ՏԴ/0065/06/23

ՀԱԻ, իո Եւ Ն:

ՆՈՏ ՏԴ/0065/06/23

բո» ԵՀՀ

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ

ՎՃՌԱԲԵԿ ԴԱՏԱՐԱՆ

ՈՐՈՇՈՒՄ

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ

Տավուշի մարզի առաջին ատյանի

ընդհանուր իրավասության դատարան,

նախագահող դատավոր՝ Ս.Մխիթարյան

Հայաստանի Հանրապետության

վերաքննիչ քրեական դատարան,

նախագահող դատավոր՝ Ա.Մաթնոսյան

23 օգոստոսի 2024 թվական ջ.Երնան

ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի քրեական պալատը (այսուհետ՝ Վճռաբեկ դատարան), նախագահությամբ՝ Հ.ԱՍԱՏՐՅԱՆԻ

մասնակցությամբ դատավորներ՝ Ս.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆԻ

ԼԼԹԱԴԵՎՈՍՅԱՆԻ

ԱՊՈՂՈՍՅԱՆԻ

գրավոր ընթացակարգով քննության առնելով մեղադրյալ Խարրրոը աար ւալ ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի՝ 2023 թվականի

նոյեմրերի 23-ի որոշման դեմ ՀՀ գլխավոր դատախազի տեղակալ Լ.Գրիգորյանի հատուկ վերանայման վճռաբեկ բողոքը,

2

ՊԱՐԶԵՑ

Վարույթի դատավարական նախապատմությունը.

1. 2023 թվականի օգոստոսի 18-ին ՏՍ | հաղորդման

հիման վրա նախապատրաստված նյութերով նախաձեռնվել է ՏՈՍ |

քրեական վարույթը՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 6-րդ կետով ն երկու դրվագ՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ ն 6-րդ կետերով նախատեսված արարքների հատկանիշներով:

2023 թվականի օգոստոսի 21-ին ՆՈ | քրեական վարույթով

նախաքննության շրջանակներում ձեռք բերված տվյալների հիման վրա նախաձեռնվել է արը, ւս վարութը՝ երկու դրվագ՝ ՀՀ քրեական

օրենսգրքի 196-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ, 5-րդ ն 6-րդ կետերով նախատեսված արարքների հատկանիշներով:

Նույն օրը որոշում է կայացվել աը ս վարույթը ազոնը

քրեական վարույթին միացնելու մասին:

2023 թվականի օգոստոսի 2-ին զար,

ձերբակալվել է:

Նախաքննության ընթացքում որոշում է կայացվել աը

լարան

կաաաաաաաաաաաաաաաաաաաաաաաաաաաաաթաաթթհհհա.....

ճանաչելու մասին:

Տավուշ, մարզի դատախազության դատախազ ասատոոոը 2023

թվականի օգոստոսի 23-ի որոշմամբ ատոոը նկատմամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 6-րդ կետով, 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ, 6-րդ կետերով ն 196-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ, 5-րդ ն 6-րդ կետերով, ն նույն օրը նրան մեղադրանք է ներկայացվել:

11 2023 թվականի օգոստոսի 23-ին նախաքննության մարմինը միջնորդություն է ներկայացրել Տավուշի մարզի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարան (այսուհետ` նան Առաջին ատյանի դատարան) մեղադրյալ

3

ատտաորը նկատմամբ կալանավորումը որպես խափանման միջոց 2 (երկու) ամիս ժամկետով կիրառելու մասին, որն Առաջին ատյանի դատարանի` 2023 թվականի օգոստոսի 24-ի որոշմամբ ամբողջությամբ բավարարվել է՝ կալանքի սկիզբը հաշվելով 2023 թվականի օգոստոսի 21-ից:

2. Մեղադրյալ ատաոոը նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց

կալանքի ժամկետը 2 (երկու) ամսով երկարաձգելու մասին նախաքննության մարմնի միջնորդությունն ՕԱռաջին ատյանի դատարանի՝ 2023 թվականի հոկտեմբերի 19-ի որոշմամբ մերժվել է:

Յ. Դատախազի հատուկ վերանայման բողոքի քննության արդյունքում, ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ՝ նան Վերաքննիչ դատարան) 2023 թվականի նոյեմբերի 23-ին որոշում է կայացրել բողոքը մերժելու, Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2023 թվականի հոկտեմբերի 19-ի որոշումն անփոփոխ թողնելու մասին:

4. Վերաքննիչ դատարանի վերոնշյալ որոշման դեմ ՀՀ գլխավոր դատախազի տեղակալ Լ.Գրիգորյանը բերել է հատուկ վերանայման վճռաբեկ բողոք, որը Վճռաբեկ դատարանի՝ 2024 թվականի փետրվարի 12-ի որոշմամբ ընդունվել է վարույթ ու սահմանվել է դատական վարույթի իրականացման գրավոր ընթացակարգ:

Վճռաբեկ բողոքի հիմքերը, փաստարկները ն պահանջը.

Վճռաբեկ բողոքը քննվում է հետնյալ հիմքերի սահմաններում` ներքոհիշյալ հիմնավորումներով.

5. Բողոքի հեղինակի պնդմամբ` ստորադաս դատարանը թույլ է տվել դատական սխալ` քրեադատավարական օրենքի, մասնավորապես՝ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 15-րդ, 43-րդ, 116-119-րդ ն 288-րդ հոդվածների պահանջների էական խախտումներ, որոնք ազդել են վարույթի ելքի վրա:

6. Ի հիմնավորումն վերոնշյալի՝ բողոք բերած անձը փաստարկել է, որ ստորադաս դատարաններն անտեսել են մեղադրյալի նկատմամբ խափանման միջոց ընտրելիս ն խափանման միջոցի ժամկետը երկարացնելիս նրան վերագրվող

4

արարքի բնույթն ու վտանգավորության աստիճանը հաշվի առնելու կարնորության կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանի մի շարք որոշումները:

7. Բողոք բերած անձը փաստարկել է, որ նոր հանցանք կատարելու հավանականության կապակցությամբ Վերաքննիչ դատարանն իրավաչափ է համարել Առաջին ատյանի դատարանի այն հետնությունը, որ թեն սկզբնական կալանքի ժամանակ այն գնահատվել է բարձր, սակայն տվյալ փուլում, հաշվի առնելով կատարված քննչական ն դատավարական գործոդությունների ծավալը, քննության արդյունքում ձեռք բերված տվյալները, հաշտության վերաբերյալ տուժողների դիրքորոշումը, նվազել է մեղադրյալի կողմից քրեական օրենքով արգելված նոր արարք կատարելու հավանականությունը:

8. Բացի այդ, ըստ բողոքաբերի, ստորադաս դատարանների կողմից անտեսվել է ՀՀ քրեադատավարական օրենսդրության ուղիղ պահանջը, մասնավորապես՝ Առաջին ատյանի դատարանն արձանագրել է, իսկ Վերաքննիչ դատարանը, ըստ էության, հիմնավոր է համարել, որ մեղադրյալին շարունակական կալանքի տակ պահելը չի կարող պայմանավորվել զուտ հանցանք կատարելու հավանականությամբ, մինչդեռ նման պնդումը չի կարող բխել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի կարգավորումներից, քանի որ մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելու նպատակը խափանման միջոց կիրառելու, խափանման միջոցի ժամկետը երկարաձգելու ինքնուրույն հիմք է:

9. Բողոքաբերը նշել է, որ Առաջին ատյանի դատարանը, անդրադառնալով մեղադրյալի կողմից նոր հանցանք կատարելու հավանականությունը հիմնավորող՝ վարույթն իրականացնող մարմնի փաստարկներին, չի վերլուծել աը կողմից նրան մեղսագրվող արարքներ, տարբե, ժամանակահատվածներում կատարված լինելու ն պարբերաբար, կրկնվող բնոյթ կրելու, ինչպես նան՝ մեղադրյալի՝ ալկոհոլից կախվածության վերաբերյալ փաստարկները: Ըստ բողոքաբերի, ստորադաս դատարաններն անտեսել են այն հանգամանքները, որ ենթադրյալ հանցագործությունները կատարվել են ալկոհոլի ազդեցության տակ, մեղադրյալն ունի կախվածություն ալկոհոլից, նա շարունակաբար դըրսնորել է ենթադրյալ հանցավոր վարքագիծ ն, կալանքից ազատվելով ու գտնվելով ազատության մեջ՝ շարունակում է միննույն հարկի տակ ապրել տուժողների, ինչպես

5

նան մոր՝ նույն քրեական վարույթով մյուս մեղադրյալի հետ, ում հետ խմբի կազմում նույն հարկի տակ ապրող 10 տարեկան անչափահաս՝ անօգնական վիճակում գտնվող աը ումբ ֆիզիկական ուժեղ ցավ ն հոգեկան

ուժեղ տառապանք պատճառելու համար ներկայացվել է մեղադրանք:

10. Բողոքաբերի պնդմամբ,։ ստորադաս դատարանների կողմից

քրեադատավարական օրենքի էական խախտմամբ կայացված հիշյալ դատական ակտերի ընդունման արդյունքում ընտանիքում ենթադրաբար բոնութուն կատարած անձը՝ ըստ էության գերազանցապես հաշտության հանգամանքի վկայակոչմամբ, ներկայումս բնակվում է բռնությունից տուժածների հետ, որպիսի հանգամանքը, նան ընտանիքում բռնության դեպքերի լատենտային բնույթի հաշվառմամբ, նպաստավոր պայման է ստեղծել ապագա դատական վարույթում հակադիր շահեր ներկայացնող մասնակիցների վրա մեղադրյալի ապօրինի ազդեցության առումով: Բացի այդ, մեղադրյալի կողմից ընտանիքում պարբերաբար իրականացված բռնության լույսի ներքո, ստորադաս դատարանների կողմից մատնանշված՝ մեղադրյալի ն տուժողների հաշտության վերաբերյալ տվյալը մեղադրյալի կողմից նոր հանցանք կատարելու վերաբերյալ հանգամանքը հերքող կամ դրա հավանականությունը նվազեցնող գործոն որնէ պարագայում դիտարկվել չի կարող: Ըստ բողոքաբերի, ընտանեկան բռնության գործերով հաշտության առկայությունը իրականում կրճատում է հաջորդիվ ապառնացող բոնութան կատարման ժամանակահատվածը:

1. Բողոք բերած անձը նան փաստարկել է, որ ստորադաս դատարաններն անտեսել են հանցագործության տնական բնույթը, բռնության շղթան, որի անբաժան մասն է կազմում հենց խոցելի վիճակում գտնվող բռնության զոհերի հետ

| հաշտությունը, որին վճռորոշ նշանակություն տալով՝ ստորադաս դատարանները Հայաստանի Հանրապետությանը զրկել են ընտանիքում բռնության ենթարկված անձի կյանքին կամ առողջությանը սպառնացող իրական, անմիջական վտանգի առկայութան պայմաններում ադ վտանգը չեզոքացնելու պոզիտիվ

պարտավորությունը կատարելու հնարավորությունից: Ըստ բողոքաբերի, օրենսդրի կողմից ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 1-րդ հոդվածի 4-րդ մասում հստակ դըսնորված կամքն է առ այն, որ ընտանիքում բռնության հատկանիշներով

6

հանցանքներով, ինչպես նան տուժողի անօգնական վիճակի կամ ենթադրյալ վնաս պատճառողից կախվածության մեջ լինելու փաստի ուժով իր իրավաչափ շահերը պաշտպանելուն անկարող անձանց պարագայում մասնավոր մեղադրանքի գործերով քրեական հետապնդումն իրականացվում է հանրային կարգով՝ անկախ տուժողների դատավարական դիրքորոշումից: Մինչդեռ, ըստ բողոքաբերի, սույն վարույթով հաստատված հանգամանք է հանդիսանում տուժողների խոցելի վիճակը, քանի որ մեղադրյալի՝ տուժող հանդիսացող կինը չունի աշխատանք, 4 նորս) երեխաներն էլ անչափահաս են ն մեղադրյալից գտնվում են կախվածության մեջ, այդ թվում՝ նյութական:

2. Բողոքաբերը, նշելով, որ Եվրոպական դատարանի իրավական

դիրքորոշումների համաձայն, ընտանեկան բռնության գործերով մեղադրյալի իրավունքները չեն կարող վեր դասվել տուժողների իրավունքների նկատմամբ, ն, փաստարկելով, որ գործով դեռնս անհրաժեշտ է կատարել մի շարք քննչական գործողություններ, իսկ վարույթով քննության՝ ամենասկզբնական փուլում չգտնվելը ինքնին հիմք չէ մեղադրյալի կողմից վկաների վրա ազդեցությունը բացառելու համար, եզրահանգել է, որ նման ազդեցության վտանգը շատ մեծ է, քանի որ կոնկրետ սույն իրավիճակում քննության ոչ սկզբնական, սակայն դեռնս ակտիվ փուլում, չեն ավարտվել նան հարցաքննությունները, իսկ մեղադրյալի կալանքի ժամկետը չերկարաձգելու արդյունքում վերջինս շարունակում է միննույն հարկի տակ ապրել տուժողների ն մյուս մեղադրյալի հետ, որոնց լրացուցիչ հարցաքննելու անհրաժեշտությունն առկա է:

13. Արդյունքում, ըստ բողոքաբերի, Առաջին ատյանի դատարանը, | | պտատատոը նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանավորման ժամկետը երկարաճգելու վերաբերյալ միջնորդությունը մերժելով, իսկ Վերաքննիչ դատարանը, օրինական ուժի մեջ թողնելով Առաջին ատյանի դատարանի որոշումը, անտեսել են կալանավորման հիմքերի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի իրավական դիրքորոշումները, չեն ապահովել հանրային ն մասնավոր շահերի համաչափ ն հավասարակշռված պաշտպանությունը, պատշաճ գնահատման չեն ենթարկել ենթադրաբար խախտված հասարակական հարաբերությունների բնույթն ու կարնորությունը, անտեսել եւ ախտա ։`

7

հանցագործությունների բնույթը, ծանրության աստիճանը ն, վճռորոշ նշանակություն տալով խոցելի վիճակում գտնվող տուժողների՝ հաշտվելու մասին արված կամահայտնությանը, էլ ավելի են թիրախավորել նրանց՝ ն' որպես ընտանեկան բոնության նոր հանցավոր դրսնորումների զոհերի, ն՛ որպես գործով հետագայում հարցաքննվելիք անճանց՝ արդյունքում թույլ տալով քրեադատավարական օրենքի էական խախտում:

14. Վերոգրյալի հիման վրա, բողոք բերած անձը խնդրել է ամբողջությամբ բեկանել մեղադրյալ արը ւ ւերոլ ՀՀ վերաքննիչ քրեական

դատարանի՝ 2023 թվականի նոյեմբերի 23ի որոշումը ն կայացնել դրան փոխարինող դատական ակտ՝ բավարարելով հսկող դատախազի հատուկ վերանայման բողոքը` քննիչի միջնորդությունը` մեղադրյալ Արրրորը նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց կալանքի ժամկետը երկարաձգելու վերաբերյալ, բավարարել:

Վճռաբեկ բողոքի քննության համար էական նշանակություն ունեցող փաստական հանգամանքները.

15. տղաոոոոոը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 6-րդ կետով, 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ, 6-րդ կետերով ն 196-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ, 5-րդ ն 6-րդ կետերով մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ Սարա

աաա

րրա

ղրա

րրա

աաա

Աաաա

Աաաաաաաաաաաաաաաաաաաաը

ղարա

Արարատը

ասա

8

16. Անչափահաս տուժող ասաաոոոոը իր ցուցմունքում հայտնել է, որ

7. Տուժող անոր ս 1ոյթով մուս մեղադրյալ՝

ղարա: ւ հարցաքննության

ընթացքում աաա

Տե՛ս նյութեր, հատոր 1, թերթեր 77-78 ն 82:

2 Տե՛ս վարույթի նյութեր, հատոր 1, թերթ 41:

9

8. Որպես ձերբակալված անձ հարցաքննված արարը:

ցուցմունքում նշել է՝ աաա:

19. Սոյն վարույթով տուժող անչափահաս աարրնը շ.շ։

թվականի սեպտեմբերի 2ի հարցաքննության ժամանակ՝ որպես հոգեբան փորձագետ հրավիրված արը րր է, որ «..) նախորդ

հարցաքննության ժաւմանակ հարցաքննվողը առանց կաշկանդվելու պատասխանել է հարցերին ն ցուցմունք է տվել ն որնէ խնդիր չի ունեցել կապի դուս գալու, իսկ 3 Տե՛ս վարույթի նյութեր, հատոր 2, թերթ 40-42:

4Տե՛ս վարույթի նյութեր, հատոր 1, թերթ 70:

5 Տե՛ս վարույթի նյութեր, հատոր 1, թերթ 80:

6 Տես վարույթի նյութեր, հատոր 2, թերթ 36:

7 Տե՛ս վարույթի նյութեր, հատոր 2, թերթ 49:

10

այժմ դրսնորված վարքագիծը հնարավոր է պայմանավորված է այն հարցերով, որի շուրջ պերք է հարցաքննվի, կամ ընտանիքի անդամների կամ՝ այլ անձի կողմից անօրինական ազդեցության հեւրնանքով չի պատասխանում հարցերին (...)»/:

20. Մեղադրյալ ՏՈ | նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց

կալանքի ժամկետը 2 (երկու) ամսով երկարաձգելու մասին նախաքննության մարմնի միջնորդությունը մերժելու մասին Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2023 թվականի հոկտեմբերի 19ի որոշման համաձայն «Միջնորդությանը կից Դատարան ներկայացված նյութերով առկա է ն չի վերացել հիմնավոր կասկածն առ այն, որ մեղադրյալն առնչություն ունի իրեն մեղսագրվող ենթադրյալ հանցավոր արարքների կատարմանը: Նշվածը հիմնավորվում է վարույթն իրականացնող մարմնի միջնորդությունում նշված ն Դատարան ներկայացված նյութերով:

Ը) Անդրադառնալով քննիչի կողմից առաջին հիմքով նշված

պատճառարանությանը` մեղադրյալի փախուսրը կանխելուն, Առաջին արյանի պատարանն արձանագրում է հետնյալը: ՏՏ | նկատմամը

կալանքը որպես խափանման միջոց կիրառելու մասին 2023թ. օգուատրոսի 24-ի որոշմամը Դատարանն արձանագրել Լ.

«(-) Անդրադառնալով այն հիմքին, որ մեղադրյալ մոն .....

ազատության մեջ, կարող է դիմել փախուարի, Դատարանն արձանագրում է, որ Քննիչի կողմից չներկայացվեցին այնպիսի փաստական հանգամանքներ, որոնք կարող էին բավարար ամբողջությամբ հիմնավորել մեղադրյալի կողմից փախուստի դիմելու հավանականությունը: (..:

(-) Դատարանը ներկայումս էլ արձանագրում է, որ. վարույթ իրականացնող մարմինը մեղաղրյոաանննաա ը .ուրի դիմելու ն վարույթն

իրականացնող մարմնից թաքնվելու վերաբերյալ չի ներկայացրել որեէ նոր փաարական տվյալ, ինչը հիմք կհանդիսանար հանգելու հետնության, որ մեղադրյալը ազատության մեջ գտնվելու պարագայում կարող է փախուարի դիմել ն թաքնվել քննությունից, իսկ ներկայումս վարույթն իրականացնող մարմինը չի բերել որնէ հիմնավորում, որը կարող է կասկածի տակ դնել 2023 թվականի օգոստոսի 24- ի դատական ակտում արտահայտված վերոգրյալ դիրքորոշումը:

Հ Տե վարույթի նյութեր, հատոր 2, թերթ 54:

լ

(-) Ինչ վերաբերում է մեղադրյալի կողմից նոր հանցանք կատարելու հավանականությանը, ապա (.) կալանավորման նշված հիմքի մորավոր ն կանխատեսական բնույթը դեռնս չի նշանակում, որ մեղադրյալի ոչ պատշաճ վարքագիծ դիսնորելու հավանականության գնահատման հիմքում կարող են դրվել սոսկ ենթադրություններ: Այդպիսի ոխակը, թեն ակզբնական կալանքի ժամանակ (Առաջին ատյանի դատարանի կողմից գնահատվել է բարձր, սակայն սույն պարագայում՝ կատարված քննչական ն դատավարական գործողությունների ծավալը, քննության արդյունքում ձեռք բերված տվյալները, մեղադրյալի արգելանքի տակ գտնվելու տնական ժամանակը, ինչպես նան տուժողների դիրքորոշումի, հաշտության վերաբերյալ հայտարարությունները, իր համակցության մեջ նվազեցնում է մեղադրյալի կողմից քրեական օրենքով արգելված նոր արարք կատարելու հավանականությունը:

(Առաջին ատյանի դատարանը հարկ է համարում նշել, որ առանց

խափանման միջոցի կիրառման նշված հիմքի առկայությունը հավատրող այլ ողջամիտ փատրական տվյալների առկայության, քննության այս փուլում չի կարող բավարար գնահատվել անձի հիմնական իրավունքների ն ազատությունների սահմանափակումն իրավաչափ համարելու համար:

() Առաջին ատյանի դավփարանի համար ընդունի չէ նան քննիչի

պատճառաբանությունը, որ մեղադրյալը ազատության մեջ կարող է խորչնդուրել գործի քննությանը դատավարության մասնակիցների նկատմամի անօրինական ազդեցություն գործադրելու եղանակով, քանի որ ըա Եվրոպական դատարանի իրավական դիրքորոշումների անձի վրա ազդելու հավանականությունը կարող է գնահատվել մինչն անձի հարցաքնեվելը ն այդ մտավախությունը չի կարող գերակայել անձի ազատության իրավունքի նկատմամբ:

Այսինքն՝ արեղծված իրավիճակում, երբ առկա է միայն վերը նշված մտավախությունը, որը քննության սկզբնական փովի համամետությամի նվազ է, Դատարանը չի կարող փաստել, որ մեղադրյալի նկատմամբ այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառումը չի կարող լինել արդարացված:

(Առաջին ավփյանի դատարանը նան արձանագրում է, որ մեղադրյալի ազատության մեջ հայտնվելու պայմաններում, նա որնէ ազդեցություն չի կարող

12

ունենալ քննիչի կողմից միջնորդությունւմ նշված՝ -դատարժշկական, դատահոգերանական փորձաքննության եզրաւկացությունից բխող անհրաժեշտ գործողություններ կատարելու, ըջջային հեռախոսում ջնջված տեղեկատվությունը վերականգնելու, թվային խուզարկության արդյունքերից բխող քննչական ն վարույթային գործողություններ կատարելու դեպքերին ականատես անձանց շրջանակի պարզելու մեղադրյալի արարքներին վերջնական իրավական գնահատական տալու կամ քրեական վարույթի նյութերը կողմերին ծանոթացման ներկայացնելու վրա:

(-) (Առաջին ատյանի դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծն ապահովելու համար կարող է ընտրվել նան այլրարրանքային խափանման միջոց կամ միջոցներ, քան կալանքը, այլ խափանման միջոցի կամ միջոցների կիրառումն այլնն Դատարանի գնահատմամբ հնարավոր է ն թույլատրելի, քանի որ գործի այս փուլում դրանցից որնէ մեկի կիրառմամբ նս հնարավոր է զսպել մեղադրյալի այն հավանական գործողությունների կափարումը, որոնք հիմք են հանդիսացել նրա նկատմամի ամենախիստ խափանման միջոցը կիրառելու համար այլընտրանքային խափանման միջոցի կամ խափանման միջոցների համակցության կիրառման անհրաժեշտության ն հնարավորության հարցը թողնելով վարույթի համապատասխան հանրային մասնակիցների` իրենց իրավասության սահմաններում լուծմանը:

Մեջբերված փարական հանգամանքները գնահատելով վկայակոչված

իրավադրույթների ն իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո Դատարանը գտնում է, որ սույն գործի փարական փվյալներն իրենց համակցության մեջ քրեական վարույթի տվյալ փուլում բավարար չեն մեղադրյալի ազատության իրավունքի կանխավարկածը հաղթահարելու համար:

(Առաջին ատյանի դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալին շարունակական կալանքի փակ պահելը չի կարող պայմանավորվել զուր սպառնացող պատժի խարությամը ն հանցանք կատարելու հավանականությամբ, քանզի որքան երկար է մեղադրյալը գտնվում կալանքի տակ, այնքան ավելի կարնոր է դառնում նրան ազափ արձակելու իրավունքը: Հակառակ պարագայում կարելի Լէ անվերջ սահմանափակել անձի ազավության իրավունքը` մինչն նախաքննության

13

ընթացքում օրենքով սահմանված կալանքի փակ պահելու ժամկետի ավարվր: Ընդ որում Դատարանի կողմից մատնանշված հանգամանքերը պարզապես փաստեր են, դրանք չեն կարող վերանալ, հետնաբար կալանքի տակ պահելու ժամկետը երկարաձգելու միջնորդության դեպքում պետք է ներկայացվեն նոր հիմքեր, ինչը սույն դեպքում առկա չէ (..)»5:

2. Վերաքննիչ դատարանը, 2023 թվականի նոյեմբերի 23ի որոշմամբ անփոփոխ թողնելով վիճարկվող դատական ակտը, արձանագրել է հետնյալը.

«(-) Անդրադառնալով հատուկ վերանայման բողոքում վիճարկվող կալանավորման հիմքերին, այն է՝ նոր հանցանք կատարելու, իր վրա ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով դրված պարտականությունները չկատարելու, փախուտրի դիմելու հավանականությանը` Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ Առաջին ատյանի դափարանը հանգել է մեղադրյալի հնարավոր վարքագծին վերաբերող տվյալներից բխող իրավաչափ հենության:

Մասնավորապես` անդրադառնալով մեղադրյալ աա...

փախուստի դիմելու հավանականությանը, Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից այս մրավախության առկայության վերաբերյալ ներկայացված միակ փատրարկը մեղադրյալին վերագրվող արարքների բնույթը ն վտանգավորության աստիճանն են: Այսինքն՝ վարույթն իրականացնող մարմինը մեղադրյալի կողմից փախոաստի դիմելու

հավանականությունն առավելապես կապել է արարքի վրանգավորթյամբ: Հարկ է նշել, որ վերագրվող արարքների բնույթն ու փրանգավորության աարիճանը կարող են ազդեցություն ունենալ մեղադրյալի հերագա վարքագծի կանխորոշման հարցում, սակայն ինքնին առանց այլ փասրական տվյալների բավարար չեն հիշյալ մտավախության առկայությունը հատրատփված համարելու համար: Բացի այդ մեղադրյալ անարար ււ Հատակ դիմադրություն չի

ցուցաբերել, իսկ ձերբակալման առավելագույն ժամկետի լրանալու հերտնանքով ազատ է արձակվել, որից հերո ներկայացել է իր նկատմամբ կալանքը որպես խափանման միջոց ընտրելու վերաբերյալ միջնորդության քննարկմանը, ինչն 5 Տե՛ս վարույթի նյութեր, հատոր 3, թերթեր 37, 41-44 ն 46-47:

14

արդեն իսկ բավարար ն վերաբերելի գործոն է մեղադրյալի կողմից փախուտրի դիմելու հավանականությունը էական չհամարելու համար:

Անդրադառնալով մեղադրյալի կողմից իր վիա ՀՀ քրեական

դատավարության օրենսգրքով դրված պարտականությունները չկատարելու մրավախությանը՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ քրեական վարույթի շրջանակներում արդեն իսկ կատարվել են անհետաձգելի վարութային ն ապացուցողական գործողություններ, խրականացվել է փուժողների, վկաների հարցաքննություններ, այդ թվում նան առերեսումներ, այլ կերպ ասած՝ կարելի է արձանագրել, որ քրեական վարույթը չի գտնվում այզբնական փուլում: Հիշյալ հանգամանքը նս վկայում է մեղլադրյալի՝ ազատության մեջ գտնվելու պայմաններում իրավաչափ վարքագիծ դրսնորելու բարձր հավանականության մասին, իսկ Քննիչի կողմից մատնանշված կատարման ենթակա վարութային գործողություններին մեղադրյալի կողմից խոչընդոտելու հավանականության մասին փաստարկները համոզիչ չեն:

Ինչ վերաբերում է նոր հանցանք կատարելու հավանականությանը, ապա Վերաքենիչ դատարանն իր համաձայնությունն է հայտնում Առաջին ատյանի դատարանի այն հետնությանը, որ ոխիսկը, թեն սկզրնական կալանքի ժամանակ գնահատվել է րարձր, սակայն այս փուլու, կատարված քննչական ն դատավարական գործողությունների ծավալը, քննության արդյունքում ձեռք բերված տվյալները, ինչպես նան տուժողների դիրքորոշումը, այն է՝ հաշտության վերաբերյալ հայտարարությունները, իրենց համակցության մեջ նվազեցնում են մեղադրյալի կողմից քրեական օրենքով արգելված նոր արարք կատարելու հավանականությունը:

Այսպիսով` Վերաքննիչ դատարանն առաջնորդվելով այն կանոնով, որ կալանքը պետք է լինի որպես վերջին միջոց ն որ այն պեւրք է կիրառել միայն այն դեպքում, երը խափանման այլ միջոցների կիրառմամբ հնարավոր չէ ապահովել մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը, գտնում: է, որ մեղադրյալ ան կողմից վարույթի քննության ընթացքում հնարավոր ոչ պատշաճ վարքագիծ

Ֆ

դրսնորելու ռիսկի նվազ լինելու պայմաններում արդարացված չի լինի նրա նկատմամբ ամենախիստ խափանման միջոցի՝ կալանքի կիրառումի»6:

Վճռաբեկ դատարանի հիմնավորումները ն եզրահանգումը.

22. Սույն գործով Վճոաբեկ դատարանի առջն բարձրացված իրավական հարցը հետնյալն է. հիմնավոր են արդյոք տասաաոոոը նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց կալանքի ժամկետը երկարաձգելու միջնորդությունը մերժելու վերաբերյալ ստորադաս դատարանների հետնությունները:

23. «ՇՇ ՆՍահմանադրության 27-րդ հոդվածի 1Լին մասի համաձայն՝ «Յուրաքանչյուր ոք ունի անձնական ազատության իրավունք: Ոչ ոք չի կարող անձնական ազատությունից զրկվել այլ կերպ, քան հետնյալ դեպքերում ն օրենքով սահմանված կարգով :

(-.) 4) անձին իրավասու մարմին ներկայացնելու նպատակով, երը առկա է նրա կողմից հանցանք կատարած լինելու հիմնավոր կասկած, կամ երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է հանցանքի կատարումի կամ դա կատարելուց հետո անձի փախուստը կանխելու նպատակով (..)»:

«Մարդու իրավունքների ն հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայի (այսուհետ՝ նան Կոնվենցիա) 5-րդ հոդվածի համաձայն «. Յուրաքանչյուր ոք ունի ազատության ն անձնական անձեռնմխելիության իրավունք: Ոչ ոքի չի կարելի ազատությունից զրկել այլ կերպ, քան հեւրնյալ դեպբերում ն օրենքով սահմանված կարգով.

Ը") գ) անեի օրինական կալանավորում, կամ ձերբակալումը՝

իրավախախտում: կատարած լինելու հիմնավոր կասկածի առկայության դեպքում երան իրավասու օրինական մարմնին ներկայացնելու նպատակով կամ այն դեպքում, երի դա. հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է համարվում նրա կողմից հանցագործության կատարումը կամ այն կատարելուց հետո նրա փախուսրը կանխելու համար (...)»:

ՀԸ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի Լին մասի համաձայն՝ «Վ. Վարույթի ընթացքում անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոցները 5 Տես վարույթի նյութեր, հատոր 3, թերթ 69:

16

կարող են կիրառվել ոչ այլ կերպ, քամ սույն օրենսգրքով սահմանված հիմքերով ն կարգով (..)»:

Նույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ «Խափանման միջոցը կարող է կիրառվել, եթե դա անհրաժեշտ է՝

1) մեղադրյալի փախուարը կանխելու համար կամ

2) մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելու համար կամ

3) մեղադրյալի կողմից իր վրա տայն օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու համար»:

Նույն հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն` «Խափանման միջոցի տեսակն ընտրելիս հաշվի են առնվում մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովող ն դրան խոչընդորող բոլո: հնարավոր հանգամանքները»:

231. Մեջբերված նորմերի վերլուծության շրջանակներում Վճռաբեկ դատարանը մշտապես ընդգծել է անձի ազատության իրավունքի հիմնարար ու անօտարելի բնույթը ն հետնողականորեն ամրապնդել ու զարգացրել քրեական դատավարության ընթացքում կալանքը որպես խափանման միջոց կիրառելիս անձի ազատության իրավունքի կամայական կամ անհիմն սահմանափակումը բացառելուն ուղղված երաշխիքները: Մասնավորապես, Վճռաբեկ դատարանը կայուն նախադեպային իրավունք է ճնավորել առ այն, որ կալանավորման օրինականության ն հիմնավորվածության ապահովման տեսանկյունից կարնոր է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 118-րդ հոդվածի 4ին մասում թվարկված՝ կալանավորման հիմքերից որնէ մեկի կամ մի քանիսի վերաբերյալ դատական ակտում ողջամիտ հետնությունների առկայությունը` հիմնավորված վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից ներկայացվող փաստական հանգամանքների բավարար ամբողջությամբ":

232. Ընդ որում, Վճռաբեկ դատարանն Արամ ձուլուրյանի վերաբերյալ գործով որոշմամբ փաստել է. «/...) ՀՀ քրեական դատավարության օրենսդրությունը սահմանել է կալանավորման կիրառման օրինականությունն ու

հիմնավորվածությունն ապահովող մի շարք երաշխիքներ, որոնց մեջ առաջին ո Տես, մասնավորապես, Վճռաբեկ դատարանի՝ թիվ ՎԲ-ն132/07, ԱՎԴ/0022/06/08, ԼԴ/0197/06/08, ԵԿԴ/0580/06/09, ԵԿԴ/0678/06/10, ՏԴ/0052/06/14, ԵԱՔԴ/0386/06/15 ն այլ գործերով կայացված որոշումները:

17

հերթին կարնորվում ու առանձնանում են կալանավորման հիմքերը: Դրանք օրենքով նախատեսված այն հանգամանքներն են, որոնք հաստատվում են

Մ ապացույցների որոշակի ամբողջությամբ ն հնարավորություն են տալիս հիմնավորված ենթադրություններ անել այն մասին, որ անձը, կալանքի տակ չգտնվելով, կարող է դրանորել ոչ պատշաճ վարքագիծ ն խոչընդուրել քրեական դափավարության խնդիրների իրականացմանը:

(-.) ՀՀ քրեական դատավարության օրենագրքի 135-րդ հոդվածում թվարկված՝ մեղադրյալի հավանական գործողությունների մասին հետնոաթյունները պետք է հիմնված լինեն գործի նյութերից բխող ողջամիտ կասկածների կամ: ենթադրությունների վրա: Դա նշանակում է, որ կալանավորման կիրառման հիմքում բոլոր դեպքերում պետք է դրվեն որոշ փաարական տվյալներ»ո:

24. «Մարդու իրավունքների ն հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայի 3-րդ հոդվածի համաձայն` «Ոչ ոք չպետք է ենթարկվի խոշտանգումների կամ անմարդկային կամ նվատրացնող

վերաբերմունքի կամ պավժի»:

Այս համատեքստում մասնավոր անձանց կողմից դրսնորած վերաբերմունքի առումով Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանը պարբերաբար նշել է, որ 3-րդ հոդվածը կիրառելի է դիտավորյալ վատ վերաբերմունք ներառող գործերում, ինչպես օրինակ՝ բռնաբարությունը, սեռական ոտնձգությունը կամ բոնությունը, ներառյալ` ընտանեկան բոնությունը կամ վնասվածքները՝ պատճառված կռվի ընթացքում, որը ենթադրում է վարքագիծ՝ ունակ տուժողի մոտ առաջացնելու նսեմացման կամ նվաստացման զգացումները:

25. «Խոշտանգումների ն այլ դաժան, անմարդկային կամ նվաստացնող վերաբերմունքի ու պատժի դեմ» կոնվենցիայի 2-րդ հոդվածի համաձայն՝ «Յուրաքանչյույ մասնակից պետություն ձեռնարկում է օրենադրական, վարչական, դատական կամ այլ արդյունավետ միջոցներ՝ իր իրավազորության ներքո ցանկացած գտնվող տարածքում խոշփանգումների դեպքերը կանխելու համար»:

ռ Տե՛ս Վճռաբեկ դատարանի` Արամ ձուղուրյամի գործով 2007 թվականի օգոստոսի 30-ի թիվ ՎԲ- 132/07 որոշումը:

5 Տե՛ս Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի՝ /Աշօոժ Մոտո 1նոռտ: ». Թօոռճուռ գործով 2019 թվականի հունիսի 25-ի վճիռը, գանգատ թիվ 41720/13, կետեր 115 ն 119:

18

«Քաղաքացիական ն քաղաքական իրավունքների մասին» միջազգային դաշնագրի (այսուհետ՝ նան Միջազգային դաշնագիր) 7-րդ հոդվածի համաձայն՝ «Ոչ ոք չպեւք է ենթարկվի խոշտանգումների կամ էլ դաժան, անմարդկային կամ իր արժանապատվությունը նվաստացնող վերաբերմունքի կամ պատժի»:

26. Ընտանիքում բռնության դեպքերի կանխարգելման ու պատշաճ քննության ապահովման՝ պետության պոզիտիվ պարտավորությունների համատեքստում Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի արտահայտած իրավական դիրքորոշումների համաձայն.

- ընտանեկան բռնության բոլոր գործերով արդյունավետ քննություն իրականացնելու պարտավորությունը Կոնվենցիայի 3րդ հոդվածի ներքո ստանձնած՝ պետության պարտավորության առանցքային բաղադրիչ է: Հատուկ ջանասիրություն է պահանջվում ընտանեկան բռնության գործերը քննելիս, ն ներպետական ընթացակարգերում պետք է հաշվի առնվի ընտանեկան բռնության առանձնահատուկ բնույթը",

- իշխանությունները կրում են :պարտավորություն ձեռնարկելու պաշտպանության միջոցներ ընտանիքի անդամի կամ զուգընկերոջ կողմից անձի անձնական անձեռնմխելիության դեմ լուրջ խախտումները կանխարգելելու ուղղությամբ»,

- անձնական ն ընտանեկան կյանքին իշխանությունների միջամտությունը կարող է անհրաժեշտ լինել որոշակի հանգամանքներում պաշտպանելու տուժողի առողջությունն ու իրավունքները կամ կանխելու քրեական արարքները",

- իրական ն անմիջական սպառնալիքի վտանգը պետք է գնահատվի՝ հաշվի առնելով ընտանիքում բռնության կոնկրետ համատեքստը: Այս իրավիճակում, ոչ միայն հասարակության ընդհանուր պաշտպանությունն ապահովելու, այլն ամենից "Տե՛ս Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի` Մ70104նոռ ս. Քաջտո գործով 2019 թվականի հուլիսի 9-ի վճիոր, գանգատ թիվ 41261/7, կետ 92:

5 Տես Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի՝ 7/. օո Օ1:շո5 . ոնչ ռոմ Թաջողռ գործով 2012 թվականի հուլիսի 3Լի վճիռը, գանգատ թիվ 40020/03, կետ 105, 31 ն Օփուզն ընդդեմ Թուրքիայի (Օա չ. "Ուտեօյ) գործով 2009 թվականի հունիսի 9-ի վճիոր, գանգատ թիվ 33401/02, կետ 176:

6 Տե'ս Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի՝ Օփուզն ընդդեմ Թուրքիայի գործով վճիոր, Տան կե Ֆ. էից Թօքսենե օյ 8101405գ գործով 2013 թվականի մայիսի 28-ի վճիոր, գանգատ թիվ

19

առաջ ընտանիքում բռնության հաջորդական դրվագների կրկնությունը հաշվի առնելու պարտավորության հարց է առաջ գալիս,

- անգամ այն դեպքերում, երբ իշխանությունները բացարձակ անգործության մատնված չեն եղել, այդուհանդերձ, կգնահատվի, որ Կոնվենցիայի 3-րդ հոդվածով նախատեսված պարտավորությունները, չեն կատարել՝ այն առումով, որ ձեռնարկված միջոցներ չեն կանխել տուժողի նկատմամբ հետագա

բռնարարքները",

- ընտանեկան բոնության դեպքերում մեղադրյալների իրավունքները չեն կարող ավելի բարձր դասվել, քան զոհերի կյանքի, ֆիզիկական ն հոգեկան անձեռնմխելիության իրավունքները»,

- որքան ծանր է հանցանքը ն որքան մեծ է հետագա հանցանքների վտանգը, այնքան ավելի նպատակահարմար է, որ քրեական հետապնդումը շարունակվի՝ հանրության շահերից ելնելով»,

- այն պահից սկսած, երբ իրավիճակը ներկայացվում է ազգային մարմինների ուշադրությանը, ազգային մարմինները չես կարող վկայակոչել տուժողի դիրքորոշումը՝ ի հիմնավորում նրա, որ իրենք չեն ձեռնարկել այնպիսի բավարար միջոցներ, որոնք կարող էին կանխել բռնարարի կողմից տուժողի ֆիզիկական անձեռնմխելիության նկատմամբ արված սպառնալիքներն ի կատար ածելու հավանականությունըշ:

7 Տես Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի` 721թ15 5». մոլ գործով 2017 թվականի մարտի 2-ի վճիռը, գանգատ թիվ 41237/14, կետ 122:

5 Տե՛ս Մարդու իրավունքների եվրռպական դատարանի` 70194նոռ չ. Թաչջռ գործով 2019 թվականի հուլիսի 9-ի վճիռը, գանգատ թիվ 41261/17, կետ 86, ինչպես նան 867ճօգսծ ճոճ 5. . Ցաքողճ գործով 2008 թվականի հունիսի 12-ի վճիռը, գանգատ թիվ 71127/01, կետ 83, Օփուզն ընդդեմ Թուրքիայի գործով վճիոը, կետեր 166-67, Քոշումճ չ. էիօ Թօքսենո օր 81010066 գործով 2013 թվականի մայիսի 28-ի վճիռը, գանգատ թիվ 3564/11, կետեր 62-66 ն 8. ». յօ Խօքսծնօ օ/ 8101465ռ գործով 2013 թվականի հուլիսի 16-ի վճիռը, գանգատ թիվ 61382/09, կետ 53:

» Տե՛ս Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի՝ Օխուզն ընդդեմ Թուրքիայի գործով վճիոր, կետ 147, ԿԽՎԿ կոմիտեի որոշումները՝ 7.րւու 5. Ճատեւռ հաղորդագրություն թիվ 06/2005, ԿԽՎԿ /Շ/39/Ծ/6/2005, 12.15-րդ կետ ն ՃՆ ». Քառայ, ՃՇաղորդագրութուն թիվ 2/2003, ԿԽՎԵ/6/36/9/2/2003, կետ 9.3:

2. Տես Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի՝ Օփուզն ընդդեմ Թուրքիայի գործով վճիռը, կետ 139:

2. Տե՛ս Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի՝ Օփուզն ընդդեմ Թուրքիայի գործով վճիոր կետ 153:

20

27. Միննույն ժամանակ, ընտանեկան բոնության դեպքերի կանխարգելման ու պատշաճ քննության պետության պոզիտիվ պարտականությունների

համատեքստում անդրադառնալով կալանքի՝ որպես խափանման միջոցի կիրառության իրավաչափությանը, Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանն արձանագրել է, որ Կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի լույսի ներքո թույլատրելի համարվելու համար ազատությունից ցանկացած զրկում պետք է օրինական լինի թե ներպետական օրենսդրությամբ, թե՛ Կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի Լին մասում կալանավորման՝ սպառիչ ամրագրված հիմքերի տեսանկյունից: Անգամ այս համատեքստում, Կոնվենցիայի 2-րդ ն 3-րդ հոդվածների ներքո կյանքի ն առողջության իրավունքների ծանր խախտումներից անձի պաշտպանության պոզիտիվ պարտավորությունը կարող է առաջ բերել ներպետական օրենսդրական շրջանակին ներկայացվող որոշակի պահանջներ՝ անհրաժեշտ միջոցներ ձեռնարկելու հնարավորություն ընձեռելու առումով, եթե կոնկրետ հանգամանքները պահանջում են դա: Միննույն ժամանակ, ցանկացած միջոց, որը կհանգեցնի ազատությունից զրկման, պետք է բավարարի ներպետական օրենսդրության պահանջներին, ինչպես նան Կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածով ամրագրված առանձնահատուկ պայմաններին ու դրանից բխող նախադեպային իրավունքին:

28. Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանը նան արձանագրել է, որ Կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի 1-ին կետի «գ» ննթակետի ներքո «վերաբերելի ն բավարար» պատճառ համարվող՝ հետագա հանցագործությունների ոիսկը պետք է լինի իրատեսական, իսկ միջոցը՝ համապատասխան` գործի հանգամանքների ն մասնավորապես, անձի նախապատմության ու անհատականության լույսի ներքո:

29. Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի վերոշարադրյալ դիրքորոշումների համատեքստում Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ ընտանեկան բոնության դեպքերով առանձնահատկությունն այն է, որ տուժողը հաճախ գտնվում է խոցելի վիճակում, նյութական կամ այլ կախվածություն ունի բռնություն գործադրողից, ն անկախ տուժողի դիրքորոշումից՝ արդյունավետ քննություն 2 Տես Վճռաբեկ դատարանի՝ Հայկ Հակոբյանի գործով 2023 թվականի մարտի 17-ի թիվ ՇԴ/0047/01/22 որոշումը:

21

իրականացնելը պետությանը հայտնի վտանգի նյութականացումը կանխելու պարտավորության դրսնորումն է: Նշված առանձնահատկության բերումով՝ ընտանիքում բռնության՝ խոցելի վիճակում գտնվող զոհերի կամահայտնությանը վճռորոշ նշանակություն տալը՝ քրեական վարույթի ընթացքի, խափանման միջոցի ընտրության ն այլ հարցերը լուծելիս՝ էլ ավելի է թիրախավորում այդ անձանց՝ ենթադրյալ բոնարարի համար բարենպաստ դիրքորոշում արտահայտելուն պարտադրված լինելու տեսանկյունից: Բացի այդ, ընտանեկան բռնության գործերով նոր հանցանք կատարելու հավանականության պատշաճ զնահատումը առանձնահատուկ կարնորություն ունի՝ բռնությունը կրկնվելու հնարավորությամբ պայմանավորված:

30. Սույն գործի նյութերի ուսումնասիրությունից երնում է, որ՝

աաա ւ: օրեագրքի 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի

6-րդ կետով, 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ, 6-րդ կետերով ն 196-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ, 5րդ ն 6-րդ կետերով մեղադրանք է առաջադրվել` մերձավոր ազգականի կողմից բոնի գործողություններ կատարելու (մեկ դրվագ) ն մի խումբ անձանց կողմից անչափահասի նկատմամբ ֆիզիկական ուժեղ ցավ ն հոգեկան ուժեղ տառապանք պատճառելու համար (երկու դրվագ)»,

- Առաջին ատյանի դատարանը՝ պաաոոը նկատմամբ խափանման

միջոց կալանքի ժամկետը 2 (երկու) ամսով երկարաձգելու միջնորդությունը մերժելու մասին 202: թվականի հոկտեմբերի 19ի որոշմամբ արձանագրել է, որ կալանավորման՝ նոր հանցանք կատարելու հավանականության հիմքի մոտավոր ն կանխատեսական բնույթը դեռնս չի նշանակում, որ մեղադրյալի ոչ պատշաճ վարքագիծ դրսնորելու հավանականության գնահատման հիմքում կարող են դրվել սոսկ ենթադրություններ: Այդպիսի ռիսկը, թեն սկզբնական կալանքի ժամանակ Առաջին ատյանի դատարանի կողմից գնահատվել է բարձր, սակայն սույն պարագայում` կատարված քննչական ն դատավարական գործողությունների ծավալը, քննության արդյունքում ձեռք բերված տվյալները, մեղադրյալի արգելանքի տակ գտնվելու տնական ժամանակը, ինչպես նան տուժողների դիրքորոշումը, հաշտության վերաբերյալ հայտարարությունները, իր համակցության մեջ Ց Տե'ս նյութեր, հատոր 1, թերթեր 77-78:

22

նվազեցնում են մեղադրյալի կողմից քրեական օրենքով արգելված նոր արարք կատարելու հավանականությունը: Նույն որոշմամբ Առաջին ատյանի դատարանը նշել է, որ մեղադրյալին շարունակական կալանքի տակ պահելը չի կարող պայմանավորվել զուտ սպառնացող պատժի խստությամբ ն հանցանք կատարելու հավանականությամբ, քանզի որքան երկար է մեղադրյալը գտանվում կալանքի տակ, այնքան ավելի կարնոր է դառնում նրան ազատ արձակելու իրավունքը»,

- Վերաքննիչ դատարանը՝ 2023 թվականի նոյեմբերի 23ի որոշմամբ, անդրադառնալով մեղադրյալի վրա ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով դրված պարտականությունները նրա կողմից չկատարելու մտավախությանը, արձանագրել է, որ քրեական վարույթի շրջանակներում արդեն իսկ կատարվել են անհետաձգելի վարութային ն ապացուցողական գործողություններ, իրականացվել են տուժողների, վկաների հարցաքննություններ, այդ թվում՝ նան առերեսումներ, այլ կերպ ասած՝ կարելի է արձանագրել, որ քրեական վարույթը չի գտնվում սկզբնական փուլում: Վերաքննի Օ0: դատարանը հիշյալ որոշմամբ իր համաձայնությունն է հայտնել Առաջին ատյանի դատարանի այն հետնության հետ, որ նոր հանցանք կատարելու ռիսկը, թեն սկզբնական կալանքի ժամանակ գնահատվել է բարձր, սակայն այս փուլում, կատարված քննչական ն դատավարական գործողությունների ծավալը, քննության արդյունքում ձեռք բերված տվյալները, ինչպես նան տուժողների դիրքորոշումը, այն է՝ հաշտության վերաբերյալ հայտարարությունները, իրենց համակցության մեջ նվազեցնում են մեղադրյալի կողմից քրեական օր