Բաբախանյան — ԵԴ/0630/01/18

Թ աո. ԵԴ/0630/01/18

ԱՅԱԱՆ 427:

Ըբթ ՔԱՏՏՆ երուն

ան ՆԽ ՈՉ Ֆո

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ

ՎՃՌԱԲԵԿ ԴԱՏԱՐԱՆ

ՈՐՈՇՈՒՄ

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ

Երնան քաղաքի առաջին ատյանի

ընդհանուր իրավասության դատարան,

նախագահող դատավոր՝ Վ.Միսակյան

Հայաստանի Հանրապետության

վերաքննիչ քրեական դատարան,

նախագահող դատավոր՝ Ս.Մարաբյան

դատավորներ՝ Կ.Ամիրյան

Մ.Մակյան

2024 թվականի օգոստոսի 26-ին քաղաք Երնանում

ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի հակակոռուպցիոն պալատի կոռուպցիոն

հանցագործությունների քննութան դատական կազմը (այսուհետ` Վճռաբեկ դատարան),

նախագահությամբ՝ Ա.ԿՐԿՅԱՇԱՐՅԱՆԻ

մասնակցությամբ դատավորներ՝ Ե.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆԻ

Ո.ՄԽԻԹԱՐՅԱՆԻ

Ս.ՉԻՉՈՅԱՆԻ

Դ.ՎԵՔԻԼՅԱՆԻ

գրավոր ընթացակարգով քննության առնելով Կարեն Օնիկի Բաբախանյանի վերաբերյալ ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի (այսուհետ նան՝ Վերաքննիչ դատարան) 2023 թվականի փետրվարի 9-ի որոշման դեմ ՀՀ գլխավոր դատախազի տեղակալ Գ.Բաղդասարյանի վճռաբեկ բողոքը,

2

ՊԱՐԶԵՑ

Վարույթի դատավարական նախապատմությունը.

1. Երնան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի (այսուհետ՝ նան Առաջին ատյանի դատարան) 2022 թվականի նոյեմբերի 22-ի որոշմամբ ամբաստանյալ ԿԲաբախանյան՝ պաշտպան Ա.,ԹԺամրազյանի միջնորդությունը բավարարվել է ն Կ.Բաբախանյանին, ի թիվս այլնի, 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի (այսուհետ նան՝ ՀՀ նախկին քրեական օրենսգիրք) 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով (2 դրվագ), 34-178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի Լին կետով (2 դրվագ), 38-34-312-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով (5 դրվագ) մեղսագրված արարքները համապատասխանաբար վերաորակվել են 2021 թվականի մայիսի 5-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի (այսուհետ նան՝ ՀՀ գործող քրեական օրենսգիրք) 255-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով (2 դրվագ), 44-255-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով (2 դրվագ), 46-44-436-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով (5 դրվագ), ն քրեական պատասխանատվության ենթարկելու վաղեմության ժամկետն անցնելու հիմքով քրեական հետապնդումը դադարեցվել է, իսկ քրեական գործի վարույթը կարճվել:

2. Երնան քաղաքի դատախազության դատախազ Ա.Դանիելյանի վերաքննիչ բողոքի քննության արդյունքում Վերաքննիչ դատարանի 2023 թվականի փետրվարի 9-ի որոշմամբ Առաջին ատյանի դատարանի որոշումը թողնվել է անփոփոխ:

3. Վերաքննիչ դատարանի վերոնշյալ որոշման դեմ ՀՀ գլխավոր դատախազի տեղակալ Գ.Բաղդասարյանը բերել է վճռաբեկ բողոք, որը Վճռաբեկ դատարանի 2023 թվականի հուլիսի 1-ի որոշմամբ ընդունվել է վարույթ ն սահմանվել է դատական վարույթի իրականացման գրավոր ընթացակարգ:

Վճոաբեկ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները ն պահանջը.

Վճռաբեկ բողոքը քննվում է հետնյալ հիմքերի սահմաններում՝ ներքոհիշյալ հիմնավորումներով.

4. Բողոքի հեղինակի պնդմամբ՝ Վերաքննիչ դատարանի դատական ակտով թույլ է տրվել դատական սխալ՝ նյութական օրենքի հիմնարար խախտումներ, այն է՝ կիրառվել է ՀՀ գործող քրեական օրենսգրքի 9-րդ հոդվածի 2րդ մասը, որը ենթակա չէր կիրառման ն չի կիրառվել նույն օրենգրքի 9-րդ հոդվածի 4-րդ մասը, որը ենթակա էր

3

կիրառման, կիրառվել է ՀՀ նախկին քրեական օրենսգրքի 75-րդ հոդվածի 1-ին մասի 2- րդ կետը, որը ենթակա չէր կիրառման ն չի կիրառվել ՀՀ նախկին քրեական օրենսգրքի 75-րդ հոդվածի 1-ին մասի 3-րդ կետը, որը ենթակա էր կիրառման, ինչպես նան սխալ է մեկնաբանվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 9-րդ հոդվածի 2-րդ մասը, ինչն ազդել է վարույթի ելքի վրա:

4.1. Մասնավորապես, բողոք բերած անձը նշել է, որ ստորադաս դատարանները մի դեպքում հետադարձ ուժ են տվել ՀՀ գործող քրեական օրենսգրքի 3-րդ հոդվածի 17-րդ կետով սահմանված հափշտակության, պատճառած գույքային վնասի կամ հանցավոր ճանապարհով ձեռք բերված կամ ստացված գույքի կամ օգուտի չափերը նախատեսող օրենքին, իսկ մյուս դեպքում, ըստ էության, կիրառել են ՀՀ նախկին քրեական օրենսգրքի 75-րդ հոդվածի 1-ին մասի 2-րդ կետը, որը սահմանում է միջին ծանրության հանցագործութան համար` քրեական պատասխանատվության ենթարկելու վաղեմության ժամկետները, այն դեպքում, երբ ամբաստանյալին վերագրվող արարքները, կատարման պահին գործող քրեական օրենսգրքի համաձայն, չեն դասվել միջին ծանրության հանցագործությունների շարքին:

Միննույն ժամանակ, բողոքաբերը նշել է, որ ամբաստանյալ Կ.Բաբախանյանին մեղսագրվող ՀՀ նախկին քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով (Զ դրվագ), ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի Լին կետով (2 դրվագ), ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-34-312-րդ հոդվածի 3-րդ մասի Լին կետով (5 դրվագ) նախատեսված միջին ծանրության հանցանքների կատարման համար որպես քրեական պատասխանատվության ենթարկելու վաղեմության ժամկետ սահմանվել է 10 տարին, դրանք ՀՀ գործող քրեական օրենսգրքի պայմաններում համապատասխանում են 255-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով (2 դրվագ), 44-255-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3- րդ կետով (2 դրվագ), 46-44-436-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով (5 դրվագ) նախատեսված միջին ծանրության հանցավոր արարքներին, որոնց համար քրեական պատասխանատվության ենթարկելու վաղեմության ժամկետը նույնպես 10 (տասը) տարի է:

42. Բողոքաբերի պնդմամբ՝ հափշտակության, պատճառած գույքային վնասի կամ հանցավոր ճանապարհով ձեռք բերված կամ ստացված գույքի կամ օգուտի չափերը նախատեսող՝ օրենսգրքի կարգավորումները հանդիսացել են ոչ թե «արարքի

4

հանցավորությունը լրիվ կամ մասնակիորեն վերացնող» կամ «պատիժը մեղմացնող» օրենսդրություն, այլ ամբաստանյալ Կ.Բաբախանյանի վիճակն այլ կերպ բարելավող օրենսդրություն, որին կարող էր տրվել հետադարձ ուժ՝ միայն օրենքով նախատեսված լինելու պարագայում:

5. Վերոշարադրյալի հիման վրա բողոքի հեղինակը խնդրել է ամբողջությամբ բեկանել Վերաքննիչ դատարանի 2023 թվականի փետրվարի 9-ի որոշումը ն կայացնել դրան փոխարինող դատական ակտ:

Վճռաբեկ բողոքի քննության համար էական նշանակություն ունեցող փաստական հանգամանքները.

6. ԿԲԲաբախանյանին, ի թիվս այլնի, մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ նախկին քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1ին կետով (2 դրվագ), 34-178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի Լին կետով (2 դրվագ), 38-34312րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով (5 դրվագ) այն հանցավոր արարքների համար, որ. «/ԲՆ)ա առանձնապես խոշոր չափերի գումարներ խարդախությամբ հափշվակելու դիտավորությամբ, ծանոթացել է ՀՀ մի շարք քաղաքացիների հետ ն տեղեկանալով, որ նրանք ցանկանում են պարտադիր ժամկետային զինվորական տարիքի հասած, ինչպես նան արդեն ՀՀ զինված ուժեր զորակոչված իրենց զավակներին ազաւտել զինվորական ծառայությունից կամ նրանց օգտին կատարել այլ գործողություններ, ներկայացել է որպես լայն կապեր ունեցող անձնավորություն ն վերջիններիս համոզելու եղանակով դրդել է առանձնապես խոշոր չափերի կաշառք տալ իր ծանոթ պաշտոնավտար անձանց: Հիշյալ փաստերը ներկայացնելով որպես իրականություն՝ ներգործել է քաղաքացիների գիտակցության ն կամքի վրա ու նրանց գցելով մոլորության մեջ ափացել է վերջիններիս համաձայնությունը ն 2016 թվականի մարտ ամսից մինչն 2017 թվականի հունիս ամիսն ընկած ժամանակահատվածում նրանցից մաս-մաս ստացել ն խարդախությամբ հափշտակել է խոշոր ն առանձնապես խոշոր չափերի գումարներ (..):

Այսպես՝

Կարեն Բաբախանյանը 2016 թվականի փերրվար ամսին ծանոթանալով նույն թաղամասի բնակիչ Սերգեյ Չիլինգարյանի հեւ ն վերջինիցս տեղեկանալով որդուն՝ Գեորգի Չիլինգարյանին զինվորական ծառայությունից ազատելու մտադրության

5

մասին, Սերգեյ Չիլինգարյանին համոզել, դրդել է նշված հարցր լուծելու նպատակով՝ իր միջոցով ծանոթ պաշտտնաւտար անձանց տփալ առանձնապես խոշոր չափերով կաշառք: Մինչդեռ Կարեն Բարախանյանն ունենալով առանձնապես խոշոր չափերի գումար հափշտակելու դիտավորություն, գիտակցելով իր կողմից Գեորգի Չիլինգարյանին զինվորական ծառայությունից ազատելու խոարումի կափարելու անհնարինությունը ն նպավպտակ չունենալով կաշառքի առարկան որնէ մեկին փոխանցելու՝ սփացել է Սերգեյ Չիլինգարյանի համաձայնությունը, որից հետո 2016թ. մարտ ամսվա ընթացքում Երեան քաղաքի Շենգավիթ վարչական շրջանում վերջինիցս մաս՛մաս արացել ն խարեությամի հափշտակել է առանձնապես խոշոր չափերի՝ 4.799.300 ՀՀ դրամին համարժեք 10.000 ԱՄՆ դոլար գումար:

Բացի այդ, Կարեն Բաբախանյանը 2016 թվականի օգռարոս-սեպտեմբեր ամիսներին ծանոթանալով Թելման Մելքոնյանի հետ ն վերջինիցս տեղեկանալով որդուն` ԼՂՀ Հադրութի շրջանի /Մեխակավան/ թիվ 59703 զորամասի պարտադիր ժամկետային զինծառայող Տիգրան Մելքոնյանին զինվորական ծառայության համար ոչ պիտանի ճանաչելու ն վաղաժամ ազատելու նրա մփադրության մասին, Տիգրան Մելքոնյանին համոզել, դրդել է նշված հարցը լուծելու նպատակով իր միջոցով ծանոթ պաշտոնավաւը անձանց տալ առանձնապես խոշոր չափերով կաշառք: Մինչդեռ Կարեն Բարախանյանն ունենալով առանձնապես խոշոր չափերի գումար հափշտակեու դիտավորություն, գիվաակցելով իր կողմից Տիգրան Մելքոնյանին զինվորական ծառայությունից ազատելու խոստումը կատարելու անհնարինությունը ն նպատակ չունենալով կաշառքի առարկան որնէ մեկին փոխանցելու սվփացել է վերջինիս համաձայնությունը, որից հետ 2016թ. սեպտեմբեր-հոկտեմբեր ամիսներին Երնան քաղաքի Շենգավիթ վարչական շրջանում Թելման Մելքոնյանից արացել է 4.000 ԱՄՆ դոլար, իսկ այնուհերն Արմավիրի մարզի Փարաքար համայնքում (Թելման Մելքոնյանի հորեղբոր որդի Արման Մելքոնյանից նա 5.000 ԱՄՆ դոլար գումար՝ այդ կերպ խաբեության եղանակով հափշտակել առանձնապես խոշոր չափերի` 4.260.570 ՀՀ դրամին համարժեք 9.000 ԱՄՆ դոլար գումար:

Բացի այդ, Կարեն Բարախանյանը 2016թ. դեկտեմբեր-2017թ. հունվար ամիսների ընթացքում հանդիպելով իր ծանոթ Վալոդ Ուսոյանին նե վերջինիցս տեղեկանալով որդուն՝ ԼՂՀ Հադրութի շրջանի թիվ 25918 /Արայի լեռ/ զորամաս հոգեկան խնդիրների

6

պատճառով սահմանավակումներով, այն է` միայն ոչ շարային ծառայության համար զորակոչված որդու՝ Ավեր Ուսոյանին ծառայության համար պիտանի դարձնելու ն զինվորական գրքույկում ծառայությանը լրիվ պիտանի լինելու վերաբերյալ նշում կատարելու մտադրության մասին, Վալող Ուսողյանին համոզել, դրդել է նշված հարցը լուծելու նպատակով իր միջոցով ծանոթ պաշտոնապտաւլր անձանց տփալ առանձնապես խոշոր չափերով կաշառք: Մինչդեռ Կարեն Բարախանյանն ունենալով խոշոր չափերի գումար հափշտակելու դիտավորություն, գիտակցելով իր կողմից Ավետ Ուսռյանի օգտին նման գործողություններ կատարելու խռարման անհնարինությունը ե նպատակ չունենալով կաշառքի առարկան որնէ մեկին փոխանցելու՝ սվացել է Վալոդ Ուսռոյանի համաձայնությունը (. ..):

Բացի այդ, Կարեն Բարախանյանը 2017թ. փետրվար ամսին Աննա Սահակյանի միջոցով ծանոթանալով վերջինիս քույր Վարդանուշ Սահակյանի հետ ն նրանից տեղեկանալով զորակոչային տարիքում գտնվող որդուն Մանվել Խաչատրյանին, զինվորական ծառայությունից ազավտելու նրա մտադրության մասին, Վարդանուշ Սահակյանին համոզել, դրդել է նշված հարցր լուծելու նպատակով իր միջոցով ծանոթ պաշտոնավաւը անձանց տալ առանձնապես խոշոր չափերով կաշառք: Մինչդեռ Կարեն Բարախանյանն ունենալով առանձնապես խոշոր չափերի գումար հափշտակելու դիտավորություն, գիտակցելով իր կողմից Մանվել Խաչատրյանին զինվորական ծառայությունից ազատելու խոսվումի կավփարելու անհնարինությունը ն չունենալով նպատակ կաշառքի առարկան որնէ մեկին փոխանցելու ստացել է Վարդանուշ Սահակյանի համաձայնությունը, որից հետո 2017թ. փետրվար ամսին պահանջել ն Երեան քաղաքի Լենինգրադյան փողոցում Վարդանու. Սահակյանից արացել ու հափշտակել է 1943.160 ՀՀ դրամին համարժեք 4.000 ԱՄՆ դոլար գումար` մնացած 4.000 ԱՄՆ դոլարը մինչն 2017թ. օգոստոսի 10-ր ստանալու պայմանավորվածությամի, սակայն իր կամքից անկախ հանգամանքներով հանցագործություն, ավարտին չի հասցրել՝ բացահայտվելով ՀՀ ԱԱԾ աշխավակիցների կողմից իրականացված օպերատիվ հետախուզական միջոցառումների արդյունքում:

Բացի այդ, Կարեն Բարախանյանը 2017թ. հունիս ամսվա կեսերին Նվեր Խուդոյանի միջոցով ծանոթացել է Ղուլիխան Միրզոյանի հեմ ն վերջինիցս տեղեկանալով որդուն՝ Կենտրոնական ըժշկական հանձնաժողովի կողմից 2017թ.

7

հունիսի 06-ի որոշմամը ծառայության համար արդեն իսկ պիտանի ճանաչված Կարեն Միրզոյանին զինվորական ծառայությունից ազատելու նրա մտադրության մասին, Ղուլիխան Միրզոյանին համոզել, դրդել է նշված հարցը լուծելու նպատակով իր միջոցով ծանոթ պաշտոնատար անձանց տփալ առանձնապես խոշոր չափերով՝ 3.349.220 ՀՀ դրամին համարժեք 7000 ԱՄՆ դոլար կաշառք: Մինչդեռ Կարեն Բարախանյանն ունենալով առանձնապես խոշոր չափերի գումար հափշտակելու դիտավորություն, գիտակցելով իր կողմից Կարեն Միրզոյանին զինվորական ծառայությունից ազատելու խոսվումի կավփարելու անհնարինությունը ն չունենալով նպատակ կաշառքի առարկան որնէ մեկին փոխանցելու ստացել է Ղուլլիխան Միրզոյանի համաձայնությունը, որից հեվտ՝ կրկին 2017թ. հունիս ամսին, Արմավիրի մարզի Արազափ գյուղում Ղուլիխան Միրզոյանից արացել ն հափշտակել է 1Ն435.380 ՀՀ դրամին համարժեք 3.000 ԱՄՆ դոլար գումար՝ մնացած գումարը Կարենի Միրզոյանի կողմից զինվորական ծառայությունից վերջնականապես ազատվելուց հետո արանալու պայմանավորվածությամը,, սակայն իր կամքից անկախ - հանգամանքներով՝ հանցագործություն ավարտին չի հասցրե՝ րացահայտվելով ՀՀ ԱԾ աշխատակիցների կողմից իրականացված օպերատիվ հետախուզական

միջոցառումների արդյունքում (...)»/:

7. Քրեական հետապնդումը դադարեցնելու վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի որոշման համաձայն. «(...) Դատարանը, անդրադառնալով ամբաստանյալ Կ.Բաբախանյանին մեղսագրված ՀՀ քրեական (18.04.2005թ. ընդունված) օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի Լին կետով (2 դրվագ), 34178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի Լին կատով (2 դրվագ) ն 3834312րդ հոդվածի 3րդ մասի Լին կետով (5 դրվագ) արարքներին, արձանագրում է, որ վարույթն իրականացնող մարմինը հաստավտված է համարել ամբաստանյալի կողմից խարդախությամբ առանձնապես խոշոր չափերի՝ համապատասխանաբար 4.799.500 ՀՀ դրամի, 4.260.570 ՀՀ դրամի ՀՀ դրամի չափով հափշտակության կավւարումի, 1943.160 ՀՀ դրամի, 1435.560 ՀՀ դրամի չափով հափշտակություն կատարելու փորձը, ինչպես նան առանձնապես խոշոր չափերի համապատասխանաբար 4.799.300 ՀՀ դրամ, 4.260.570 ՀՀ դրամ, 2.180.835 ՀՀ դրամ, ւ Տե՛ս վարույթի նյութեր, հատոր 7-րդ, թերթեր 145-184:

8

1943.160 ՀՀ դրամ, 1435.380 ՀՀ դրամի չափով կաշառք տալու փորձ կատարելուն դրդելը:

(-.)

35. Դատարանը փաստում է, որ ի տարբերություն 18.04.2003թ. ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգիքի, 05.05.2021թ. ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքով առանձնապես խոշոր չափ Օրենսդրի կողմից սահմանվել է 5 միլիոն Հայաստանի Հանրապետության դրամը գերազանցող գումարը: (Ուստի տվալ դեպքում ամրատրանյալ Կ.Բարբախանյանին մեղսագրված վերը նշված արարքները համապատասխանում են գործող քրեական օրենսգրքի համապատասխան հոդվածներով սահմանված խոշոր չափերով կատարված հանցագործություննեի հատկանիշնեին ն դրանց համապատասխանեցմեւն ե վերաորակման դեպքում հետադարձ ուժ տալով պատիժը մեղմացնող օրենադրությանը՝ ավելի րարենպասր պայմաննե է արեղծվում ամբաարանյալ Կ.Բարախանյանի համար: Այսինքն՝ Դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Կ.Բարախանյանին վերագրվող հիշյալ արարքները ենթակա են որակման համապատասխանարար որպես՝

խարդախություն, որր կատարվկ է խոշոր չափերով՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 255- իդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով (2 դրվագ), խարդախության փորձ, որը կատարվել է խոշոր չափերով՝ 44:255-իդ հողվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով (2 դրվագ), որոնք դասվում: են միջին ծանրության հանցագործությունների շարքին ն որոնց համար 2021թ. մայիսի 5-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգիքով քրեական պատասխանատվություն է սահմանվել համապատասխանաբար վանգանք քսանապատիկից հիսնապատիկի չափով կամ հանրային աշխատանքներ` հարյուր հիսունից երկու հարյուր յոթանասուն ժամ տնողությամբ կամ ազատության սահմանափակում՝ մեկից երեք վւարի ժամկեվով կամ ազատազրկում երկուսից հինգ փարի ժամկետով ն

-խոշոր չափերով կաշառք տալուն դրդելու փորձ՝ 46-44-436-րդ հողվածի 2-րդ մասի 2րդ կետով (5 դրվագ, որի համար պատասխանատվություն է սահմանվել՝ կարճաժամկետ ազապտազրկումի՝ մեկից երկու ամիս ժամկետով, կամ ազափազրկումը՝ երկուսից հինգ փարի ժամկետով:

(--)

9

Վերոգրյալ քրեաիրավական նորմերի վերլուծությունից պարզ է դառնում, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 9-րդ հոդվածի 2-րդ մասում օրենսդիրը ներկայացնում է արարքի հանցավորությունը վերացնող կամ պատիժը մեղմացնող քրեսւկան օրենադրությանն օրինական ուժի մեջ մտած եզրափաւկիչ դատական ակտի րացակայության, իսկ 3-րդ մասում` առկայության պայմաններում, հետադարձ ուժ վալու կանոնները: Այդ կանոնների վերլուծությունից հենում է, որ պատիժը մեղմացնող օրենադրությունն ունի հետադարձ ուժ` անկախ օրինական ուժի մեջ մտած եզրափակիչ դատական ակտի առկայությունից կամ բացակայությունից: Ընդ որում պատժի մեղմացումը կարող է դիսնորվել ինչպես քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր, այնպես էլ Հատուկ մասի դրույթների փովոխություններով:

(-)

3.7 Նշված, ինչպես նան 35-րդ կերում արված վերլուծության ն եզրահանգման համապտեքատում քննարկելով Կ.Բարբախանյանին մեղսագրվող 18.04.2003թ. ընդունված ՀՀ քինական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի Լին կետով (2 դրվագ), 34-178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի Լին կետով (2 դրվագ) ն 38-34312րդ հոդվածի 3-րդ մասի Լին կետով (5 դրվագ) նախատեսված արարքների վաղեմության ժամկետների հարցը՝ Դատարաւնը գտնում է, որ պատիժը մեղմացնող օրենսդրության կիրառման կանոնի ուժով վերջինիս մեղսագրվող նշված արարքները պաերք է վերաորակվեն 05.05.2021թ. ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի համապատասխանաբար 255-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով (2 դրվագ), 44255-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով (2 դրվագ), 46- 44-436-րդ հոդվածի 2րդ մասի 2րդ կերով (5 դրվագ) Միաժամանակ նկատի ունենալով, ոլ ի փարբերություն 18.04.2003թ. ընդունված ՀՀ քրնական օրենսգրքի, որով նշված արարքները համարվել են ծանր հանցանքներ, 05.05.2021թ. ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքով նախատեսված նշված արարքների դասվում են միջին ծանրության հանցագործությունների շարքին՝ դրանց նկատմամբ կիրառելի են արարքները կատարելու պահին գործող 16.04.2003թ. ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 75-րդ հոդվածի իրավակարգավորումները:

(.-.)

3.11 Սույն գործով Դատարանը, հաշվի առնելով մեղադրանքի հանգամանքները, ենթադրյալ հանցավոր արարքների կատարման ժամանակը (ամբաարանյալին

10

մեղսագրված արարքները կատարվել են 2016 թվականի մարտ ամսից մինչն 2017թ. օգոսվտսի 18-ն ընկած ժամանակահավպտվածում), արձանագրում է, որ ամբաարանյալ Կարեն Օնիկի Բարբախանյանին մեղսագրվող ՀՀ քրեական (05.05.2021թ. ընդունված) օրենսգրքի 255-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով (2 դրվագ), 44-255-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կեվտվ (2 դրվագ), 46-44-436-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կեվտվ (5 դրվագ), ՀՀ քրեական (18.04.2003թ. լմնդունված) օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2րդ մասի 2րդ կետով, 333-րդ հոդվածի Լին մասով (2 դրվագ), 333-րդ հոդվածի 2-րդ մասի Լին կետով հանցավոր արարքների դեպքերից ժամանակագրական առումով մինչ օրս անցել է հինգ փարի ն վաղեմության ժամկետի ընթացքն ընդհատված կամ կասեցված լինելու վերաբերյալ տեղեկություն աոկա չէ:

Հաշվի առնելով այն, որ ամբաստանյալ Կարեն Օնիկի Բարախանյանը, գիտակցելով առաջացող իրավական հետնանքների բնույթը, այդ թվում այն, որ վաղեմության ժամկետն անցած լինելու հիմքով քրեական հերապնդման դադարեցումը կրելու է ոչ արդարացնող (ոչ ոնաբիլիվացիոն) բնույթ, չի առարկել (համաձայնվել Լ) նշված հիմքով քրեական հետապնդումը դադարեցնելու ն քրեական գործի վարույթ կարճելու դեվ՝ Դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Կարեն Օնիկի Բաբախանյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 255-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով (2 դրվագ), 44-255-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով (2 դրվազ), 46-44-436-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2րդ կետով (5 դրվագ), 16.04.2003թ. ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով (որը համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 255-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետին), 333-րդ հոդվածի Լին մասով 2 դրվագ (որոնք համապատասխանում են ՀՀ քրեական օրենսգրքի 476-րդ հոդվածի Լին մասին), 335-րդ հողվածի 2-րդ մասի Լին կետով (որը համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 476-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետին) քրնական հետապնդումը պերք է դադարեցնել ն քրեական գործի վարույթը կարճել՝ ՀՀ քրեական (0107.1998թ. ընդունված) դատավարության օրենսգիքի 35-րդ հոդվածի Լին մասի 6Շրդ կետի հիմքով՝ վաղնմության ժամկետն անցած լինելու պափճառարանությամի (...)»-:

8. Առաջին ատյանի դատարանի որոշումն անփոփոխ թողնելու վերաբերյալ Վերաքննի դատարանի որոշման համաձայն. «/(.) /ՈՎյերաքննի։ դատարանն Հ Տե'ս վարույթի նյութեր, հատոր 14-րդ, թերթեր 40-57:

1

արձանագրում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը կայացրել է գործով րար էության ճիշվ լուծող դատական ակվ, որը բեկանելու իրավաչափ հիմքերը բացակայում են, հետնաբար վերաքննիչ բողոքը ենթակա է մերժման հետեյալ պատճառաբանությաւմը.

Տվյալ դեպքում, հաշվի առնելով, որ դատախազ Ա.Դանիելյանը վերաքննիչ բողոքում չի վիճարկում 2003 թվականի ապրիլի 16-ին ընդունված ն նույն թվականի օգոստոսի Լից ուժի մեջ մրած ՀՀ քրեական օրենսգրքով (այսուռեվփ՝ նան 2003 թվականին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգիրք) ամբաստանյալ Կարեն Օնիկի Բարախանյանին մեղսագրված արարքները 2021 թվականի մայիսի 5-ին ընդունված ն 2022 թվականի հուլիսի Լից ուժի մեջ մրած ՀՀ քրեական օրենսգրքին (այսումար՝ նան 2021 թվականին ընդունված քրեական օրենսգիրք) համապատասխանեցնելու հարցը, Վերաքննիչ դատարանը, կաշկանդված լինելով վերաքննիչ բողոքի հիմքերի ու հիմնավորումների սահմաններում Առաջին ատյանի դատարանի դատաւկան ակտի իրավաչափության արուգմեւն օրենսդրական պահանջով, անդրադառնում է միայն 2021 թվականին ընդունված քրեական օրենսգրքին հետադարձ ուժ տալու ն վաղեմության ժամկետների կիրառման իրավաչափության հարցին:

(-))

(Վ/երաքնենիչ դատարանը փաստում է, որ տվյալ դեպքում Առաջին ատյանի դատարանը Կարեն Բարախանյաւնին մեղսագրված արարքները

համապատասխանեցնելով գործող քրեական օրենսգրքի համապատասխան հոդվածներով սահմանված՝ խոշոր չափերով կատարված հանցագործությունների հատկանիշներին, իրավացիորեն դրանց վերաորակմեուն արդյունքում հետադարձ ուժ է տվել պավփժը մեղմացնող օրենադրությանը՝ դրանով իսկ ավելի բարենպաար պայմաններ արեղծելով ամիաարանյալ Կարեն Բարախանյանի համար:

Վերաքննիչ դատարանի վերջին դիրքորոշումը պայմանավորված է այն հանգամանքով, որ պաւտիժը մեղմացնող օրենք պեվզք է համալրել ոչ միայն այն օրենքը, որր փոփոխում է Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված պատիժը, այլ նան այն դեպքերում, երը հանցակազմում տեղի են ունենում այնպիսի փոփոխություններ, երբ դրանց արդյունքում հանցակազմի մասի փոփոխության հետնանքով արարքը որակվում է նշված հանցակազմի այն մասով, որի սանկցիան ավելի մեղմ է: Այսինքն՝ պատիժը մեղմացնող է նան այն օրենքը, որի

12

համաձայն նախկինում ամիաարանյալի կատարած արարքը կոնկրետ հանցակազմի՝ ավելի խիար պատիժ նախատեսող մասով որակելու փոխարեն պետք է որակվի ավելի մեղմ պատիժ նախատեսող մասով: Ինչ վերաբերում է այլ կերպ բարելավող օրենքին, ապա այդպիսի օրենք է համարվում այն օրենքը, որի կիրառման դեպքում անձի նկատմամբ նշանակվող պավժի փոփոխություն վփեղի չի ունենում, սակայն առկա են լինում հանցանք կավաւրած անձի վիճակի վրա ազդող որոշակի փոփոխություններ:

Հետփնաբար, տվյալ դեպքում Վերաքննիչ դավարանն արձանագրում է, որ քննարկվող հանցակազմերի առարկայի չափերի վերաբերյալ օրենալրական փոփոխությունների համեմատական ուսումնասիրությունից ակնհայտ է, որ դրանց արդյունքում Կարեն Բարախանյանին վերագրվող արարքները որակվել են համապատասխիանարար` խարդախություն, որվ. կատարվել է խոշոր չափերով` 2021 թվականին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 225-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով (2 դրվագ) խարդախության փորձ, որր կատարվել է խոշոր չափերով` 44-255-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կեվտվ (2 դրվագ) ն խոշոր չափերով կաշառք վալուն դրդելու փորձ` 46-44-436-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2րդ կետով (5 դրվագ) որոնք դասվում են միջին ծանրության հանցագործությունների շարքին ն որոնց համար 2021 թվականին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքով քրեական պատասխանատվություն է սահմանվել համապատասխանարար վաագանք քսանապատիկից հիսնապատիկի չավտվ, կամ հանրային աշխատանքներ` հարյուր հիսունից երկու հարյուր յոթանասուն ժամ տնողությամի, կամ ազավասթյան սահմանափակում` մեկից երեք փարի ժամկետով, կամ ազատազիկում երկուսից հինգ տարի ժամկետով, իսկ երկրորդ դեպքում՝ կարճաժամկետ ազատազրկում` մեկից երկու ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկում՝ երկուսից հինգ տարի ժամկետով, այսինքն օրենսդրի կողմից սահմանվել է ավելի մեղմ պատիժ, քան 2003 թվականին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգիրքի համապավաւսխաւն հոդվածներով նախատեսված սանկցիայով: Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ նշված փովտխությունները համընկնում են քրեական օրենքին հետադարձ ուժ տալու համար անհրաժեշտ պայմանին, այն է՝ մեղմացվել է համապատասխան հանցավոր արարքի համար սահմանված պատիժը, հետնաբար 2021 թվականին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգիքի՝ վերը նշված փոփոխություններին պետք է տրվի հետադարձ ուժ, այսինքն դրանց գործողությունը պեզմք է տարածվի մինչն փովտխության ընդունումը

13

հանցանք կատարած անձի՝ Կարեն Բարախանյանի արարքների որակման ն դրանց համար պատժի սահմանման վրա: Վերոնշյալ հիմնավորումներով Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ բողոքաբերի պնդումները` հափշտակության, պատճառված գույքային վնասի կամ հանցավոր ճանապարհով ձեռք բերված կամ արացված գույքի կամ օգուտի չափերը նախատեսող օրենքի փոփոխությունը` ամբաստանյալի վիճակը այլ կերպ բարելավող օրենք համարվելու մասին, անհիմն են:

Նույն դրույթների հաշվառմամը Վերաքննիչ դատարանի համար ընդունելի է նան Առաջին ատյանի դատարանի այն դիրքորոշումը, որ Կարեն Բարախանյանին` 2005 թվականին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով (համապատասխանում է 2021 թվականին ընդունված քրեսւկան օրենսգրքի 255-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետին), 2005 թվականին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 333-րդ հոդվածի Լին մասով (2 դրվագ) (համապատասխանում է 2021 թվականին ընդունված քրեական օրենսգրքի 476-րդ հոդվածի Լին մասին (2 դրվագ)) ն 2003 թվականին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 333-րդ հոդվածի 2-րդ մասի Լին կետով (համապատասխանում է 2021 թվականին ընդունված քրեական օրենսգրքի 476-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետին) քրեական օրենքին հետադարձ ուժ տալու, հեփնարար նան վերաորակելու հիմքերի բացակայության մասին արտահայտված դիրքրոշումների, քանի որ հիշյալ հոդվածներում չեն կավզաւյրվել այնպիսի փոփոխություններ, որոնցով արարքները վերաորակելու դեպքում պատիժը մեղմացնելու առումով կրարելավվի անձի վիճակը:

(-))

2003 նեն 202 օգ թվականներին րնդունված քրեական օրենսգրքերի համապատասխանաբար 75»իդ ն ծ3րդ հոդվածների համեմատախրավեւկան վերլուծությունը վկայում է, որ 2021 թվականին ընդունված քրեական օրենսգիրքը քրեական պատասխանամտվությունից ազատելու վաղեմության ժամկետների մասով փվյալ դեպքում անձի վիճակը վատթարացող օրենք է ն կիրառելի չէ ամբաարանյալ Կարեն Բարախանյանի նկատմամբ, քանի որ նախ՝ սահմանում է վաղեմության ավելի երկար ժամկետներ, բացի այդ, վաղեմության ժամկետը, ի տարբերություն 2003 թվականին ընդունված քրեական օրենսգրքի, հաշվարկվում է մինչն անձի նկատմամբ քրեական հետապնդում հարուցելու մասին որոշում կայացնելը: Հեփնաբար Վերաքննիչ

14

դատարունի համար ընդունելի է Առաջին ատյանի դատարանի այն տեսակետը, որ տվյալ դեպքում քննարկվող մաստով կիրառելի է 2003 թվականին ընդունված ՀՀ քրեական օրենագրքի դրույթները:

Վերաքննիչ դատարանը բողոքաբերի պնդումներից ստանում է այնպիսի տպավորություն, որ նոր քրեական օրենքին հետադարձ ուժ տալու դեպքում պետք է առաջնորդվել կա մ-կա.մ ակզբունքով, այսինքն` կիրառվում է ամբողջությամբ կա՛մ նոր օրենքը, կամ նախկին օրենքը, մինչդեո օրենադիրը հնարավոր է համարում միաժամանակ կիրառել ն նախկին օրենքը ն՛ նոր օրենքը:

Վերաքննիչ դատարանի այս հերնությունը հիմնված է, մասնավորապես գործող ՀՀ քրեական օրենսգրքի 9-րդ հոդվածի 6-րդ մասում սահմանված` օրենքը մասնակի հետադարձության կարգով կիրառելու կանոնի վրա, քանի որ մասնակիորեւ հետադարձ ուժ վալու կարգով օրենքի կիրառումն անխուսափելիորեն հանգում է միաժամանակ ն' նախկին ն' նոր օրենքի կիրառմանը, այն մասով, որը բարենպաավ է անձի համար, հետնաբար իրավական հիմքեր չկա անձի նկատմամբ կիրառման ենթակա երկու օրենքների բարենպաստ կանոնների չկիրառման համար` ինչպես փորձում է հիմնավորել բողոքաբերը:

Տվյալ դեպքում, Վերաքննիչ դատարանը, նկատի ունենալով, որ ամբաստանյալ Կարեն Բարախանյանին մեղսագրված՝ 2021 թվականին ընդունված քրեական օրենսգրքի 255-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով (2 դրվագ), 44225-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կեվտվ (2 դրվագ), 46-44-436-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կեվտվ (5 դրվագ), 2003 թվականին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգիրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով, 333-րդ հոդվածի Լին մասով (2 դրվագ), 333-րդ հոդվածի 2-րդ մասի Լին կետով հանցանքները կատարվել են 2016 թվականի մարտ. ամսից մինչն 2017 թվականի օգոստոսի 18ն ընկած ժամանակահատվածում, ն որոնք թե 2003, թե 2021 թվականներին ընդունված քրեական օրենսգրքերով դասվում են ոչ մեծ ն միջին ծանրության հանցագործությունների շարքին, միաժամանակ քրեական պատասխանատվության ենթարկելու վաղեմության ժամկետի ընթացքն այլ հանցանքներով ընդհատված լինելու մասին փաստական տվյալներ առկա չեն, ինչպես նան 2021 թվականին ընդունված քրեական օրենսգրքի 9-րդ հոդվածի Լին մասի հիմաւն վրա հաշվի առնելով, որ արարքի հանցավորությունը սահմանող, պատիժը խատացնող

5

կամ հանցանք կամ քրեական օրենսդրությամբ նախատեսված արարք կատարած անձի վիճակն այլ կերպ վատթարացնող օրենսդրությունը հետադարձ ուժ չունի՝ Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը, Կարեն Բարախանյաւնին մեղսագրված արարքների համար քրեական

պատասխանատվությունից ազատելու վաղեմության ժամկետների հաշվարկման մասով իրավացիորեն առաջնորդվել է ենթադրյալ հանցավոր արարքը կատարելու պահին գործող` 2003 թվականին ընդունված քրեական օրենսգրքի դրույթներով:

51. Ինչ վերաբերում է բողոքաբերի այն պնդումներին, Օ որ նշված իրավակարգավորումների պարագայում Առաջին ատյանի դատարանի կողմից 2003 թվականի ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 75-րդ հոդվածի Լին մասի 2րդ կետի փոխարեն պետք է կիրառվեր նույն հոդվածի Էին մասի 3Ւրդ կետր, Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ դրանք անհիմն են, հիմք ընդունելով այն հանգամանքը, որ եթե նոր օրենքի ընդունման արդյունքում անձի` 2003 թվականին ընդունված քրեական օրենսգրքի ժամանակ ենթադրաբար կատարած հանցանքը վերաորակվում է 2021 թվականին ընդունված քրեական օրենսգրքի ավելի մեղմ պատիժ նախատեսող մասով ն դրա արդյունքում տեղի է ունենում հանցագործություն տեսեւկի փոփոխություն, ապա վերաորակման պահից նույն հոդվածի վերաբերյալ նախկին իրավակարգավորումների քրեաիրավական հետնանքները դադարում են, այսինքն՝ տվյալ դեպքում վերաորակման պահից Կարեն Բարախանյանին մեղսագրված արարքները համարվում են միջին ծանրության հանցագործություններ` դրանից բխող բոլոր քրեաիրավական հետնանքներով, հետնարար վաղեմության ժամկետների կիրառման մասով ես կիրառելի են միջին ծանրության հանցանքների վերաբերյալ վաղեմության ժամկետների օրենսդրական կարգավորումները:

5.12. Այսպիսով, մեջբերված իրավադրույթների ն իրավական վերլուծությունների հիման վրա Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ Առաջին ատյանի դատարանի հեվտնությունները հիմնավոր են ն րխում են գործի նյութերից, բողոքարկված դավտաւկան ակտն օրինական է ն հիմնավորված, այն բեկանելու ն

16

փոփոխելու հիմքեր առկա չեն, հետնաբար վերաքննիչ բողոքը ենթակա է մերժման (-.»:

Վճոաբեկ դատարանի հիմնավորումները ն եզրահանգումը.

9. Սույն գործով Վճռաբեկ դատարանի առջն բարձրացված իրավական հարցը հետնյալն է. իրավաչափ են արդյո՞ք ամբաստանյալ ԿԲաբախանյանին ՀՀ գործող քրեական օրենսգրքի 255-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով (2 դրվագ), 44-255-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով (2 դրվագ), 46-44-436-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով (5 դրվագ) քրեական պատասխանատվության ենթարկելու վաղեմության ժամկետն անցնելու հիմքով քրեական հետապնդումը դադարեցնելու ն քրեական գործի վարույթը կարճելու վերաբերյալ ստորադաս դատարանների հետնությունները:

10. ՀՀ Սահմանադրության 72-րդ հոդվածի համաձայն` «Ոչ ոք չի կարող դատապարտվել այնպիսի գործողության կամ անգործության համար, որը կատարման պահին հանցագործություն չի հանդիսացել: Չի կարող նշանակվել ավելի ծանր պատիժ, քան այն, որը ենթակա էր կիրառման հանցանք կատարելու պահին: Արարքի պաղպժելիությունը վերացնող կամ պապտփժը մեղմացնող օրենքն ունի հետադարձ ուժ»:

ՃՇՇ Սահմանադրության 73-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Անձի իրավական վիճակը վատթարացնող օրենքները ն այլ իրավական ակտերը հետադարձ ուժ չունեն:

2. Անձի իրավական վիճակը բարելավող օրենքները ն այլ իրավական ակտերը հետադարձ ուժ ունեն, եթե դա նախատեսված է այդ ակտերով»:

ՇԸ գործող քրեական օրենսգրքի 9րդ հոդվածի համաձայն «Լ. Արարքի հանցավորությունը սահմանող, պատիժը խատացնող կամ հանցանք կամ քրեական օրենադրությամբ նախատեսված արարք կատարած անձի վիճակն այլ կերպ վատթարացնող օրենադրությունը հեվադարձ ուժ չունի:

2. Արարքի հանցավորությունը լրիվ կամ մասնակիորեն վերացնող կաւմ պատիժը մեղմացնող օրենադրությունն ունի հետադարձ ուժ: Նշված դեպքում այն փարսւծվում է մինչն դրա ուժի մեջ մտնելը հանցանք կամ քրեական օրենսդրությամբ նախատեսված արարք կատարած այն անձանց վրա, որոնց վերաբերյալ դեոնս առկա չէ օրինական ուժի մեջ մփաւծ եզրաւփակիչ դատավարական սւկտ:

3Տե'ս վարույթի նյութեր, հատոր 15-րդ, թերթեր 71-86:

17

(-:)

4. Հանցանք կամ քրեական օրենսդրությամբ նախատեսված արարք կատարած անձի վիճակն այլ կերպ բարելավող օրենսդրությունն ունի հերադարձ ուժ, եթե դա նախատեսված է օրենքով:

(-:)

6. Պատասխանատվությունն մասնակիորեն մեղմացնող ն միաժամանակ մասնակիորեն խատացնող օրենքը սույն հոդվածով նախատեսված չափանիշներին համապատասխան հեվփադարձ ուժ ունի միայն այն մասով, որը մեղմացնում է պատասխանաւտվությունը»:

1. ՀՇ Մահմանադրության 72-73-րդ հոդվածներով ամրագրված երաշխիքները, որոնք նորմատիվ իրավական ակտի կիրառման սահմանադրական սկզբունք են, քրեաիրավական համակարգում առանցքային տեղ են գրավում, ինչը հատկապես ընդգծվում է այն հանգամանքով, որ փոփոխվող ն զարգացող հասարակությունում կոնկրետ արարքի դեմ քրեաիրավական ներգործության նպատակահարմարությունը, դրա հանրային վտանգավորությունը կամ քրեականացված արարքը կատարած անձի իրավական վիճակը նորովի կարգավորվելու դեպքում, դատարանը, որպես քրեական դատավարությունում արդարադատության գործառույթով օժտված մարմին, պետք է քննարկման առարկա դարձնի օրենսդրական փոփոխության իրավական բնույթը, ըստ այդմ էլ՝ մինչ ընդունումը ծագած իրավահարաբերություննեի վրա այն հետադարձութամբ տարածելու իրավական հնարավորությունը:

Շարկ է արձանագրել, որ ՀՀ Սահմանադրությամբ՝ ժամանակի մեջ իրավական ակտերի գործողության կանոնակարգումը հիմնվում է այն տրամաբանության վրա, որ իրավական ակտերի հետադարձ ուժով գործողության մերժումն ընդհանուր կանոն է, իսկ այդ ակտերի հետադարձ ուժով գործողության հնարավորությունը՝ բացառություն ընդհանուր կանոնից::

Ընդ որում, բացառություններն իրենց հերթին տարբեր են. ա) երբ սահմանադիրը բացառում է որնէ հայեցողություն դրսնորելու հնարավորությունը՝ սահմանելով հետադարձության ուղիղ պահանջ, օրինակ, արարքի պատժելիությունը վերացնող կամ Հ Տե՛ս, տառն ոամում ւ, ՀՀ Սահմանադրական դատարանի՝ 2011 թվականի նոյեմբերի 29-ի թիվ ՍԴՌ1000 որոշումը:

18

պատիժը մեղմացնող օրենքն օժտված է անմիջական գործողությամբ ն բ) երբ անձի իրավական վիճակը բարելավող իրավական ակտին հետադարձ ուժ հաղորդելու լիազորությունը թողնվում է իրավասու՝ այդ ակտն ընդունող մարմնի հայեցողությանը, օրինակ, անձի իրավական վիճակը բարելավող օրենքները ն այլ իրավական ակտերը հետադարձ ուժ ունեն, եթե դա նախատեսված է այդ ակտերով»: Տարբերակման այս գաղափարն իր արտացոլումն է գտել նան ՀՀ գործող քրեական օրենսգրքում. այսպես՝ օրենսգրքի 8-րդ ն 9-րդ հոդվածների համադրված ուսումնասիրությունը ցույց է տալիս, որ արարքի հանցավորությունը լրիվ կամ մասնակիորեն վերացնող կամ պատիժը մեղմացնող նորմի համար նախատեսվում է հետադարձ ազդեցության անմիջական պահանջ, մինչդեռ անձի վիճակն այլ կերպ բարելավող դրույթի հետադարձությունը պայմանավորվում է օրենքով նախատեսված լինելու հանգամանքով":

12 Վճռաբեկ դատարանը, /աչատուր Պետրոսյանի ն Հասմիկ Շանոյանի վերաբերյալ գործով որոշմամբ անդրադառնալով քրեական օրենսդրության հետադարձությաամբ կիրառման դեպքերին արձանագրել է, որ քրեական պատասխանատվությաան ենթարկելու վաղեմութան ժամկետի. հաշվարկման տեսանկյունից քրեական նոր օրենքով անձին մեղսագրված հանցանքի տեսակի փոփոխությունն ինքնին չի կարող հետադարձ ներգործություն ունենալ, այսինքն, այս հարցի շրջանակներում օրենսդրական փոփոխությունների բարենպաստ լինելու ինքնուրույն ցուցիչ չէ, ն տեղի ունեցած օրենսդրական փոփոխությունների բարենպաստ լինելու մասին կարելի է խոսել բացառապես քրեական պատասխանատվությունից ազատելու ինստիտուտը կանոնակարգող ՀՀ նախկին ն գործող քրեական օրենսգրքերի ընդհանուր նորմերի հետ համադրված գնահատելու պարագայում: Միննույն ժամանակ անդրադառնալով օրենսդրական փոփոխությունների արդյունքում հանցանքի տեսակի ն վաղեմության ժամկետների փոփոխության իրավիճակներին, մասնավորապես՝ այն դեպքին, երբ արարքի (հանցանքի) ծանրության աստիճանը նվազում է, իսկ այդ արարքի համար սահմանված քրեական պատասխանատվության ենթարկելու վաղեմության ժամկետ, ՁՕչի փոփոխվում, Վճռաբեկ դատարանն 5 Տե՛ս, ուամռոտ ուսում, ՀՀ Սահմանադրական դատարանի՝ 2021 թվականի մարտի 26-ի թիվ ՍԴՈՂ586 Աա տոր: ոանոմ Վճռաբեկ դատարանի` Վանիկ Առուտրամյանի գործով 2024 թվականի փետրվարի 22-ի թիվ ԼԴ/0004/12/22 որոշումը:

19

արձանագրել է, որ օրենսդրական փոփոխության արդյունքում պատժի մեղմացման հետնանքով նախկինում ծանը համարվող հանցանքը միջին ծանրության հանցանք հանդիսանալու դեպքում կիրառելի է մեղմացնող օրենքին հետադարձ ուժ տալու կանոնը՝ հանցանքի տեսակի ն պատժի մասով, այսինքն՝ արարքը պետք է որակվի ՀՀ գործող քրեական օրենսգրքի համապատասխան հոդվածով: Վճռաբեկ դատարանն ընդգծել է, որ անթույլատրելի է օրենքի փոփոխության արդյունքում հետադարձության կանոնների կիրառմամբ ստացված միջին ծանրության հանցանքի համար քրեական պատասխանատվությունից ազատելու վաղեմության ժամկետը (տասը տարին) համեմատել ՀՀ նախկին քրեական օրենսգրքով նախատեսված միջին ծանրության հանցանքի համար քրեական պատասխանատվությունից ազատելու վաղեմության ժամկետի (հինգ տարի) հետ: Նման համեմատությունը սկզբունքորեն չի համապատասխանի ժամանակի ընթացքում քրեական օրենքի գործողության կանոնի էությանն ու նշանակությանը: ՃՇՀակառակ մոտեցումը հանգեցնում է այնպիսի իրավիճակի, որ արարքի կատարման պահին ծանը հանցագործություն համարվող արարքի պարագայում անձի նկատմամբ կիրառվում է արարքի կատարման պահին միջին ծանրության հանցանքի համար նախատեսված կարգավորումը, որը որնէ պարագայում կիրառելի չէր՛:

13. Սույն վարույթի նյութերի ուսումնասիրությունից երնում է, որ՝

- ԿԲՔաբախանյանին, ի թիվս այլնի, վերագրվել է 2016 թվականի մարտ ամսից մինչն 2017 թվականի հունիս ամիսն ընկած ժամանակահատվածում առանձնապես