Սեփոյան — ԿԴ1/0059/01/16

ԿԴԼ/0059/01/16

ՕՅ՞ 2 «ՏԵ»

շր ՋԵ (421.5

ՑԱՆ ֆ

/2 1 ԽԵՐ:

ԱՏԿ

ՍՐՄՏՈՎԱՏ:

ՊԱ 2-ի

ՊԱ:

ՀՅՅՅՂԻՆ ՀԵ

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ

ՎՃՌԱԲԵԿ ԴԱՏԱՐԱՆ

ՈՐՈՇՈՒՄ

ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ

Հայաստանի Հանրապետության

վերաքննիչ քրեական դատարանի որոշում

Նախագահող դատավոր՝ Կ.Մարդանյան

Դատավորներ՝ Ն.Շովակիմյան

Ս.Համբարձումյան

14 հունիսի 2024 թվական ք. Երնան

ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի քրեական պալատը (այսուհետ՝ Վճռաբեկ դատարան), նախագահությամբ՝ Հ.ԱՍԱՏՐՅԱՆԻ

մասնակցությամբ դատավորներ` Լ.ԹԱԴԵՎՈՍՅԱՆԻ

Ս.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆԻ

Ա.ՊՈՂՈՍՅԱՆԻ

Ս.ՕՀԱՆՅԱՆԻ

գրավոր ընթացակարգով քննության առնելով ամբաստանյալ Հայրապետ Գագիկի Սեփոյանի վերաբերյալ ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի՝ 2022 թվականի մայիսի 30-ի որոշման դեմ պաշտպաններ Ա.Ղազարյանի, Կ.Տոնոյանի ն Լ.Սահակյանի վճռաբեկ բողոքները,

2

ՊԱՐԶԵՑ

Գործի դատավարական նախապատմությունը.

1. 2015 թվականի նոյեմբերի 16-ին, ՀՀ քննչական կոմիտեի Կոտայքի մարզային քննչական վարչությունում՝ 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի (այսուհետ՝ ՀՀ նախկին քրեական օրենսգիրք) 104-րդ հոդվածի 2-րդ մասի Լին կետի ն 235-րդ հոդվածի Լին մասի հատկանիշներով, հարուցվել է թիվ 49117215 քրեական գործը:

Նախաքննության մարմնի՝ 2015 թվականի նոյեմբերի 19ի որոշմամբ Հայրապետ Սեփոյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ, ն նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ նախկին քրեական օրենսգրքի 104-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով ն 235-րդ հոդվածի 1-ին մասով:

Կոտայքի մարզի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի՝ 2015 թվականի նոյեմբեր 19ի որոշմամբ Հ.Սեփոյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել կալանավորումը:

2016 թվականի օգոստոսի 19-ին Հ.Սեփոյանին առաջադրված մեղադրանքը փոփոխվել է, ն նրան կրկին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 104-րդ հոդվածի 2-րդ մասի Լին կետով ն 235-րդ հոդվածի 1-ին մասով:

Նույն օրը որոշում է կայացվել քրեական գործի նյութերով՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 118-րդ հոդվածի, 113-րդ հոդվածի 1-ին մասի, 235-րդ հոդվածի 1-ին մասի, 296-րդ հոդվածի 1-ին մասի հատկանիշներով նոր քրեական գործ հարուցելու մասին, որին շնորհվել է 49108816 համարը:

2016 թվականի սեպտեմբերի 7-ին թիվ 49117215 քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Կոտայքի մարզի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարան (այսուհետ՝ նան Առաջին ատյանի դատարան):

2. Առաջին ատյանի դատարանը 2021 թվականի փետրվարի 16-ի դատավճռով Հ.Սեփոյանին մեղավոր է ճանաչել ՀՀ նախկին քրեական օրենսգրքի 104-րդ հոդվածի 2-րդ մասի Լին կետով ն նրա նկատմամբ որպես պատիժ է նշանակել ցմահ ազատազրկում:

Յ

Առաջին ատյանի դատարանի՝ նույն օրվա որոշմամբ, Հ.Մեփոյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի Լին մասով քրեական հետապնդումը դադարեցվել է՝ քրեական հետապնդման վաղեմության ժամկետն անցնելու հիմքով:

Յ. Ամբաստանյալ Հ.Սեփոյան ն պաշտպան Գ.Սաղոյանի վերաքննիչ բողոքների քննության արդյունքում ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ՝ նան Վերաքննիչ դատարան) 2022 թվականի մայիսի 30-ի որոշմամբ ներկայացված բողոքները մերժել է՝ Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2021 թվականի փետրվարի 16-ի դատավճիռը թողնելով օրինական ուժի մեջ:

4. Վերաքննիչ դատարանի վերոնշյալ որոշման դեմ պաշտպաններ

ԱՂազարյանը, Կ.Տոնոյանը ն Լ.Սահակյանը բերել են վճռաբեկ բողոքներ, որոնք Վճռաբեկ դատարանի՝ 2022 թվականի նոյեմբերի 2-ի որոշմամբ վարույթ են ընդունվել:

Վճռաբեկ դատարանի՝ 2024 թվականի ապրիլի 25-ի որոշմամբ սահմանվել է վճռաբեկ բողոքների քննության գրավոր ընթացակարգ:

Վճոաբեկ բողոքների հիմքերը, հիմնավորումները ն պահանջը.

Վճռաբեկ բողոքները քննվում են հետնյալ հիմքերի սահմաններում՝ ներքոհիշյալ հիմնավորումներով.

Լ Պաշտպաններ ԱՂազարյանի ն Կ.Տոնոյանի բողոքի փաարարկները.

5. Բողոքաբերները փաստարկել են, որ Վերաքննիչ դատարանը, անփոփոխ թողնելով Առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտր, թույլ է տվել դատական սխալ, որը խաթարել է արդարադատության բուն էությունը:

Բողոքի հեղինակները նշել են, որ գործի դատական քննության փուլում ստորադաս դատարաններն ամբաստանյալին զրկե են արդար դատական քննության իրավունքից, քանի որ անհամաչափորեն սահմանափակվել է մեղադրանքի հիմքում ընկած առանցքային ապացույցը՝ դատահոգեբանական փորձաքննության եզրակացությունը, մրցակցային դատավարության կարգով վիճարկելու մեղադրյալի դատավարական իրավունքը:

Համաձայն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի անցումային դրույթները կարգավորող 483-րդ հոդվածի 8-րդ մասի՝ սույն բողոքները քննվում են մինչն 2022 թվականի հուլիսի 1-ը գործող կարգով:

4

Մասնավորապես, բողոք բերած անձինք փաստարկել են, որ պաշտպանական կողմի համար մեծ անհրաժեշտություն ու առանցքային նշանակություն ունեցող կրկնակի դատահոգեբուժական-դատահոգեբանական համալիր փորձաքննություն կամ դատահոգեբանական փորձաքննություն անցկացնելու մասին միջնորդությունն Առաջին ատյանի դատարանը մերժել է այն պատճառաբանությամբ, որ դա պայմանավորված էր դատաքննության փուլում փոփոխված պաշտպանական ռազմավարությամբ: Վերոնշյալի արդյունքում, ըստ բողոքաբերների, խախտվել է անմեղության կանխավարկածի սկզբունքը, պաշտպանական կողմը հայտնվել է էապես անբարենպաստ վիճակում՝ իր դատավարական հակառակորդի՝ հանրային մեղադրողի համեմատ: Բողոքաբերները փաստարկել են, որ եթե անգամ առկա է չնչին հավանականություն, որ Հ.Սեփոյանը կարող էր գտնվել հոգեկան խիստ հուզմունքի վիճակում, ապա դատարանները պարտավոր էին միջոցներ ձեռնարկել այդ հարցին սպառիչ պատասխան տալու համար, մինչդեռ սույն դեպքում նշանակվել է ցմահ ազատազրկում` այն պայմաններում, երբ կասկած է մնացել Հ.Սեփոյանի՝ արարքը կատարելու պահին հոգեկան խիստ հուզմունքի վիճակում գտնվելու վերաբերյալ:

5.. Բողոքի հեղինակները նշել են նան, որ Առաջին ատյանի դատարանը հաստատել է Վարդան Գալստյանի վարքագծի հակաօրինականությունը, սակայն գտել է, որ այն Հ.Սեփոյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանք դիտարկվել չի կարող: Միննուն ժամանակ ընդգծել են, որ դատարանները գործում առկա ապացույցները սխալ են գնահատել նան Վահե Գալստյանի ն Արմեն Հովհաննիսյանի կողմից հակաօրինական վարքագիծ դրսնորելու մասով:

5.2. Անդրադառնալով մեղայականով ներկայանալը որպես

պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանք չդիտարկելու վերաբերյալ դատարանների դիրքորոշմանը՝ բողոքաբերները փաստարկել են, որ ոստիկանների կողմից փնտրվելու վերաբերյալ Հ.Սեփոյանի տեղյակ լինելու մասով ակնհայտորեն խեղաթյուրվել են վկաներ Մխիթար Հարությունյանի ն Դավիթ Քոչարյանի ցուցմունքները, իսկ Հ.Սեփոյանի ինքնակամ ներկայանալը համապատասխանում է Վճռաբեկ դատարանի` Իդվարդ Ադամյանի գործով արտահայտած՝ մեղայականով ներկայանալը՝ որպես անձի

5

պատասխանատվություն, ն պատիժը մեղմացնող հանգամանք դիտարկելու վերաբերյալ իրավական դիրքորոշումներով սահմանված չափանիշներին:

5.3. Միննույն ժամանակ, բողոք բերած անձիք նշել են, որ Հ.Սեփոյանը նախաքննության ն դատաքննության ընթացքում մեղադրվել ն նրա նկատմամբ մեղադրական դատավճիռ է կայացվել ՀՀ նախկին քրեական օրենսգրքի 104-րդ հոդվածի 2-րդ մասով՝ երկու կամ ավելի անձանց սպանություն կատարելու համար, մինչդեռ 2021 թվականի մայիսի 5-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի (այսուհետ՝ նան ՀՀ գործող քրեական օրենսգիրք) 155-րդ հոդվածում սահմանված չէ երկու կամ ավելի անձանց սպանությունը որպես որակյալ հատկանիշ, ինչից բխում է, որ Հ.Սեփոյանին մեղսագրված արարքը ներկայում համապատասխանում է նույն օրենսգրքի 155-րդ հոդվածի Լին մասին, որը պատժվում է ազատազրկմամբ՝ ութից տասնհինգ տարի ժամկետով:

Այլ կերպ՝ ընդունվել է պատիժը մասնակի մեղմացնող օրենք, այն է՝ մասնակի վերացվել է Հ.Սեփոյանի արարքի հանցավորությունը, քանի որ երկու կամ ավելի անձանց սպանությունն այլնս չի համարվում հանցագործության որակյալ հատկանիշ, հետնաբար, այն ունի հետադարձ ուժ:

6. Շիմք ընդունելով վերոշարադրյալը բողոքաբերները խնդրել են ամբողջությամբ բեկանել Վերաքննիչ դատարանի՝ 2022 թվականի մայիսի 30-ի որոշումը ն գործն ուղարկել նոր քննության, կամ Հ.Սեփոյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 105-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված արարքում ն նշանակել պատիժ այդ հոդվածի սանկցիայի շրջանակներում, կամ Հ.Սեփոյանի նկատմամբ նշանակել որոշակի ժամկետով ազատազրկում:

1. Պաշտպան Լ.Սահակյանի բողոքի փաարարկները.

7. Բողոքի հեղինակը նշել է, որ վիճարկվող դատական ակտը կայացվել է նյութական ն դատավարական իրավունքի նորմերի խախտումներով, որոնք ազդել են գործի ելքի վրա:

Բողոքաբերը փաստարկել է, որ նոր քրեական օրենսգրքով Հ.Սեփոյանին մեղսագրված արարքների համար որպես պատիժ սահմանված չէ ցմահ ազատազրկումը, ուստի սույն գործով ստորադաս դատարանների կողմից կայացված

6

դատական ակտերի օրինական ուժի մեջ մտած չլինելու պայմաններում, Հ.Սեփոյանի նկատմամբ որպես պատիժ չի կարող նշանակվել ցմահ ազատազրկում:

Միաժամանակ, բողոքաբերն ընդգծել է, որ 2021 թվականի մայիսի 5-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի 7-րդ մասը պահանջում է պատշաճ գնահատման ենթարկել հանցագործությունների շարժառիթը, նպատակը, եղանակը ն հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, որպիսի կարգավորումը, սակայն, ստորադաս դատարանները չէին կարող կիրառել, քանի որ այն չէր գործել դատական ակտ կայացնելու պահին: Այլ կերպ՝ Հ.Սեփոյանը չի ունեցել իրավական հնարավորություն հավասարության ն մրցակցության հիման վրա արդյունավետ պաշտպանվել նան այն առումով, որպեսզի հիմնավորի դատարանին, որ հանցագործությունների շարժառիթը, նպատակը, եղանակը ն հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանն այնպիսին են, որ հիմք չեն տալիս դատարանին կիրառել ՀՀ գործող քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի 7-րդ մասը:

Միաժամանակ, ըստ բողոքաբերի, ՀՀ քրեական նոր օրենսգրքի վերոնշյալ դրույթը խստացնող ն անձի վիճակը վատթարացնող կարգավորում է, հետնաբար հետադարձ ուժ չի կարող ունենալ ն կիրառվել Հ.Սեփոյանի նկատմամբ:

7.1. Բողոքի հեղինակը նշել է, որ ՀՀ գործող քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 1-ին մասով, ի տարբերություն ՀՀ նախկին քրեական օրենսգրքի 62-րդ հոդվածի Լին մասի Լին կետի, հանգամանքների պատահական զուգորդմամբ առաջին անգամ հանցանք, կատարելը համարվւմ է պատիժն ու

պատասխանատվությունը մեղմացնող հանգամանք՝ անկախ հանցանքի ծանրության աստիճանից, ուստի այն ունի հետադարձ ուժ, քանի որ դատական ակտը կայացնելու պահն «պատիժ, ու ապատասխանատվություն .8անհատականացնելիս՝ դատարանների կողմից հաշվի չի առնվել այն փաստը, որ հանցանքը կատարվել է առաջին անգամ՝ հանգամանքների պատահական զուգորդմամբ:

7.2. Բողոք բերած անձը նշել է նան, որ ստորադաս դատարանները կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթն ու աստիճանը որոշելիս բավարար ուշադրության չեն արժանացրել արարքի շարժառիթը, հանցագործության եղանակը ն հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը:

Մասնավորապես, ըստ բողոքի հեղինակի` Հ.Սեփոյանի վարքագիծը պայմանավորված է եղել բացառապես տուժողների կողմից իր հորը ծեծելու, միջին

7

ծանրության վնաս պատճառելու հանգամանքով ն նույնիսկ, եթե տուժողներից ոմանք չեն ծեծել ամբաստանյալի հորը, ապա այդ հանգամանքը որնէ կերպ չի փոխում արարքի շարժառիթը, քանի որ Հ.Սեփոյանը, ելնելով իր լարված հոգեվիճակից, ունեցել է համոզմունք, որ բոլոր տուժողները ծեծել են իր հորը: Այլ կերպ՝ տուժողները Հ.Սեփոյանի հոր՝ Գագիկ Սեփոյանի նկատմամբ դրսնորել են հակաօրինական ն հակաբարոյական վարքագիծ, ինչն էապես ազդել է արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի վրա:

Բացի այդ, գործով վկաներ Էդգար Խաչատրյանի ն Խորեն Հովհաննիսյանի ցուցմունքների համաձայն՝ արձակված կրակոցները տնել են առավելագույնը 20 վարկյան, ն Հ.Սեփոյանը չի շարունակել կրակել ու լքել է դեպքի վայրն այն ժամանակ, երբ տուժողները դեռնս չէին մահացել ն դեռնս անհայտ էր՝ նրանք կմահանան, թե ոչ: Վերոնշյալը հաստատվում է նան շտապօգնության աշխատակիցների, վկա Սերյոժա Սողոմոնյանի ցուցմունքներով, դեպքի վայրի զննության արձանագրություններով:

73. Բողոքի հեղինակը նշել է, որ ` պատասխանատվությունն

անհատականացնելիս, դատարանը պետք է հաշվի առներ նան ամբաստանյալի անձը բնութագրող տվյալները, այդ թվում ծավալված պատերազմական գործողությունների պայմաններում վերջինի կողմից ռազմաճակատ մեկնելու ն դրանցում մասնակցություն ունենալու ձգտումը, փորձագետի համապատասխան եզրակացությունը, որով հաստատվել է, որ Հ.Սեփոյանին բնորոշ է կարեկցանքը ն ագրեսիայի ցածր մակարդակը, բացի այդ` պետք է հաշվի առնվեին նան նրա առողջական խնդիրները, որոնց պատճառով մի քանի անգամ հետաձգվել են սույն գործով նշանակված դատական նիստերը:

Միննույն ժամանակ, բողոքի հեղինակը նշել է, որ ՀՀ նախկին քրեական օրենսգրքի 62-րդ հոդվածի 1-ին մասի 7-րդ կետի ն դրան համապատասխանող՝ ՀՀ գործող քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 1-ին մասի 7-րդ կետի մեկնաբանման առումով առկա է իրավունքի զարգացման խնդիր առ այն՝ արդյո՞ք մեղմացնող հանգամանքի կիրառման համար պարտադիր նախապայման է գործով բոլոր տուժողների կողմից հակաիրավական վարքագիծ դրսնորելու հանգամանքը, ինչպես նան, եթե հանցանքը պայմանավորված է եղել տուժողի իրական կամ ենթադրյալ հակաիրավական վարքագծով, ապա հիշյալ նորմը ո՞ր դեպքերում պետք է կիրառվի:

8

Բողոքաբերի պնդմամբ, իրավունքի զարգացման խնդիր է առկա նան ՀՀ նախկին քրեական օրենսգրքի 62րդ հոդվածի 2րդ մասի ն դրան

համապատասխանող՝ ՀՀ գործող քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 2-րդ մասի մեկնաբանման առումով, այնքանով որքանով Վճռաբեկ դատարանը կարող է զարգացնել Պարույր Բայրամյանի գործով կայացված որոշման մեջ արտահայտած իրավական դիրքորոշումները ն նշել, թե փորձագետի եզրակացությամբ հաստատված՝ անձի կողմից՝ իր գիտակցության վրա ազդող ն սեփական վարքի կամայական կառավարման ունակությունը նվազեցնող լարված հոգեվիճակում հանցանք կատարելու փաստը, տվյալ նորմի իմաստով՝ ստորադաս դատարանների կողմից կարո՞ղ է դիտարկվել արդյոք որպես պատասխանատվությունը մեղմացնող հանգամանք:

7.4. Բողոքաբերը փաստարկել է նան, որ ապացույցները, որոնց վրա հիմնված է եղել ամբուլատոր դատահոգեբուժական ն դատահոգեբանական փորձագիտական հանձնաժողովի՝ 2016 թվականի մարտի 24-ի թիվ 168/16 եզրակացությունը, հերքվել են այլ ապացույցներով ն արժանահավատ համարվել չեն կարող՝ այն մասով, որ Հ.Սեփոյանը չի գտնվել ֆիզիոլոգիական աֆեկտի վիճակում, կամ առնվազն կասկած է հարուցում դրա հիմնավորված լինելու հանգամանքը:

Բողոքի հեղինակն ընդգծել է, որ Վերաքննիչ դատարանը ճիշտ չի գնահատել այն ելակետային տվյալները, որոնք ուղղակիորեն հիմք էին կրկնակի դատահոգեբանական փորձաքննություն իրականացնելու համար՝ այդկերպ թույլ տալով քրեադատավարական օրենքի էական խախտում, ինչն էլ ազդել է գործի ելքի վրա:

8. Հիմք ընդունելով վերոշարադրյալը՝ բողոքաբերը խնդրել է ամբողջությամբ բեկանել Վերաքննիչ դատարանի՝ 2022 թվականի մայիսի 30-ի որոշումը ն գործն ուղարկել համապատասխան ստորադաս դատարան՝ նոր քննության:

Վճռաբեկ բողոքի քննության համար էական նշանակություն ունեցող փաստական հանգամանքները.

9. Հայրապետ Սեփոյանին ՀՀ նախկին քրեական օրենսգրքի 104-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1ին կետով ն 235-րդ հոդվածի 1-ին մասով մեղադրանք է առաջադրվել հետնյալ արարքի համար. «/Նայ 2015 թվականի նոյեմբերի 16-ին՝ ժամի 18:46-ի

9

սահմաններում (.) իր հորեղբորորդի Լեռնիկ Սեփոյանից հեռախոստվ տեղեկանալով, որ իր հայր Գագիկ Սեփոյանը Կովայքի մարզի Հանքավան գյուղի վերջնամասում գտնվող, չգործող նախկին «Արարավ» ճամբարի փարսւծքում վիճաբանության ն կովի մեջ է մտել Հրազդան քաղաքի բնակիչներ, եղբայրներ Վարդան ն Վահե Գալատյանների հետ, ովքեր ծեծի են ենթարկել հորը ն պատճառել մարմնական վնասվածքներ, վրեժխնդրության շարժառիթով նույն օրր իր կողմից վարած ՎԱՃ 2121 մակնիշի 80 00 004 հ/դ. ավտոմեքենայով գնացել է դեպի նշված տարածք ն ժամի 19:05-ի սահմաններում հասնելով ճամբար փտաւնող արգելափաւկոցի մով ապօրինի կերպով իր մոր պահվող հրազեն հանդիսացող գործարանային արտադրության «ԱԿ-/42» տեսակի 5,45 մմ տրամաչափի «13702445» համարի մարտեւկան ակոսափող ինքնաձիգով երկու կամ ավելի անձանց ապօրինաբար կյանքից զրկելու դիվավորությամբ մենահավ կրակոցներ է արձակել նշված վայրում գտնվող Վարդան Գալավյանի, Վահե Գալարյաւնի ն Արմեն Հովհաննիսյանի ուղղությամի՝ Վարդան Գալարյանին պատճառելով մահվան անմիջական պատճառ հանդիսացող տրավմատիկ-հեմոռագիկ շոկի հեր ուղղակի անմիջական կապի մեջ գտնվող որովայնի առաջային պատի թվով մեկ միջանցիկ հրազենային վնասվածք, Արմեն Հովհաննիսյանին պատճառելով մահվան անմիջական պատճառ հանդիսացող գլխուղեղի կենսական կարնոր ֆունկցիաների սուր խանգարման հետ ուղղակի անմիջական կապի մեջ գվեվող գլխի աջ ճակատկողմնային շրջանի թվով մեկ շոշավտղ հրազենային վնասվածք, իսկ Վահե Գալարյաւնին պատճառելով մահվան անմիջական պատճառ հանդիսացող տփրավմատիկ-հեմոռագիկ շոկի հետ ուղղակի անմիջական կապի մեջ գտնվող ձախ նախաբազկի, աջ հեվույքի շրջանի, ձախ ծնկահոդի շրջանի թափանցող երեք միջանցիկ հրազենային վնասվածքներ, որի հերնանքով վերջիններս մահացել են»:

10. Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռով արձանագրվել է հետնյալը. «() Հայրապար Գագիկի Սափոյանի արարքն 6 ամբողջությամբ

համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 104-րդ հոդվածի 2-րդ մասի Լին կետով նախատեսված հանցակազմի հազտկանիշներին:

(-)

"Տես քրեական գործ, հատոր 4-րդ, թերթեր 102-104:

10

Ինչ վերաբերում է պաշտպանության կողմի այն փաատրարկներին, որ դատաքննության ժամանակ արացված նոր փաստական տվյալների լույսի ներքո ամբուլատոր դատահտոգերուժական ն դավտահոգերանական փտրձագիտական հանձնաժողովի թիվ 168/16 եզրակացությունը կորցրել է իր արժանահավատությունը ն դեպքի պահին Հայրապետ Սեփոյանի հոգեկան խիար հուզմունքի վիճակում լինելու հանգամանքը մնացել է չպարզված, հետնարար, կամ այդ հանգամանքը պետք է հատրատված համարվի կամ նշանակվի նոր փորձաքննություն, ապա Դատարանն արձանագրում է հեվնյալը.

(-)

Սույն քրեական գործի քննության ընթացքում հետազովվաւծ Աաւպացույցների գնահատմամբ` Դատարանը գտնում է, որ Վարդան Գալափյանի հակաօրինական վարքազծի արդյունքում Հայրապետ Սեփոյանի մոտ առաջացած հուզական լարված վիճակը չի եղել այն ատրիճան, որ վերջինի մոտ սահմանափաւկեր գիտակցված կամային հսկողությունը: Դատարանի նման եզրահանգման համար հիմք են հանդիսանում ոչ միայն այն գործով իրականացված դավզաւհոգերուժական ն դատահոգերանական համալիր փորձաքննության եզրակացության

հեվննությունները, այլե կատարված արարքի առանձնահապվկությունները, դրա կատարման եղանակը, փուլերը, արարքի կատարումից առաջ ն հետո Հայրապետ Սեփոյանի դրսնորած վարքագիծը:

Մասնավորապես, հերազոտված ապացույցներն անհերքելիորեն վկայում են, որ Հայրապեվ Սեփոյանը նախքան րուն ապանությունը ն դրանից անմիջապես հետո կատարել է հարակ գիտակցված ն կամային գործողություններ, որոնք բացառում են դեպքի պահին նրա մոտ հոգեկան խիար հուզմունքի առկայության հնարավորությունը:

(-)

Դատարանը գտնում է, որ ՃՀայրապեր Գագիկի Սեփոյանի արարքը

նախաքննության մարմնի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգիքի 104-րդ հոդվածի 2րդ մասի Լին կետով որակվել է ճիշտ ն վերջինն իր կատարած արարքի համար ենթակա է քրեական պատասխանաւտվությաւն ն պավժի:

(.-.)

11

(:-.) Հայրապետ Սեփոյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս, դրա տեսակն ու չափն ընպտրելիս՝ Դատարանը ղեկավարվում է պատիժ նշանակելու վերը շարադրված ն վերլուծված ընդհանուր սկզբունքներով, որպիսիք են օրինականությունը, արդարությունը, պատժի անհատականացումը ն մարդասիրությունը: Դատարանը հաշվի է առնում կատարված հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, հանցավորի անձր բնութագրող վվյալները, նրա պատասխանավպվությունն ու պատիժը մեղմացնող ն ծանրացնող հանգամանքները:

(.-.)

Քննարկելով այն հասարակական հարաբերության բնույթը ն սոցիալական նշանակությունը, ոյի դեմ ովնձգել է Հայրապետ Սեփոյանն իր արարքով՝ Դատարանն արձանագրում է, որ սպանությունն ինքնին քրեական օրենքով նախատեսված ամենածանրը հանցագործություններից է, հաշվի առնելով, որ դրա արդյունքում մարդուն պատճառվում է անդառնալի վնաս ն նա ապօրինարար, դիտավորությամբ զրվում է օրենքով պաշվապանվող կարնորագույն արժեքներից մեկից` կյանքից: Տվյալ դեպքում, Հայրապե: Սեփոյանը կատարել է քննարկվող հանցակազմի որակյալ հատկանիշներով նախատեսված ամենավտանգավոր արարքը, այն է՝ ուրեձգել է երկու ն ավելի, փվյալ դեպքում` երեք անձի կյանքի անվտանգության ապահովմանն ուղղված հասարակական հարարերությունների դեմ:

Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի գնահատման առումով առանցքային նշանակություն ունի նան այն, որ Հայրապետ Սեփոյանը Վահեն Գալարյանին, Վարդան Գալարյանին ն Արմեն Հովհաննիսյանին ապօրինաբար կյանքից զրկել է ուղղակի դիտավորությամ), այն Լ՝ գիվաւկցելով, որ տվյալ դեպքում երեք անձի կյանքի համար վտաւնգավոր արաիք է կատարում, նախատեսելով նրանց կյանքից զրկելու հնարավորությունը կամ. անխուսաւփելիությունը ն ցանկանալով մտւժողներին մահ պատճառել: Ընդ որում, արարքը կատարվել է նախքան դեպքը Վարդան Գալատյանի կողմից Գագիկ Սեփոյանին հարվածելու արդյունքում առաջացած վրեժի շարժառիթով, հաշվի չառնելով այե, որ մյուս երկու տուժողները՝ Վահն Գալարյանը ն Արմեն Հովհաննիսյանը որնէ բռնություն ամբաարանյալի հոր նկատմամի չեն գործադրել:

12

Անդրադառնալով կատարված հանցագործության վվանգավորության

աստիճանին` Դատարանն արձանագրում է, որ Հայրապետ Սեփոյանն իրեն վերագրվող արարքը կատարել է հանրության համար վտանգավոր եղանակով ն ամբողջությամբ ավարտին է հասցրել հանցավոր մրադրության մեջ ընդգրկված նպատակը: Մասնավորապես, հասնելով դեպքի վայր, Հայրապետ Սեփոյանն իր մոտ գտնվող ինքնաձիգով առանց հապաղելու փեաւսից ավելի կրակոց է արձակել մտւժողների ն նրանց ավտոմեքենայի ուղղությամբ, հաշվի չառնելով փաւրածքում այլ անձանց հնարավոր առկայությունը, նրանց վնաս պատճառելու իրական հնարավորությունը, ինչի արդյունքում արձակված կրակոցներից մեկր դիպել է դեպքի վայրից որոշակի հեռավորության վրա գտնվող Էդգար Խաչատրյանի ն Խորեն Հովհաննիսյանի ավտոմեքենային:

Ինչ վերաբերում է կատարված հանցագործության հանրորեն վտանգավոր հետնանքներին, ապա Դատարանն արձանագրում է, որ դրանք առանձնահատուկ ծանր են: Մասնավորապես, Հայրապետ Սեփոյանի արարքի արդյունքում կյանքից ապօրինաբար ն դիտավորությամի զրկվել են երեք երիտասարդ` 1980 թվականին ծնված Վահն Գալատյանը, 1988 թվականին ծնված Արմեն Հովհաննիսյանը ն 1990 թվականին ծնված Վարդան Գալավյեւեր:

Հաշվի առնելով վերը շարադրվածը՝ Դատարանը փաստում է, որ փվյալ դեպքում Հայրապետ Սեփոյանի կողմից կատարվել է առանձնահատուկ բարձր հանրային վտանգավորության աստրիճանվ ու իրնեույթով օժվված հանցագործություն:

Որպես ամբաստանյալ Հայրապետ Սեփոյանի անձր բնութագրող տվյալներ Դատարանն արձանագրում է այն, որ վերջինը բնակության վայրից բնութագրվել է դրականորեն, նախկինում դատապարվտված կամ այլ կերպ արավաւվորված չի եղել:

Դատարանն արձանագրում է նան, որ քրեական գործի նյութերում ամբաստանյալ Հայրապետ Սեփոյանի պատասխանավվությունն ու պատիժը մեղմացնող ն ծանրացնող հանգամանքներ չկան:

(..):

Տվյալ դեպքում, վկայակոչված չափանիշների լույսի ներքո գզնահազտելով այն հարցը, թե արդյոք պատաւսխաւնապտվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանք պերք է դիտվի փուժողնեի վարքագծի հակաօրինականությունը ն

13

հակարարոյականություն, որով պայմանավորվել է .հանցագործությունը, Դատարանը գտնում է, որ նշված հանգամեւնքն իրական չէ, դրա առկայությունը չի հաստատվում ձեռք բերված ապացույցներով:

Մասնավորապես, գործի քննության ընթացքում 6-հետազորված

ապացույցները թույլ են տալիս եզրահանգել, որ Հայրապետ Սեփոյանի հորը՝ Գագիկ Սեփոյանին վիճաբանությաւն ժամանակ հարվածել է միայն տուժողներից Վարդան Գալստյանը: Մյուս տուժողները՝ Վահե Գալարյանը ն Արմեն Հայրապետյանը որնէ բոնություն ամբաստանյալի հոր նկատմամբ չեն գործադրել, դեպքին անմիջականորեն առնչվող այլ հակաօրինական կամ հակաբարոյական արարք չեն կատարել, որպիսի պայմաններում Հայրապետր Սեփոյանն ապօրինաբար, դիտավորությամբ կյանքից զրկել է նան նրանց:

Առկա պայմաններում, Դատարանը գտնում է, որ տուժող Վարդան

Գալստյանի վարքագծի հաւնկաօրինականությունը, որով պայմանավորվել է հանցագզործությունի, որեէ կերպ չի նվազեցնում ամբաստանյալ Հայրապետ Սեփոյանի անձի կամ նրա կատարած արարքի հնարային վտփանգավորությունը, հետնաբար որպես վերջինի պատասխանամտվությունն ու պատիժը մեղմացնող դիտարկվել չի կարող:

Դատարանն արձանագրում է, որ որպես Հայրապետ Սեփոյանի

պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող չի կարող դիտարկվել նան ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62րդ հողվածի Լին մասի րդ կեվտվ սահմանված՝ մեղայականով ներկայանալը՝ հետնյալ պատփճառաբանությամը:

(.-.)

Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ հանցավորի կողմից իրավապահ մարմին ներկայանպը ն իր կամ իի մասնակցությամբ կատարված

հանցագործությաւն մաւսին հայտնելը չի կարող դիտվել որպես մեղայականով ներկայանալ ն, հետնաբար, հանդիսանալ պատասխանամտվության ու պավժի պարտադիր մեղմացման պայման, եթե հանցավորը նախապես իմացել է իր մերկացման մասին: Այսինք եթե հանցանք կատարած անձր ներկայանում է իրավապահ մարմին` նախապես իմանալով, որ հայտնի է հանցանքն իր կողմից կատարկու փարի, ն գիտակցելով քննությունից երկար թաքնվելու

14

հնարավորության բացակայությունը, ապա խոսք չի կարող լինել ներկայանալու կամովին բնույթի ն կատարվածի համար անկեղծորեն զղջալու մասին:

(.-.)

Վերը շարադրված իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո գնահավաելով հանցագործության դեպքից հետո Հայրապետ Սեփոյանի ինքնակամ ներկայանալը ոստիկանություն` Դատարանն արձանագրում է, որ այն չի կարող ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62րդ հոդվածի Լին մասի, րդ կետով սահմանված

պատասխանաւտվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանք գնահատվել: Դատարանի սույն եզրահանգման համար հիմք է հանդիսանում այն, որ մինչն ամբաստանյալի ոսվվփկանություն ներկայանալը իրավապահ մարմիններին արդեն իսկ հայտնի Լ եղել հանցագործության դեպքը, իսկ Հայրապեպտ Սեփոյանը որոնվել է որպես հանցագործությունը կափարեւծ աւնձ: Մասնավորապես, վկաներ Մխիթար Հարությունյանը ն Դավիթ Քոչարյանն իրենց ցուցմունքներում հայտնել են, որ տեղյակ են եղել, որ ոարիկանությունը դեպքի հետ. կապված փնտրում է Հայրապետ Սեփոյանին, այդ մասին տեղեկացրել են նրան ն բացատրել, որ ճիշտ կլինի ոստիկանություն հանձնվելը:

Ինչ վերաբերվում է ներկայանալուց հերո խոստովանական ցուցմունքներ տալուն՝ Դատարանն արձանագրում է, որ Հայրապետ Սեփոյանը ցուցմունք տալով հայտնել է ոչ թե հանցագործության իրական հանգամանքները, այլ փորձել է դեպքերի ընթացքը հնարավորինս ի օգուտ իրեն ներկայացնել` դրանով իսկ հիմքեր ստեղծելով կատարված արարքի համար առավել մեղմ պազաւասխաւնավվության ն պավժի հասնելու համար:

Առկա պայմաններում, Դատարանը գտնում է, որ մեղայականով

ներկայանալու հանգամանքը սույն գործով նույնպես իրական չէ ն որեէ կերպ չի նվազեցնում ամբասվտաւնյալ Հայրապետ Սեփոյանի անձի կամ նրա կատարած արարքի հանրային վտանգավորություն, հետնաբար որպես վերջինի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող դիտարկվել չի կարող:

Վերոգրյալի հաշվառմեւմը, գնաւհապտելով ամիաարանյալի անձր բնութագրող տվյալները, պատասխանավվությունն ու պատիժը մեղմացնող ն ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, կատարված հանցագործությաւն առանձնահատուկ բարձր հանրային վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը`

15

Դատարանը գտնում է, որ Հայրապետ Սեփոյանի նկատմամբ պետք է նշանակել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 104րդ հոդվածի 2րդ մասի սանկցիայով նախատեսված առավել խիար պատժապեսակը, այն է՝ ցմահ ազատազրկում, ինչն անհրաժեշտ է պատժի նպատակների իրագործման՝ առցիալական արդարության վերականգնման, նոր հանցագործությունների կանխման ն պատժի ենթարկված անձի ուղղման համար: (...)»::

101 Առաջին ատյանի դատարանը կայացված մեղադրական դատավճռի հիմքում դրել է հետնյալ փաստական տվյալները. ամբաստանյալ Հայրապետ Սեփոյանի, վկաներ Էդգար Խաչատրյանի, Խորեն Հովհաննիսյանի, Սերյոժա Սողոմոնյանի, Մերուժան Հայրապետյանի, Աշխեն ՀՇակոբյանի, Տաթնիկ Ղարիբյանի, Արմեն Խաչատրյանի, Գագիկ Սեփոյանի, Սասուն Սեփոյանի, Լեռնիկ Սեփոյանի, Լաուրա Հարությունյանի, Աշոտ Սեփոյանի, Արթուր Մինասյանի, Ատոմ Հարությունյանի, Մխիթար Հարությունյանի, Դավիթ Քոչարյանի, Մոնիկա Ավետիսյանի, Հովհաննես, Սահակյանի ցուցմունքներ, դեպքի վայրը, ավտոմեքենան զննելու մասին արձանագրությունները, դեպքի վայրը լրացուցիչ զննելու մասին արձանագրությունները, քննչական փորձարարություն կատարելու մասին արձանագրությունը, «Արմենտել» ՓԲ, «Ղ-Տելեկոմ» ՓԲ ընկերություններից ստացված վերծանումները զննելու մասին արձանագրությունները, դատաբժիշկ փորձագետների թիվ 67, թիվ 68, թիվ 69, թիվ 161, թիվ324 ա, թիվ 15, թիվ 3399-15, թիվ 80, թիվ 81 եզրակացությունները, համալիր դատաձգաբանական, դատաբժշկական, դատահետքաբանական ն դատամանրաթելային փորձաքննության թիվ 09531603 եզրակացությունը, ամբուլատոր դատահոգեբուժական ն դատահոգեբանական համալիր փորձաքննության թիվ 168/16 եզրակացությունը, դատաապրանքագետ փորձագետի թիվ 153-ԱՊ-9 եզրակացությունը, արտագնա դատական նիստում, մասնագետի ներգրավմամբ, ՀՀ ոստիկանության Կոտայքի մարզային վարչության Շրազդանի բաժնում պահվող «Նիսան Տիանա 2.3» մակնիշի 21 ՄՃ 777 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենայի զննությունը, դատաձգաբան փորձագետի թիվ 1770-19 եզրակացությունը":

3 Տե՛ս քրեական գործ, հատոր 18-րդ, թերթեր 1-78:

4 Տե՛ս նույն տեղում:

16

1. Վերաքննիչ դատարանը, անփոփոխ թողնելով Առաջին ատյանի

դատարանի դատավճիռը, արձանագրել է հետնյալը. «(.) Առաջին ատյանի դատարունր բազմակողմանի ն օբյեկտիվ արուգման է ենթարկել դատաքննության ընթացքում հետազոտված ապացույցները, յուրաքանչյուր ապացույց գնահաղտել վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությաւմբ գործի լուծման համար բավարարության փաեսանկյունից, ինչի արդյունքում իրավաչափ եզրահանգում է կատարել այն մասին, որ ամիաարաւնյալ Հայրապետ Սեփոյանը կատարել է ՀՀ քրեական օրենսգիրքի 104-րդ հոդվածի 2րդ մասի Էին կետով իրեն մեղսագրվող հանցանքը: Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ ամրաարանյալի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգիքի 104-րդ հոդվածի 2-րդ մասի Լ ին կեզտվ նախատեսված հանցանք կատարելու հանգամանքն Առաջին ատյանի դատարանը հասվաւտված է համարել մեղադրական դատավճոխ հիմքում դրված քրեական գործին վերաբերող փոխկապակցված հավատրի ապացույցների բավարար ամբողջությամբ:

(.-.)

Անդրադառնալով կրկնակի դավփահոգերուժական-դավաւմտոգերանական համալիր փորձաքննություն կամ դափտահոգերանական փորձաքննություն նշանակելու վերաբերյալ պաշվտպաւնության կողմի Վերաքննիչ դատարանում ներկայացված միջնորդությանը՝ Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ այն ենթակա չէ բավարարման: Ներկայացված միջնորդություն, պաշտպանության կողմը հիմնավորել է նրանով, որ դատաքննության ընթացքում պարզվել են նոր հանգամանքներ, որոնք հայտնի չեն եղել փորձագետներին դապտաեւհոգերուժական- դատահոգզերանական համալիրի փորձաքննություն կատարելու ժամանակ: Վերաքննիչ դավւարանն արձանագրում է, որ այն անձանց դատաքննական ցուցմունքները, որոնցով պաշփպանության կողմը հիմնավորում է նոր ելակետային տվյալների առկայությունը, Առաջին ատյանի դատարանի կողմից իրավացիորեն ճանաչվել են անարժանահավատ: Հետնաբար՝ առկա չեն այնպիսի նոր հանգամանքներ, որոնք հայտնի չեն եղել դատահոգերուժաւկան-

դատահոզերանական համալիր փորձաքննություն կատարելու ժամանակ:

Վերաքննիչ դատարանի նախաձեռնությամը դավական նիստին կանչված փորձագետ: Ա.Վարդանյանը ամբուլատոր դատահոզգերուժական ն

17

դատահոգզերանական համալիր փորձաքննության թիվ 168/6 եզրակացության վերաբերյալ հայտնեց, որ քրեական գործով նշանակված փորձաքննության ընթացքում հետազուրվել են աֆեկտի բոլոր երեք վտլերը, ցուցմունքները, վարքը: Դեպքի ժամանաւկ ամիաստանյալի կողմից աոկա են եղել գործողությունների շարք, որվփեղ հիմնականում էմոցիոնալ գերակշոման փաստը հիմնավորելի չեն, այսինքն կան նպատակաուղղված գործողությունների շարք: Եզրակացության մեջ օգտագործված «ամենայն հավանականությամբ» տերմինը լրացրել է լարված հոգեվիճակին, այսինքն Հ.Սեփոյանը չի գտնվել աֆեկտիվ վիճակում, այլ, ամենայն հավանականությամբ, գնվել է լարված հոգեվիճակում: Ռետրոսպեկտիվ ախտորոշման իրականացումը հնարավորություն կտար ավելի ճշգրիվ տվյալներ տալ հոգեկան լարվածության վերաբերյալ, որը սակայն հնարավոր չի եղել իրականացնել: Ռարրոսպեկտիվ ախվտրոշման չիրականացմամբ ն ավելի ճշգրիտ տվյալների բացակայությամբ պայմանավորված՝ եզրակացության մեջ նշվել է «ամենայն հավանականությամբ» տերմինը: Հ.Սեփոյանի մոտ աֆեկտիվ վիճակը գնահավպտելիս ն դրա բացակայության հարցր որոշելիս նշանակություն չէր կարող ունենալ ոնփրոսպեկտիվ ախվտրոշման իրականացումը, քանի որ աֆեկտիվ վիճակի բացակայությունն արդեն իսկ եղել է պարզված:

Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ քրեական գործի փաստական հանգամանքների համակցության մեջ իրավաչափ հիմքեր չկան կասկածի տակ դնելու նշված եզրակացության լրիվությույւն ն պարզությունը, որպիսի պայմաններում բացակայում: է կրկնակի դատահոգերուժաւկան-

դատահոգզերանական համալիր փորձաքննություն կամ դատահոգեբանական փորձաքննություն նշաւնակալու անհրաժեշտությունը:

(.-.)

Վերաքննիչ դատարանը հանգում է հետնության, որ ՀՀ քրնական օրենսգրքի 104-րդ հոդվածի 2րդ մասի Էին կետով ամբատրանյալ Հայրապետ Սեփոյանի նկատմամի պատիժ նշանակելիս Առաջին ատյանի դատարանը ղեկավարվել Լ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 6Լրդ հոդվածով սահմանված պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով, բազմակողմանի արուգման է ենթարկել ու օբյեկտիվ գնահատել ամբաստանյալ Հայրապետ Սեփոյանի կատարած հանցանքի՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, ամբրասվաւնյալի կատարած արարքի

18

առանձնահատվկվությունները ն դրանց նշանակությունը հանրային վտանգավորության աստիճանն ու բնույթի գնահատելիս, պաշտպանվող հասարակական հարաբերությունների տեսակը, սւմրաստանյալի անձր բնութագրող հանգամանքների, նրա պատիժն ու պավասխանավպվություն, մեղմացնող ն ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը:

Վերաքննիչ դատարանի գնահատմամբ Առաջին ատյանի դատարանն

իրավացիորեն գտել է, որ ամբաարանյալ Հայրապետ Սեփոյանի նկատմամբ միայն ամենախիստ պատժափտեսակի՝ ցմահ ազատազրկման ձնով պատիժ նշանակելով հնարավոր է հասնել ՀՀ քրեական օրենսգիքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակներին սոցիալական արդարության վերականգնմանը, պավզժի ենթարկված անձի ուղղմանը ն հանցագործությունների կանխմանը: Առաջին ատյանի դատարանի կողմից ամբաստանյալ Հայրապետ, Սեփոյանի նկատմամբ նշանակված պատիժն արդարացի է, օրինական ու հիմնավորված, թույլ չեն տրվել նյութական ն դավտաւվարական իրավունքի խախտումներ հետնաբար Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիոր բեկանելու օբյեկտիվ հիմքեր չկան»":

Վճոաբեկ դատարանի պատճառաբանությունները ն եզրահանգումը.

Վճռաբեկ դատարանը նախնառաջ փաստում է, որ սույն գործով բողոքները վարույթ են ընդունվել Վճռաբեկ դատարանի՝ օրենքի միատեսակ կիրառության ապահովման ն իրավունք զարգացման գործառույթների իրացման

նկատառումներով: Այս առումով, հարկ է նշել, որ ընդունվել ն ուժի մեջ է մտել ՀՀ քրեական նոր օրենսգիրքը, որում տեղի են ունեցել բազմաթիվ բովանդակային փոփոխություններ, որպիսի պայմաններում նշված ոլորտում իրավունքի զարգացման միտումը հրամայական է դարձնում նոր իրավակարգավորումների, դրանք հետադարձությամբ կիրառելու հնարավորության մեկնաբանումը: Մասնավորապես, երկու կամ ավելի անձանց սպանության որակյալ տեսակի վերացման պայմաններում կատարված արարքներին քրեաիրավական գնահատական տալու ն դրանց դեպքում ցմա ազատազրկւմ պատժատեսակը նշանակելու հնարավորության

կապակցությամբ առկա է օրենքի միատեսակ կիրառության ապահովման ն իրավունքի զարգացման խնդիր: Ուստի, Վճռաբեկ դատարանն անհրաժեշտ է 5Տես քրեական գործ, հատոր 22-րդ, թերթեր 1-41:

19

համարում սույն գործով արտահայտել իրավական դիրքորոշումներ, որոնք կարող են ուղենիշային նշանակություն ունենալ նույնաբնույթ գործերով միասնական դատական պրակտիկայի ձնավորման համար:

12. Սույն գործով Վճռաբեկ դատարանի առջն բարձրացված իրավական հարցը հետնյալն է. հիմնավո՞ր է արդյոք բողոքաբերների փաստարկն առ այն, որ երկու կամ ավելի անձանց սպանության ծանրացնող հանգամանքի վերացման պայմաններում, ամբաստանյալ Հ.Սեփոյանի նկատմամբ ցմահ ազատազրկում պատժատեսակը չի կարող նշանակվել:

13. ՀՀ գործող քրեական օրենսգրքի 9-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Արարքի հանցավորությունը սահմանող, պատիժը խարացնող կամ հանցանք կամ քրեական օրենադրությամբ նախատեսված արարք կատարած անձի վիճակն այլ կերպ վատթարացնող օրենադրությունը հեվադարձ ուժ չունի:

2. Արարքի հանցավորությունը լրիվ կամ մասնակիորեն վերացնող կամ պատիժը մեղմացնող օրենսդրությունն ունի հետադարձ ուժ: Նշված դեպքում այն տարածվում է մինչն դրա ուժի մեջ մտնելը հանցանք կամ քրեական օրենսդրությամբ նախատեսված արարք կատարած այն անձանց վրա, որոնց վերաբերյալ դեռես առկա չէ օրինական ուժի մեջ մտած եզրափակիչ դատավարական ակտ:

3. Եզրափակիչ դատավարական ակտն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո արարքի հանցավորությունը լրիվ կամ մասնակիորեն վերացնող օրենսդրությունն ունի հետադարձ ուժ (...)»:

Մեջբերված նորմից հետնում է, որ արարքի հանցավորությունը լրիվ կամ մասնակիորեն վերացնող օրենքը բոլոր դեպքերում հետադարձ ուժ ունի՝ անկախ այն հանգամանքից` առկա է օրինական ուժի մեջ մտած եզրափակիչ դատավարական ակտ, թե ոչ: Վճռաբեկ դատարանը, իր նախադեպային իրավունքի շրջանակում անդրադառնալով հանցավորություն վերացնող օրենքի մեկնաբանմանը, արձանագրել է, որ նոր օրենքը համարվում է արարքի հանցավորությունը վերացնող, եթե դրանով արարքը դադարում է հանցագործություն համարվել (լրիվ ապաքրեականացում) կամ հանցակազմն այնպիսի փոփոխությունների է

20

ենթարկվում, որ հանցավոր համարվող արարքների շրջանակը նեղանում է (մասնակի ապաքրնեականացում) 6:

13... Անդրադառնալով ապաքրեականացման հիմնախնդրին՝ հարկ է նկատել, որ քրեականացումմ ու ապաքրեականացում`՝ պետութան քրեական

քաղաքականության առանցքային մեթոդներից են, որոնք կանխորոշվում են առկա սոցիալ-տնտեսական, քաղաքական հարաբերություններով, գիտատեխնիկական առաջընթացով, կրիմինալոգիական տարբեր գործոններով (հանցավոր արարքների տարածվածություն, քրեաիրավական նորմերի գործողության

անարդյունավետութուն ն այն, ինչպե նան այ հանգամանքներով: Ապաքրեականացման պատճառները կարող են տարբեր լինել` պայմանավորված ժամանակակից հասարակությունում կոնկրետ արարքի դեմ քրեաիրավական ներգործության աննպատակահարմարությամբ, դրա հանրային վտանգավորության անկմամբ կամ նվազմամբ ն այլ հանգամանքներով:

Ապաքրեականացումը կարող է վերաբերել ինչպես ամբողջական հանցանքին՝ բացառելով դրա համար նախատեսված քրեական պատասխանատվությունը՝ լրիվ ապաքրեականացում (այն կարող է տեղի ունենալ միայն քրեական օրենսգրքի հատուկ մասում), այնպես էլ դրա մի մասին՝ նեղացնելով հանցավոր համարվող արարքի շրջանակը՝ մասնակի ապաքրեականացում (կարող է տեղի ունենալ քրեական օրենսգրքի ինչպես հատուկ, այնպես էլ ընդհանուր մասի դրույթների փոփոխության միջոցով): Ընդ որում, լրիվ կամ մասնակի ապաքրեականացման մասին կարող է խոսք գնալ միայն այն դեպքում, երբ արարքի հանցավորությունն ընդհանրապես վերացվում է (ամբողջությամը կամ մի մասով), ն դրա համար քրեական պատասխանավվությունը բացառվում: Ուստի, քրեական օրե