Հարությունյան — ՀԿԴ/0129/06/24

ՅԼ ժթ ՀԿԴ/0129/06/24

ԱՏՆ

աին

լ /՛ ՅԾ

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ

ՎՃՌԱԲԵԿ ԴԱՏԱՐԱՆ

ՈՐՈՇՈՒՄ

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ

Հայաստանի Հանրապետության

հակակոռուպցիոն դատարան,

նախագահող դատավոր ԱԴադոյան .

Շայաստանի Հանրապետության

վերաքննիչ հակակոռուպցիոն դատարան,

նախագահող դատավոր Ա.Հովհաննիսյան

2025 թվականի դեկտեմբերի 18-ին քաղաք Երնանում

«ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի հակակոռուպցիոն պալատի կոռուպցիոն

հանցագործությունների քննության դատական կազմը (այսուհետ նան՝ Վճռաբեկ դատարան),

նախագահությամբ՝ ՌՈ,.ՄԽԻԹԱՐՅԱՆԻ

մասնակցությամբ դատավորներ՝ Ա.ԿՐԿՅԱՇԱՐՅԱՆԻ

Ս.ԶԻԶՈՅԱՆԻ -

Դ.ՎԵՔԻԼՅԱՆԻ

գրավոր ընթացակարգով քննության առնելով Գագիկ Սուրիկի Հարությունյանի վերաբերյալ ՀՀ վերաքննիչ հակակոռուպցիոն դատարանի (այսուհետ նան՝ Վերաքննիչ դատարան)՝ 2024 թվականի սեպտեմբերի 26-ի որոշման դեմ մեղադրյալ Գ.Շարությունյանի պաշտպան Հ.Բաբայանի հատուկ վերանայման վճռաբեկ բողոքը,

2

ՊԱՐՔԵՑ

Վարույթի դատավարական նախապատմությունը.

Լ 2023 թվականի հուլիսի 2-ին ՀՀ ազգային անվտանգության ջննչական գլխավոր վարչության երկրորդ բաժնում նախաձեռնվել Է թիվ 58233823 քրեական վարույթը՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 441-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ ն 4-րդ կետերի, 46-441-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ ն 4-րդ կետերի, 435-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ ն 4րդ կետերի, 436-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետի ու 437-րդ հոդվածի 1-ին մասի հատկանիշներով:

ԼԼ ՀՀ գլխավոր դատախազի՝ 2024 թվականի հունվարի 5-ի որոշմամբ թիվ 58233823 քրեական վարույթի նախաքննությունը շարունակելը հանձնարարվել է ՀՀ քննչական կոմիտեին:

12. 2024 թվականի հուլիսի 19-ին թիվ 58233823 քրեական վարույթին են միացվել թիվ 58215724, թիվ 58215824 ն թիվ 58215924 քրեական վարույթները:

15. ՇԸ գլխավոր դատախազության սահմանադրական կարգի հիմունքների, պետության ն հասարակական անվտանգության դեմ ուղղված

հանցագործությունների գործերով վարչության դատախազ ԱԴանիելյանի՝ 2024 թվականի հուլիսի 25-ի որոշմամբ Գ.Հարությունյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 46-435-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին, 2-րդ ն 3-րդ կետերով հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում:

14. Նախաքննության մարմնի՝ 2024 թվականի հուլիսի 25ի որոշմամբ մեղադրյալ Գ.Հարությունյանը դատարան ներկայացվելու համար ձերբակալվել է:

2. ՀԸ հակակոռուպցիոն դատարանի՝ 2024 թվականի հուլիսի 26-ի որոշմամբ մեղադրյալ Գ.Հարությունյանի նկատմամբ 2 (երկու) ամիս ժամկետով կալանք խափանման միջոց կիրառելու մասին նախաքննության մարմնի միջնորդությունը բավարարվել է մասնակի, ն մեղադրյալ Գ.Հարությունյանի նկատմամբ խափանման միջոց է կիրառվել կալանքը՝ 1 (մեկ) ամիս ժամկետով:

21 ՀՀ վերաքննիչ հակակոռուպցիոն դատարանը, քննության առնելով ՀՀ հակակոռուպցիոն դատարանի` մեղադրյալ Գ.Հարությունյանի նկատմամբ 1 (մեկ) ամիս ժամկետով կալանք խափանման միջոց կիրառելու մասին 2024 թվականի հուլիսի 26-ի որոշման դեմ դատախազի ն մեղադրյալ Գ.Հարությունյանի պաշտպան Հ.Բաբայանի հատուկ վերանայման բողոքները, 2024 թվականի օգոստոսի 23-ին

3

որոշում է կայացրել ՀՀ հակակոռուպցիոն դատարանի նշված որոշումը բեկանելու ն մեղադրյալ Գ.Հարությունյանի նկատմամբ 2 (երկու) ամիս ժամկետով կալանք խափանման միջոց կիրառելու մասին:

Յ 2024 թվականի օգոստոսի 20-ին նախաքննության մարմնի կողմից ՀՀ հակակոռուպցիոն դատարան (այսուհետ նան՝ Առաջին ատյանի դատարան) է ներկայացվել մեղադրյալ Գ.Շարությունյանի կալանքի ժամկետը երկարաձգելու մասին միջնորդություն, որն Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2024 թվականի օգոստոսի 21-ի որոշմամբ մերժվել է:

31 Վերաքննիչ դատարանը, քննության առնելով նախաքննության մարմնի՝ մեղադրյալ Գ.Հարությունյանի կալանքի ժամկետը երկարաձգելու միջնորդությունը մերժելու մասին Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2024 թվականի օգոստոսի 21-ի որոշման դեմ դատախազի հատուկ վերանայման բողոքը, իր՝ 2024 թվականի

սեպտեմբերի 26-ի որոշմամբ Առաջին ատյանի դատարանի նշված որոշումը բեկանել է, նախաքննության մարմնի միջնորդությունը բավարարել է մասնակի ն մեղադրյալ Գ.Հարությունյանի նկատմամբ համակցված կիրառել է արղընտրանքային խափանման միջոցներ տնային կալանք՝ 2 (երկու) ամիս ժամկետով՝ էլեկտրոնային հսկողության միջոցների կիրառմամբ, ն գրավ՝ 4.000.000 (չորս միլիոն) ՀՀ դրամի

չափով:

4. Վերաքննիչ դատարանի՝ նախորդ կետում նշված որոշման դեմ մեղադրյալ Գ.Հարությունյանի պաշտպան Հ.Բաբայանը բերել է հատուկ վերանայման վճռաբեկ բողոք, որը Վճռաբեկ դատարանի՝ 2024 թվականի հոկտեմբերի 23-ի որոշմամբ ընդունվել է վարույթ, ն սահմանվել է դատական վարույթի իրականացման գրավոր ընթացակարգ: տ

Վճռաբեկ բողոքի հիմքերը, հիմսավորումները ն պահանջը.

Վճռաբեկ բողոքը քննվում է հետնյալ հիմքերի սահմաններում` ներքոհիշյալ հիմնավորումներով.

5. Բողոքաբերը գտել է, որ Վերաքննիչ դատարանը կայացրել է

չպատճառաբանված դատական ակտ՝ թույլ տալով օրինականության, արդար դատական քննության, մրցակցության, պաշտպանության իրավունքի իրացման ն այլ

4

սկզբունքների խախտումներ, որոնց արդյունքում ընդունված դատական ակար խաթարում է արդարադատության բուն էությունը:

Բողոքաբերը միաժամանակ գտել է, որ բողոքում բարձրացված հարցի . վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի որոշումը կարող է էական նշանակություն ունենալ օրենքի կամ այլ նորմատիվ իրավական ակտի միատեսակ կիրառության համար: Մասնավորապես, անդրադառնալով տնային Օ։-կալանքի կիրառման

ժամանակահատվածում էլեկտրոնային հսկողության ծառայությունների ֆինանսավորումը մեղադրյալի միջոցների հաշվին իրականացնելու մասին Վերաքննիչ դատարանի հետնության իրավաչափությանը՝ բողոքաբերը փաստարկել է, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 167-րդ հոդվածով սահմանված կարգավորման համաճայն՝ հանրային մեղադրանքով վարութային ծախսերը վճարվում են պետական միջոցների հաշվին, իսկ օրենքով նախատեսված դեպքում օրենսդիրը, հաշվի առնելով անմեղության կանխավարկածի սկզբունքը, վարութային ծախսերի գանձումը պայմանավորել Է միայն մեղադրյալի դատապարտված լինելու հանգամանքի հետ: |

Բողոքաբերի պնդմամբ` Վերաքննիչ դատարանը խախտել է հավասարության սկզբունքը, առանց օրենսդրական հիմքի փոխել է վարույթի իրականացման ձնը՝ մեղադրյալի վրա դնելով օրենքով չնախատեսված ոչ իրավաչափ պարտավորություն:

Միննույն ժամանակ, ըստ բողոքաբերի՝ Վերաքննիչ դատարանն անտեսել է Վճռաբեկ դատարանի որոշումներով արտահայտած իրավական դիրքորոշումները:

5.Լ Արդյունքում բողոքաբերը խնդրել է բեկանել Վերաքննիչ դատարանի՝ 2024 թվականի սեպտեմբերի 26-ի որոշումը:

Վճռաբեկ բողոքի քննության համար էական նշանակություն ունեցող փաստական հանգամանքները.

6. Գագիկ Մուրիկի Հարությունյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 46- 435-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին, 2րդ ն 3րդ կետերով հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու որոշման համաձայն. «(..) Տ |

ղարա

5

առ

Արարատայ

րրա

մրա

| 6

նրա

ասաց

7. Առաջին ատյանի դատարանն իր՝ 2024 թվականի օգոստոսի 21-ի որոշմամբ արձանագրել է. «(..) (Ստեղծված իրավիճակում, երբ առկա. է մեղադրյալի կողմից վարույթին խոչընդուրելու այն է՝ մեղադրյալի կողմից իր վրա ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով դրված պարտականությունների կատարումը չապահովելու նվազ հավանականությունը, ն հաշվի առնելով, որ վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից հատուկ ջանասիրություն չի դրանորվել, իակ մեղադրյալն ունի ընտանիք ն խնամքին գտնվող երկու անչափահաս երեխա, առողջական խնդիրներ ունեցող մայր, բացի այղ, ունի մշտական բնակության վայր,

` բարձրագույն կրթություն, չունի դատվածություն ն այլ հանգամանքներ՝ Դատարանը գնում 1, որ մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովելու համար միջնորդվող խափանվան միջոցի ժամկետ երկարաձգելու անհրաժեշտությունը բացակայում է, իսկ ատավել մեղմ խափանման միջոցի կամ. խափանման միջոցների համակցության կիրառմամբ հնարավոր է ապահովել նյա պատշաճ վարքագիծը: Դատարանը գտնում է, որ նշված հարցը ենթակա է լուծման վարույթի հաւմապավաւսիւաւն հանրային մասնակիցների կողմից՝ իրենց իրավատաթյան սահմաներում: (...)»7

8. Վերաքննիչ դատարանն իր ` 2024 թվականի սեպտեմբերի 26-ի որոշման մեջ նշել է. «(..) Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ համապատասխան դատական ատ կայացնելիս Առաջին ատյանի դատարանը թույլ է տվել դատավարական իրավունքի խախվումնել, որոնք իրենց ընույթով էական են ն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 362-րդ հոդվածի համաձայն բողոքարկված դափական ակտրր ամբողջությամի բեկանելու հիմք են:

Միննույն ժամանակ, Վերաքննիչ դատարանը, մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովող ն դրան խոչրադոտող բոլոր հնարավոր հանգամանքների գնախարման համապտեքարում հաշվի առնելով, որ տվյալ դեպքում այլընրրանքային համապատասխան խափանման միջոցների համակցությամի` տնային կալանքի ն գրավի կիրառմամբ հնարավոր Է ապահովել մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը, գտնում է, որ. նախաքննական մարմնի միջնորդություն պերք է մասնակի

մՏեն վարույթի նյութեր, հատոր 1, թերթեր 115-117:

2 Տե՛ս վարույթի նյութեր, հատոր 1, թերթեր 280-296:

7

բավարարել: Մասնավորապես, Վերաքննիչ դատարանը, հաշվի առնելով, որ մեղադյյալն ունի ընակության վայր, նկատի ունենալով նան ներա գույքային դրությունը, գտնում է, որ Գ.Հարությունյանի նկատմամի պետք Է կիրառել տնային կալանք՝ 2 (երկու) ամիս ժամկարով ն գրավ 4.000.000 (չորս միլիոն) ՀՀ դրամ գումարի չափով, ինչը Վերաքննիչ դատարանի զնահապմամի` թույլ կտրա հասարակության ընդհանուր շահի ն անհատի հիմնարար իրավունքների միջն ապահովելու արդարացի հավասարակշոություն:

Վերոգրյալի հեւր մերտեղ Վերաքննիչ դարարանը գտնում է, որ մեղադրյալ

Գ.Հարությունյանի նկատմամբ տնային կալանքի ձնով խափանման միջոց կիրառելիս նրա վրա պետք է դնել պարտականություն` բնակության վայր տեղափոխվեց ն տնային կալանքի կիրառման համար անհրաժեշտ

գործողությունները կատարելուց հետո չլքելու իր բնակության վայրը՝ մԱ Արարա

հասցեն, ն տնային կալանքի կիրառման ժամանակահատվածում շվում չունենալու ու այդ վայրում չհյուրընկալելու այլ անձանց (րացառությամի իր պաշվայանի ն նայն տանը համապտել բնակվող անձանց), չունենալու նամակագրություն, հեռախոսային խոսակցություններ, չօգվվելու հաղորդակցությաւն այլ ձներից, այդ թվում՝ փոարտային առաքանուց (բացառությամբ իր պաշտպանի ն դատարաններից կամ. հանրային իշխանության այլ մարմիններից ուղարկվող վտալային առաքանիների):

Հիշյալի շրջանակներում քննարկելով փնային կալանքի կիրառման ընթացքում էլեկտրոնային հսկողության ծառայությունների ֆինանսավորման հարցը, ն այդ առումով հաշվի առնելով «Պրոբացիայի մասին» ՀՀ օրենքի 44-րդ հողվածը, մեղադրյալի գույքային դրության համատեքարում նկատի ունենալով նան այն, որ նախաքննական մարմնի միջնորդության քննարկվան ընթացքում Առաջին արյանի դատարանում պաշտպանի կողմից որպես գրավի գումարի չամի՝ առաջարկվել է մինչն 4 (չոլա) միլիոն ՀՀ դրամը (փես Առաջին ատյանի, դատարանի դատական նիարի արձանագրության ձայնային կրիչը)՝ Վերաքննիչ դատարանը գվեում է, որ տնային կալանքի կիրառման ողջ ժամանակահապտվածում էլեկտրոնային հակողության ծառայությունների ֆինանատվորումի պերք է իրականացնել մեղադրյալի միջոցների հաշվին' վերջինիս պարտավորեցնելով Պրոբացիայի ծառայության համապատասխան գանձապեարական հաշվին Օ Օ։-վճարելու

ե

էլեր յւնային հակողության ասրքերի օրական ծախի համար նախավմաված համապավասխան գումարը: | |

Ամփոփելով վերոշարադրյալը՝ Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ դավախազ ԱԴանինյանի հատուկ վերանայման բողոքը պետք է բավարարել մասնակիորեն, իսկ Առաջին ատյանի դատարանի վիճարկվող որոշումը՝ ամբողջությամբ բեկանել ն կայացնել դրան փոխարինող դաղաւկան ակտ: (..)»5:

9. ՇԸ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության Երնանի քաղաքային մարմնի պետի՝ Վերաքննիչ դատարանին հասցեագրված 2024 թվականի հոկտեմբերի 2-ի գրության համաձայն, «(..) Գագիկ Սուրիկի Հարությունյանի նկատմամ, լ...) սահմանվել է համապատասխան էլեկիրոնային հսկողություն: Միննույն ժամեւնակ հայտնում եմ, որ մեղադրյալ Գագիկ Սուրիկի Հարությունյանը գրավոր հայտարարություն է տվել այն մասին, որ հրաժարվում է կաւրարել որոշման 4.2 պարբերության սահմանված պարփականությունները՝ այն է իր միջոցների հաշվին իրականացնել էլեկտրոնային հակողություն»4: |

Վճռաբեկ դատարանի պատճառաբանությունները ն եզրահանգումը.

10. Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ բողոքարկված դատական ակաը հատուկ վերանայման ենթարկելու նպատակն օրենքի միատեսակ կիրառության

| ապահովման սահմանադրական գործառույթի իրացումն է: Այդ շրջանակներում

մեղադրյալի նկատմամբ տնային կալանքի կիրառման ժամանակահատվածում

էլեկտրոնային հսկողության ծառայությունների ֆինանսավորումը մեղադրյալի

։ միջոցների հաշվին իրականացնելու իրավաչափության կապակցությամբ առկա Է

իրավունքի զարգացման խնդիր: Ուստի Վճռաբեկ դատարանն անհրաժեշտ է

համարում սույն գործով արտահայտել իրավական դիրքորոշումներ, որոնք կարող են

ուղղորդող նշանակության ունենալ նման գործերով միասնական դատական պրակտիկայի ձնավորման համար:

1. Սույն գործով Վճռաբեկ դատարանի առջն բարձրացված իրավական հարցը հետնյալն է. հիմնավո՞ր է արդյոք մեղադրյալ Գ.Հարությունյանի նկատմամբ տնային կալանք խափանման միջոցի կիրառման ժամանակահատվածում էլեկտրոնային

3 Տե՛ս վարույթի նյութեր, հատոր 2, թերթեր 68-90:

4 Տե'ս վարույթի նյութեր, հատոր 2, թերթ 115:

9

հսկողության ծառայությունների ֆինանսավորումը մեղադրյալի միջոցների հաշվին իրականացնելու մասին Վերաքննիչ դատարանի հետնությունը:

12. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 1-ին հոդվածի համաձայն՝

«Հայաարանի Հանրապետության տարածքում քրեական վարույթր

կարգավորվում է Սառմանադրությամի, Հայտաարանի Հանրապեարությաւն, միջազգային պայմանագրերով, «Հայտականի Հանրապետության դատական օրենսգիրք» սահմանադրական օրենքով ն այն օրենսգրքով»:

ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 123-րդ հոդվածի համաճայն՝

«Լ Տնային կալանքը մալադրյալի ազատության այնպիսի սահմանափաւկում է, որի ընթացքումնա պարտավոր է չլքել դատարանի որոշման մեջ նշված ընակության տարածքը:

(.--)

4. Մեղադրյալի վարքազծի նկատմամբ հակողությունը դատարանի որոշմամբ իրականացվում Է Հայաարանի Հանրապետության օրենադրությամբ ասհմանված հատուկ էլալտրոնային միջոցներով: Մեղադրյալը պարպավոր է իր վրաւ մշտապես կրել նշված էլեկտրոնային հալողության միջոցները, չվնասել դրանք, ինչպես նան արձագանքել իրավասու մարմնի հսկողության ազդանշաններին:

(...)»:

: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 167-րդ հոդվածի համաձայն՝

«Լ Վարաթային ծախսեր են՝

1) տուժողի, փորձագետի, հոգերանի, վկայի ներկայանալու

ճանապարհածախսի, գիշերակացի ն օրապահիկի ծախսերի հարուցման գումարները. `

2) փորձագարի ն թարգմանչի վարձավմմաւթյան գումարները.

3) պերական միջոցների հաշվին ներգրավված փատրարանին վճարվելիք գումարները.

4) իրեղեն ապացույցների պահպանման, առաքման ն հետազուրման համար ծախաված գումարները.

5) փախուարի մեջ գվնվող մեղադրյալի հայտնաբերման համար իրավասու մարմնի կողմից ծախսված գումարները.

10

6) վտրձաքննություն ն վտրձարարություն կատարելիս փչացած կում ոչնչացած իրերի արժեքի ն վարույթի ընթացքում կատարված նման այլ ծախսերի հատուցման համար ծախսված գումարները.

2) վարույթի պատշաճ իրականացման համար, անհրաժեշվ: միջոցառումների համար ծախսված գումարները:

2. Հանրային մեղադրանքով վարութային ծախսերը վճարվում են պերական միջոցների հաշվին, եթե այն օրենսգրքով այլ կարգ սահմանված չէ: Մասնավոր, մեղադրանքով վարութային ծախսերի բաշխման կարգը որոշում է դատարանը:

3. Եթն դատապարտված մեղադրյալը վճարունակ է, ասլա աւյն հոդվածի Լին մասի Լին, 2-րդ ն 47-րդ կերերում թվարկված վարութային ծախսերի հատուցման

| պարտականությունը, դատարանը դնում է նրա վրա:

(:-)»:

«Պրոբացիայի մասին» ՀՀ օրենքի 12-րդ հոդվածի 10-րդ մասի համաձայն՝

«Դատական ակտի հիման վրա այլրորրանքային խափանման միջոցների կատարումն իրականացվում է էլենվտնային հսկողության միջոցների կիրառմեւմը՝

Հայաստանի Հանրապեվտաթյան քրեական դատավարության օրենսգրքի պահանջներին համապատասխան. (...)»:

Նույն օրենքի 41-րդ հոդվածի համաձայն՝

«մ. փյեկտրոնային հակողութունը կիրառվում է քրեական վարույթի մինչդատական ն դատական քննության վաւլերում՝ որպես այլըրնրրանքային խափանման միջոցների ն անվտանգության միջոցների հեփ համակցված միջամտություն կաւմ պատժի կատարման փուլում՝ որպես պատժի կատարման հեւ համակցված հսկողության միջոց: |

2. Այլընտրանքային խասիանման միջոցների կիրառման. հեր համակցված էլեկտրոնային հսկողությունը նիրառվում է դատարանի կողմից` Հայատրանի Հանրապետության քրեական դատավարության օրենսգրքով սահմանված դեպքերում ն կարգով:

5. Պատժի կատարման, պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու պատժի կրումից ազատելու, պապժից պայմանական վաղաժամկետ ազատման դեպքում փորձաշրջանի մեջ գտնվող կամ պատժի կրումը հետաձգված անձանց նկատմամբ սահմանված վերահսկողության խրականացման ընթացքում էլեկտրոնային

11

հսկողությունը կիրառվում է դատական ակվտվ դատախազի, պաշվփայանության կողմի միջնորդությամբ կամ դատարանի սեփական նախաձեռնությամբ, խակ պարժի կատարման փոլում պրոբացիայի ծառայության միջնորդությամը»:

Նույն օրենքի 44-րդ հոդվածի համաձայն՝

Հ. փլեկրրոնային հակողության ծառայությունների ֆինանսավորումն իրականացվում է դատական ակտով՝ պերական բյուջեի կամ պրոբացիայի շամառուխ միջոցների հաշվին:

2. հլերփրոնային հակողության ծառայությունների ֆինանսավորման հարցը քննարկելիս դավարանը հաշվի է առնում տվյալ անձի գույքային դրությունը:

(-.»:

3. Նախորդ կետում մեջբերված նորմերի վերլուծության հիման վրա Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 1-ին հոդվածը, նախատեսելով, որ Հայաստանի Հանրապետության տարածքում քրեական վարույթը կարգավորվում է Սահմանադրությամբ, Հայաստանի Հանրապետության միջազգային պայմանագրերով, «Հայաստանի

Հանրապետության դատական օրենսգիրք» սահմանադրական օրենքով ն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով, ըստ էության սահմանել է կիրառելի օրենսդրության փակ համակարգ, որն ինքնին բացառում է «Պրոբացիայի մասին» ՀՀ

օրենքով մեղադրյալի նկատմամբ քրեադատավարական հարաբերություններում պարտականություն սահամանելը:

Վճռաբեկ դատարանը միաժամանակ արձանագրում է, որ էլեկտրոնային հսկողության՝ որպես այլընտրանքային խափանման միջոցի հետ համակցված միջամտության ֆինանսավորումը դասվում է այն վարութային ծախսերի շարքին, որոնք ուղղված են վարույթի պատշաճ իրականացմանը, իսկ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի՝ վարութային ծախսերը ն դրանց հատուցումը սահմանող 167-րդ հոդվածի դրույթներով վարույթի պատշաճ իրականացման համար կատարված ծախսերի հատուցման պարտականություն դնելու հնարավորություն նախատեսված է բացառապես դատապարտված մեղադրյալի պարագայում: Ընդ որում, հանրային մեղադրանքով վարութային ծախսերն իրականացվում են պետական միջոցների հաշվին, ւ դատապարտված մեղադրյալի վճարունակ լինելու դեպքում, բացառութամբ պետական միջոցների հաշվին ներգրավված

12

փաստաբանին վճարված գումարների, վարութային մյուս ծախսերի հատուցման պարտականությունը դատարանի կողմից դրվում է դատապարտված մեղադրյալի վրա:

Դրա հետ մեկտեղ, խափանման միջոցները, այդ թվում` այլընտրանքային խափանման միջոց տնային կալանքը, մեղադրյալի նկատմամբ. կիրառվում են թրեական վարույթի մինչդատական ն դատական քննության փուլերում վերջինիս պատշաճ վարքագիծն ապահովելու համար, որպիսի պայմաններում, առանց մեղադրյալի մեղավորության վերաբերյալ դատարանի գրավոր հետնության, այն է՝ մեղադրական վերդիկտի, դատապարտված մեղադրյալի մասին խոսք գնալ չի կարող»: |

Վերոգրյալի հաշվառմամբ Վճռաբեկ դատարանը փաստում է, որ

այլընտրանքային խափանման միջոցի կիրառման հետ կապված էլեկտրոնային հսկողության ծառայության ֆինանսավորման պարտավորությունը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի դրույթներով սահմանված իրավակարգավորումների համատեքստում չի կարող դրվել չդատապարտված մեղադրյալի վրա:

8.Լ Վերոգրյալի հետ մեկտեղ, Վճռաբեկ դատարանը հարկ է համարում նան փաստել, որ Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանը մի շարք գործերով ընդգծել է, որ տնային կալանքը (հօսչ6 ճշ) համարվում է ազատազրկման եղանակ: Թեն տնային կալանքը ենթադրում է առավել նվազ սահմանափակումներ, տառապանքներ ն անհարմարություններ, քան բանտային կալանքը, միննույն Է «Մարդու իրավունքների ն հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայի (այսուհետ նան՝ Կոնվենցիա) 5-րդ հոդվածի իմաստով այն համարժեք է ազատությունից զրկմանը՛: Իսկ ազատությունից զրկելու հետ կապված

խափանման միջոցի կիրառմամբ անձի ազատութան ն անձնական

անձեռնմխելիության իրավունքի սահմանափակումը Կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի համատեքստում չի կարող ուղեկցվել ֆինանսական պարտավորությամբ:

5 Այս կապակցությամբ տե՛ս նան ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 6-րդ հոդվածի 1-ին մասի 24-րդ կետը:

6 Տե՛ս Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի՝ 8սշճծ),. մեշ Թօքանե օր 810100 գործով 2016 թվականի հուլիսի 5-ի վճիռը, կետ 104, գանգատ թիվ 23755/07:

7 Տես Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի՝ Քոռ չ. Սառնոօ գործով 2019 թվականի հուլիսի 4-ի վճիոր, կետ 179, գանգատ թիվ 26744/16։

13

Ալ է իրավիճակը, օրինակ, վարչական հսկողության պարագայում, որի առումով հատկանշական է նան ԵԽ Նախարարների կոմիտեի՝ էլեկտրոնային մոնիթորինգի վերաբերյալ թիվ ՕԱՄՃ-«(2014/4 հանձնարարականը, որով, ի թիվս այլնի, ընդունելով, որ ազատությունից զրկելը պետք Է կիրառվի որպես ծայրահեղ միջոց, իսկ քրեական արդարադատության գործընթացի շրջանակներում կիրառվող էլեկտրոնային մոնիթորինգը կարող է կրճատել ազատությունից զրկելու անհրաժեշտություն միաժամանակ ապահովելով համայնքի ներսում կասկածյալների, մեղադրյալների ն դատապարտյալների նկատմամբ հսկողության արդյունավետությունն ու դրանով իսկ օգնել կանխելու հանցագործությունները, ինչպես նան արձանագրելով, որ ԵԽ անդամ պետությունների որոշ իրավական համակարգերում էլեկտրոնային մոնիթորինգի սարքավորումը կրող կասկածյալը, մեղադրյալը կամ դատապարտյալը վճարում է այդ սարքի կիրառման հետ կապված ծախսերի մի մասը, իսկ մյուսներում էլեկտրոնային մոնիթորինգի հետ կապված ծախսերը հոգում է միայն պետությունը՝ Նախարարների կոմիտեն ամրագրել է մի շարք սկզբունքներ, այդ թվում՝ սահմանելով, որ այն դեպքերում, երբ կասկածյալները, մեղադրյալները ն դատապարտյալները մասամբ վճարում են էլեկտրոնային մոնիթորինգի կիրառման ծախսերը, վերջիններիս կողմից վճարվելիք գումարը պետք է համապատասխանի նրանց ֆինանսական դրությանը ն պետք է կանոնակարգվի օրենքով::

Արդյունքում, "Նախարարների կոմիտեի վերոնշյալ հանձնարարականի դրույթների նե Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի ձնավորած նախադեպային իրավունքի համադրումը հանգեցնում է նրան, որ էլեկտրոնային մոնիթորինգը կարող է կիրառվել որպես Կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածով պաշտպանվող իրավունքի սահմանափակման այլընտրանք, որպիսի պայմաններում էլեկտրոնային հսկողության ծառայության ֆինանսավորման պարտավորությունը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 15-րդ հոդվածի 2-րդ մասով սահմանված այլընտրանքային խափանման միջոցներից վարչական հսկողության պարագայում կարող է դրվել մեղադրյալի վրա:

8 Թ6օօուոծոմոնօո ՇԽԼՄՃՏօ(2014)4 օք էհտ Շօուոունէտ օք Խնոլտէտւտ էօ ոոծտեք Տէաետտ օո 6166ե՛ՕոլՇ ոոօութոոջ ('Ճ4օքէօմ Ե էհօ Շօոոուն»օ օք Խճուտէուտ օո 19 Բօեւստո) 2014, շէ էհօ 1192ոժ ոօօկոք օ1 էհօ հնոտի Տքանթջ),

14

14. Սուն վարույթի նյութերի ուսումնասիրությունից երնում է, որ Վերաքննիչ դատարանը, քննարկելով մեղադրյալ Գ.Հարություկյանի նկատմամբ տնային կալանքի կիրառման ընթացքում էլեկտրոնային հսկողության ծառայությունների ֆինանսավորման հարցը, գտել է, որ անային կալանքի կիրառման ողջ ժամանակահատվածում էլեկտրոնային հսկողության ծառայությունների ֆինանսավորումը պետք է իրականացնել մեղադրյալի միջոցների հաշվին՝ վերջինիս պարտավորեցնելով Պրոբացիայի ծառայության համապատասխան

գանձապետական հաշվին վճարել էլեկտրոնային հսկողության սարքերի օրական ծախսի համար նախատեսված համապատասխան գումարը:

Ընդ որում, Վերաքննիչ դատարանը վկայակոչել է «Պրոբացիայի մասին» ՀՀ օրենքի 44-րդ հոդվածը ն մեղադրյալի գույքային դրության համատեքստում հաշվի է առել այն, ռր նախաքննական մարմնի միջնորդության քննարկման ընթացքում Առաջին ատյանի դատարանում պաշտպանի կողմից որպես գրավի գումարի չափ առաջարկվել է մինչն 4.000.000 (չորս միլիոն) ՀՀ դրամըչ։

Ծ. Նախորդ կետում վկայակոչված փաստական հանգամանքը գնահատելով սույն որոշման 12-13-րդ կետերում մեջբերված իրավադրույթների ն արտահայտված իրավական դիրքորոշումների լույսի Կերքո՝ Վճռաբեկ դատարանը եզրահանգում է, որ Վերաքննիչ դատարանն իրավասու չէր մեղադրյալի նկատմամբ ընտրված տնային կալանք այլընտրանքային խափանման միջոցի կիրառման հետ կապված էլեկտրոնային հսկողության ֆինանսավորման պարտավորությունը դնել մեղադրյալի վրա, ջանի որ մի կողմից Կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածը, այնքանով որքանով կիրառելի է տնային կալանքի պարագայում նե չի նախատեսում խափանման միջոցի շրջանակներում ազատությունց զրկված`՞ անձ.՞ համար ֆինանսական պարտավորություն, մյուս կողմից ՀՀ քրեադատավարական օրենադրության փակ համակարգը ն վարութային ծախսերն ու դրանց հատուցումը սահմանող կառուցակարգերը թույլ չեն տալիս մեղադրյալի վբա դնել քրնադատավարական վարույթի կարգից դուրս ֆինանսական պարտավորություն:

16. Վերոգրյալի հիման վրա Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալ Գ.Հարությունյանի նկատմամբ տնային կալանք խափանման միջոցի

5 Տե՛ս սույն որոշման 8-րդ կետը:

: 15

կիրառման ժամանակահատվածում էլեկտրոնային հսկողության ծառայությունների ֆինանսավորումը մեղադրյալի միջոցների հաշվին իրականացնելու մասին Վերաքննիչ դատարանի հետնությունն իրավաչափ չէ:

17. Ամփոփելով վերոշարադրյալը՝ Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ Գ.Շարությունյանի նկատմամբ տնային կալանքի կիրառման ժամանակահատվածում էլեկտրոնային հսկողության ծառայությունների ծախսերի հատուցման պարտականությունը մեղադրյալի վրա դնելով՝ Վերաքննիչ դատարանը թույլ է տվել դատական սխալ՝ քրեադատավարական օրենքի էական խախտում, ինչը, համաձայն ՃՇՇ քրեական դատավարության օրենսգրքի 362-րդ հոդվածի, հիմք է Վերաքննիչ դատարանի` 2024 թվականի սեպտեմբերի 26-ի որոշումն այդ մասով բեկանելու համար: Սակայն, հաշվի առնելով, որ տվյալ դեպքում մինչդատական վարույթն ավարտվել է, Գ.Հարությունյանի ու մյուսների վերաբերյալ քրեական գործն ըստ էության քննության առնելու համար ուղարկվել է ՀՀ հակակոռուպցիոն դատարան,

ւ. իսկ մինչ այդ մեղադրյալ Գ.Հարությունյանի նկատմամբ կիրառված տնային կալանք հափանման միջոցի ժամկետի երկարաձգումը մերժվել է ն նրա նկատմամբ կիրառվել են այընտրանքային այ խափանման միջոցներ: Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, ռր բողոքարկված դատական ակաը չի կարող բեկանվել, քանի որ սույն որոշումը կայացնելու պահին այն կորցրել է իր իրավական նշանակությունը: Ուստի Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ Վերաքննիչ դատարանի որոշումը պետք է թողնել անփովոխ՝ հիմք ընդունելով սույն որոշմամբ արտահայտված իրավական դիրքորոշումները:

Միննույն ժամանակ, Վճռարեկ դատարանը հարկ է համարում արձանագրել, որ մեղադրյալ Գ.Շարությունյանը փաստացի չի վճարել էլեկտրոնային հսկողության ծառայության համար", այսինքն՝ չի կրել ֆինանսական առումով որնէ բացասական հետնանք, ուստի նրա իրավունքի խախտում արձանագրելու փաստական հիմքը բացակայում է:

Ելնելով վերոգրյալից նե ղեկավարվելով Հայաստանի Հանրապետության Սահմանադրության 162-րդ, 163րդ նե 11-րդ հոդվածներով, «Հայաստանի

Թ Տես ԿՈՌոմճեվաւռու Դատական տեղեկատվական համակարգ, թիվ ՀԿԴ/0251/01/24

քրեական գործը: `

ճ Տեղ սույն որոշման 9-րդ կետը:

16

Հանրապետության քրեական դատավարության օրենսգրքի ՅԼրդ, 33-րդ, 34-րդ, ւ 264-րդ, 281-րդ, 352-րդ, 359-րդ, 361363-րդ ու 400-րդ հոդվածներով Վճռաբեկ դատարանը

ՈՐՈՇԵՑ

1 Մեղադրյալ Գագիկ Սուրիկի Հարությունյանի վերաբերյալ ՀՀ վերաքննիչ հակակոռուպցիոն դատարանի՝ 2024 թվականի սեպտեմբերի 26-ի որոշումը թողնել անփոփոխ՝ հիմք ընդունելով Վճռաբեկ դատարանի որոշմամբ արտահայտված հրավական դիրքորոշումները:

2. Որոշումն օրինական ուժի մեջ է մտնում կայացնելու օրը:

Նախագահող՝ Ռ.ՄԽԻԹԱՐՅԱՆ

Դատավորներ՝ ԶԸ .ԿԵՐԿՅԱՇԱՐՅԱՆ

Ս.ՉԻՉՈՅԱՆ

Դ.ՎԵՔԻԼՅԱՆ