սույն որոշման 18րդ ն 20րդ կետերում շարադրված իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո գնահատելով 19-րդ կետում մեջբերված փաստական հանգամանքները` Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ ԳԽալաթյանին ՀՀ ռ Տես, ոսեետ տսխոմտ, Անահի, Սաղաթելյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի՝ 2011 թվականի հոկտեմբերի 20-ի թիվ ԳԴ5/0022/01/10 որոշումը, Սիրաժ Ղամբարյանի ն այլոց գործով Վճռաբեկ դատարանի՝ 2014 թվականի մարտի 28-ի թիվ ԵՇԴ/0055/01/11 որոշումը, Հրանւ Մազմանյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի՝ 2015 թվականի մարտի 27-ի թիվ ԵԿԴ/0121/11/14 որոշումը, Ֆարիդա Ավագիմյանի զործով Վճռաբեկ դատարանի՝ 2017 թվականի ապրիլի 12-ի թիվ ԱՎԴ2/0016/01/14 որոշումը, Անդրանիկ Գրիգորյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի` 2017 թվականի օգոստոսի 30-ի թիվ ԵԿԴ/0180/01/15 Տ Սրա Ղամբարյանի ն այլոց գործով Վճռաբեկ դատարանի՝ վերը հիշատակված որոշման 25- րդ կետը:

21

նախկին քրեական օրենսգրքի 314-րդ հոդվածի 1-ին մասով մեղսագրված արարքի՝ որպես միջին ծանրության հանցանքի համար ՀՀ նախկին քրեական օրենսգրքի 75-րդ հոդվածի 1-ին մասի 2-րդ կետով նախատեսված քրեական պատասխանատվության ենթարկելու հնգամյա ժամկետը լրանալու օրվա՝ 2024 թվականի մայիսի 21-ի դրությամբ վերջինիս նկատմամբ կայացված ն օրինական ուժի մեջ մտած մեղադրական դատավճիռ չի եղել: Հետնաբար, Գ.Խալաթյանին քրեական պատասխանատվության ենթարկելու՝ ՀՀ նախկին քրեական օրենսգրքի 75-րդ հոդվածի 1-ին մասի 2-րդ կետով սահմանված քրեական պատասխանատվության ենթարկելու վաղեմության ժամկետն անցել է ն վերջինս ենթակա է քրեական պատասխանատվությունից ազատման:

22. Ամփոփելով վերոգրյալը՝ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է,