Կարապետյան — ԵԴ/1075/01/22

| ԲՆ Վ ի ԵԴ/1075/01/22

Ո ՈԵՐՋԱՐՎՆ

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ

ՎՃՌԱԲԵԿ ԴԱՏԱՐԱՆ

ՈՐՈՇՈՒՄ

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ

Երնան քաղաքի առաջին ատյանի

ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան,

նախագահող դատավոր՝ Ս.Գզոգզյան

Հայաստանի Հանրապետության

վերաքննիչ քրեական դատարան,

նախագահող դատավոր՝ Լ.Աբգարյան

դատավորներ՝ Վ.Մարգարյան

Գ.Ստեփանյան

26 մայիսի 2026 թվական ք.Երնան

ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի քրեական պալատը (այսուհետ՝ Վճռաբեկ դատարան), նախագահությամբ՝ Հ.ԱՍԱՏՐՅԱՆԻ

մասնակցությամբ դատավորներ՝ Ս.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆԻ

Հ.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆԻ

ԱԴԱՆԻԵԼՅԱՆԻ

Լ.ԹԱԴԵՎՈՍՅԱՆԻ

ԱՊՈՂՈՍՅԱՆԻ

գրավոր ընթացակարգով քննության առնելով մեղադրյալ Կարեն Արմենի Կարապետյանի վերաբերյալ ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի՝ 2024 թվականի ապրիլի 26-ի որոշման դեմ ՀՀ գլխավոր դատախազ Ա.Վարդապետյանի վճռաբեկ բողոքը,

2

ՊԱՐԶԵՑ

Վարույթի դատավարական նախապատմությունը.

1. 2022 թվականի մայիսի 16-ին ՀՀ ոստիկանության կենտրոնական բաժնում, 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի (այսուհետ՝ նան ՀՀ նախկին քրեական օրենսգիրք) 235-րդ հոդվածի 4-ին մասի հատկանիշներով, հարուցվել է թիվ 15873222 քրեական գործը ն ուղարկվել է ՀՀ քննչական կոմիտեի Երնան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոն ն Նորք-Մարաշ վարչական շրջանի քննչական բաժին:

Նախաքննության մարմնի՝ 2022 թվականի հունիսի 27ի որոշմամբ Կարեն Արմենի Կարապետյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ, ն նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ նախկին քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով:

Նախաքննության մարմնի՝ 2022 թվականի հունիսի 27ի որոշմամբ Կարեն Կարապետյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել չհեռանալու մասին ստորագրությունը:

2022 թվականի հուլիսի 1-ին քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երնան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարան:

2. Երնան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի (այսուհետ նան Առաջին ատյանի դատարան) 2023 թվականի դեկտեմբերի 18-ի դատավճռով ճանաչվել ու հռչակվել է Կ.Կարապետյանի անմեղությունը՝ ՀՀ նախկին քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով առաջադրված մեղադրանքում՝ նրա արարքում հանցակազմի բացակայության հիմքով: Կ. Կարապետյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված՝ բացակայելու արգելքը, վերացվել է:

Յ. Դատախազի վերաքննիչ բողոքի քննության արդյունքում ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ՝ նան Վերաքննիչ դատարան) 2024 թվականի ապրիլի 26-ին որոշում է կայացրել բողոքը մերժելու, Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2023 թվականի դեկտեմբերի 18-ի դատավճիոն անփոփոխ թողնելու մասին:

Յ

4. Վերաքննիչ դատարանի վերոնշյալ որոշման դեմ ՀՀ գլխավոր դատախազ Ա.Վարդապետյանը բերել է վճռաբեկ բողոք, որը Վճռաբեկ դատարանի՝ 2024 թվականի հոկտեմբերի 9-ի որոշմամբ ընդունվել է վարույթ ն սահմանվել է դատական վարույթի իրականացման գրավոր ընթացակարգ:

Վճոաբեկ բողոքի հիմքերը, փաստարկները ն պահանջը.

Վճոաբեկ բողոքը քննվում է հետնյալ հիմքի սահմաններում` ներքոհիշյալ փաստարկներով.

5. Բողոքի հեղինակի պնդմամբ՝ Վերաքննիչ դատարանի որոշումն օրինական ն հիմնավոր չէ, Վերաքննիչ դատարանի կողմից թույլ է տրվել դատական սխալ՝ նյութական օրենքի խախտում ն քրեադատավարական օրենքի էական խախտումներ, որոնք ազդել են վարույթի ելքի վրա:

Մասնավորապես` բողոքաբերը գտել է, որ ստորադաս դատարանի

դիրքորոշումն առ այն, որ ՀՀ օրենսդրությամբ սահմանված չեն առարկան սառը զենք համարելու չափանիշները, հիմնավոր չեն, հակասում են ն չեն բխում «Զենքի մասին» ն «Զենքի շրջանառության կարգավորման մասին» ՀՀ օրենքների համապատասխան դրույթներից ն մեկնաբանվել են հաշվի չառնելով օրենսդրի նպատակը:

Բողոք բերած անձը, Վճռաբեկ դատարանի մի շարք որոշումներով նախկինում արտահայտած իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո, փաստարկել է, որ ստորադաս դատարանները Կ.Կարապետյանի մեղավորության հարցը քննարկելիս, իրավական որոշակիության սկզբունքի չափազանց խիստ մեկնաբանությամբ ն ՀՀ նախկին քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով նախատեսված դրույթն ըստ էության համարելով ոչ որոշակի, նշված հոդվածին տվել են սխալ մեկնաբանություն, ինչի արդյունքում այդ նորմը չի կիրառվել, այն դեպքում, երբ ենթակա էր կիրառման:

5.1. Ըստ բողոքաբերի, ստորադաս դատարանների կողմից իրականացված արդարադատությունը չի ծառայել իր նպատակներին, որի արդյունքում խախտվել է հանրային ն մասնավոր շահերի հավասարակշռություն, ն միաժամանակ ՀՀ նախկին քրեական օրենսգրքի 235րդ հոդվածի 4րդ մասը ստորադաս

4

դատարանների տարբեր դատական ակտերում տարաբնույթ է մեկնաբանվել, ուստի առկա է օրենքի միատեսակ կիրառության ապահովման անհրաժեշտություն:

6. Վերոգրյալի հիման վրա, բողոք բերած անձը խնդրել է բեկանել Վերաքննիչ դատարանի՝ 2024 թվականի ապրիլի 26-ի որոշումը, ն կայացնել դրան փոխարինող դատական ակտ, մեղադրյալ Կ.Կարապետյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ նախկին քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով՝ նշանակելով համաչափ պատիժ՝ տուգանքի ձնով:

Վճոաբեկ բողոքի քննության համար էական նշանակություն ունեցող փաստական հանգամանքները.

7. Կարեն Կարապետյանին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ նախկին քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով այն բանի համար, որ. «(.) Նա, 2022 թվականի մայիսի 7ին՝ ժամի 09:20ի սահմաններում, ապօրինի կերպով գուրկատեղի հատվածում կրել է քաղաքացիական շեղբավոր սառր զենք հանդիսացող երկկողմաւնի սահմանափակիչով գործարանային արտադրության գոյատնման դանակ, որը վերջինիս տարատի աջ գուրկային հատվածից հայտնաբերվել է նույն օրր՝ ժամի 10:00ին, ՀՀ ոստիկանության Կենտրոնական բաժնում կատաւլրված անձնական խուզարկության ժամանակ (..)»':

8 Թիվ 106222 փորձագիտական եզրակացության համաձայն՝ «/.)

Համեմատելով փվյալ դանակի չափային ն կառուցվածքային հատկանիշները տեղեկատու աղբյուրների ն Ռ 51548 - 2000 ԳՕՍՏ-ի տվյալների հետ պարզվեց, որ այն իր ընդհանուր հատկանիշների համակցությամբ համաւպատասխանում է սաոր զենք հանդիսացող գոյաւտնման դանակներին ներկայացվող ԳՕՍՏ-ի պահանջներին ն հանդիսանում է քաղաքացիական շեղրավոր սաոր զենք»:

Փորձագիտական եզրակացությունում որպես օգտագործված

տեղեկատվության աղբյուրներ նշվել են. «մ «(քատ ԱՕՂԱՎՇԸ06 ԱՇԸԼ60060411Ա6 70100/1020 օք):2/6Ա8» 00 քօ06վածԱ 1.11 Շճաօւզառճ, 11060664. 715)| ՇՇՇԻ (6,158 6ւ)21666:.020

Ռ0,11630601 ԱՏ)

ւՏե՛ս քրեական գործ, հատոր Լին, թերթ 34:

5

2 10ՇՐԻ 51548-2000 «Է13/ճն. 6,18 ՑԵԼՉԸԼՑԱՒԱՑ»5:

9. Կ.Կարապետյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով առաջադրված մեղադրանքում արդարացնելու հետնությունն Առաջին ատյանի դատարանը հիմնավորել է հետնյալ կերպ. «(..) Դատարանը, վերլուծելով մեղադրյալ Կ.Կարապետյանի ներկայացված մեղադրանքի հիմքում դրված ն հիմնական դափալսումների ընթացքում հետազուրված վերոգրյալ ապացույցներ, դրանք ազատ ն բարեխիղճ գնահավալով վերաբերելիության, թույլատրելիության, հավաստիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամի գործի լուծման համար բավարարության փեսանկյունից, դրանց համակողմանի, լրիվ ն օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված ներքին համոզմամը, մեղադրյալի մեղավորության վերաբերյալ չփարատվող բոլոր կասկածները երա օգտին մեկնաբանելով, գտնում է, որ մեղադրյալ Կարեն Արմենի Կարապետյանին ՀՀ նախկին քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4րդ մասով առաջադրված մեղադրանքը դատարանում չապացուցվեց, ն սպառվել են նոր ապացույցներ ձեռք բերելու հնարավորությունները, հերնարար վերջինիս նկամտմեւմը պետք է կայացնել արդարացման դավտաւվճիո հետեյալ պատճառարանությաւմը.

(-) Դատատեխնիկական փորձաքննության թիվ 106222 եզրակացության համաձայն` փորձաքննության ներկայացված երկկողմանի սահմանափակիչով դանակը գործարանային արտադրության գոյափնման դանակ է, հանդիաանում է քաղաքացիական շեղբավոր սաոռր զենք: Փորձաքնությաւն եզրակացության համար օգտագործվել է թվով երկու աշխավություն՝ այն է՝ ԼՕՇ7 Ք 51548-2000 «Էռշյճա 0,8 ՑԵԼ2/ԸԱՑ61ԼԱՏ» ն «(քայ ՂԱՇՈԱՎ60406 ԱՇԸ/16006411ա6 3:0,10011020 0ք)2ԸԱ8»:

(-) Դատարանում հարցաքննվելիս փորձագետ Վ.Ռոափոմյաունը հայտնել է, որ մոտրձաքննության համար հիմք է հանդիսացել գօատերը, որի մասին տեղեկատվությունը ռուսերեն գրականությաւմը է, հայերեն տարբերակ չկա:

Վերոգրյալից բխում է, որ արանդարվվ, որի հիման վրա կատարվել է փորձաքննությունը ն որոշվել է համապատասխան առարկայի սառը զենք լինելը, հասանելի եղանակով պաշտոնական որնէ աղբյուրում հրապարակված չէ, այդ 2 Տե՛ս քրեական գործ, հատոր 1-ին, թերթ 15:

6

ստանդարտը կարկի է գտնել միայն համացանցային տիրույթում առկա կայքէջերում, այն դեպքում, երբ Դատարանի համար պարզ չէ, թն այդ կայքերը պաշտոնական են, թե ոչ, որպիսի պայմաններում չի երաշխավորում դրանց համապատասխանությունը բնօրինակին ն առաջացնում է ողջամիտ կասկած դրանցով սահմանված` սառր զենք հանդիսացող դանակների հատկանիշների արժանահավատության վերաբերյալ:

Ընդ որում, հարկ է նան ընդգծել, որ այդ կանոններն ի սկզրանն կազմված են ռուսերենով, իսկ դրանց հայերեն թարգմանված օրինակը հասանելի չէ որնէ աղբյուրում: Ավելին՝ ԼՕՇՐ Ք 51548:2000 «1026ա 014 6613Ըա6աա» Ռուսաարանի Դաշնության ստանդարտը ՀՀ պաշտոնական տեղեկագրերում հրապարակված չէ, հետնաբար չի գործում, որպիսի պայմաններում դրա հիման վրա կատարված դատավարական գործողության արժանահավավությունը ողջամտորեն կասկածի տակ է հայտնվում օրինականության ակզրունքի հնարավոր պահպանված չլինելու տեսաւնկյունից:

ալ կերպ՝ ԼՕՇՐ Թ 51548:2000 «0 0181 ԵԼածաաճ» Ռուսաստանի

Դաշնության ստանդարտը չի բավարարում 6 հասանելիության ն

կանխապտեսելիության չափանիշներին, հետնաբար չի կարող համարվել օրենք, քանի որ չի համապատասխանում իրավական որոշակիության (1655 )Կճլոճեռ) սկզբունքին: Նման պայմաններում հիշյալ արանդարտը հնարավոր չէ կիրառել Կարեն Կարապետյանի կողմից հայտնաբերված առարկայի՝ սառր զենք հանդիսանալու հանգամանքը որոշելիս:

Բացի այդ, ի լրումն վերոհիշյալի Դատարանը փաւավում է, որ փորձաքննությաւն ենթարկված զենքը չի համապատասխանում «Զենքի մասին» ՀՀ օրենքի 6-րդ հոդվածի Էին մասի ժա) կերով սահմանված չափաւնիշներին:

Այսպիսով Դատարանը գալիս է այն եզրահանգման, որ Կարեն

Կարապետյանի արաիքում բացակայում է հանցակազմի, քանի որ ՀՀ ներպետական իրավական համակարգում բացակայում են հաստատված այն արանդարվները, որոնց հիման վրա հնարավոր է հաստատված համարել հայտնաբերված առարկայի՝ սառը զենք լինելու փաստը: Հակառակ մովեցումը խիար կասկածելի է ն նման հեզությունը հիմնված կլինի բացառապես ենթադրության վրա:

7

(-) Այապիսով՝ Կարեն Կարապետյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով նախատեսված հանցագործության կատարման մեջ պետք է ճանաչել անմեղ ն արդարացնել՝ վերջինի արարքում հանցակազմի բացակայության հիմքով (-»»":

10. Վերաքննիչ դատարանը, անփոփոխ թողնելով վիճարկվող դատական ակտը, արձանագրել է. «(..) Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ Առաջին ատյաւնի դատարանը բազմակողմանի ն օբյեկտիվ սվուգմեւն է ենթարկել հիմնական դատալսումների ընթացքում հետազոտված ապացույցների, յուրաքանչյուր ապացույց գնահատել վերարերելիության, թույլատրելիության, հավաստիության, իսկ բոլոր ապացույցների համակցությունը հիմնավորի եզրափակիչ դատավարական ակտ կայացնելու համար բավարարության տեսանկյունից, ինչի արդյունքում` դրանց բազմակողմանի, լրիվ ն օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ, մեղադրյալ Կ.Կարապետյանի մեղավորության մասին չփարատված րոլոր կասկածները մեկնաբանելով նրա օգտին, եկել է իրավաչափ եզրահանգման այն մասին, որ քրեական վարույթով ձեռք բերված ն Առաջին ատյանի դավփարանում պավփշառ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում: հետազոտված ապացույցները բավարար չեն մեղադրյալ Կարեն Կարապետյաւնի անմեղության կանխավարկածը հաղթահարելու, նրա կողմից իրեն մեղսագրված արարքը կատարած լինելու մասին հետնությաւն հանգելու ն այդպիսով մեղադրյալ Կարեն Կարապետյանի նկատմամը մեղադրեւկան վերդիկվ կայացնելու համար:

Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ Առաջին ատյանի դատարանի նման հեզտնությունը բխում է քրեական վարույթով ձեռք բերված ապացույցների բովանդակային վերլուծության ն այդպիսիք վերաբերելի իրավակարգավորումների համավտեքարում գնահատելու արդյունքից, ուստի հակառակի մասին վերաքննիչ բողոքում բերված փաարարկներին համաձայնելու իրավաչափ հիմքեր չկան:

Վերաքննիչ դատարանը մասնավորապես հարկ է համարում նկատել, որ Առաջին ատյանի դատարանն իրավաչափորեն արձանագրել է ներպերական իրավական համակարգում արանդարտների բացակայությունը, որոնց հիման վրա 3 Տե'ս քրեական գործ, հատոր 2-րդ, թերթեր 148-152:

8

հնարավոր է հատրատված համարել Կարեն Կարապերյանի մոտից

հայփնարերված առարկայի՝ սառր զենք լինելու փաստր: Հետնարար, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանն այս կապակցությամի հանգել է վարույթի նյութերից բխող իրավաչափ հետնությունների առ այն, որ քննարկվող դեպքում մեղադրյալի մոտից հայտնաբերված առարկայի՝ սաոր զենք հանդիսանալու հանգաւմանքը որոշելիս կիրառվել են «օրենքին» ներկայացվող պահանջներին չրավարարող արանդարվներ, որոնք ենթեւկա չէին կիրառման:

Այսպես, Վերաքննիչ դատարանը փաստրում է, որ Կարեն Կարապերյանի անձնական խուզարկությամի հայտնաբերված առարկան սառր զենքի հատկանիշներին համապատասխանելու համար նշանակված դատփտատեխնիկական փորձաքննության ընթացքում փորձագերն օգվագորժծել է 1ՕՇ71-Ք51548-2000 «Է102:6ա 014 ՓԵԼՅԸԱՑԱՒ ա» ն «Աթա աԱՂԱՎ6ԸԱ06 ԱՇա0004Ա6 30100020 0թյշ18» վերտառությամբ աղբյուրները: Մինչդեռ Վերաքննիչ դատարանն արձանագիում է, որ 1ՕՇ1 Է 51548-2000 «1102յա 0.14 ՑԵԼՅԸԱՅԱՒ ԱՏ» ստեւնդարտը հնարավոր չէ կիրառել Կարեն Կարապետյանի անձնական խուզարկությամի հայտնաբերված առարկայի՝ սառը զենք հանդիսանալու հանգամանքը որոշելիս, քանի որ այն ընդունված չի եղել լիազոր մարմնի կողմից, պատշաճ կերպով հրապարակված ն հասանելի չի եղել, անգամ հասանելի չի եղել հայերեն թարգմանությամբ, ն րատ այդմ` այդ ստանդարտի հնարավոր հասցեավերի, տվյալ դեպքում՝ մեղադրյալ Կարեն Կարապետյան, չր կարող ն պարտավոր չր հիր վարքագիծը

համապատասխանեցնել դրանով սահմանված կանոնների պահանջներին:

Այլ խոսքով, Վերաքննիչ դատարանը եզրահանգում է, որ խնդրո առարկա դանակը սաոր զենքի հատկանիշներին համապատասխանելու համար նշանակված դատատեխնիկական փորձաքննության ընթացքում կիրառված արանդարտը չի բավարարում «հասանելիության» ն «կանխատեսելիության» չափանիշներին, հետնաբար չի կարող համարվել «օրենք», քանի որ չի համապատասխանում իրավական որոշակիությանն (Ւ65 )ԿԱԼԸնէճ) սկզբունքին:

Ինչ վերաբերում է բողոքի հեղինակի այն պնդումներին, որ «Զենքի մասին» ՀՀ օրենքով փրվել է սաոր զենքի հասկացությունը, րար այդմ էլ՝ այն կանխատեսելի է քաղաքացիների համար ն սահմանում է նրանց վարքագիծը, ապա Վերաքննիչ

9

դատարանը փաստում է, ոլ թեն «Զենքի մասին» ՀՀ օրենքով ընդհանուր առմամբ մտվել է: սաոր զենքի հասկացությունը ն նկարագրությունը, սակայն յուրաքանչյուր կոնկրետ դեպքում անձի մոտից հայտնաբերված առարկայի սառր զենք հանդիսանալու փաստի ցհաստրատվւմ է բացառապես փորձագետի

եզիակացությամի, հետնաբար որքանով էլ «Զենքի մասին» ՀՀ օրենքը լինի հասանելի ն կանխատեսելի, փորձաքննության ընթացքում անձին վերագրվող հանցագործության առարկայի նկատմամբ, միննույնն է, կիրառվում են հիշյալ ստանդարվեերը: Հատնաբար, հակառակի վերաբերյալ բողոքի հեղինակի պնդումները հիմնավոր չեն:

Ամիուխկով վերոշարադրյալը ն ` արձանագրելու որ 6 մեղադրյալ Կ.Կարապետյանի անմեղությունը ՀՀ քրեական օրենսգրքի (2003 թվականի ապրիլի 18-ի) 235-րդ հոդվածի 4րդ մասով նախատեսված հանցանքի կատարման մեջ ճանաչելու ն իրեն մաղսագրվող արարքը կատարած չլինելու հիմքով նրան արդարացնելու վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի հետնությունը հիմնավոր է ն բխում է վարույթի փաստական հանգամանքներից, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ վերաքննիչ բողոքի հիմքերի ն հիմնավորումների սահմաններում: Առաջին ատյանի դատարանի դավաւվճիոր բեկանելու իրավաչափ հիմքեր չկան, Առաջին ատյանի դատարանի կողմից թույլ չեն տրվել նյութական կամ դատավարական նորմերի այնպիսի խախտումներ, որոնք ազդել են կամ կարող էին ազդել գործով ճիշտ որոշում կայացնելու վրա, այսինքն՝ բացակայում են վիճարկվող դատական ակտը բեկանելու կամ փոփոխելու հիմքերը (-.)»":

Վճոաբեկ դատարանի հիմնավորումները ն եզրահանգումը.

1. Սույն վարույթով Վճռաբեկ դատարանի առջն բարձրացված իրավական հարցը հետնյալն է. հիմնավորված է արդյո՛ք Կ.Կարապետյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 1235րդ հոդվածի 4րդ մասով առաջադրված մեղադրանքում արդարացնելու վերաբերյալ ստորադաս դատարանների հետնությունը:

Հ Տե՛ս քրեական գործ, հատոր 3-րդ, թերթեր 58:59:

10

12. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 252-րդ հոդվածի 1ին մասի համաձայն՝ «Փորձաքննություն կատարվում է, երբ վարույթի համար նշանակություն ունեցող հանգամանքները պարզելու նպապտաւկով անհրաժեշտ են գիվաության, տեխնիկայի, արվեատի, արհեարի կամ այլ|Րլ թբնագավառում, այդ թվում համապատասխան հետազոտությունների մեթոդիկայի բնագավառում հատուկ գիտելիքներ»:

Նույն օրենսգրքի 259-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ «Փորձագեւրի եզրակացության մեջ նշվում են՝

1 փորձաքննության կատարման ժամանակը ն վայրը.

2) փորձագետի անունը ն ազգանունը, նրա մասնագիվպաւկուն ձեռնհասությունը, հավաստող տվյալները.

3) փորձաքննության կատարմեւն հիմքը.

4) փորձաքննության փեսակը.

5) փորձաքննության կատարման ընթացքում օգտագործված քրեական վարույթի նյութերը, այդ թվում իրեղեն ապացույցները, նմուշները ն այլ օբյեկտներ.

6) փորձաքննության կատարմանը մասնակցած անձինք.

1 կատարված հետազոցտությունեի նե կիրառված մեթոդների

նկարագրությունը.

8/ առաջադրված հարցերի հիմնավորված պազտասխաւնները.

9) հետազոտության ընթացքում ի հայտ եկած այն հանգամանքները, որոնք, փորձագետի կարծիքով, կարող են նշանակություն ունենալ վարույթի համար»:

12.1. Տվյալ քրեադատավարական նորմի ձնակերպումից հետնում է, որ փորձաքննությունը սերտորեն կապված է ապացուցման գործընթացի, այն է՝ վարույթի համար նշանակություն ունեցող հանգամանքներ հաստատելու կամ հերքելու նպատակով ապացույցներ հավաքելու հետ, որն իրականացվում է հատուկ գիտելիքների կիրառմամբ՝ փորձագիտական եզրակացություն տալու միջոցով, ն որը որոշակի պահանջների բավարարման դեպքում ճանաչվում է որպես թույլատրելի ապացույց ն դրվում դատավարական ակտի հիմքում:

Փորձաքննության արդյունք հանդիսացող փորձագիտական եզրակացությունը՝ որպես ապացույցի ինքնուրույն տեսակ, գնահատում է վարույթն իրականացնող

1

մարմինը՝ առաջնորդվելով ապացույցների գնահատման ընդհանուր կանոններով ն հաշվի առնելով ապացույցի այս տեսակի առանձնահատկությունները: Վճռաբեկ դատարանը, ապացույցի այս տեսակի գնահատման կապակցությամբ արձանագրել է, որ փորձագետի եզրակացությունն ապացույցների տեսակներից մեկն է ու որպես այդպիսին չունի նախապես հաստատված ապացույցի ուժ, իսկ դրա գնահատման նկատմամբ կիրառելի են ապացույցների գնահատման ընդհանուր կանոնները»:

Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի (այսուհետ՝ նան Եվրոպական դատարան) նախադեպային իրավունքը նս ճանաչում է գիտականորեն հիմնավորված փորձագիտական եզրակացություննրը որպես ապացույց օգտագործելու հնարավորությունը, ինչը դիտարկվում է արդար դատաքննության իրավունքի սահմաններում::

3. Վերոշարադրյալից բխում է, որ ինչպես ցանկացած ապացույց, այնպես էլ փորձագետի եզրակացություն, ենթակա է գնահատման թույլատրելիության, վերաբերելիության ու արժանահավատության տեսանկյունից` հաշվի առնելով ապացույցի այս տեսակի առանձնահատկությունները:

13.1. Ապացույցի վերոնշյալ հատկանիշների առնչությամբ Վճռաբեկ դատարանը Արարատ Ավագյանի ն Վահան Սահակյանի գործով իրավական դիրքորոշում է արտահայտել այն մասին, որ. «Ապացույցների թույլատրելիության հատկանիշը վերաբերում է դրանց ձնական կողմին: Դրա էությունը կազմում է ապացույցները ձեռք բերելիս օրենքով նախատեսված դատավարական պահանջների

պահպանվածությունը ն ենթադրում է.

- աղբյուրի օրինականություն՝ ապացույցի պետք է ձեռք բերվի միայն օրենքով սահմանված աղբյուրներից (ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 104-րդ հոդվածի 2-րդ մաս),

5 Տե՛ս, ողամուտ ուաոռմ, Վճռաբեկ դատարանի՝ Արայիկ Խաչատրյանի գործով 2015 թվականի մարտի 27-ի թիվ ԿԴԼ/0006/01/14 որոշման 16-րդ կետը:

6 Տե՛ս, 1ուօ- ճնո, Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի` Թծուտ`ի . ատեն գործով 1985 թվականի մայիսի 6-ի վճիռը, գանգատ թիվ 8658/79 ն. Թոռոճտ1611թ- ս. ատեՂո գործով 1991 թվականի օգոստոսի 28-ի վճիռը, գանզատներ թիվ 11170/84, 12876/87 ն 13468/87:

12

- ձեռքբերման միջոցների օրինականություն՝ պետք Լ պահպանված լինեն ապացույցների ձեռքրելմաւնն ուղղված գործողություններ կատարելուն օրենքով առաջադրված պահանջները,

- դատավարական ձնակերպում՝ ապացույցը, դրա ձեռքբերման գործընթացը պետք է օրենքով սաւհմանված կարգով ենթարկվեն դատավարական ձնակերպման,

- լիազորված սուրյեկվ` այն պետք է արացված լինի ապացույց ձեռք բերելու լիազորությամբ օժվված սուբյեկտի կողմից:

Ապացույցն անթույլատրելի ճանաչելու հիմքերը հարակ սահմանված են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 105-րդ հողվածով»՛:

13.2. Վերոշարադրյալ դիրքորոշման հաշվառմամբ՝ Վճռաբեկ դատարանը փաստում է, որ փորձագետի եզրակացության թույլատրելիությունը գնահատելիս անհրաժեշտ է հաշվի առնել փորձաքննություն նշանակելու ն կատարելու դատավարական կարգը պահպանված լինելը, փորձագետի եզրակացությունը կազմելու ճշտությունը ն դրա մեջ օրենքով նախատեսված բոլոր ռեկվիզիտների առկայությունը, հետազոտության ներկայացված օբյեկտների ձեռքբերման ն պահպանման դատավարական կարգը պահպանված լինելըձ:

14. Անդրադառնալով սույն վարույթի փաստական հանգամանքներին՝ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ.

- անձնական խուզարկությամբ Կ.Կարապետյանից վերցված առարկայի՝ սառը զենք լինելու հանգամանքը պարզելու համար նշանակվել է սառը զենքի դատատեխնիկական փորձաքննություն»,

չ` պարզելու համար, թե արդյոք անձնական խուզարկությամբ

Կ.Կարապետյանից վերցված առարկան հանդիսանում է սառը զենք՝ այդ թվում դրա տեսակը, փորձագետը ներկայացված առարկայի արտաքին հատկանիշները համադրել է տեղեկատու գրականության տվյալների հետ: Արդյունքում փորձագետն արձանագրել է, որ համեմատելով տվյալ դանակի չափային ն կառուցվածքային 7 Տե՛ս Վճռաբեկ դատարանի` Արարա Ավագյանի ն Վահան Սահակյանի գործով 2014 թվականի հոկտեմբերի 31-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշման 311-րդ կետը:

Ց Տես Վճռաբեկ դատարանի` Հայկ Պետրոսյանի գործով 2025 թվականի հունվարի 10-ի թիվ ԵԴ/0205/01/20 որոշումը:

5 Տե՛ս քրեական զործ, հատոր 1-ին, թերթ 12:

Թ

հատկանիշները տեղեկատու աղբյուրների ն Ռ 51548 - 2000 ԳՕՍՏ-ի տվյալների հետ պարզվեց, որ ան իր ընդհանուր հատկանիշների համակցությամբ

համապատասխանում է սառը զենք հանդիսացող գոյատնման դանակներին ներկայացվող ԳՕՍՏ-ի պահանջներին ն հանդիսանում է քաղաքացիական շեղբավոր սառը զենք",

- ԿԿարապետյանին ՀՀ նախկին քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով մեղադրանք է առաջադրվել քաղաքացիական շեղբով սառը զենք հանդիսացող երկկողմանի սահմանափակիչով գործարանային արտադրության գոյատնման դանակ ապօրինի կերպով կրելու համար",

- վերագրվող արարքը կատարելու մեջ Կ.Կարապետյանի մեղավորությունն ապացուցված չլինելու հետնությունն Առաջին ատյանի դատարանը պատճառաբանել է հետնյալ կերպ. այն ստանդարտը, որի հիման վրա կատարվել է փորձաքննությունը ն որոշվել է համապատասխան առարկայի սառը զենք լինելը, հասանելի եղանակով պաշտոնական որնէ աղբյուրում հրապարակված չէ, այդ ստանդարտը կարելի է գտնել միայն համացանցային տիրույթում առկա կայքէջերում, այն դեպքում, երբ պարզ չէ այդ կայքերը պաշտոնական են, թե ոչ, որպիսի պայմաններում չի երաշխավորում դրանց համապատասխանությունը բնօրինակին ն առաջացնում է ողջամիտ կասկած դրանցով սահմանված՝ սառը զենք հանդիսացող դանակների հատկանիշների արժանահավատության վերաբերյալ:

Առաջին ատյանի դատարանը նան նշել է, որ «ԲՕՇՂ Ե 51548-2000 «ԷԼ ոճ ՑԵԵԼՑՅԵ 8» Ռուսաստանի Դաշնության ստանդարտ, ՀՀ պաշտոնական տեղեկագրերում հրապարակված չէ, հետնաբար չի գործում, որպիսի պայմաններում դրա հիման վրա կատարված դատավարական գործողության

արժանահավատությունը ողջամտորեն կասկածի տակ է հայտնվում

օրինականության սկզբունքի հնարավոր պահպանված չլինելու տեսանկյունից: Այլ կերպ այն չի բավարարում հասանելիութան ն -կանխատեսելիության չափանիշներին, հետնաբար չի կարող համարվել օրենք քանի որ չի համապատասխանում իրավական որոշակիության (165 )սԱ1Շճէճ) սկզբունքին:

օ Տե'ս սույն որոշման 8-րդ կետը:

"Տե՛ս սույն որոշման 7-րդ կետը:

14

Բացի այդ, Առաջին ատյանի դատարանն արձանագրել է, որ փորձաքննության ենթարկված զենքը չի համապատասխանում «Զենքի մասին» ՀՀ օրենքի 6-րդ հոդվածի Լին մասի ժա) կետով սահմանված չափանիշներին:

Արդյունքում, Առաջին ատյանի դատարանը եկել է այն եզրահանգման, որ Կ.Կարապետյանի արարքում բացակայում է հանցակազմը, քանի որ ՀՇ ներպետական իրավական համակարգում բացակայում են հաստատված այն ստանդարտները, որոնց հիման վրա հնարավոր է հաստատված համարել հայտնաբերված առարկայի՝ սառը զենք լինելու փաստը: Հակառակ մոտեցումը խիստ կասկածելի է ն նման հետնությունը հիմնված կլինի բացառապես ենթադրության վրա:

- Վերաքննիչ դատարանը, մերժելով դատախազի վերաքննիչ բողոքը, ըստ էության համաձայնել է Առաջին ատյանի դատարանի պատճառաբանություններին»:

Ֆ. Սոյն որոշման 12132րդ կետերում արտահայտված իրավական

դիրքորոշումների լույսի ներքո անդրադառնալով առաջադրված մեղադրանքում Կ.Կարապետյանին արդարացնելու եզրահանգման հիմքում դրված ստորադաս դատարանների փաստարկին առ այն, թե ներպետական իրավական համակարգում բացակայում են այն ստանդարտները, որոնցով պետք է գնահատել անձնական խուզարկությամբ Կ.Կարապետյանից վերցված առարկայի՝ սառը զենք լինելու հանգամանքը, Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ ՀՀ նախկին քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասը բլանկետային է, ուստի այն պետք է դիտարկել Կ.Կարապետյանին վերագրվող արարքի կատարման պահին գործող «Զենքի մասին» ՀՀ օրենքի՝ սառը զենքի հասկացությունը բացահայտող ն քաղաքացիական ն ծառայողական զենքի շրջանառության վրա տարածվող սահմանափակումները սահմանող դրույթների հետ համակցության մեջ:

Այսպես, Կ.Կարապետյանին վերագրվող արարքի կատարման պահին գործող՝ «Զենքի մասին» ՀՀ օրենքի 1-ին հոդվածի «գ» կետով սառը զենքը բնութագրվում է որպես «/Մ)արդու մկանային ուժի օգնությամի, օրյեկտի հետ անմիջական շփման ժամանակ այն խոցելու համար նախատեսված զենք», նույն օրենքի 6-րդ հոդվածի ռ Տե՛ս սույն որոշման 9-րդ կետը:

5 Տե՛ս սույն որոշման 10-րդ կետը:

5

Լին մասի «Ժա» կետը սահմանում է, որ «արգելվում է որպես քաղաքացիական ն ծառայողական զենք՝ շրջանառության մեջ մտցնել 90 մմ-ից ավելի երկարության շեղբով կամ սայրով շեղբավոր սաոր զենք ն դանակներ, որոնց շեղբը կամ սայրը հատուկ կոճակը կամ լծակը սեղմելու միջոցով ինքնարերարար դուրս է գալիս բոնակից ն ամրակցվում կամ դուրս է գալիս րբոնակից ծանրության ուժի կամ արագացված շարժմեւն ազդեցության փակ ն ինքնաբերարար ամրակցվում»:

Նման պայմաններում, Վճռաբեկ դատարանն իր անհամաձայնությունն է հայտնում Առաջին ատյանի դատարանի պնդմանն առ այն, որ ՀՀ ներպետական իրավական համակարգում բացակայում են այն ստանդարտները, որոնց հիման վրա հնարավոր է հաստատված համարել Կ.Կարապետյանի անձնական խուզարկությամբ հայտնաբերված առարկայի՝ քաղաքացիական շեղբով երկկողմանի

սահմանափակիչով գործարանային արտադրության գոյատնման դանակի սառը զենք հանդիսանալու փաստը: Վերոշարադրյալից հետնում է, որ սառը զենքի բնութագրիչ հատկանիշները ն քաղաքացիական ու ծառայողական զենքի շրջանառության վրա տարածվող սահմանափակումները հստակ օրենսդրական կարգավորում ունեն: Այլ հարց է, որ այդ բնութագրիչ հատկանիշների առկայությունը պարզելու համար անհրաժեշտ են համապատասխան ոլորտի հատուկ գիտելիքներ:

15.1. Սույն վարույթի փաստական հանգամանքներից բխում է, որ կոնկրետ դեպքում նշանակված սառը զենքի փորձաքննության ընթացքում՝ պարզելու համար անձնական խուզարկությամբ Կ.Կարապետյանից վերցված առարկայի՝ սառը զենք լինելու հանգամանքը, ինչպես նան դրա տեսակն ու բնութագրիչ հատկությունները, փորձագետը ներկայացված առարկայի արտաքին հատկանիշները համադրել է տեղեկատու գրականության տվյալների հետ, որի արդյունքում եզրահանգել է, որ տվալ| լքառարկան իր ընդհանուր հատկանիշների համակցությամբ համապատասխանում է սառը զենք հանդիսացող գոյատնման դանակներին ներկայացվող պահանջներին ն հանդիսանում է քաղաքացիական շեղբավոր սառը զենք: Այսինքն՝ ներկայացված առարկայի՝ սառը զենք լինելու հանգամանքը որոշելու համար, փորձագետն օգտվել է գիտական ն տեղեկատու աղբյուրներից, դրանք համեմատության մեջ դիտարկելով տվյալ դանակի չափային ն կառուցվածքային հատկանիշների հետ:

16

15.2. Վերոգրյալի հետ մեկտեղ, իրավաչափ համարելով ստորադաս դատարանների եզրահանգումն՝ Ձ:առ այն, որ փորձաքննության կատարման ընթացքում օգտագործված Ռուսաստանի Դաշնության ստանդարտը չի բավարարում «հասանելիության» ն «կանխատեսելիության» չափանիշներին, Վճռաբեկ դատարանն անհրաժեշտ է համարում ընդգծել, որ հիշյալ ստանդարտը, գիտական աղբյուրների հետ մեկտեղ, սույն վարույթով կիրառվել է ոչ թե որպես հանցակազմը սահմանող օրենսդրական ակտ, այ փորձագետի կողմից օգտագործվել է որպես տեղեկատու գրականություն, -հետնապես նշված ստանդարտի օգտագործումը չի ենթադրում փորձաքննության կատարման կարգի էական խախտում, որը կբացառեր փորձագետի եզրակացությունը որպես թույլատրելի ապացույց օգտագործելու հնարավորությունը::

16. Նման պայմաններում Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ Կ.Կարապետյանին ՀՀ նախկին քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով առաջադրված մեղադրանքում արդարացնելու վերաբերալ ստորադաս դատարանների հետնությունը հիմնավորված չէ:

17. Վերոգրյալի հիման վրա, Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ սույն գործով ստորադաս դատարանները, Կ.Կարապետյանին ՀՀ նախկին քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով առաջադրված մեղադրանքում արդարացնելով, թույլ են տվել նյութական օրենքի ոչ ճիշտ կիրառում, ինչպես նան պատշաճ գնահատման չենթարկելով սույն գործով ձեռք բերված ապացույցները ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 22-րդ հոդվածով սահմանված՝ պատշաճ ապացուցման քրեադատավարական սկզբունքի խախտում: Նշված խախտումերն իրենց բնույթով էական են ն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 387-րդ հոդվածի համաձայն՝ հիմք են Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը ն այն անփոփոխ թողնելու մասին Վերաքննիչ դատարանի որոշումը բեկանելու համար:

ՀՇետնաբար, Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2023 թվականի դեկտեմբերի 18-ի դատավճիռը ն այն անփոփոխ թողնելու մասին ս Տես Վճռաբեկ դատարանի` Հայկ Պեւրոսյանի գործով 2025 թվականի հունվարի 10-ի թիվ ԵԴ/0205/01/20 որոշումը:

17

Վերաքննիչ դատարանի՝ 2024 թվականի ապրիլի 26-ի որոշումը պետք է բեկանել ն վարույթը փոխանցել Երնան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան՝ նոր քննության:

Նոր քննության ընթացքում Երնան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը պետք է սույն վարույթում առկա ապացույցների, այդ թվում թիվ 106222 փորձագիտական եզրակացության, համակցությամբ որոշ ներկայացված մեղադրանքում Կ.Կարապետյանի մեղավորության կամ անմեղության հարցը հանգելով համապատասխան հետնության:

Ելնելով վերոգրյալից ն ղեկավարվելով Հայաստանի Հանրապետության Սահմանադրության 162-րդ, 163րդ ն 17-րդ հոդվածներով, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 31րդ, 34-րդ, 264-րդ, 28-րդ, 36-րդ, 363-րդ ն 385-387-րդ հոդվածներով՝ Վճռաբեկ դատարանը

ՈՐՈՇԵՑ

Կարեն Արմենի Կարապետյանի վերաբերյալ Երնան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2023 թվականի դեկտեմբերի 18-ի դատավճիռը ն ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի՝ 2024 թվականի ապրիլի 26-ի որոշումը բեկանել ու վարույթը փոխանցել Երնան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան՝ նոր քննության:

Որոշումն օրինական ուժի մեջ է մտնում կայացնելու օրը:

Նախագահող՝ Հ.ԱՍԱՏՐՅԱՆ

Դատավորներ՝ Ս.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆ

ՏՕ) Ը, :.9ՃԳՐԻԳՈՐՅԱՆ

ԱԴԱՆԻԵԼՅԱՆ

Լ.ԹԱԴԵՎՈՍՅԱՆ

Ա.ՊՈՂՈՍՅԱՆ