ՀԿԴ/0317/11/24

ՏՐ: 2

1-2 ԱԱՈՐԱՎ ի ՇԿԴ/0317/11/24

(12 ԱԱ

ՄՏԱՆ

Մի :

ա

ՀԱՏ ՏՇ7

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ

ՎՃՌԱԲԵԿ ԴԱՏԱՐԱՆ

ՈՐՈՇՈՒՄ

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ

Հայաստանի Հանրապետության

հակակոռուպցիոն դատարան,

նախագահող դատավոր Ս.Պետրոսյան

Հայաստանի Հանրապետության

վերաքննիչ հակակոռուպցիոն դատարան,

նախագահող դատավոր Ա.Մարտիրոսյան

2026 թվականի ապրիլի 9-ին քաղաք Երնանում

«ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի հակակոռուպցիոն պալատի կոռուպցիոն

հանցագործությունների քննության դատական կազմը (այսուհետ նան՝ Վճռաբեկ դատարան),

նախագահությամբ՝ Ռ.ՄԽԻԹԱՐՅԱՆԻ

մասնակցությամբ դատավորներ՝ Ե.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆԻ

Ա.ԿՐԿՅԱՇԱՐՅԱՆԻ

Ս.ՉԻՉՈՅԱՆԻ

Դ.ՎԵՔԻԼՅԱՆԻ

գրավոր ընթացակարգով քննության առնելով ՀՀ վերաքննիչ հակակոռուպցիոն դատարանի (այսուհետ նան` Վերաքննիչ դատարան)՝ 2025 թվականի փետրվարի 27-ի որոշման դեմ լատ...

վերանայման վճռաբեկ բողոքը,

2

ՊԱՐԶԵՑ

Վարույթի դատավարական նախապատմությունը.

Լ 2024 թվականի մայիսի 18-ին ՀՀ հակակոռուպցիոն կոմիտեի ներքին անվտանգության վարչությունում նախաձեռնվել է թիվ Էոտավ քրեական վարույթը՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 277-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետի հատկանիշներով:

ԼԼ 2024 թվականի մայիսի 20-իս աաա...

տուժող:

12. ՀՀ հակակոռուպցիոն կոմիտեի ներքին անվտանգության վարչության հատկապես կարնոր գործերով ավագ քննիչ ԱՐՇամիրյանի (այսուհետ նան՝ նախաքննության մարմին)` 2024 թվականի նոյեմբերի 18-ի որոշմամբ թիվ առը քրեական վարույթը կարճվել է, իսկ 2024 թվականի նոյեմբերի 20-ին այդ որոշումը հաստատվել է հսկող դատախազի կողմից:

Լ3. Նախաքննության մարմնի վերոնշյալ որոշման դեմ իո)

Աաաա... ՀՀո ավոր դատախազության

ՀՀ հակակոռուպցիոն կոմիտեում մինչդատական վարույթի օրինականության նկատմամբ հսկողության վարչության պետի պաշտոնակատար Կ.Սերոբյանի՝ 2024 թվականի դեկտեմբերի 17-ի որոշմամբ մերժվել է:

2. Նախաքննության մարմնի՝ թիվ նանրւվ քրեական վարույթը կարճելու մասին 2024 թվականի նռյեմբերի 18ի որոշման դեմ Խզարրրրրրրաաաը

Ը ԱԳԱ ԱՈ 2 ՂԵ | բողոքը ՀՀ հակակոռուպցիոն դատարանի (այսուհետ նան՝ Առաջին ատյանի դատարան)՝ 2025 թվականի հունվարի 20-ի որոշմամբ մերժվել է:

ատ... Ո որ ՍԱՍ ՋԱ

վերանայման բողոքի քննության արդյունքում Վերաքննիչ դատարանի՝ 2025 թվականի փետրվարի 27-ի որոշմամբ Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2025 թվականի հունվարի 20-ի որոշումը թողնվել է անփոփոխ:

4. Վերաքննիչ դատարանի վերոնշյալ որոշման դեմ Անո մԱո աակ ԱԱ ԱԱ ղարա է ոտով վերանայման վճռաբեկ բողոք, որը

աե:

Վճռաբեկ դատարանի՝ 2025 թվականի ապրիլի 16-ի որոշմամբ ընդունվել է վարույթ, ն սահմանվել է դատական վարույթի իրականացման գրավոր ընթացակարգ:

Վճռաբեկ բողոքի հիմքերը, փաստարկները ն պահանջը.

Վճռարեկ բողոքը քննվում է հետնյալ հիմքերի սահմաններում` ներքոհիշյալ փաստարկներով.

5. Բողոքի հեղինակը փաստարկել է, որ տվյալ դեպքում քրեական վարույթի կարճման հիմք է հանդիսացել քրեական հետապնդում չիրականացնելու մասին որոշումը ն դրանով արձանագրված հանգամանքները, սակայն քրեական վարույթի կարճման որոշում կայացնելու պահին քրեական հետապնդում չիրականացնելու մասին որոշումն օրինական ուժի մեջ մտած չի եղել: Նման պայմաններում, ըստ բողոքի հեղինակի, քրեական վարույթը կարճելու մասին որոշումը չի բխել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 196րդ ն 1207րդ հոդվածներով նախատեսված իրավական կառուցակարգերից:

5. Միննույն ժամանակ, ըստ բողոքաբերի՝ Վերաքննիչ դատարանը թեն նշել է, որ հսկող դատախազն իրավասու է նորոգել կարճված վարույթը, սակայն չի նշել, թե ՀՀ քրեական դատավարության օրենսդրության որ նորմի ուժով է հսկող դատախազը նման լիազորությամբ օժտված կամ որ նորմերն են կարգավորում վկայակոչված իրավահարաբերությունները, որպիսի պայմաններում Վերաքննիչ դատարանի նշված դատողությունները հիմնազուրկ ն չպատճառաբանված են:

6. Բողոքաբերի գնահատմամբ՝ բացի այն, որ առերնույթ քրեադատավարական օրենքի էական խախտում թույլ տալու հետնանքով բողոքարկվող դատական ակտը կարող էր խաթարել արդարադատության բուն էությունը, Վճռաբեկ դատարանի որոշումը նան կարող է էական նշանակություն ունենալ օրենքի միատեսակ կիրառության համար:

7. Վերոգրյալի հիման վրա բողոքի հեղինակը խնդրել է ամբողջությամբ բեկանել Վերաքննիչ դատարանի որոշումը ն կայացնել դրան փոխարինող դատական ակտ, արձանագրել աաա:

իրավունքներ` խախտման փաստը՝ վարույթի հանրային մասնակիցներին պարտավորեցնելով վերացնել քրեական վարույթը կարճելու մասին Կախաքննության մարմնի՝ 2024 թվականի նոյեմբերի 18-ի որոշումը:

4

Վճռաբեկ բողոքի քննության համար էական նշանակություն ունեցող

: փաստական հանգամանքները.

Ց. 2024 թվականի նոյեմբերի 4ին ՀՀ գլխավոր դատախազության ՀՀ հակակոռուպցիոն կոմիտեում մինչդատական վարույթի օրինականության նկատմամբ հսկողության վարչության դատախազ Խ.Մեջլումյանը որոշում է կայացրել նախաքննության մարմնի միջնորդություւը բավարարելու ն ասը ւււ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 277-րդ հոդվածի 1-ին մասով

հանրային քրեական հետապնդում չհարուցելու մասին՝ իրեն մեղսագրվող արարքը կատարած չլինելու հիմքով:

9. Քրեական վարույթը կարճելու մասին 2024 թվականի նոյեմբերի 18-ի որոշմամբ նախաքննության մարմինն արձանագրել է. «(...) Գտնելով, որ կատարված նախաքննությամբ Խա

տսաոր.......շ «Հլա օրենսգրքի 277-րդ հոդվածի Լին մասով

հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու հիմքեր ձեռք չեն բերվել` վարույթն իրականացնող մարմինը այդ կապակցությամբ 22102024թ. ներկայացվել է հանրային քրեական հերապնդում չհարուցելու մասին միջնորդություն:

04.112024թ. հսկող դատախազը որոշում է (կայացրել 22102024թ. միջնորդությունը բավարարելու աը...

ՀՀ քրեական օրենսգրքի 277-րդ հոդվածի Լին մաստվ հանրային քրեական հերապնդում չհարուցելու մասին` վերջինիս կողմից իրեն վերագրվող (մեղսագրվող) արարքը կատարած չլինելու հիմքով:

Է.)

ՀՀքրեական դատավարության օրենսգրքի 13-րդ հոդվածի Էին մասի 3-րդ կերի համաձայն` քրեական վարույթը ենթակա է կարճման, եթե կայացվել է անձի նկատմամբ քրեական հետապնդում չհարուցելու կամ մեղադրյալի նկատմամը քրեական հետապնդումի դադարեցնելու մասին որոշում, ն սպառվել են վարույթը շարունակու բոլոր հնարավորությունները:

Հաշվի առնելով, որ թիմ անն ւո լութոմ կայացվել 1

րաաոենրչ2Հ2172 նկատմամբ քրեական հետապնդում չհարուցելու մասին

ւՏե՛ս վարույթի նյութեր, հատոր 1, թերթեր 40-41:

5

որոշում, սպառվել են վարույթը շարունակելու բոլոր հնարավորությունները, ն ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 13-րդ հողվածի Լին մասի 3-րդ կերով, 4Լրդ հոդվածի Լին մասի 25-րդ կերով, 135-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, պահպանելով նույն օրենսգրքի 207-յդ հոդվածի 5-րդ մասի պահանջները (որոշեցի) (.-.) թ/իվ 62231024 քրեական վարույթը կարճել (...)»7:

10. Նախորդ կետում նշված որոշման դեմ արրոոոոոոնը

աաա ց "երկայացված բողոքը քննության առնելու

մասին 2024 թվականի դեկտեմբերի 17-ի որոշմամբ ՀՀ գլխավոր դատախազության ՀՀ հակակոռուպցիոն կոմիտեում մինչդատական վարույթի օրինականության նկատմամբ հսկողության վարչության պետի պաշտոնակատար Կ.Սերոբյանը նշել է. «(..) (Թյիվ ատով քրեական վարույթը կարճելու մասին որոշումն օրինական ու հիմնավոր է, դրանով որնէ կերպ չի խախտվել կամ սահմանափակվեզ ինչպես տուժողի արդար դատաքննության, այնպես էլ հիշյալ վարութային ակտր քրեադատավարական սահմանված ընթացակարգերով բողոքարկելու իրավունքի իրացումը: Ավելին, ինչպես հետրնում է ներկայացված բողոքից, տուժողն իրացրել է հիշյալ իրավունքը` բողոքարկելով հանրային քրեական հելապնդում: հարուցելու մասին որոշումի:

Վերոգրյալի պայմաններում հարկ է փաստել որ թիվ մնՋ ււ":

վարույթը, կարճելու մասին որոշման դեմ ներկայացված բողոքում չեն մատնանշվել այնպիսի հանգամանքներ, որոնք կարող են այն անօրինական կամ անհիմն գնահատելու հիմք հանդիսանալ:

Ինչ վերաբերում է բողոքաբերի այն փատրարկին, որ վիճարկվող որոշման հիմքում դրված՝ հանրային քրեական հետապնդում չհարուցելու մասին որոշումը դեռես չի մրել օրինական ուժի մեջ, հետնաբար վարույթն իրականացնող մարմինը չէր կարող կայացնել թիվ աաՋ ւա: մարույթը կարճելու մասին որոշում, ապա, պետք է նշել, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով որն: արգելող նորմ առկա չէ քրեական հերապնդում չհարուցելու մասին որոշումը բողոքարկված լինելու պայմաններում քրեական վարույթը կարճելու համար: (...)»՛:

2 Տե'ս վարույթի նյութեր, հատոր 1, թերթեր 17-25:

3Տե'ս վարույթի նյութեր, հատոր 1, թերթեր 26-29:

6

1. Առաջին ատյանի դատարանը 2025 թվականի հունվարի 20-ի որոշմամբ արձանագրել է. «(...) Դատարանը (...) գալիս է հետնության, որ չեն խախտվել տուժող ասար ւի բողոքը ենթակա է մերժման, քանի

որ հանրային քրեական հերապնդման չհարուցելու մեւսին որոշումը դեոնս ուժի մեջ չմտած լինելու դեպքում ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով որեէ արգելք առկա չէ վարույթի կարճման համար:

Ինչ վերաբերվում է բողոքաբերի կողմից ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 196-րդ հոդվածով նախատեսված քրեական հետապնդում: չհարուցելու մասին որոշումն օրինական ուժի մեջ մտնելու մեխանիզմին, ապա Դատարանը հարկ է համարում: նշել, որ միայն դրա առկա լինելու հանգամանքը ինքնին չի կարող արգելք հանդիսանալ մինչ դրա ուժի մեջ մտնելը վարույթի կարճման որոշում: կայացնելու համար կամ մեկնաբանվել նման կերպ:

Բացի այդ` անգամ քրեական հետապնդում չհարուցելու մասին որոշումն օրինական ուժի մեջ մտնելու պարագայում վարույթի կարճման որոշում կայացնելը տրամաբանական է, քանի որ րար վարույթն իրականացնող մարմնի՝ կատարվել են բոլոր հնարավոր ապացուցողական գործողությունները, իսկ բողոքաբերի կողմից չի վիճարկվում որնէ քննչական կամ դատավարական գործողության կատարված չլինելու հանգամանք, այսինքն սույն իրավիճակում վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից իրավաչափորեն սպառվել են վարույթը շարունակելու բոլոր հնարավորությունները:

Ելնելով վերը նշված դատողություններից, Դատարանը գալիս է այն եզրահանգման, որ քննիչը թույլ չի տվել բողոքաբերի` օրենքով երաշխավորված իրավունքների խախպում, հեփնապես ներկայացված բողոքն անհիմն է ն ենթակա է մերժման: (...)»":

12. Վերաքննիչ դատարանը, անփոփոխ թողնելով Առաջին ատյանի դատարանի որոշումը, արձանագրել է հետնյալը. «/...) Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում: փառտրել, որ ի տարբերություն նախկին քրեական դատավարության օրենսգրքի, նոր օրենսգրքում ներդրվել է քրեական հետապնդում չհարուցելու կամ այն դադարեցնելու մասին որոշման օրինական ուժի մեջ մրնելու գաղափարը: Որոշումն

«Տե՛ս վարույթի նյութեր, հատոր 1, թերթեր 42-53:

7

այդպիսին է համարվում, երբ բողոք չներկայացնելու դեպքում լրացել է բողոքարկման համար օՓաահմանված ժամկերը կամ բոլոր բողոքները վերջնականապես մերժվկ են:

Այս նորամուծության նպատակը քրեական հետապնդումից ազատված անձի իրավական ապահովագրումն է, նրա համար էական նշանակություն ունեցող դատավարական ակտր վերջնական դառնալու պահի ամրագրումը, հետնաբար, ն նրա կարգավիճակի կայունության ապահովումը: Այս մոտեցումը համակարգային ամբողջության մեջ է գտնվում կրկին դավվելու անթույլատրելիության ակզբունքի բովանդակության ն քրեական հերապնդումը բացառող հանգամանքներից մեկի հետ՝ բար էության երաշխավորելով դրանց կիրառումը:

Սհաժամանակ, ի տարբերություն նախկին քրեական դատավարության օրենսդրության, ներկայում օրենսդիրը բավականին մանրամասն կարգավորման է ենթարկել նան քրեական վարույթը կարճելով նախաքննության ավարտման դատավարական կարգր: Քանի որ քրեական վարույթը կարճելը նախաքննության ավարտման երկու եղանակներից մեկն է, օրենադիրը նախաքննության ավարտման

այս ալանակն ըստ էության հավասարեցրել է մալադրական եզրակացություն կազմելով նախաքննություն ավարտուն գրեթե .նույւնականացնելով նախաքննություն ավարտման այս երկու ձների դատավարական ընթացակարգերը: Այսինքն` ներկայում վարույթի կարճման որոշումի, մալադրական եզրակացությանն օրինակով, հաատապտում է հակող դատախազը:

Քրեական վարույթը կարճելու մասին որոշման հանձնման ն րողոքարկման նկատմամի կիրառվում է հանրային քրեական հետապնդում: չհարուցելու կամ դադարեցնելու մասին որոշման բողոքարկմեաւն դատավարական կարգը:

Ընդ որում, քրնական վարույթը կարճելու մասին օրինական ուժի մեջ մրած որոշումի կարող է վերացվել վերադաս դատախազի որոշմամբ: Եթե հերապնդում չհարուցելու կամ այն դադարեցնելու մասին որոշումը վերադաս դատախազի կողմից վերցնելու դեպքում (քանի որ այս դեպքում առկա է քրեական հետապնդման ենթարկվող կամ ենթակա անձ ն անհրաժեշտ են իրավունքների պաշտպանության լրացուցիչ երաշխիքներ) նախատեսված են ժամանակային սահմանափակումներ: Արդեն քրեական վարույթը կարճելու մասին որոշումը վերադաս դավախազի կողմից

8

վերացնելու համար օրենադրական ժամանակային սահմանափակումներ նախատեսված չեն:

(-)

(:-) Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսդրությամբ որնէ իմպերատիվ արգելք չի սահմանվում՝ քրեական հետապնդում չիրականացնելու մասին որոշման դեռես օրինական ուժ չարացած լինելու պայմաններում քրեական վարույթը կարճելու մասին որոշման կայացման կապակցությաւմբ: Մինչդեռ, օրենադրությաւմը հանրային քրեական հներապնդում իրականացնող մարմինը փաստացի պարտավորված է քրեական վարույթը կարճել՝ անձի նկատմամը քրեական հերապնդում չհարուցելու կամ մեղադրյալի նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցնելու մասին որոշման առկայության ն վարույթը շարունակելու բոլո, հնարավորությունները սպառված լինելու պարագայում: Ըար էության, սույն դեպքում վարույթն իրականացնող մարմինը քրեական վարույթը կարճել է` արձանագրելով, որ ենթադրյալ հանցագործության բացահայտմանն ուղղված րոլոր գործողություններն այլնս կատարված են, իսկ քրեական հետապնդում, բացառող հանգամանքի առկայությամիԻ պայմանավորված ղոր ւ րու հորապեդում չի կարող

իրականացվել, այսինքն՝ սպառվել են վարոյթը շարունակելու

հնարավորությունները: Թեն քրեական հերապնդում չիրականացնելու մասին որոշումը դեռես օրինական ուժի մեջ չի րել, սակայն այն նանչի վերացվել, ավելին, ասվածը արգելք չէ՝ քրեական վարույթը կարճելու մասին որոշում կայացնելու համար, ինչպիսի պայմաններում: օրենադրության տրամարանությամը վարույթն, իրականացնող մարմինը պետք է որոշում կայացնի վարույթը կարճելու մասին: Ընդ որում, եթե հետագայում դատական պաշտպանության արդյունքում հատրապտվի բողոքարեր ման ո որուն փաստը ն վարույթն

իրականացնող մարմնին պարտավորեցվի կայացնել կոնկրեւր վարութային ակտ` այն է Արան արան նկատմամիԻ քրեական հետապնդում:

չիրականացնելու մասին որոշումը վերացնել, ապա դրա ուժով հսկող դատախազը իրավասա է լինելու նորոգել կարճված վարույթը: Այլ կերպ` Վերաքննիչ դատարանը

` փատրում է, որ վարույթը նորոգելու անհնարինության վերաբերյալ բողոքաբերի

9

փաստարկները չեն բխում օրենադրի փրամաբանությունից, քանի որ համաձայն կիկին դատվելու անթույլատրելիության սկզբունքի` քրեական հետապնդումը նորոգելը կարող է բացառել միայն քրեական հետապնդում չհարուցելու կամ քրեական հարապնդումը դադարեցնելու մասին օրինական ուժի մեջ մտած որոշման առկայությունը, իսկ այս դեպքում, եթե քրեական հետապնդում չհարուցելու մասին որոշումն արանա օրինական ուժ, ապա վարույթի հանրային մասնակիցների համար առհասարակ չի առաջանալու վարույթը նորոգելու խնդիր կամ անհրաժեշտություն: Հետնաբար, Վերաքննիչ դատարանը ողջ վերոգրյալ մեկնաբանությունների համատեքստում: արձանագրում է, որ քրեական հետապնդում չհարուցելու մասին որոշման դեռես օրինական ուժի մեջ մրած չլինելու պայմաններում վարույթը կարճելու վերաբերյալ որոշման կայացմամբ վարույթի մասնավոր մասնակիցների իրավունքների որնեԼ խախտում չի առաջացել: (...)»:

2.1. ՀՀ գլխավոր դատախազության ՀՀ հակակոռուպցիոն կոմիտեում մինչդատական վարույթի օրինականության նկատմամբ հսկողության վարչության դատախազ Խ.Մեջլումյանի՝ Աաաա, նկատմամբ հանրային քրեական

հետապնդում չհարուցելու միջնորդությունը բավարարելու մասին 2024 թվականի նոյեմբերի 4-ի որոշումը 2025 թվականի մայիսի 27-ին մտել է օրինական ուժի մեջ:։

Վճռաբեկ դատարանի պատճառաբանությունները ն եզրահանգումը.

3. Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ բողոքարկված դատական ակտը հատուկ վերանայման ենթարկելու նպատակն օրենքի միատեսակ կիրառության ապահովման սահմանադրական գործառույթի իրացումն է:

Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ անձի նկատմամբ քրեական հետապնդում չհարուցելու կամ մեղադրյալի նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցնելու մասին որոշումն օրինական ուժի մեջ մտած չլինելու պայմաններում ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 13-րդ հոդվածի 1-ին մասի 3-րդ կետի վկայակոչմամբ քրեական վարույթը կարճելու իրավաչափության հարցի վերաբերյալ առկա է օրենքի միատեսակ կիրառության ապահովման խնդիր: Ուստի Վճռաբեկ դատարանն անհրաժշտ է համարում սոյն վարույթով արտահայտել իրավական

5 Տե'ս վարույթի նյութեր, հատոր 2, թերթեր 53-68:

6 Տե՛ս վարույթի նյութեր, հատոր 3, թերթեր 71-114։

10

դիրքորոշումներ, որոնք կարող են ուղենիշային նշանակություն ունենալ նշված հարցի առնչությամբ միասնական դատական պրակտիկայի ձնավորման համար:

14. Սույն վարույթով Վճռաբեկ դատարանի առջն բարձրացված իրավական հարցը հետնյալն է. հիմնավո՞ր է արդյոք աաա Ավ նկատմամբ քրեական հետապնդում չհարուցելու մասին որոշումն օրինական ուժի մեջ մտած չլինելու պայմաններում այդ որոշման վկայակոչմամբ քրեական վարույթը կարճելու իրավաչափության վերաբերյալ ստորադաս դատարանների հետնությունը:

15. ՀԸ քրեական դատավարության օրենսգրքի 13-րդ հոդվածի համաձայն՝

«1. Քրեական վարույթը ենթակա է կարճման, եթե

Իւ)

3) կայացվել է անձի նկատմամի քրեական հերապնդում չհարուցելու կամ մեղադրյալի նկատմամբ քրեական հերապենդումը դադարեցնելու մասին որոշում, ն սպառվել են վարույթը շարունակելու բոլոր հնարավորությունները.

Ր:)»:

ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 196-րդ հոդվածի համաձայն՝

«Լ Սույն օրենսգրքի 12-րդ հոդվածով սահմանված` քրեական հետապնդումը բացառող հանգամանքներից որնէ մեկի առկայության դեպքում քննիչը միջնորդություն է ներկայացնում քրեական հետապնդում: չհարուցելու կամ. այն դադարեցնելու մասին, որի հիման վրա հսկող դատախազը որոշում է կայացնում այն բավարարելու կում մերժելու մասին:

(-))

4. Որոշման մեջ շարադրվում են քրեական վարույթ նախաձեռնելու առիթը ն հիմքը, անձի նկատմամբ քրեական հետապնդում հարուցելու հիմքը, նախաքննության ընթացքում հատրավփված փաարական հանգամանքները, դրանք հատրավտղ ապացույցները, քրեական հետապնդում չհարուցելու կամ այն դադարեցնելու իրավական հիմքերը ն հիմնավորումները, կիրառված խափանման միջոցի վերացման, արգելադրված կամ առգրավված գույքի ն իրեղեն ապացույցների տնօրինման հել: կապված հարցերը, ինչպես նան որոշումը բողոքարկելու կարգը ն ժամկետները:

(-)

1

6. Քրեական հետապնդում չհարուցելու կամ այն դաղդարեցնկու մասին հսկող դատախազի որոշումն արաւնալուց հետո քննիչը դրա պատճեններն անհապաղ հանձնում է վարույթի մասնավոր մասնակիցներին, հանցագործության մասին հաղորդում ներկայացրած անձին, ինչպես նան այն անձին, որի իրավաչափ շահերին առնչվում է որոշումը: Նշված անձանց քննիչը բացատրում է նան այն օրենսգրքի 200-րդ հոդվածով սահմանված՝ վարույթի նյութերին ծանոթանալու կարգը:

շ Քրեական հարապնդում չհարուցելու կամ քրեական հետապնդումը դաղարեցնելու մասին որոշումը ասյն հոդվածի 6-րդ մասում նշված անձինք կարող են բողոքարկել վերադաս դափախազին այն ստանալու պահից տասնհինգօրյա ժամկետում: Վերադաս դատախազը բողոքն արանալու պահից տասնհինգօրյա ժամկետում որոշում է կայացնում այն բավարարելու կամ մերժելու մասին:

ծ Բողոքը բավարարելու դեպքում վերադաս դատախազը վերացնում է վիճարկվող որոշում, ե իրավիճակից թելադրվող անհրաժեշտ

հանձնարարություններ տալիս հսկող դափախազին: Վերադաս դատախազի որոշման պատճենը քննիչն անհապաղ հանձնում է այն հոդվածի 6-րդ մասում նշված անձանց` նրանց գրավոր պարզաբանելով որոշումի բողոքարկելու կարգի ն ժամկետները:

9. Բողոքը մերժելու դեպքում վերադաս դատախազն իր ոլտշմամբ հաստափում՝ Է վիճարկվող որոշման օրինականությունն ու հիմնավորվածությունը` նշելով դրա. դատական բողոքարկման կարգր ն ժամկարները: Բողոքը մերժելու վերաբերյալ որոշումը վերադաս դատախազն անհապաղ ուղարկում է բողոք բերած անձին:

10. Բողոք բերած անձր սույն օրենսգրքի 300-րդ հոդվածով սահմանված կարգով ն ժամկարներում կարող է քրեական հերապնդում: չհարուցելու կամ քրեական հերապնդումը դադարեցնելու մասին որոշումը բողոքարկել դատարան:

1. Դատարանի կողմից բողոքի բավարարման դեպքում իրավասու դատախազը հարուցում է քրեական հերապնդում կամ նորոգում է այն: (...):

12 Քրեական հետապնդում չհարուցելու կամ այն դադարեցնելու մասին որոշումն օրինական ուժի մեջ է մատնում աույն օրենսգրքով սահմանված

բողոքարկման ժամկետը լրանալու իսկ բողոքարկվելու դեպքում այն վերջնականապես հաստավվելու պահից»:

12

ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 207-րդ հոդվածի համաձայն՝

«մ. Սույն օրենսգրքի 13-րդ հոդվածի Լին մասով սահմանված հիմքերից որնէ մեկն առկա համարելով՝ քննիչը նախաքննության ավարտի մասին գրավոր ծանուցում է վարույթի մասնավոր մասնակիցներին, ինչպես նան սույն օրենսգիքի 199-րդ հոդվածի 3րդ մասում նշված անձանց ն հայտնում վարույթի նյութերին ծանոթանալու փեղը, ժամանակը ն հաջորդականությունը: Մինչն նախաքննության ավարտի մասին ծանուցելը քննիչը միջոցներ է ձեռնարկում իրականացվող գաղտնի քննչական գործողություններն ու օպերատիվ-հնրախուզական միջոցառումները դադարեցնելու ն դրանց արդյունքները վարույթի նյութերին կցելու համար:

(թ»)

5. Քրեական վարույթը կարճելու մասին որոշման մեջ շարադրվում են քրեական վարթ նախաձեռնելու առիթը ն հիմքը, նախաքննության ընթացքում հաստատված փարական հանգամանքները, դրանք հաարատող ապացույցները, քրեական վարույթը կարճելու իրավական հիմքերը ն հիմնավորումները, արգելադրված կամ առգրավված գույքի ն իրեղեն ապացույցների փնօրինման հեր կապված հարցերը, ինչպես նան որոշումը բողոքարկելու կարգը ն ժամկետները:

(-.)

12. Քրեական վարույթը կարճելու մասին օրինական ուժի մեջ մվւած որոշումի կարող է վերացվել վերադաս դատախազի որոշմամի, եթե այդ որոշումը դատական ստուգման չի ենթարկվել: Այդ դեպքում վարույթը նորոգվում է: (...)»:

ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 299-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝

«Դատական բողոքարկման ենթակա են հետնյալ մինչդատական ակտերը.

(-)

3) քրեական վարույթը կարճելու մասին որոշումի.

42) քրեական հետապնդում չհարուցելու քրեական հետապնդումը

դադարեցնելու, քրեական հետապնդման ժամկարր կասեցնելու քրեական հերապնդումը նորոգելու մասին որոշումի.

(2):

3

16. Մեջբերված իրավադրույթների վերլուծությունը հիմք է տալիս փաստելու, որ քրեական վարույթի կարճումը ն հանրային քրեական հետապնդում չհարուցելը կամ այն դադարեցնելն ունեն ինքնուրույն բովանդակություն, հետապնդում են միմյանցից ըստ էության տարբերվող նպատակներ ն ըստ այդմ՝ ունեն կիրառման տարբեր հիմքեր: Մասնավորապես, ի տարբերություն հանրային քրեական հետապնդում չհարուցելուն կամ այն դադարեցնելուն, քրեական վարույթի կարճումը հանդիսանում է վարույթի ավարտման եղանակներից մեկը, ն վերոգրյալով պայմանավորված՝ օրենսդիրը հստակ տարանջատել է դրանց կիրառման հիմքերը:

Միաժամանակ, հարկ է նկատել, որ թեն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով տարանջատվել են վերոգրյալ ինստիտուտների կիրառման հիմքերը, սակայն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 13-րդ հոդվածով որպես վարույթի կարճման հիմք, ի թիվս այլնի, նախատեսվել է անձի նկատմամբ քրեական հետապնդում չհարուցելու կամ մեղադրյալի նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցնելու մասին որոշումը, երբ սպառվել են վարույթը շարունակելու բոլոր հնարավորությունները: Վճռաբեկ դատարանը փաստում է, որ վերը նշված հիմքով վարույթը կարճելիս անձի նկատմամբ քրեական հետապնդում չհարուցելու կամ մեղադրյալի նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցնելու որոշումն է հենց պայմանավորում քրեական վարույթի ավարտը: ալ կերպ՝ վերոնշյալ երկու որոշումները միմյանց հետ գտնվում են փոխադարձ կապի մեջ, ն դրանք առանձին- առանձին դիտարկելը չի բխում օրենսգրքի տրամաբանությունից:

Շետնաբար այն դեպքում, երբ վարույթը կարճվում է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 13-րդ հոդվածի 3-րդ մասով նախատեսված հիմքով, պետք է հաստատապես փաստվի նշված հիմքի առկայությունը: Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 196-րդ հոդվածի համաձայն՝ քրեական հետապնդում չհարուցելու կամ այն դադարեցնելու մասին որոշումն օրինական ուժի մեջ է մտնում նույն օրենսգրքով սահմանված բողոքարկման ժամկետը լրանալու, իսկ բողոքարկվելու դեպքում՝ այն վերջնականապես հաստատվելու պահից: Շետնաբար Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ անձի նկատմամբ քրեական հետապնդում չհարուցելու կամ մեղադրյալի նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցնելու մասին որոշումը կարող է հիմք

14

հանդիսանալ վարույթը կարճելու համար ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով սահմանված կարգով օրինական ուժի մեջ մտնելու պահից, որպիսի մոտեցումը միտված է այդ որոշման վկայակոչմամբ ընդունվող վարութային ակտերի հիմնավորվածության ապահովմանը:

Հակառակ մեկնաբանության դեպքում կխաթարվի ողջամիտ ժամկետում նախաքննության իրականացման պահանջը՝ նկատի ունենալով նշված որոշումների բողոքարկման արդյունքում իրավունքների խախտման փաստի արձանագրման հնարավորությունը, ն ըստ այդմ՝ քրեական վարույթի ավարտման ու վերսկսման շրջապտույտը, ինչը չի բխում ինչպես հանրային, այնպես էլ մասնավոր շահերի պաշտպանությունից:

16.1. Վճռաբեկ դատարանի վերոգրյալ դիրքորոշումը պայմանավորված է նան այն հանգամանքով, որ ինչպես քրեական հետապնդում չհարուցելու կամ քրեական հետապնդումը դադարեցնելու մասին որոշումը, այնպես էլ քրեական վարույթը կարճելու մասին որոշումը հանդիսանում են դատական բողոքարկման ենթակա մինչդատական ակտեր, հետնաբար վերոգրյալ որոշումների բողոքարկման արդյունքում հնարավոր է միմյանց հակասող դատական ակտերի առկայություն: Մինչդեռ քրեական հետապնդում չհարուցելու կամ քրեական հետապնդումը դադարեցնելու մասին որոշման դեմ դատարան ներկայացված բողոքի բավարարման դեպքում դատական ստուգման ենթարկված վարույթը կարճելու մասին որոշումը վերացնելու իրավասություն վերադաս դատախազին վերապահված չէ: Մասնավորապես, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգիրքը թեն նախատեսել է, որ քրեական վարույթը կարճելու մասին օրինական ուժի մեջ մտած որոշումը կարող է վերադաս դատախազի որոշմամբ վերացվել, սակայն վերոգրյալ լիազորության գործադրման համար սահմանել է հատուկ նախապայման, այն է՝ վարույթը կարճելու մասին որոշումը պետք է դատական ստուգման ենթարկված չլինի: Այսինքն՝

շահագրգիռ անձի բողոքի քննության արդյունքում դատարանը չպետք է հաստատած լինի վարույթը կարճելու մասին որոշման իրավաչափությունը: Այս հանգամանքով էլ պայմանավորված` ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգիրքը նախատեսել է քրեական հետապնդում չհարուցելու կամ քրեական հետապնդումը դադարեցնելու մասին որոշման օրինական ուժի մեջ մտնելու մեխանիզմ, ինչը ենթադրում է, որ

5

վարույթը վերոնշյալ հիմքով կարող է կարճվել այն դեպքում, երբ քրեական հետապնդում չհարուցելու կամ քրեական հետապնդումը դադարեցնելու մասին որոշումը մտել է օրինական ուժի մեջ:

17. Սույն վարույթի նյութերի ուսումնասիրությունից երնում է, որ.

- 2024 թվականի նոյեմբերի 4-ին թիվ անն ւս վարույթով հսկող դատախազի կողմից որոշում է կայացվել Հարին նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 277-րդ հոդվածի Լին մասով հանրային քրեական հետապնդում չհարուցելու մասին՝ իրեն վերագրվող արարքը կատարած չլինելու հիմքով՛,

- 2024 թվականի նոյեմբերի 18-ին նախաքննությ ան մարմինը որոշում է կայացրել թիվ լարինկ քրեական վարույթը կարճելու մասին այն հիմնավորմամբ, որ քրեական վարույթով որոշում է կայացվել Աազուութ նկատմամբ քրեական հետապնդում չհարուցելու մասի, ն սպառվել են վարութը շարունակելու բոլոր հնարավորությունները:, :

- վարույթի նյութերի ուսումնասիրությունից երնում է, որ քրեական վարույթը կարճելու մասին վերը նշված որոշման կայացման պահին Աեաաաինւն նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 277-րդ հոդվածի Լին մասով հանրային քրեական հետապնդում չհարուցելու մասին որոշումը բողոքարկվել է ն օրինական ուժի մեջ մտած չի եղել",

- Առաջին ատյանի դատարանը, քննելով նախաքննության մարմնի՝ քրեական վարույթը կարճելու մասին 2024 թվականի նոյեմբերի 18-ի որոշման դեմ ներկայացված բողոքը, գտել է, որ հանրային քրեական հետապնդում չհարուցելու մասին որոշումն օրինական ուժի մեջ մտած չլինելու դեպքում ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով որնէ արգելք առկա չէ վարույթի կարճման համար",

- Վերաքննիչ դատարանն իր համաձայնությունն է հայտնել Առաջին ատյանի դատարանի վերը նշված հետնությանը ն միաժամանակ նշել է, որ եթե հետագայում դատական պաշտպանության արդյունքում հաստատվի բողոքաբեր կանա Խար իրավունքի խախտման փաստն ու վարույթն իրականացնող մարմինը

7 Տե՛ս սույն որոշման 8-րդ կետը:

Ց Տե'ս սույն որոշման 9-րդ կետը:

5 Տե'ս սույն որոշման 10-րդ կետը:

օ Տե'ս ույն որոշման 11-րդ կետը:

16

պարտավորեցվի վերացնել Խորա նկատմամբ քրեական հետապնդում

չիրականացնելու մասին որոշումը, ապա դրա ուժով հսկող դատախազն իրավասու կլինի նորոգել կարճված վարույթը":

18. Նախորդ կետում մեջբերված փաստական հանգամանքները գնահատելով սույն որոշման 15-161-ին կետերում ներկայացված իրավակարգավորումների ն արտահայտված իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո՝ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ ստորադաս դատարաններն անձի նկատմամբ քրեական հետապնդում չհարուցելու մասին որոշումն օրինական ուժի մեջ մտած չլինելու պայմաններում հաստատելով նախաքննության մարմնի՝ թիվ Հրա քրեական վարույթը կարճելու մասին 2024 թվականի նոյեմբերի 18-ի որոշման օրինականությունը, սխալ են մեկնաբանել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 13-րդ հոդվածի կարգավորումները՝ թույլ տալով քրեադատավարական օրենքի պահանջների խախտում:

Այսպես, Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ նախաքննության մարմնի՝ 2024 թվականի նոյեմբերի 18-ի որոշմամբ թիվ լցան ԱԱ: եկան վարույթը կարճվել է այնպայմաններում, երբ վերոնշյալ որոշման կայացման համար հիմք հանդիսացած՝ աաա ւմ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 277-րդ հոդվածի 1-ին մասով

հանրային քրեական հետապնդում չհարուցելու մասին որոշումը գտնվել է բողոքարկման փուլում ն դեռնս օրինական ուժի մեջ մտած չի եղել: Վճռաբեկ դատարանը կրկնում է, որ անձի նկատմամբ քրեական հետապնդում չհարուցելու կամ մեղադրյալի նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցնելու մասին որոշումը կարող էր հիմք հանդիսանալ վարույթը կարճելու համար ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով սահմանված կարգով օրինական ուժի մեջ մտնելու պահից, հետնաբար այն դեպքում, երբ անձի նկատմամբ քրեական հետապնդում չհարուցելու կամ մեղադրյալի նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցնելու մասին որոշումը դեռնս օրինական ուժի մեջ չի մտել ն գտնվել է բողոքարկման փուլում, վերը նշված հիմքով քրեական վարույթի կարճումը չի կարող համարվել իրավաչափ ն ապահովել հանրային ու մասնավոր շահերի հավասարակշոված պաշտպանությունը: Շակառակ մեկնաբանությունը, Վճռաբեկ դատարանի

ո Տե՛ս սույն որոշման 12-րդ կետը:

17

գնահատմամբ, կարող է հանգեցնել իրավական անորոշության՝ հաշվի առնելով, որ վերադաս դատախազն իրավասու է վերացնել քրեական վարույթը կարճելու մասին օրինական ուժի մեջ մտած որոշումը միայն այն դեպքում, երբ այդ որոշումը դատական ստուգման չի ենթարկվել:

19. Այսպիսով, Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ նանան նկատմամբ քրեական հետապնդում չհարուցելու մասին որոշումն օրինական ուժի մեջ մտած չլինելու պայմաններում այդ որոշման վկայակոչմամբ քրեական վարույթի կարճման իրավաչափության վերաբերյալ ստորադաս դատարանների հետնությունները հիմնավոր չեն:

20. Ամփոփելով վերոգրյալը` Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ սույն վարույթով Առաջին ատյանի դատարանը դատական ակտ կայացնելիս, իսկ Վերաքննիչ դատարանն Առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտն անփոփոխ թողնելիս թույլ են տվել դատական սխալ՝ մասնավորապես քրեադատավարական օրենքի էական խախտում, որը հանգեցրել է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 15-րդ հոդվածով սահմանված` վարույթի հանրայնության սկզբունքի խախտման, ինչը, նույն օրենսգրքի 362-րդ հոդվածի համաձայն, հիմք է ստորադաս դատարանների դատական ակտերը բեկանելու ն դրանց փոխարինող դատական ակտ կայացնելու համար:

Սակայն հաշվի առնելով, որ նախաքննության մարմնի՝ թիվ ՆՆ | քրեական վարույթը կարճելու մասին 2024 թվականի նոյեմբերի 18-ի որոշման հիմքում դրված՝ ՀՀ գլխավոր դատախազության ՀՀ հակակոռուպցիոն կոմիտեում մինչդատական վարույթի օրինականության նկատմամբ հսկողության վարչության դատախազ Խ.Մեջլումյանի` հանրային քրեական հետապնդում չհարուցելու միջնորդությունը բավարարելու մասին 2024 թվականի նոյեմբերի 4-ի որոշումն այ լես մտել է օրինական ուժի մեջ, որպիսի պայմաններում ստորադաս դատարանների վիճարկվող դատական ակտերը բեկանելը ն փոխարինող դատական ակտ կայացնելը, ըստ էության, առարկայազուրկ է` Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ Վերաքննիչ դատարանի որոշումը պետք է թողնել անփոփոխ՝ հիմք ընդունելով սույն որոշմամբ արտահայտված իրավական դիրքորոշումները:

11 աջեասուն որոշման 04-ին կետը:

18

Ելնելով վերոգրյալից ն ղեկավարվելով Շայ աստանի Հանրապետության Սահմանադրության 162-րդ, 163-րդ ն 17-րդ հոդվածներով, Ճայ աստանի Հանրապետության քրեական դատավարության օրենսգրքի 31-րդ, 33-րդ, 34-րդ, 264- րդ, 281-րդ, 352-րդ, 359-րդ, 361-363-րդ ն 400-րդ հոդվածներով՝ Վճռաբեկ դատարանը

ՈՐՈՇԵՑ

1 ՀՀ վերաքննիչ հակակոռուպցիոն դատարանի՝ 2025 թվականի փետրվարի 27-ի որոշումը թողնել անփոփոխ՝ հիմք ընդունելով Վճռարեկ դատարանի որոշմամբ արտահայտված իրավական դիրքորոշումները:

2. Որոշումն օրինական ուժի մեջ է մտնում կայացնելու օրը:

Նախագահող՝ Ռ.ՄԽԻԹԱՐՅԱՆ

Դատավորներ՝ Ե.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆ

.ԿՐԿՅ ՐՅԱՆ

Ս.ՉԻԶՋՈՅԱՆ

Դ.ՎԵՔԻԼՅԱՆ