Վիրաբյան — ԿԴ/0038/13/21

Հ ՏԵՐ:

ՒՆ. ՅԱ զ ԿԴ/0038/13/21

ՆԵՏ

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ

ՎՃՌԱԲԵԿ ԴԱՏԱՐԱՆ

ՈՐՈՇՈՒՄ

ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ

Հայաստանի Հանրապետության

վերաքննիչ քրեական դատարանի որոշում

Նախագահող դատավոր՝ Ա.Ազարյան

Ռ.Բարսեղյան

Լ. Աբգարյան

14 հունիսի 2024 թվական ք.Երնան

ՀՇ Վճոաբեկ դատարանի քրեական պալատը (այսուհետ՝ Վճռաբեկ դատարան), նախագահությամբ՝ Հ.ԱՍԱՏՐՅԱՆԻ

մասնակցությամբ դատավորներ՝ Ս.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆԻ

Լ.ԹԱԴԵՎՈՍՅԱՆԻ

ԱՊՈՂՈՍՅԱՆԻ

Ս.ՕՀԱՆՅԱՆԻ

գրավոր ընթացակարգով քննության առնելով դատապարտյալ Արամայիս Յուրիկի Վիրաբյանի վերաբերյալ ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի` 2022 թվականի մայիսի 3-ի որոշման դեմ պաշտպան Վ.Սարգսյանի վճռաբեկ բողոքը,

2

ՊԱՐԶԵՑ

Գործի դատավարական նախապատմությունը.

Լ. Արագածոտնի մարզի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի՝ 2019 թվականի դեկտեմբերի 10-ի դատավճռով Արամայիս Յուրիկի Վիրաբյանը մեղավոր է ճանաչվել 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի (այսուհետ՝ նան ՀՀ նախկին քրեական օրենսգիրք) 34-177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին ն 3-րդ կետերով, ու դատապարտվել տուգանքի՝ 600.000 (վեց հարյուր հազար) ՀՀ դրամի չափով:

12. Կոտայքի մարզի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի՝ 2020 թվականի դեկտեմբերի 21-ի որոշմամբ Արամայիս Վիրաբյանի նկատմամբ վերը նշված դատավճռով նշանակված պատիժի՝ 600.000 (վեց հարյուր հազար) ՀՀ դրամ տուգանքը, փոխարինվել է 1800 (հազար ութ հարյուր ժամ հանրային աշխատանքներով:

2. Կոտայքի մարզի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի (այսուհետ՝ նան Առաջին ատյանի դատարան)՝ 2021 թվականի հոկտեմբերի 18-ի որոշմամբ ՀՀ արդարադատության նախարարության պրոբացիայի պետական ծառայության Կոտայքի մարզային մարմնի պետի միջնորդությունը բավարարվել է, ն Ա.Վիրաբյանի նկատմամբ նշանակված 1.800 (հազար ութ հարյուր) ժամ հանրային աշխատանքներ` փոխարինվլ են 600 (վեց հարյուր) օր ժամկետով ազատազրկմամբ` ազատազրկման մեկ օրը հաշվարկելով հանրային

աշխատանքների երեք ժամվա դիմաց:

3. Դատապարտյալ Ա.Վիրաբյանի վերաքննիչ բողոքի քննության արդյունքում, ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ՝ նան Վերաքննիչ դատարան) 2022 թվականի մայիսի 3-ին որոշում է կայացրել բողոքը մերժելու, Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2021 թվականի հոկտեմբերի 18-ի որոշումն անփոփոխ թողնելու մասին:

4 -Վերաքննի, դատարանի վերոնշյալ որոշման դեմ դատապարտյալ Ա.Վիրաբյանի պաշտպան Վ.Սարգսյանը բերել է վճռաբեկ բողոք, որը Վճռաբեկ

Յ

դատարանի՝ 2022 թվականի նոյեմբերի 25-ի որոշմամբ ընդունվել է վարույթ: ն 2023 թվականի մայիսի 3-ի որոշմամբ սահմանվել է վճռաբեկ բողոքի քննության գրավոր ընթացակարգ:

Վճոաբեկ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները ն պահանջը.

Վճռաբեկ բողոքը քննվում է հետնյալ հիմքերի սահմաններում՝ ներքոհիշյալ հիմնավորումներով.

5. Բողոքաբերի պնդմամբ՝ սույն գործով առկա է 2021 թվականի մայիսի 5-ին ընդունված ն 2022 թվականի հուլիսի Լին ուժի մեջ մտած ՀՀ քրեական օրենսդրութիան հետադարձ ուժով կիրառելու դատարանի վարութային պարտականություն:

Այսպես, բողոքով փաստարկվլ է, որ հանրային աշխատանքներ

պատժատեսակի առումով քրեական նոր օրենսգրքում տեղ գտած

կանոնակարգումները, ուժը կորցրած ճանաչված ՀՀ քրեական օրենսգրքի համեմատ էական փոփոխությունների են ենթարկվել:

Մասնավորապես, քրեական նոր օրենսգրքում կրճատվել է հանրային աշխատանքների տնողություն. քրեական նոր օրենսգրքով հանրային աշխատանքները կարող են նշանակվել 60 (վաթսուն) ժամից մինչն 270 (երկու հարյուր յոթանասուն) ժամ: Բացի այդ, սահմանվել է, որ հանրային աշխատանքները կատարելուց խուսափելու դեպքում այն փոխարինվում է ազատազրկմամբ՝ հանրային աշխատանքների ութ ժամը հաշվարկելով ազատազրկման մեկ օրվա դիմաց: Արդյունքում, բողոքի հեղինակը գտել է, որ գործող իրավակարգավորումները համարվում են պատիժը մեղմացնող:

Անդրադառնալով սույն վարույթի փաստական հանգամանքներին, բողոք բերած անձը փաստարկել է, որ Ա'Վիրաբյանի նկատմամբ նշանակված 1.800 (հազար ութ հարյուր) ժամ հանրային աշխատանքները 600 (վեց հարյուր) օր ժամկետով ազատազրկմամբ փոխարինելու վերաբերյալ առկա չէ օրինական ուժի մեջ մտած եզրափակիչ դատավարական ակտ, հետնաբար 2021 թվականի մայիսի 5-ին Համաձայն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի անցումային դրույթները կարգավորող 483-րդ հոդվածի 8-րդ մասի՝ սույն բողոքը քննվում է մինչն 2022 թվականի հուլիսի 1-ը գործող կարգով:

4

ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի (այսուհետ` նան ՀՀ գործող քրեական օրենսգիրք) 9-րդ հոդվածի համաձայն՝ գործող օրենսդրությունը տարածվում է մինչն դրա օրինական ուժի մեջ մտնելը հանցանք կատարած Ա.Վիրաբյանի վրա:

Հիմք ընդունելով վերոշարադրյալը, բողոքաբերը գտել է, որ Ա.Վիրաբյանի նկատմամբ պետք է նշանակել առավելագույնը 270 (երկու հարյուր յոթանասուն) ժամ հանրային աշխատանքներ ն այն փոխարինել 34 (երեսունչորս) օր ազատազրկմամբ՝ հանրային աշխատանքների ութ ժամը հաշվարկելով ազատազրկման մեկ օրվա դիմաց:

6. Վերոշարադրյալի հիման վրա բողոքի հեղինակը խնդրել է բեկանել ու փոփոխել Վերաքննիչ դատարանի՝ 2022 թվականի մայիսի 3-ի որոշումը:

Վճոաբեկ բողոքի քննության համար էական նշանակություն ունեցող փաստական հանգամանքները.

7. Հանրային աշխատանքները որոշակի ժամկետով ազատազրկմամբ

փոխարինելու մասին Առաջին ատյանի դատարանի որոշման համաձայն՝ «/.) Արամայիս Վիրաբյանը, իրազեկված լինելով հանրային աշխատանքները չկատարելու դեպքում այն ազատազրկմամբ փոխարինելու հնարավորության մասին, Օ Օ-անհիմն ՕՇ։-պատճառարանություններով հրաժարվել է հանրային աշխատանքներ կատարելուց, հետնարար՝ Առաջին ատյանի դատարանը գտնում է, որ Արամայիս Վիրաբյանը չարամվտրեն խուսափել է հանրային աշխատանքների ձնով պատիժը կրելուց:

Ինչ վերաբերում է առողջական խնդիրներ ունենալու պատճառով հանրային աշխատանքների կատարումից հրաժարվելու վերաբերյալ Արամայիս Վիրաբյանի պատճառարանությունն ՁՕԱռաջին ավյանի դատարանի կողմից անհիմն գնահավտվելուն,, ապա այդ հետնությունրն կատարելիս Առաջին ատյանի դատարանը հաշվի է առնում հերնյալ հանգամանքները.

Հանրային աշխատանքներ կատարելուց հրաժարվելիս դատապարվյալը պարվավորվել է առողջական վիճակի վերաբերյալ փաստական տվյալներ ներկայացնել ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայություն, սակայն չի ներկայացրել: Արդեն դատաքննության րնթացքում ներկայացրել է բժշկական փաարաթղթեր,

5

մասնավորապես` 2012 թվականին տրված էպիկրիզներ, րար որոնց` նրա մուր ախտորոշվել է «Երիկամների տուբերկուլոզ: Ցիարվիտ ռեցիդիվ», ինչպես նան՝ ամիուլատոր քարվից 2021 թվականի հուլիսի Թ-ին տրված քաղվածք, րավ որի՝ նրա մոտ ախտորոշվել է «Զարկերակային հիպերթենզիա 2-րդ շրջան ննրասթենիա, ՆՑԴ սրտային ն հիպերտոնիկ ձն»:

Դատաքննության ընթացքում Արամայիս Վիրաբյանը հայտարարել է, որ ընտանիքի միակ աշխատողն ինքն է՝ զբաղվում է աղյուսի հավաքմամի, պահեարավորմամը ն վաճառքով:

Վերոգրյալի հաշվառմամը (Առաջին ատյանի դատարանն արձանագրում է, որ Արամայիս Վիրաբյանի կողմից հանրային աշխատանքները կատարելուց հրաժարվելն առողջական վիճակով պայմանավորելն ընդամենը պատրվակ է, քանի որ առկա առողջական խնդիրների պայմաններում դափտաւպարմյալը, եկամուտ ստանալու նպատակով, այնուամենայնիվ աշխաւտել է: Բացի այդ, շուրջ 5 ամիս տնած դատաքննության ընթացքում դատապարտյալն այղպես էլ

պատրասվաւկաւմություն չի հայտնել ներգրավվելու հանրային աշխատանքների կատարմանը, ինչը նս հաարատում է (Առաջին ատյանի դատարանի հերնությունն առ այն, որ նա ունն հանրային աշխատանքների ձնով պատիժը կրելուց չարամտորեն խուսափելունպատակ:

Ելնելով վերոգրյալից (-) (Առաջին ատյանի դյատարանը գտնում |, որ դափապարվյալ Արամայիս Վիրաբյանի նկատմամբ հանրային աշխատանքների ձնով նշանակված պատիժը որոշակի ժամկետով ազավզտազրկմամը փոխարինելու վերաբերյալ (.) միջնորդություն, ենթաա Լ րբավարարման՝ հանրային աշխատանքների 3 (երեք) ժամի դիմաց սահմանելով 1 (մեկ) օր ժամկետով ազատազրկում»:

8. Վերաքննիչ դատարանը, անփոփոխ թողնելով Առաջին ատյանի դատարանի որոշումը, արձանագրել է հետնյալը. «(...) Առաջին ատյանի դատարանի որոշմեւն (...) հիմնավորումները դիտարկելով |վերաբերելի) իրավական նորմերի լույսի ներքո, շ Տե՛ս նյութեր, թերթեր 59-62:

6

Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ այդ հիմնավորումներն ամիողջությամի բխում: են դրանցից, ն ընդունելի են նան Վերաքննիչ ղատարանի համար»:

Վճոաբեկ դատարանի պատճառաբանությունները ն եգրահանգումը.

9. Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ բողոքաբերի կողմից բարձրացված իրավական հարցը վերաբերում է սույն գործով, հետադարձության կարգով, 2021 թվականի մայիսի 5-ին ընդունված ն 2022 թվականի հուլիսի 1-ին ուժի մեջ մտած ՀՀ քրեական օրենսգրքի կիրառելիությանը: Վերոգրյալի հիման վրա Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ սույն գործով պետք է քննարկման առարկա դարձնել հետնյալ իրավական հարցը. արդյո՞ք 2022 թվականի հուլիսի 1-ին ուժի մեջ մտած ՀՀ քրեական օրենսգրքի գործողությունը վերաբերելի մասով, հետադարձության կարգով տարածվում է մինչն դրա ուժի մեջ մտնելը հանցանք կատարած Ա.Վիրաբյանի նկատմամբ:

10. ՀՀ գործող քրեական օրենսգրքի 9-րդ հոդվածի համաձայն՝ «(.) 2. Արարքի հանցավորությունը լրիվ կամ մասնակիորեն վերացնող կամ պատիժը մեղմացնող օրենադրությունն ունի հետադարձ ուժ: Նշված դեպքում այն տարածվում է մինչն դրա ուժի մեջ մտնելը հանցանք կամ քրեական օրենադրությամը նախատեսված արարք կատարած այն անձանց վրա, որոնց վերաբերյալ դեռես աոկա չէ օրինական ուժի մեջ մտած եզրափակիչ դավաւվարական ակվ':

3. Եզրափաւկիչ դատավարական ակտն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո արարքի հանցավորությունը լրիվ կամ մասնակիորեն վերացնող օրենսդրությունն ունի հետադարձ ուժ: Եզրափակիչ դատավարական ակտն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հեվտ պատիժը մեղմացնող օրենսդրությունն ունի հետադարձ ուժ, եթե նշանակված պատիժն ավելի խիար է ուժի մեջ մտած օրենսդրությամբ նախատեսված պատժի առավելագույն ժամկետից, կամ նշանակված

պապտժապեսակն ավելի խիար է ուժի մեջ մվւած օրենադրությաւմը նախատեսված առավել խիստ պատժատեսաւկից: Նշված դեպքերում այն տարածվում է մինչն դրա, ուժի մեջ մտնելը հանցանք կամ քրեական օրենադրությամը նախատեսված արարք 5 Տե՛ս նյութեր, թերթեր 126-130:

7

կատարած այն անձաւնց վրա, որոնք կրում են պատիժը կամ կրել են դա, սակայն ունեն դատվածություն: (..)»:

«ՀՀ քրեական օրենսգիրքը գործողության մեջ դնելու մասին» 2022 թվականի հունիսի 9-ին ընդունված ՀՀ օրենքի 6-րդ հոդվածի համաճձայն՝ «Հայատրանի Հանրապետության 2003 թվականի ապրիլի 18-ի քրեական օրենսգրքին համապատասխան դավզտաւպարվտվաւծ ն պատիժ չկրած կամ պատիժ կրող անձանց նկատմամբ կամ այն անձանց նկապտմամի, որոնք կրել են պատիժը, սաւկայն ունեն դատվածություն, նշանակված, կիրառվող կամ կիրառված պատժի ժամկետը համապատասխանեցնել Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգիքին այն դեպքերում, երբ դատապարվյալի նկատմամբ նշանակված պատիժն ավելի խիար է Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի համապատասխան հոդվածով նախատեսված պատժի առավելագույն ժամկետից, կամ նշանակված պատժատեսակն ավելի խիար է Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի համապատասխան հոդվածով նախատեսված առավել խիար

պատժատեսակից՝ հաշվի առնելով նան Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի ընդհանուր մասի դրույթները»:

Նույն օրենքի 1-րդ հոդվածի Լին մասի համաձայն՝ «(.), /Սյույն օրենքով նախատեսված դեպքերում պատժից ազատելիս, պատիժը մեղմացնելիս կամ հանցանք կատարած անձանց իրավական վիճակն այլ կերպ ըբարելավելիս վերաբերելի մաստվ (ոաոնչ տանտոմչ) կիրառվում ենւ ՀՇայատարանի Հանրապետության քրեակատարողական օրենսգրքի՝ դավփական ակտերի կատարմաւն փուլում դատական վարույթի կարգր սահմանող դրույթները»:

ՀՀ քրեակատարողական օրենսգրքի «դատական վարույթը դատական

ակտերի կատարման փուլում» բաժնի 167-րդ հոդվածի 1ին մասի համաձայն՝ «Կատարված հանցանքները ն դրանց համար նշանակված պատիժները նոր օրենքին համապատասխանեցնելու համար միջնորդությունը ներկայացվում է դատական ակտր կայացրած առաջին ազյանի դատարան»:

Մեջբերված քրեաիրավական նորմի վերլուծությունից պարզ է դառնում, որ եթե ՀՀ գործող քրեական օրենսդրությունը համարվում է պատիժը մեղմացնող, ապա այդ դեպքում գործում է հետադարձ ուժ տալու երկու ռեժիմ՝ պարզ, երբ օրինական ուժի

8

մեջ մտած եզրափակիչ դատավարական ակտ առկա չէ ն վերստուգիչ (ռնիզիոն), երբ առկա է օրինական ուժի մեջ մտած եզրափակիչ դատավարական ակտ:

Քրեական օրենսդրության հետադարձության պարզ ռեժիմի առումով գործող ՀՀ քրեական օրենսդրության կարգավորումնեին Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձ է կատարել Ռուզաննա Գնորգյանի գործով որոշմամբ, արձանագրելով, որ եթե առկա չէ օրինական ուժի մեջ մտած եզրափակիչ դատավարական ակտ, ապա պատիժը մեղմացնող օրենսդրությունն ունի հետադարձ ուժ, այսինքն՝ տարածվում է մինչ այդ օրենսդրությունն ուժի մեջ մտնելը հանցանք կամ քրեական օրենսդրությամբ նախատեսված արարք կատարած անձանց վրա՞:

Անդրադարձ կատարելով քրեական նոր օրենսդրության հետադարձ ուժ տալու ռնիզիոն ոեժիմին՝ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ եթե առկա է օրինական ուժի մեջ մտած եզրափակիչ դատավարական ակտ, ապա պատիժը մեղմացնող օրենսդրությունը, որպես կանոն, հետադարձ ուժ չունի, բացառությամբ այն դեպքերի, երբ նշանակված պատիժն ավելի խիստ է ուժի մեջ մտած օրենսդրությամբ նախատեսված պատժի առավելագույն ժամկետից կամ նշանակված պատժատեսակն ավելի խիստ է ուժի մեջ մտած օրենսդրությամբ նախատեսված առավել խիստ պատժատեսակից: Նշված դեպքերում մեղմացնող օրենսդրությանը տրվում է հետադարձ ուժ ն այն տարածվում է մինչն դրա ուժի մեջ մտնելը հանցանք կամ քրեական օրենսդրությամբ նախատեսված արարք կատարած այն անձանց վրա, որոնք կրում են պատիժը կամ կրել են դա, սակայն ունեն դատվածություն:

Վերոգրյալի հետ մեկտեղ հարկ է նկատել, որ «ՀՀ քրեական օրենսգիրքը գործողության մեջ դնելու մասին» ՀՀ օրենքը, անդրադառնալով 2022 թվականի հուլիսի 1-ին ուժի մեջ մտած ՀՀ քրեական օրենսդրությունը մինչն դրա ուժի մեջ մտնելը ծագած քրեաիրավական հարաբերությունների նկատմամբ կիրառելու ընթացակարգին, սահմանում է, որ օրինական ուժի մեջ մտած եզրափակիչ դատավարական ակտի առկայության դեպքում դատապարտյալի նկատմամբ նշանակված կամ կիրառված պատիժը մեղմացնելիս վերաբերելի մասով (ուալճտ տանում) կիրաովում են ՀՀ քրեակատարողական օրենսգրքի` դատական ակտերի ' Տե՛ս Վճռաբեկ դատարանի՝ Ռուզաննա Գնորգյանի գործով 2022 թվականի սեպտեմբերի 16-ի թիվ ԱՐԴ/0008/01/20 որոշման 20-րդ կետը:

9

կատարման փուլում դատական վարույթի կարգը սահմանող դրույթները: Այսպես՝ քրեակատարողական օրենսդրության համաձայն` օրինական ուժի մեջ մտած դատական ակտով նշանակված պատիժը նոր օրենսդրությանը

համապատասխանեցնելու հարցի քննություն, համարվում է դատական ակտը կայացրած առաջի:՝ Օ։`ատյանի ընդհանուր իրավասութիան դատարանի ընդդատությանը վերապահված: Այ (խոսքով քրեական օրենսդրության հետադարձության ոնիզիոն ռեժիմի դեպքում` պատիժը մեղմացնող քրեական նոր օրենքը հետադարձ ուժով կիրառելու հնարավորության հարցն ուղղակիորեն նախատեսված է որպես դատական ակտը կայացրած առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի լիազորություն:

1. 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 54-րդ հոդվածի 5-րդ մասի համաձայն՝ «Հանրային աշխատանքները կատարելուց չարամտորեն խուսափելու դեպքում հանրային աշխատանքների չկրած մասր դատարանը փոխարինում է կալանքով կամ որոշակի ժամկետով ազատազրկմամը՝ կալանքի կամ որոշակի ժամկեփով ազատազրկման մեկ օրը հաշվարկելով հանրային աշխատանքների երեք ժամվա դիմաց»:

2021 թվականի մայիսի 5-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 60-րդ հոդվածի 7րդ մասի համաձայն` «Հանրային աշխավտանքները կավարելուց խասսափելու դեպքում այն փոխարինվում է ազատազրկմեւմի՝ հանրային աշխաղտաւնքների 8 ժամի հաշվարկելով ազավազրկման 1 օրվա դիմաց: Հանրային աշխատանքներն ազավազրկմամբ փոխարինելիս ազավազրկման ժամկերը չի կարող գերազանցել այն հոդվածի սանկցիայով տվյալ պատժատեսակի համար նախատեսված առավելագույն ժամկետը, որով նախատեսված հանցագործության համար անձր դատապարվովել է: Եթն հաշվարկի արդյունքով ազատազիկման ժամկարը պակաս է ստացվում այն հոդվածի սանկցիայով փտվյալ պատժատեսակի համար նախատեսված նվազագույն ժամկետից, որով նախատեսված հանցագործության համար անձը դատապարտվել է, ապա պատիժը նշանակվում է հաշվարկի արդյունքով ատացված ժամկետի չափով»:

Հանրային աշխատանքներ պատժատեսակն ազատազրկմամբ փոխարինելու կապակցությամբ հիշյալ կարգավորումների համադրված վերլուծությունը ցույց է

10

տալիս, որ գործող քրեական օրենսդրությունն Օ6՝ազատազրկման ժամկետի հաշվարկման կանոնի առումով համարվում է պատիժը մեղմացնող օրենսդրություն: Մասնավորապես՝ եթե 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված օրենսդրությամբ հանրային աշխատանքները կատարելուց չարամտորեն խուսափելու դեպքում հանրային աշխատանքների չկրած մասը փոխարինվում էր կալանքով կամ որոշակի ժամկետով ազատազրկմամբ՝ կալանքի կամ որոշակի ժամկետով ազատազրկման մեկ օրը հաշվարկելով հանրային աշխատանքների երեք ժամվա դիմաց, ապա ըստ նոր կարգավորումների հանրային աշխատանքները կատարելուց խուսափելու դեպքում այն փոխարինվում է ազատազրկմամբ՝ հանրային աշխատանքների ութ ժամը հաշվարկելով ազատազրկման մեկ օրվա դիմաց:

Շիմք ընդունելով վերոշարադրյալը՝ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ հանրային աշխատանքներն ազատազրկմամբ փոխարինելու առումով գործող ՀՀ քրեական օրենսգրքի 60-րդ հոդվածով նախատեսված` ազատազրկման ժամկետի հաշվարկման կանոնի փոփոխությունը պատիժը մեղմացնող է, հետնաբար նոր քրեական օրենսգիրքն այդ մասով հետադարձ ուժ ունի:

12. Սույն գործի նյութերի ուսումնասիրությունից երնում է, որ՝

- ՇԸ արդարադատության նախարարության պրոբացիայի պետական

ծառայության Կոտայքի մարզային մարմնի պետը միջնորդություն է ներկայացրել Առաջին ատյանի դատարան` Կոտայքի մարզի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի՝ 2020 թվականի դեկտեմբերի 2Լի որոշմամբ Ա.Վիրաբյանի նկատմամբ նշանակված 1800 (հազար ութ հարյուր) ժամ հանրային աշխատանքներն ազատազրկմամբ փոխարինելու մասին»,

- Առաջին ատյանի դատարանը բավարարել է ՀՀ արդարադատության նախարարության պրոբացիաի պետական ծառայութան ներկայացուցչի միջնորդությունը՝ արձանագրելով, որ Ա.Վիրաբյանը չարամտորեն խուսափում է իր նկատմամբ նշանակված հանրային աշխատանքները կատարելուց, իսկ առողջական վիճակի վատթարացմամբ պայմանավորված հանրային աշխատանքների կատարման անհնարինության վերաբերյալ դատապարտյալ Ա.Վիրաբյանի պնդումն 5 Տե՛ս սույն որոշման 12-րդ ն 2-րդ կետերը:

1

ընդամենը պատրվակ է՝ հանրային աշխատանքները կատարելուց չարամտորեն խուսափելու համար: Արդյունքում, Առաջին ատյանի դատարանն Ա.Վիրաբյանի նկատմամբ նշանակված հանրային աշխատանքները փոխարինել է 600 (վեց հարյուր) օր ժամկետով ազատազրկմամբ՝ ազատազրկման մեկ օրը հաշվարկելով հանրային աշխատանքների երեք ժամվա դիմաց",

- Վերաքննիչ դատարանը մերժելով դատապարտյալ Ա.Վիրաբյանի վերաքննիչ բողոքը՝ ըստ էության համաձայնել է Առաջին ատյանի դատարանի պատճառաբանություններին՛:

3. Նախորդ կետում մեջբերված փաստական հանգամանքները գնահատելով սույն որոշման 10-11-րդ կետերում արտահայտած իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո՝ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ հանրային աշխատանքներն ազատազրկմամբ փոխարինելիս ազատազրկման ժամկետի հաշվարկման կանոնի առումով ՀՀ գործող քրեական օրենսգրքով կատարված փոփոխությունը համարվում է պատիժը մեղմացնող օրենսդրություն ն քրեական նոր օրենքին պետք է տրվի հետադարձ ուժ դրա գործողություն, տարածելով ԱՎիրաբյանի նկատմամբ: Մասնավորապես, ազատազրկման ժամկետի հաշվարկման կանոնում տեղի է ունեցել էական փոփոխություն. ՀՀ նախկին քրեական օրենսգրքով հանրային աշխատանքները կատարելուց խուսափելու դեպքում այն փոխարինվում է ազատազրկմամբ ազատազրկման մեկ օրը հաշվարկելով հանրային

աշխատանքների երեք ժամվա դիմաց, մինչդեռ ՀՀ գործող քրեական օրենսգրքով սահմանվել է հանրային աշխատանքների ութ ժամն ազատազրկման մեկ օրվա դիմաց հաշվարկման կարգ:

Վերոնշյալի հիման վրա, Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ 2022 թվականի հուլիսի Լին ուժի մեջ մտած ՀՀ քրեական օրենսգրքի գործողությունը՝ վերաբերելի մասով, հետադարձության կարգով տարածվում է մինչն դրա ուժի մեջ մտնելը հանցանք կատարած Ա.Վիրաբյանի նկատմամբ ն վերջինիս նկատմամբ նշանակված 1800 (հազար ութ հարյուր ժամ հանրային աշխատանքներն ազատազրկմամբ փոխարինելիս, ազատազրկման ժամկետը ենթակա է

6 Տե՛ս սույն որոշման 7-րդ կետը:

7 Տե'ս սույն որոշման 8-րդ կետը:

12

հաշվարկման ազատազրկման մեկ օրը հանրային աշխատանքների ութ ժամվա դիմաց:

14 Ինչ վերաբերում է բողոքաբերի այն փաստարկին, որ դատապարտյալ Ա.Վիրաբյանի նկատմամբ նշանակված հանրային աշխատանքների տնողությունը գերազանցում է ՀՀ գործող քրեական օրենսգրքով նախատեսված` հանրային աշխատանքների վերին շեմը՝ 270 (երկու հարյուր յոթանասուն) ժամը՝ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ վերադաս դատական ատյաններում դատական վերանայման առարկան սահմանափակված է ստորադաս դատարաններում քննարկված, տվյալ դեպքում դատապարտյալ ԱԿՎիրաբյանի նկատմամբ նշանակված հանրային աշխատանքներն ազատազրկմամբ փոխարինելու հարցով, ուստի նշված փաստարկը չի կարող քննարկման առարկա դարձվել սույն գործի շրջանակներում: Բացի այդ, հարկ է նկատել, որ բողոք բերած անձի փաստարկը վերաբերում է օրինական ուժի մեջ մտած եզրափակիչ դատավարական ակտին, մինչդեռ այդ դեպքում, ըստ գործող իրավակարգավորումների, գործում է պատիժը մեղմացնող նոր օրենսդրությանը հետադարձ ուժ տալու ռնիզիոն ռեժիմը, որն արդեն իսկ Վճռաբեկ դատարանի կողմից քննարկվել է սույն որոշման 10-րդ կետում: Այսինքն` ՀՀ գործող քրեական օրենսգրքով նախատեսված` դատապարտյալի նյոթական վիճակի վատթարացման հետնանքով տուգանքը հանրային աշխատանքներով փոխարինելիս դրա տնողության հաշվարկը՝ որպես պատիժը մեղմացնող օրենսդրության հնարավոր կիրառելիության հարց, ենթակա է լուծման դատապարտյալ ԱԿՎիրաբյանի նկատմամբ նշանակված տուգանքը հանրային աշխատանքներով փոխարինելու մասին դատական ակտը կայացրած առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի կողմից` համապատասխան միջնորդության հիման վրա:

15. Ընդհանրացնելով` Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ Վերաքննիչ դատարանի դատական ակտը հրապարակվելուց հետո 2021 թվականի մայիսի 5-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի ուժի մեջ մտնելն այնպիսի իրավական հանգամանք է, որի հաշվառմամբ բողոքարկվող դատական ակտը դարձել է ոչ իրավաչափ: Այս համատեքստում, հարկ է նկատել, որ դատական ակտի իրավաչափության վրա ազդող իրավական հանգամանքի առկայությունը, որը

Թ

ստորադաս դատարանի թերացման արդյունք չէ, որպես դատական ակտի բեկանման կամ փոփոխման հիմք նախատեսվել է նան 2021 թվականի հունիսի 30-ին ընդունված ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով:

Այսպիսով, վերն արտահայտված իրավական դիրքորոշումների հաշվառմամբ, Վճռաբեկ դատարանը եզրահանգում է, որ օրենսդրական փոփոխությամբ պայմանավորված, ստորադաս դատարանների հետնությունն այն մասին, որ դատապարտյալ Ա.Վիրաբյանի նկատմամբ նշանակված հանրային աշխատանքներն ազատազրկմամբ փոխարինելիս ազատազրկման մեկ օրը ենթակա է հաշվարկման հանրային աշխատանքների երեք ժամվա դիմաց, իրավաչափ չէ: Ուստի, Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ անհրաժեշտ է բեկանել Ա'Վիրաբյանի վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2021 թվականի հոկտեմբերի 18-ի որոշումն անփոփոխ թողնելու մասին Վերաքննիչ դատարանի՝ 2022 թվականի մայիսի 3-ի որոշումն ու գործն ուղարկել նույն դատարան՝ նոր քննության: Գործի նոր քննության արդյունքում Վերաքննիչ դատարանը, հաշվի առնելով 2021 թվականի մայիսի 5-ին ընդունված ն 2022 թվականի հուլիսի Լին ուժի մեջ մտած ՀՀ քրեական օրենսգրքով նախատեսված` հանրային աշխատանքներն ազատազրկմամբ փոխարինելիս ազատազրկման ժամկետի հաշվարկման կանոնը, դատապարտյալ Ա.Վիրաբյանի նկատմամբ նշանակվող ազատազրկման ժամկետի վերաբերյալ պետք է հանգի համապատասխան հետնության:

Ելնելով վերոգրյալից ն ղեկավարվելով Հայաստանի Հանրապետության Սահմանադրության 162-րդ, 163-րդ, 171-րդ հոդվածներով, 1998 թվականի հուլիսի Լին ընդունված Հայաստանի Հանրապետության քրեական դատավարության օրենսգրքի 39-րդ, 43-րդ, 3611րդ, 415.-րդ, 418.-րդ, 419-րդ, 422-423-րդ հոդվածներով՝ Վճռաբեկ դատարանը

ՈՐՈՇԵՑ

1. Վճռաբեկ բողոքը բավարարել մասնակիորեն: Դատապարտյալ Արամայիս Յուրիկի Վիրաբյանի վերաբերյալ ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի` 2022 8 Տե՛ս 2021 թվականի հունիսի 30-ին ընդունված ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 362-րդ, 372-րդ, 378-րդ, 387-րդ հոդվածները:

14

թվականի մայիսի 3-ի որոշումը բեկանել ն գործն ուղարկել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան՝ նոր քննության:

2. Որոշումն օրինական ուժի մեջ է մտնում կայացման պահից, վերջնական է ն ենթակա չէ բողոքարկման:

Նախագահող՝ Հ.ԱՍԱՏՐՅԱՆ

Դատավորներ՝ Ս.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆ

Լ.ԹԱԴԵՎՈՍՅԱՆ

Ա.ՊՈՂՈՍՅԱՆ

Ս.ՕՀԱՆՅԱՆ