Քոչինյան

ՈՎ դաո

/ՅԵ ՀԻԼԻ: ՏԱ -

ՆԵՏ

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ

ՎՃՌԱԲԵԿ ԴԱՏԱՐԱՆ

ՈՐՈՇՈՒՄ

ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ

Հայաստանի Հանրապետության

վերաքննիչ քրեական դատարանի որոշում

Նախագահող դատավոր՝ Ա.Վարդանյան

18 հուլիսի 2023 թվական ք.Երնան

ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի քրեական պալատը (այսուհետ՝ Վճռաբեկ դատարան), նախագահությամբ՝ Հ.ԱՍԱՏՐՅԱՆԻ

մասնակցությամբ դատավորներ՝ Լ.ԼԹԱԴԵՎՈՍՅԱՆԻ

ԱՊՈՂՈՍՅԱՆԻ

Ս.ՕՀԱՆՅԱՆԻ

գրավոր ընթացակարգով քննության առնելով ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի՝ 2021 թվականի հունվարի 15-ի որոշման դեմ ՀՀ գլխավոր դատախազի տեղակալ Ա.Աֆանդյանի վճռաբեկ բողոքը,

2

ՊԱՐԶԵՑ

Գործի դատավարական նախապատմությունը.

1. 2019 թվականի դեկտեմբերի 26-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Լոռու մարզային քննչական վարչությունում հարուցվել է թիվ 71106619 քրեական գործը՝ 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի (այսուհետ՝ ՀՀ քրեական օրենսգիրք) 177-րդ հոդվածի 3րդ մասի 1ԼԼրդ կետով ։նախատեսված հանցագործության հատկանիշներով:

11. 2020 թվականի մայիսի 16-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի նույն վարչությունում հարուցվել է թիվ 71103920 քրեական գործը՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի Լին մասով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներով:

2. Երնան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի (այսուհետ՝ նան Առաջին ատյանի դատարան՝ 2020 թվականի մայիսի 20-ի որոշմամբ բավարարվլ է ՀՇ ոստիկանութան պետի տեղակալ Ա.Մարտիրոսյանի միջնորդությունն ն թույլատրվել Անդրանիկ Բորիսի Դավթյանի նկատմամբ «Վանաձորի բժշկական կենտրոն» փակ բաժնետիրական ընկերության թիվ 15 հիվանդասենյակում՝ մեկամսյա ժամկետով, Սնակ Սարգսի Քոչինյանի նկատմամբ՝ ձերբակալվելու դեպքում ՀՀ ոստիկանության Լոռու մարզային վարչության Վանաձոր քաղաքի Տարոնի բաժնի՝ ձերբակալվածներին պահելու վայրի թիվ 4-րդ խցում՝ եռօրյա ժամկետով. իրականացնել|Սրլթ«ներքն դիտում» օպերատիվ-հետախուզական միջոցառում:

3. Սնակ Քոչինյանի ներկայացուցիչ Վ.Սուղյանի վերաքննիչ բողոքի քննության արդյունքում, ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ՝ նան Վերաքննիչ դատարան) 2021 թվականի հունվարի Ծ-ին որոշում է կայացրել բողոքը բավարարելու, Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2020 թվականի մայիսի 20-ի որոշումը բեկանելու ն Անդրանիկ Դավթյանի ու Սնակ Քոչինյանի նկատմամբ «ներքին դիտում» օպերատիվ- հետախուզական միջոցառում իրականացնելու թույլտվություն ստանալու մասին ՀՀ ոստիկանության պետի տեղակալի միջնորդությունը մերժելու մասին:

4. Վերաքննիչ դատարանի վերոնշյալ որոշման դեմ ՀՀ գլխավոր դատախազի տեղակալ Ա.Աֆանդյանը բերել է վճռաբեկ բողոք, որը Վճռաբեկ դատարանի՝ 2021

Յ

թվականի մայիսի 3-ի որոշմամբ ընդունվել է վարույթ: ն 2023 թվականի մայիսի 3-ի որոշմամբ սահմանվել է վճռաբեկ բողոքի քննության գրավոր ընթացակարգ:

Վճոաբեկ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները ն պահանջը.

Վճռաբեկ բողոքը քննվում է հետնյալ հիմքերի սահմաններում՝ ներքոհիշյալ հիմնավորումներով.

5. Բողոքի հեղինակի պնդմամբ՝ Վերաքննիչ դատարանը թույլ է տվել դատական սխալ` քրեադատավարական իրավունքի խախտում որը խաթարել է

արդարադատության բուն էությունը: Բացի այդ, Վերաքննիչ դատարանի դատական ակտը հակասում է Վճռաբեկ դատարանի մի շարք որոշումներին:

Այսպես, բողոքաբերը քննարկելով ձերբակալվածներին պահելու վայրում ն հիվանդասենյակում «ներքին դիտում» օպերատիվ-հետախուզական միջոցառման իրականացման հնարավորությունն արձանագրել է, որ Վերաքննիչ դատարանը նեղ իմաստով է մեկնաբանել բնակարան հասկացությունն Ձու դատական ակտը հիմնավորել է Գոռ Սարգսյանի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի նախադեպային որոշման մեջ արտահայտած իրավական մեկնաբանությունները մեջբերելով, սակայն անտեսել է այն հանգամանքը, որ սույն գործի փաստական հանգամանքները տարբերվում են նշված գործի փաստական հանգամանքներից:

Տվյալ դեպքում, զուտ ձերբակալվածներին Օ։»պահելու վայրոմ կամ հիվանդասենյակում իրականացնելու փաստն ինքնին բավարար չէ «ներքին դիտում» օպերատիվ-հետախուզական միջոցառման իրականացման հնարավորությունը բացառելու համար: Բողոքաբերի գնահատմամբ, նշված վայրերում խնդրո միջոցառման իրականացման իրավաչափությունն պետք է քննարկել դրա իրականացման եղանակի ն ձնի, ինչպես նան անձի բնակարանի

անճեռնմխելիության իրավունքի երաշխիքների վերաբերյալ ողջամիտ ակնկալիք ունենալու համատեքստում:

Բացի այդ, բողոքի հեղինակը հիմնազուրկ է դիտարկել Վերաքննիչ դատարանի պնդումն առ այն, որ Ա.Դավթյանի ն Ս.Քոչինյանի նկատմամբ «ներքին դիտում» ' Շամաձայն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի անցումային դրույթները կարգավորող 483-րդ հոդվածի 8-րդ մասի՝ սույն բողոքը քննվում է մինչն 2022 թվականի հուլիսի 1-ը գործող կարգով:

4

օպերատիվ-հետախուզական միջոցառման շրջանակում ըստ էության իրականացվել է քողարկված հարցաքննություն:

Վերոգրյալից բացի, բողոքաբերը նկատել է, որ օպերատիվ-հետախուզական միջոցառման իրականացման թույլտվությունը ստանալու վարույթին Ա.Դավթյանի ն Ս.Քոչինյանի մասնակցության հարցը Վերաքննիչ դատարանում քննության առարկա լինել չի կարող: Հիշյալ դիրքորոշումը հիմնավորվել է դատավարական այդպիսի կարգ նախատեսված չլինելու պատճառաբանությամբ՝ փաստարկելով նան, որ տվյալ վարույթին վերահսկող անձի մասնակցութան դեպքում օպերատիվ- հետախուզական գործունեությամբ հետապնդվող նպատակը հնարավոր չի լինելու իրագործել:

Վերոգրյալի հետ մեկտեղ, բողոքի հեղինակը նշել է, որ ստորադաս դատարանը, մերժելով Ա.Դավթյանի ն Ս.Քոչինյանի նկատմամբ տարբեր վայրերում խնդրո միջոցառումն իրականացնելու թույլտվությունն ստանալու մեկ միասնական միջնորդությունը, որնէ կերպ չի պատճառաբանել ՄՍ.Քոչինյանի քննարկվող իրավունքի սահմանափակման ոչ իրավաչափ լինելը: Մինչդեռ, ըստ բողոքաբերի՝ առնվազն Ս.Քոչինյանի նկատմամբ «ներքին դիտում» օպերատիվ-հետախուզական միջոցառման իրականացումը` հայցվել է օրենսդրությամբ առաջադրվող պահանջներին համապատասխան:

6. Վերոշարադրյալի հիման վրա բողոքի հեղինակը խնդրել է բեկանել Վերաքննիչ դատարանի՝ 2021 թվականի հունվարի 15-ի որոշումը ն օրինական ուժ տալ Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2020 թվականի մայիսի 20-ի որոշմանը:

Վճոաբեկ բողոքի քննության համար էական նշանակություն ունեցող փաստական հանգամանքները.

7. Նյութերում առկա՝ ՀՀ ոստիկանության Լոռու մարզային վարչության Վանաձոր քաղաքի Բազումի բաժնի պետի ժամանակավոր պաշտոնակատարին հասցեագրված՝

- 2020 թվականի մայիսի 16-ով թվագրված գրության պատճենի համաձայն՝ «(.) 2020 թվականի մայիսի 16-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Լոռու մարզային քննչական

5

վարչությունում հարուցվել է թիվ 71103920 քրեական գործը՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 12-րդ հոդվածի Էին մասով:

Վերոգրյալի հիման վրա խնդրում եմ հանձնարարել համապատասխան ծառայության աշխատակիցներին ձեռնարկել անհրաժեշտ օպերատիվ- հետախուզական միջոցառումներ՝ գՓպարզելու՝ Սնակ Սարգսի Քոչինյանի մասնակցությունն կատարված հանցագործությանը, խնեչպեն նան հիշյալ հանցագործությաւնն առնչություն ունեցող բոլոր անձանց պարզելու վերաբերյալ:

Անհրաժեշվաւթյան դեպքում ձեռնարկել օրենքով նախատեսված օպերատիվ- հետախուզական այլ միջոցառումներ, ինչպես նան կատարել «Օպերատիվ- հետախուզական գործունեության մասին» ՀՀ գօրենքվ ` նախատեսված համապատասիւան միջոցառումներ, այդ թվում` ներքին դիտում ն հեռախոսային խոսակցությունների վերահսկում»շ,

- 2020 թվականի մայիսի 20-ով թվագրված գրության պատճենի համաձայն՝ «(..) Նախաքննության ընթացքում Ալվարդ Հունանյանը ցուցմունք է տվել այն մասին, որ իր համոզմամի որդուն դանակահարել է Սնակ Քոչինյանը: Այնուհետն լրացուցիչ հարցաքննության ժամանակ Ալվարդ Հունանյանը հայտնել է, որ ինքը տեսել է, որ որդուն դանակահարել է Սնակ Քոչինյանը:

Սնակ Քոչինյանը որպես վկա հարցաքննության ժամանակ ժխտել է իր կողմից հիշյալ հանցագործությունը կատարելու փաւստր:

Քրեակաւն գործով առաջացած անհրաժեշտությունից ելնելով խնդրում եմ Սնակ Քոչինյանի հեր կատարել ՕՀ միջոցառումներ, այդ թվում ներքին դիտում՝ քրեական գործով նոր ապացույցներ ձեռք բերելու նպաւտակով»՞:

7.1 «Ներքին դիտում» օպերատիվ-հետախուզական միջոցառում

իրականացնելու թույլտվություն ստանալու միջնորդություն հարուցելու մասին որոշման համաձայն «(.) Տիգրան Դավթյանի հաղորդման վերաբերյալ նախապատրաստված նյութերով (.) ՀՀ քննչական կոմիտեի Լոռու մարզային քննչական վարչության կողմից 2019 թվականի դեկտեմբերի 26-ին ՀՀ քրեական 2 Տե՛ս նյութեր, թերթեր 8-9:

5Տե՛ս նյութեր, թերթ 7:

6

օրենսգրքի 177-րդ հողվածի 3-րդ մասի 11 կետով հարուցվել է թիվ 71106619 քրեական գործը:

Ոարիկանության Լոռու մարզային վարչության Վանաձոր քաղաքի Բազումի բաժնում օպերատիվ տեղեկություններ են արացվել, որ նշված բնակարանային գողությունը կատարել է (.) Անդրանիկ Բորիսի Դավթյանը ն նշված դեպքի հար կապված պարզաբանումներ կատարելու համար վերջինս 2020 թվականի մայիսի 15-ին՝ ժամի 2135-ի սահմաններում հանդիպել է Տիգրան Դավթյանի մտերիմ, (..) Սնակ Սարգսի Քոչինյանի հետ, որի ընթացքում էլ առաջացած վիճաբանության ժամանակ Սնակ Քոչինյանն իր մոտ ելած կտրովւ-ծակող գործիքով հարվածներ է հասցրել Անդրանիկ Դավթյանի մարմնի տարբեր մասերին ու պատճառել ծանր մարմնական վնասվածքներ: Նշված դեպքից հերո Սնակ Քոչինյանը դիմել է փախուստի, իսկ Անդրանիկ Դավթյանը տեղափոխվել է «Վանաձորի բժշկական կենտրոն» ՓԲ ընկերություն:

Անդրանիկ Դավթյանի մարմնական վնասվածք արանալու փասվտվ 2020 թվականի մայիսի 16-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Լոռու մարզային քննչական վարչության կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի Էին մասով հարուցվել է թիվ 71103920 քրեական գործը:

(-) Անդրանիկ Բորիսի Դավթյանի կողմից վերր նշված ենթադրյալ հանցագործություն, կատարելու այլ հանցավոր գործունեություն ծավալելու վերաբերյալ փաատրեր ձեռք բերելու նպատակով 2020 թվականի մայիսի 16-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Լոռու մարզային քննչական վարչությունից արացվել է (..) Անդրանիկ Բորիսի Դավթյանի նկատմամբ «ներքին դիտու» օպերատիվ- հետաւխուզաւկաւն միջոցառում: իրականացնելու մասին քննչական հանձնարարությունը:

Սնակ Սարգսի Քոչինյանի կողմից վերը նշված ենթադրյալ հանցագործությունը կատարելու, այլ հանցավոր գործունեություն ծաւվալելու վերաբերյալ փաստեր ձեռք բերելու նպատաւկով 2020 թվականի մայիսի 20-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Լոռու մարզային քննչական վարչությունից արացվել է (.) Սնանկ Սարգսի Քոչինյանի նկատմամի «ռերքին դիտու» ` օպերատիվհերախուզական միջոցառում իրականացնելու մասին քննչական հանձնարարությունը:

7

Վերոգրյալի մասին զեկուցելով ն ղեկավարվելով «Օպերաւտիվ-հետախուզական գործունեության մասին» ՀՀ օրենքի 3-րդ հոդվածի պահանջներով ՀՀ ոստիկանության Լոռու մարզային վարչության Վանաձորի Բազումի բաժնի պետի պարտականություննենՂ կատարողի) (-.) հիմնավորված միջնորդություն է ներկայացրել (..) Անդրանիկ Բորիսի Դավթյանի նկատմամբ «Վանաձորի բժշկական կենտրոն» ՓԲ ընկերության թիվ 15 հիվանդասենյակում, իսկ (.) Սնանկ Սարգսի Քոչինյանի նկատմամի՝ վերջինիս ձերրակալվելու դեպքում ոարիկանության Վանաձոր քաղաքի Տարոնի բաժնի ՁՊՎ թիվ 4 խցում «եերքին դիտում» օպերատիվ- հետախուզական միջոցառում անցկացնելու համար դատարան դիմելու վերաբերյալ:

Քննարկելով միջնորդությունը ն կից նյութերը, ինչպես նան նկատի ունենալով, որ այլ եղանակով անհրաժեշտ փտաեղեկատվության ձեռքբերումն անհնարին է, Անդրանիկ Բորիսի Դավթյանի, Սնակ Սարգսի Քոչինյանի նկատմամի «ներքին դիտում» օպերատիվ-հետախուզական միջոցառումների անցկացմամբ կարող են սվացվել հիշյալ տեղեկավովությունը հիմնավորող վպյալներ (-)»':

8. Օպերատիվ-հետախուզական միջոցառումը կարգադրող Առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտի համաձայն՝ «(..) (Ը/ար ներկայացված նյութերի միջնորդություն ներկայացրած մարմինն ձեռնարկել է ` անհրաժեշտ տեղեկատվությունը արեւնալուն ուղղված այլ միջոցներ, սակայն դրանց արդյունքում: հնարավոր չի եղել լիարժեք արուգել արաւցված օպերատիվ տեղեկությունները:

(:-. Եյլնելով մասնավոր ն հանրային շահերի անհրաժեշտ հավասարակշոմաւն անհրաժեշտությունից ն նկատի ունենալով որ այլ եղանակով անհրաժեշտ տեղեկատվության ձեռքբերումն անհնարին է ն Անդրանիկ Դավթյանի, Սնակ Քոչինյանի նկատմամբ «ներքին դիտում» .օպերատիվհերախուզական միջոցառումների անցկացմամբ կարող են արացվել հիշյալ տեղեկատվությունը հիմնավորող տվյալներ, ինչը կնպատրի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի իդ մասի ԼԼրդ կերով նախատեսված առերնույթ ծանր, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 12-րդ հոդվածի Էին մասով նախատեսված առերնույթ ծանր հանցագործությունների «Տե՛ս նյութեր, թերթեր 2-4:

8

բացահայտմանը, |Առաջին ավտյանի դատարանը գտնում է, որ միջնորդությունը հիմնավոր է ն ենթակա է բավարարման»»:

9. Վերաքննիչ դատարանի որոշման համաճձայն՝ «(..) Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ սույն գործով կիրառելի է Գոռ Սարգսյանի վերաբերյալ թիվ ԵԿԴ/0229/0116 գործով ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի` 2019 թվականի ապրիլի 1-ի որոշումը, (..):

(-) Վերաքննիչ դավզաւրանն արձանագրում է հետեյալը.

ա) ըար վիճարկվող որոշման` «ներքին դիվում» օպերատիվ-հերախուզական միջոցառումը (հիմնական գործով տուժող ն մեկ այլ գործով գողության ենթադրյալ կատարող) Անդրանիկ Դավթյանի նկատմամբ պարք է իրականացվեր «Վանաձորի ոժշկական կենտրոն» ՓԲ ընկերության թիվ 15 հիվանդասենյակում, իսկ Սնակ Քոչինյանի (ՀՀ քրնական օրենսգրքի Ա2րդ հոդվածի Լին մասով նախատեսված ենթադրյալ հանցանքը կատարողի) նկատմամի՝ ՀՀ ոստիկանության Վանաձոր քաղաքի Տարոնի բաժնի ՁՊՎ թիվ 4 խցում, որոնք քրեադատավարական օրենքի համաձայն՝ չունեն «բնակարանի» կարգավիճակ: Միջամտության՝ «ձւերքին դիտում» օպերատիվ-հետախուզական միջոցառման շրջանակում ԱԴավթյանի ն ԱՔոչինյանի նկատմամի րատ էության իրականացվել է քողարկված հարցաքննություններ (..):

(-)

ո) Տվյալ դեպքում «եերքին դիվտմ . օպերատիվ-հերախուզական

միջոցառումներն իրականացվել են հարուցված ն քննիչի վարույթում գտնվող թիվ 71106619 ն 71103920 քրեական գործերի առկայության պայմաններում, ԱՔոչինյանի ն ԱԴավթյանի իրավունքների ն ազատությունների նվազ միջամտության եղանակի՝ նույն տեղեկությունների ձեռքբերման դատավարական միջոցների՝ հարցաքնեությաւն, նրանց հեռախոսային խոսակցության լսման ն այլնի ակնհայտ առկայության պարագայում: Առաջին ատյանի դատարանին հասցեագրված միջնորդության մեջ ն կից ներկայացված նյութերում առկա է նախաքննության մարմնի հանձնարարությունների պատճենները` Սնակ Քոչինյանի նկատմամը օրենքով սահմանված կարգով օպերատիվ-հեփախուզական միջոցառումներ` այդ 5 Տե՛ս նյութեր, թերթեր 10-13:

9

թվում` «եերքին դիտում» իրականացնելու ն որոշակի հանգամանքներ պարզելու վերաբերյալ: Ինչ վերաբերում է Անդրանիկ Դավթյանին, ապա նրա նկատմամի ՕՀ միջոցառումն Օ Օ-իրականացնկու մասին նախաքննական մարմնի որնէ հանձնարարություն բողոքի վերաբերյալ նյութերում բացակայում է, առնվազն Առաջին ատյանի դատարանին չի ներկայացվել (վերաքննիչ ատյանում դա հաստատե է նան Միջամտություն նախաձեռնած Օպերատիվ մարմնի

ներկայացուցիչը):

(-) Անդրանիկ Դավթյաւնի ն Սնակ Քոչինյանի դեպքում դրանք իրականացվել են միջամտության օրենսդրական հիմքերի խախտումներով, ավելին՝ հրատապ սոցիալական կարիքի բացակայության պայմաններում: (.-) Տվյալ դեպքումքրեական հետապնդման մարմնի կողմից դատարան ներկայացված նյութերն ու Միջամտությունը ենթադրարար հիմնավորող փաստարկները բավարար չէին ն բավարար չեն արձանագրելու որ Միջամտության նպատակը ն հրատապ սոցիալական կարիքը (հանրային շահր) գերակայում էր նույն Միջամտության ոնույթի՝ վերոնշյալ անձանց անձնական կյանքի նկատմամբ հարգանքի իրավունքների սահմանավաւկման (մասնավոր շահերի) համեմավ, ինչը հանգեցրել է վերոնշյալ անձանց իրավունքների խախվման (..):

Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ հարուցված քրեական գործի պայմաններում Սնակ Քոչինյանի ն Անդրանիկ Դավթյանի անձնական կյանքի նկատմամբ հարգանքի իրավունքների սահմանափակումը եղել է անհամաչավ, իսկ հակառակն արձանագրած Առաջին ափյանի դատարանի հերնությունը, սույն որոշման մեջ նշված պափճառաբանությամը, անհիմն, քանի որ՝

ա) Առաջին ատյանի դատարանում վերոնշյալ անձինք չեն օգտվել իրենց հակափասղտաւրկները ներկայացնելու հնարավորությունից, ինչը, թերնս, բխում է Միջամտության բնույթից ն դրա վերաբերյալ առկա քրեադատավարական կարգավորումներից, սակայն նրանք նան չեն օգտվել տվյալ գործընթացում իրենց շահերն ապահովող իրավական երաշխիքներից: Ավելին, Միջամտությունը թույլատրած որոշմեւն կայացման գործընթացը, որր հանգեցրել է նրանց վերոնշյալ իրավունքները սահմանափակելուն, նրանց համար չի եղել արդար ն Կոնվենցիայի 8-րդ հողվածով երաշխավորվող նրանց շահերը հավուր պատշաճի չեն հարգվել:

10

բ) Թեն Միջամտությունը պետք է լիներ համաչափ քրեական հետապնդման մարմնի հետապնդած նպատակին, սակայն Առաջին ատյանի դատարանի որոշումը ն այն հիմնավորող նյութերը չեն բովանդակում ինչպես փաւստեւկաւն, այնպես էլ իրավական բավարար հիմնավորում՝ այդ Միջամտության հրատապ սոցիալական կարիքի, այլ կերպ՝ դրա անհրաժեշվության վերաբերյալ»:

Վճոաբեկ դատարանի պատճառաբանությունները ն եգրահանգումը.

10. Սույն գործով Վճռաբեկ դատարանի առջն բարձրացված իրավական հարցը հետնյալն է. հիմնավոր է արդյո՞ք Վերաքննիչ դատարանի հետնությունն այն մասին, որ Ա.Դավթյանի ն ՄՔոչինյանի նկատմամբ «ներքին դիտում» օպերատիվ- հետախուզական միջոցառման իրականացումը թույլատրելու վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի որոշումն իրավաչափ չէ:

Մինչն 2022 թվականի հունիսի 7-ը գործող խմբագրությամբ «Օպերատիվ- հետախուզական գործունեության մասին» ՀՀ օրենքի 22-րդ հոդվածի համաճայն՝ «Լ Ներքին դիտումը բնակարանում հատուկ ն այլ տեխնիկական միջոցների կիրառմամը կամ առանց դրանց անձին (անձանց) հետնելն ու առաւնձին դեպքերի ն իրադարձությունների ընթացքի վերահսկումն է, ինչպես նան դիտման արդյունքների ամրագրումը տեսանկարահանման, ձայնագրման, լուսանկարահանման, էլերրոնային ն այլ կրիչների միջոցով կամ առանց դրանց:

2. Սույն օրենքում բնակարան հասկացությունը օգտազործվում է Հայաստանի Հանրապետության քրեական դատավարության օրենսգրքով սահմանված իմասվով»:

Մինչն 2022 թվականի հունիսի 7-ը գործող խմբագրությամբ նույն օրենքի 31-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն՝ «/Ներքին դիտում, նամակագրության, փոստային, հեռագրական ն այլ հաղորդումների վերահսկում, հեռախոսային խոսաեւկցությունների վերահսկում, ֆինանսական տվյալների մատչելիության ապահովում ն ֆինանսական գործարքների գաղվնի վերահսկում) օպերատիվ-հետախուզական միջոցառումները կարելի է անցկացնել միայն այն դեպքերում, երը անձր, ում նկատմեւմը պետք է դրանք 5Տե՛ս նյութեր, թերթեր 72-85:

1

անցկացվեն, կասկածվում է ծանրը ն առանձնապես ծանր հանցագործության կատարմաւն մեջ, ն եթե կան հիմնավոր ապացույցներ, որ այլ եղանակով օպերատիվ- հետախուզական միջոցառումն անցկացնող մարմնի կողմից սույն օրենքով իր վրա դրված խնդիրների իրականացման համար անհրաժեշտ վաեղեկապտվության ձեռքբերումն անհնարին է»:

1998 թվականի հուլիսի Լին ընդունված ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի (այսուհետ՝ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգիրք) 6-րդ հոդվածի 46-րդ մասի համաճձայն՝ «րռնակարան՝ շենք կամ շինություն, որը մշփապես կամ ժամանակավորապես օգտագործվում է որոշակի անձի կամ անձանց բնակության համար (...): «Բնսաւկարան» հասկացությունն իր մեջ ընդգրկում է նան մասնաւվոր ավտոմեքենան, գետային կամ ծովային նավը, ինչպես նան ծառայողական անձնական աշխատասենյակը ն ավվտմեքենան, արվեստանոցը»:

1. Վճռաբեկ դատարանը «ներքին դիտում» օպերատիվ-հ հետախուզական միջոցառմանն առնչվող օրենսդրական նորմերի մեկնաբանման ն կիրառման առանձնահատկություններին անդրադարձել է Գոռ Սարգսյանի գործով որոշմամբ:

Վերահաստատելով նախկինում արտահայտած իրավական դիրքորոշումները Վճռաբեկ դատարանը կրկնում է, որ անձնական կյանքի անձեռնմխելիության իրավունքին միջամտող օպերատիվ-հետախուզական միջոցառումների իրականացման նկատմամբ նախնական դատական վերահսկողությունը պատշաճ ընթացակարգի երաշխիք է՝ գաղտնի վերահսկողությունը թույլատրող որոշումներում համապատասխան պատճառները նշելու պահանջի հետ մեկտեղ, ապահովելու այն, որ կիրառման ենթակա միջոցառումները պատահականորեն կամ առանց պատշաճ ն հատուկ ուսումնասիրման չեն թույլատրվելու դատարանի կողմից:: Վերահսկողության գաղտնի միջոցառումների դեպքում, գործի փաստական հանգամանքների (1 «0ռ67610) համակողմանի գնահատմամբ, դատարանը պետք է ստուգման ենթարկի հայցվող միջամտության՝ իր բնույթին, նպատակային նշանակությանն ու օրենսդրությամբ առաջադրվող համաչափության պայմաններին համապատասխանելու հարցը՝ 7 Տե՛ս Վճռաբեկ դատարանի Գոու Սարգայանի գործով 2019 թվականի ապրիլի 11-ի թիվ ԵԿԴ/0229/01/16 «Տես ո ռչ ումմռոմլչ. Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի՝ Սոոջօ)շջնծ ս. Օոօռնռ գործով 2015 թվականի հունվարի 15-ի վճիռը, գանգատ թիվ 68955/11, 94-րդ կետ:

12

որոշելու համար, թե արդյո՛ք առկա են հայցվող միջամտությունը թույլատրելու բավարար ն հիմնավոր հիմքեր:

12. Սույն գործի նյութերի ուսումնասիրությունից երնում է, որ՝

- 2019 թվականի դեկտեմբերի 26-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Լոռու մարզային քննչական վարչությունում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 11-րդ կետով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներով հարուցվել է թիվ 71106619 քրեական գործը",

- օպերատիվ-հետախուզական գործունեության շրջանակներում ձեռնարկվող միջոցառումների արդյունքում տեղեկություն է ստացվել, որ հափշտակությունը ենթադրաբար կատարել է Ա.Դավթյանը: Հիշյալ արարքի կապակցությամբ պարզաբանումներ կատարելու ընթացքում Ա.Դավթյանի ն ՍԱՔոչինյանի միջն վիճաբանություն է սկսվել, որի ընթացքում Ս.Քոչինյանը ենթադրաբար իր մոտ առկա կտրող-ծակող գործիքով հարվածներ է հասցրել Ա.Դավթյանի մարմնի տարբեր մասերին",

- հիշյալ դեպքի առթիվ 2020 թվականի մայիսի 16-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Լոռու մարզային քննչական վարչությունում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի Լին մասով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներով հարուցվել է թիվ 71103920 քրեական գործը",

-` հետաքննության մարմինը ստացել է թիվ 71103920 քրեական գործով օպերատիվ-հետախուզական գործունեություն այդ թվում «ներքին դիտում» միջոցառումն իրականացնելու մասին հանձնարարություններ»,

- ՃՇՇ ոստիկանության պետի տեղակալ Ա.Մարտիրոսյանի՝ 2020 թվականի մայիսի 20-ի որոշմամբ միջնորդություն է հարուցվել Առաջին ատյանի դատարան՝ թույլատրելու Ա.Դավթյանի նկատմամբ «Վանաձորի բժշկական կենտրոն» փակ բաժնետիրական ընկերության թիվ 15 հիվանդասենյակում` մեկամսյա ժամկետով, ԱՔոչինյանի նկատմամբ` ՀՀ ոստիկանության Լոռու մարզային վարչության Վանաձոր քաղաքի Տարոնի բաժնի՝ ձերբակալվածներին պահելու վայրի թիվ 4-րդ 5 Տե՛ս սույն որոշման 1-ին կետը:

Տե՛ս սույն որոշման 71-րդ կետը:

ս Տե՛ս սույն որոշման 11-րդ կետը:

ռ Տե՛ս սույն որոշման 7-րդ կետը:

Թ

խցում եռօրա ժամկետով իրականացնել «ներքին դիտում» օպերատիվ- հետախուզական միջոցառում,

- Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2020 թվականի մայիսի 20ի որոշմամբ կարգադրվել է հայցվող միջամտությունը",

- Վերաքննիչ դատարանը Վճռաբեկ դատարանի` Գոռ Սարգսյանի գործով նախադեպային որոշման լույսի ներքո փաստել է, որ «ներքին դիտում» օպերատիվ- հետախուզական միջոցառումն իրականացվել է դրա բնույթին ն նպատակային նշանակությանը ոչ համապատասխան՝ պատճառաբանելով, որ`

ա) հիվանդասենյակն ու ձերբակալվածներին պահելու վայրը չեն տեղավորվում ՇԸ քրեական դատավարության օրենսգրքի 6րդ հոդվածով սահմանված՝ «բնակարան» հասկացության շրջանակում,

բ) ներկայացված նյութերում բացակայում է նախաքննության փուլում գտնվող քրեական գործով վարույթն իրականացնող մարմնի հանձնարարությունը՝ Ա.Դավթյանի նկատմամբ «ներքին դիտում» օպերատիվ-հետախուզական միջոցառում իրականացնելու վերաբերյալ,

գ) Առաջին ատյանի դատարանի որոշումը ն այն հիմնավորող նյութերը չեն հիմնավորվել խնդրո օպերատիվ-հետախուզական միջոցառմամբ հետապնդվող սպատակի՝ հրատապ սոցիալական կարիքի, անհրաժեշտության առկայությունը: Ավելին, «ներքին դիտում» օպերատիվ-հետախուզական միջոցառման իրականացումը թույլատրվել է Ա.Դավթյանի ն Ս.Քոչինյանի իրավունքների նկատմամբ նվազ միջամտութան եղանակի անհրաժեշտ տեղեկատվության ձեռքբերման դատավարական միջոցի ակնհայտ առկայության պայմաններում,

դ) Առաջին ատյանի դատարանում նշված անձինք չեն օգտվել իրենց հակափաստարկները ներկայացնելու հնարավորությունից, ինչը, թերնս բխում է միջամտության բնույթից ն դրա վերաբերյալ առկա կարգավորումներից, սակայն նրանք նան չեն օգտվել այդ գործընթացում իրենց շահերն ապահովող իրավական երաշխիքներից: Այդ գործընթացը նրանց համար չի եղել արդար ու «Մարդու իրավունքներ`, ն հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» 5 Տե՛ս սույն որոշման 7.1-րդ կետը:

Կ Տե՛ս սույն որոշման 2-րդ ն 8-րդ կետերը:

14

Եվրոպական կոնվենցիայի (այսուհետ` Եվրոպական կոնվենցիա) 8-րդ հոդվածով երաշխավորվող նրանց շահերը հավուր պատշաճի չեն հարգվել,

ե) «ներքին դիտում» օպերատիվ-հետախուզական միջոցառումների շրջանակում ԱԴավթյանի ու ՍՔոչինյանի նկատմամբ ըստ էության իրականացվել է քողարկված հարցաքննություն»:

13. Նախորդ կետում մեջբերված փաստական հանգամանքները գնահատելով Գոռ Սարգսյանի գործով արտահայտած իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո՝ Վճռաբեկ դատարանը նախնառաջ արձանագրում է, որ դրանք չեն կարող մեխանիկորեն կիրառվել հիվանդասենյակում կամ ձերբակալվածներին պահելու վայրում «ներքին դիտում» օպերատիվ հետախուզական միջոցառման իրականացման հնարավորությունը բացառելու ն դրա իրականացման թույլտվության յուրաքանչյուր որոշում ինքնին բացառապես նշված վայրերում իրականացնելու փաստով պայմանավորված, ոչ իրավաչափ ճանաձելու համար: Վճռաբեկ դատարանը փաստում է, որ յուրաքանչյուր կոնկրետ դեպքում հիշյալ որոշմամբ արտահայտված իրավական դիրքորոշումների կիրառելիություն, պետք է որոշվի մտ. շռոճ6 փաստական հանգամանքների գնահատմամբ` ստուգման ենթարկելով նան թե արղդյո՛ք կատարման վայրի առնչությամբ վերահսկվող անձն ունի կամ կարող է ունենալ ողջամիտ ակնկալիք՝ իր մասնավոր կյանքի գաղտնիության ապահովման երաշխիքի վերաբերյալ:

Մինչդեռ, սույն գործով Վերաքննիչ դատարանը, առանց դ Ը0ռ67210 գնահատելու «Վանաձորի բժշկական կենտրոն» փակ բաժնետիրական ընկերության թիվ 15 հիվանդասենյակում ն ՀՀ ոստիկանության Լոռու մարզային վարչության Վանաձոր քաղաքի Տարոնի բաժնի՝ ձերբակալվածներին պահելու վայրի թիվ 4-րդ խցում վերահսկման ենթարկվող անձանց իրավահարաբերությունների բնույթը, զուտ համապատասխան խցում ն հիվանդասենյակում իրականացնելու փաստով պայմանավորված` անթույլատրելի է ճանաչել այդ տեղերում «ներքին դիտում» օպերատիվ-հետախուզական միջոցառման իրականացումը գտնելով, որ ձերբակալվածներին պահելու վայրի խուցը ն հիվանդասենյակը բնակարան չեն, 5 Տե՛ս սույն որոշման 9-րդ կետը:

15

հետնաբար այնտեղ «ներքին դիտում» օպերատիվ-հետախուզական միջոցառում չի կարող իրականացվել:

Այս առումով Վճռաբեկ դատարանը կրկնում է, որ որոշակի տարածք մշտապես կամ ժամանակավորապես զբաղեցնելը բնակարանի անձեռնմխելիության երաշխիք տրամադրելու հանգամանքը կանխորոշող հիմնական պայման չէ. յուրաքանչյուր կոնկրետ դեպքում, այս կամ այն տարածքը որպես բնակարան դիտարկելու հարցը քննարկելիս պետք է հաշվի առնել ոչ թե կոնկրետ անձին այն հատկացված լինելու իրավական հիմքերի առկայությունը, այլ փաստացի այդ տարածքը զբաղեցնելու, դրա հետ որոշակի կապեր ունենալու, այդ տարածքում ծավալվող

իրավահարաբերությունների բնույթը բնութագրող հանգամանքները, որոնց ուժով անձը կարող է ունենալ մասնավոր կյանքի անձեռնմխելիության որոշ երաշխիքների լեգիտիմ ակնկալիք":

Մասնավոր կյանքի անձեռնմխելիության որոշ երաշխիքների լեգիտիմ ակնկալիքի վերաբերյալ վերն արտահայտված դիրքորոշման հաշվառմամբ Վճռաբեկ դատարանը փաստում է, որ թեն ձերբակալվածների պահման վայրում կամ հիվանդասենյակում անձի՝ մասնավոր կյանքի անձեռնմխելիության երաշխիքները չեն կարող լիարժեքորեն նույնացվել անձի՝ բնակարանում ունեցած անձեռնմխելիության երաշխիքների հետ, սակայն ձերբակալվածների պահման վայրում կամ հիվանդասենյակում այդպիսի երաշխիքների նվազագույն ընկալման հնարավորությունն առհասարակ բացառվել չի կարող: Այսինքն՝ «ներքին դիտում» օպերատիվ-հետախուզական միջոցառման իրականացման միջոցով քրեական հետապնդման մարմնի կողմից առերնույթ վերահսկողություն կարող է իրականացվել Եվրոպական կոնվենցիայի 8-րդ հոդվածի պաշտպանության առարկան կազմող՝ մասնավոր կյանքի անձեռնմխելիության նկատմամբ: ՇՀնետնաբար, Վերաքննիչ դատարանի դատողությունն այն մասին, որ ձերբակալվածների պահման վայրը ն հիվանդասենյակը չի կարող դիտարկվել իբըն «բնակարան»՝ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 6-րդ հոդվածի իմաստով, իրավաչափ չէ:

» Տես, ոամոկչ ոանամչ Վճռաբեկ դատարանի` «Հայփոստ» ՓԲԸ-ի գործով 2019 թվականի դեկտեմբերի 20-ի թիվ ՇԴ/0525/07/18 որոշումը:

թ Տեա տաոնչ ոանոմճ Վճռաբեկ դատարանի` Կարեն Այավերդյանի գործով 2021 թվականի հոկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԴ-11 որոշումը:

16

ՅԼ ( փերնն ստորադաս դատարանն Օ0`առհասարակ բացառելով

հիվանդասենյակում ն ձերբակալվածներին պահելու վայրում «ներքին դիտում» իրականացնելու հնարավորությունը հանգե||իր)3է սխալ եզրահանգման, այնուամենայնիվ, Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ Առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտի ստուգման արդյունքում Ա.Դավթյանի ն ՍՔոչինյանի մասնավոր կյանքի անձեռնմխելիութան իրավունքի սահմանափակման իրավաչափության հարցում եկել է ճիշտ եզրահանգման:

Ինչպես իրավացիորեն նշել է Վերաքննիչ դատարանը, նախաքննության փուլում գտնվող քրեական գործով հետաքննության մարմնի կողմից Ա.Դավթյանի նկատմամբ «ներքին դիտում» օպերատիվ-հետախուզական միջոցառում իրականացնելու թույլտվություն ստանալու վարույթը նախաձեռնվել է համապատասխան ցուցումի կամ հանձնարարության բացակայության պայմաններում: Վճռաբեկ դատարանը փաստում է, որ նախաձեռնող մարմի կողմից ներկայացված հանձնարարությունները տեղեկատվություն են պարունակում թիվ 71103920 քրեական գործով օպերատիվ- հետախուզական միջոցառումն իրականացնելու մասին: Մինչդեռ, ըստ ներկայացված նյութերի, ԱԴավթյանը ծանր հանցագործության կատարման մեջ կասկածվում է թիվ 71106619 քրեական գործով:

Բացի այդ, Վճռաբեկ դատարանի համար ընդունելի է նան Վերաքննիչ դատարանի պնդումն առ այն, որ համաչափության սկզբունքի պահպանման տեսանկյունից Առաջին ատյանի դատարանը պատշաճ իրավական գնահատման չի արժանացրել գործի փաստական հանգամանքները` Ս-Քոչինյանի նկատմամբ օպերատիվ-հետախուզական միջոցառմամբ հետապնդվող նպատակի

լեգիտիմության առումով: Մասնավորապես, Վճռաբեկ դատարանը փաստում է, որ սույն գործի փաստական հանգամանքներից պարզ է դառնում, որ «ներքին դիտում» օպերատիվ-հետախուզական միջոցառումն իրականացնելու միջնորդության մեջ իրավասու մարմինը որնէ կերպ չի հիմնավորել, թե ո՛րն է եղել «ներքին դիտում» օպերատիվ-հետախուզական միջոցառման իրականացման նպատակը, ո՛ր փաստական տվյալների պայմաններում է անհրաժեշտ դարձել «ներքին դիտում» 5 Տե՛ս, տաաեւնտ ուսեոոմ Վճռաբեկ դատարանի՝ Գոռ Սարգսյունի գործով 2019 թվականի ապրիլի 11-ի թիվ ԵԿԴ/0229/01/16 որոշումը:

17

օպերատիվ-հետախուզական միջոցառման իրականացումը ն հնարավոր ի՞նչ հանգամանքների պարզման ակնկալիք է ունեցել իրավասու մարմինը:

Վճոաբեկ դատարանը հարկ է համարում կրկնել, որ հաշվի առնելով «ներքին դիտում» օպերատիվ-հետախուզական միջոցառմամբ անձի մասնավոր կյանքի անձեռնմխելիության իրավունի նկատմամբ իրականացվող

միջամտության էապես բարձրը աստիճանը, անընդունելի է առանց դրա անհրաժեշտության հիմնավորման, նշված միջոցառման իրականացումը` զուտ գործի քննության լրիվությունն ապահովելու նկատառումներով: «Ներքին դիտում» օպերատիվ-հետախուզական միջոցառման միայն լեգիտիմ նպատակի առկայության պարագայում է, որ դատարանը կարող է պատշաճ գնահատման ենթարկել խնդրո առարկա միջամտության համաչափությունն այդ նպատակին»:

Վերոգրյալի հետ մեկտեղ, Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ ստորադաս դատարանի դատողությունն առ այն, որ Ս.Քոչինյանի նկատմամբ «ներքին դիտում» օպերատիվ-հետախուզական միջոցառման իրականացումը թույլատրվել է անձի իրավունքների նկատմամբ նվազ միջամտության միջոցի կիրառմամբ անհրաժեշտ տեղեկատվության ձեռքբերման հնարավորության ակնհայտ առկայության պայմաններում, նս հիմնավոր է ն համահունչ Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի՝ 1710)656 ». ՇՒօռնե գործով հայտնած իրավական դիրքորոշմանը: Մասնավորապես, նշված գործով Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանն արձանագրել է Եվրոպական կոնվենցիայի 8-րդ հոդվածի խախտում՝ նշելով, որ գաղտնի դիտում կատարելու թույլտվություն ստանալու միջնորդությամբ չէին ներկայացվել կատարված հանցագործության վերաբերյալ գործ, փաստեր ն կոնկրետ հանգամանքնեի վրա հիմնված փաստական մանրամասներ ն չէր հիմնավորվել, որ նախաքննությունը չէր կարող իրականացվել այլ՝ ավելի նվազ միջոցներով»":

Միաժամանակ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ սույն դեպքում հարուցված է եղել րլ3քրեական գործ, վարույթն իրականացնող մարմինը "Տե՛ս, ոսոնտ ուռում Վճռաբեկ դատարանի՝ Կարեն Այավերդյանի գործով հիշյալ որոշումը:

» Տե'ս Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի՝ Ծ/ոջօ)շյ1ծ ս. Շրօռնո գործով 2015 թվականի հունվարի 15-ի վճիոր, գանգատ թիվ 68955/11, կետ 95:

18

տեղեկություններն է ունեցել, որ Ա.Դավթյանին մարմնական վնասվածքներ պատճառողը ենթադրաբար Ս.Քոչինյանն է, որպիսի պայմաններում նախաքննության մարմինը չի հիմնավորել այդ տեղեկությունները քրեադատավարական լայն գործիքակազմի կիրառմամբ ձեռք բերելու հնարավորության բացակայությունը: Փոխարենը նախաձեռնող մարմինը, իր հերթին նան Առաջին ատյանի դատարանը, բավարարվել են այդ տեղեկությունների ձեռքբերման անհնարինության մասին ձնական նշումով:

Ինչ վերաբերում է նյութերում առկա քննչական հանձնարարությունում առկա այն տեղեկատվության, որ Ս.Քոչինյանը վկայի դատավարական կարգավիճակում տրված ցուցմունքով ժխտել է հիշյալ հանցագործությունը կատարելու փաստը, հարկ է նշել, որ նշյալ հանգամանքի շուրջ Ս-Քոչինյանին հարցաքննելու վերաբերյալ փաստական տվյալներ չեն ներկայացվել: Ամփոփելով վերոշարադրյալը՝ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ անհրաժեշտ տեղեկատվությունը Օքրեադատավարական գործիքակազմի կիրառմամբ ձեռք բերելու անհնարինությունը, զուտ Ս.Քոչինյանին հարցաքննելու մասին քննչական հանձնարարությունում առկա նշումով պայմանավորված հաստատելն անհամատեղելի է տվյալ վարույթին ներկայացվող պահանջներին:

13.2. Միննույն ժամանակ, անընդունելի է Վերաքննիչ դատարանի պնդումն առ այն, որ Առաջին ատյանի դատարանի դատական քննությունը չի ապահովել վերահսկվող անձի՝ իր իրավական երաշխիքներից օգտվելու հնարավորությունը: Վճռաբեկ դատարան նախ արձանագրում է, որ մասնավոր կյանքի

անձեռնմխելիության իրավունքը սահմանափակող օպերատիվ-հետախուզական միջոցառումները գտնվում են դատական վերահսկողության ներքո: Օրենսդրի կողմից ն Վճռաբեկ դատարանի նախադեպային իրավունքով որոշակիորեն հստակեցված են օպերատիվ-հետախուզական միջոցառումների իրականացման անհրաժեշտությամբ պայմանավորված՝ անձի մասնավոր կյանքի անձեռնմխելիության իրավունքի սահմանափակման պայմանները, ընթացակարգը ն ադ իրավունքի

սահմանափակման իրավաչափության նկատմամբ դատական վերահսկողության բովանդակությունը:

19

Թեն օպերատիվ-հետախուզական միջոցառման իրականացման միջնորդության քննությունը չունի մրցակցային բնույթ, սակայն Վճռաբեկ դատարանը փաստում է, որ նման մոտեցումն օբյեկտիվորեն ն ողջամտորեն արդարացված է, քանի որ կոչված է ապահովելու համապատասխան միջոցառման անցկացման օրինականությունը, գաղտնիությունն ու արագությունը՝ տվյալ դեպքում հանրային շահի պաշտպանության տեսանկյունից, ուստի` դատարանը, նման գործերով իրականացնելով դատական վերահսկողություն, ստուգում ն գնահատում է միջնորդության արդարացի լուծման համար անհրաժետ բոլոր հանգամանքներ: Հետնաբար, իրավական

ընթացակարգիի այդ առանձնահատկություննրով է պայմանավորված այն հանգամանքը, որ շահագրգիռ անձը տվյալ փուլում չի կարող իրացնել օրենքով երաշխավորված իրավական պաշտպանության միջոցներ: Այդուհանդերձ, շահագրգիռ անձանց համար իրավական պաշտպանության այդպիսի միջոցները հասանելի են օՕպերատիվ-հետախուզական միջոցառման իրականացումը թույլատրելու վերաբերյալ դատարանի որոշման իրավաչափության վիճարկման շրջանակներում, հետնաբար՝ ընդհանուր առմամբ ապահովված են արդյունավետ դատական պաշտպանութան նե արդար դատաքննության իրավունքների իրականացման երաշխիքները»:

Այս համատեքստում հարկ է նկատել նան, որ Վերաքննիչ դատարանը չի մատնանշել թե տվյալ դեպքում միջնորդության քննության ընթացքում վերահսկման ենթակա անձը կոնկրետ ո՞ր իրավական երաշխիքից չի օգտվել ն ինչպես է այն արտահայտվել:

Բացի այդ, Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի դատական նախադեպային իրավունքի ուսումնասիրությունը ցույց է տալիս, որ վերահսկողության գաղտնի միջոցառումների դեպքում պարզելու համար թե արդյո՞ք շահագրգիռ անձն ունեցել է իր դիրքորոշումը ներկայացնելու ն պաշտպանելու հնարավորություն, Եվրոպական դատարանը գնահատում է թե արդյո՞ք անհատին հասանելի է եղել դատական վերանայման ընթացակարգը: Այսպես՝ 1մո55 գոմ Օ1յծ:5 յ. Օօոռճո) գործով Եվրոպական դատարանն արձանագրել է, որ երբ պետությունն իրականացնում է 2 Տես դաննչ ուռոմչ ՀՀ Սահմանադրական դատարանի` 2020 թվականի ապրիլի 28-ի թիվ ՍԴՈ-1526 որոշումը:

20

գաղտնի վերահսկողություն, որի գոյությունը հայտնի չէ վերահսկվող անձանց, ն որը, հետնաբար, անբողոքարկելի է մնում, հնարավոր է, որ անհատը ենթարկվի 8-րդ հոդվածին հակասող վերաբերմունքի ն նույնիսկ զրկվի այս հոդվածով երաշխավորված իրավունքներից` առանց այդ մասին իմանալու ն, հետնաբար, առանց ներպետական մակարդակով իրավական պաշտպանության միջոցի դիմելու կամ գործը Եվրոպական կոնվենցիայի ներքո գործող մարմիններին ներկայացնելու հնարավորություն ունենալուշշ:

Վիճարկվող դատական ակտում արտացոլված այն մոտեցումը, որ «ներքին դիտում» օպերատիվ-հետախուզական միջոցառման շրջանակում իրականացվել է քողարկված հարցաքննություն, նս անընդունելի է՝ օպերատիվ-հետախուզական միջոցառման իրականացումը թույլատրող դատական ակտի վերաքննության առարկայից ելնելով Վճռաբեկ դատարանը կրկնում է, որ անհրաժեշտ է սահմանազատել ապացույցի ձեռքբերման ընթացակարգի իրավաչափության ստուգումն այդ ապացույցը ձեռքբերելու թույլտվություն տվող դատարանի որոշման իրավաչափության ստուգման ընթացակարգից»: Վերաքննության առարկան հիմնված է մ. օղ 6օ փաստական հանգամանքների հետազոտմամբ հայցվող միջամտության՝ իր բնույթին, նպատակային նշանակությանն ու օրենսդրությամբ առաջադրվող համաչափության պայմաններին համապատասխանելու առումով Առաջին ատյանի դատարանի եզրահանգման գնահատման վրա: Այսինքն՝ դատական վերանայման գործառույթի իրացման արդյունքում Վերաքննի, դատարանն իրավասություն չունի գնահատականներ տալու Առաջին ատյանի դատարանի կողմից կարգադրված օպերատիվ-հետախուզական միջոցառման իրականացման ընթացակարգի իրավաչափությանը, որը հետագա քննության առարկա է կազմում:

14 Այսպիսով վերն արտահայտված իրավական դիրքորոշումների

հաշվառմամբ, Վճռաբեկ դատարանը եզրահանգում է, որ Վերաքննիչ դատարանի հետնությունն այն մասին, որ Ա.Դավթյանի ն Ս.Քոչինյանի նկատմամբ «ներքին 2 Տե՛ս, Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի՝ մոտ: ռոմ Օ1675 չ. Օշոռճո) գործով 1978 թվականի սեպտեմբերի 6-ի վճիռը, գանզատ թիվ 5029/7, կետ 36:

5 Տե՛ս, Վճռաբեկ դատարանի` Արա Շահնազարյանի գործով 2022 թվականի հունիսի 30-ի թիվ Բ-3683/20 որոշումը, կետ 17:

21

դիտում» օպերատիվ-հետախո