Քաղաքացիական իրավունք — 18.04.2025

(լ Հերան ջ )

(Մա

ԱՆ 3 է Բ 2 ՀՎ 1

ւ ոէ Ց. թ '

ԽԱՆՈՒԹ)

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ

ՎՃՌԱԲԵԿ ԴԱՏԱՐԱՆ

ՈՐՈՇՈՒՄ

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ

Երնան քաղաքի առաջին ատյանի

ընդհանուր իրավասության դատարան,

դատավոր՝ Ռ.Վարդազարյան

Հայաստանի Հանրապետության

վերաքննիչ քրեական դատարան,

դատավոր՝ Լ.Հովհաննիսյան

18 ապրիլի 2025 թվական ք.Երնան

ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի քրեական պալատը (այսուհետ՝ Վճռաբեկ դտարան), նախագահությամբ՝ Հ.ԱՍԱՏՐՅԱՆԻ

մասնակցությամբ դատավորներ՝ Ս.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆԻ

Հ.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆԻ

Լ.ԹԱԴԵՎՈՍՅԱՆԻ

Ա.ՊՈՂՈՍՅԱՆԻ

գրավոր ընթացակարգով քննության առնելով աը

վերաբերյալ ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի՝ 2023 թվականի փետրվարի 28-ի որոշման դեմ ՀՀ գլխավոր դատախազի տեղակալ Ա.Պողոսյանի հատուկ վերանայման վճռաբեկ բողոքը,

ՊԱՐԶԵՑ '

Վարույթի դատավարական նախապատմությունը.

Լ ՀՀ ոստիկանության աաա:

սեպտեմբերի 20-ի որոշմամբ միջնորդել է Երնան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանին՝ թույլատրել գաղտնախել ն ձայնագրառել կարա սս ռոոծվղ բջջային

հեռախոսահամարից կատարվող խոսակցությունները՝ 2 (երկու) ամիս ժամկետով:

2. Երնան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի (այսուհետ՝ նան Առաջին ատյանի դատարան)՝ 2018 թվականի սեպտեմբերի 24-ի որոշմամբ վերոնշյալ միջնորդությունը բավարարվել է:

3. ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի (այսուհետ՝ նան Վերաքննիչ դատարան)՝ 2023 թվականի փետրվարի 28-ի որոշմամբ մեղադրյալ աը.

Զ.Սակովայի վերաքննիչ բողոքը բավարարվել է. Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2018 թվականի սեպտեմբերի 24ի որոշումը բեկանվել է, իսկ «Հեռախոսային խոսակցությունների վերահսկում» օպերատիվ-հետախուզական միջոցառում իրականացնելու թույլտվություն ստանալու մասին ՀՀ ոստիկանության Աաաիաեիը աաա ոսը մերժվել:

4. Վերաքննիչ դատարանի վերոնշյալ որոշման դեմ ՀՀ գլխավոր դատախազի տեղակալ Ա.Պողոսյանը բերել է հատուկ վերանայման վճռաբեկ բողոք, որը Վճռաբեկ դատարանի՝ 2023 թվականի ապրիլի 25-ի որոշմամբ ընդունվել է վարույթ ն սահմանվել է դատական վարույթի իրականացման գրավոր ընթացակարգ:

Վճոաբեկ բողոքի հիմքերը, փաստարկները ն պահանջը.

Վճռաբեկ բողոքը քննվում է հետնյալ հիմքի սահմաններում` ներքոհիշյալ փաստարկներով.

5. Բողոքի հեղինակի պնդմամբ՝ Վերաքննիչ դատարանը թույլ է տվել դատական սխալ՝ քրեադատավարական օրենքի էական խախտում, որն ազդել է վարույթի ելքի վրա:

Մասնավորապես, բողոք բերած անձը փաստարկել է, որ Վերաքննիչ դատարանը սխալ է մեկնաբանել 1998 թվականի հուլիսի Լին ընդունված ՀՀ քրեական

դատավարության օրենսգրքի 284-րդ հոդվածը ն արդյունքում կայացրել | անօրինական ն չհիմնավորված որոշում:

Բողոքաբերը նշել է, որ իրավասու պաշտոնատար անձը, ենթադրյալ հանցագործության վերաբերյալ տվյալներ ստանալու համար այլ արդյունավետ միջոցների բացակայության պայմաններում, օրենքով սահմանված կարգով դատարան է ներկայացրել օպերատիվ-հետախուզական միջոցառում իրականացնելու թույլտվություն ստանալու միջնորդություն, որն էլ իրավացիորեն բավարարվել է Առաջին ատյանի դատարանի կողմից, մինչդեռ Վերաքննիչ դատարանը, անտեսելով օպերատիվ-հետախուզական միջոցառումների իրականացման հիմքերի ապացուցողական սանդղակի ավելի ցածը լինելը, ինչպես նան այդ գործունեության առանձնահատուկ բնույթը, դրանք գնահատել է առավել բարձր չափանիշի տեսանկյունից՝ արդյունքում կայացնելով անհիմն դատական ակտ՝ Առաջին ատյանի դատարանի որոշումը բեկանելու ն ՀՀ ոստիկանության Արա արիաներ թաատտեակը միջնորդությունը մերժելու մասին:

5.Լ Բողոքի հեղինակը նշել է նան, որ Վերաքննիչ դատարանը հաշվի չի առել ն որնէ կերպ չի զնահատել նան այն հանգամանքը, որ ենթադրյալ կատարված ծանը հանցագործության կապակցությամբ ստացված օպերատիվ տեղեկությունը «Հեռախոսային խոսակցությունների վերահսկում» օպերատիվ-հետախուզական միջոցառման ընթացքում ոչ միայն չի հերքվել, այլ, ինչպես այդ միջոցառմամբ, այնպես էլ արդեն հարուցված քրեական գործի նախաքննությամբ ձեռք բերված ապացույցներով հաստատվել է, ինչի արդյունքում թիվ թար քրեական գործն ըստ մեղադրանքի աաա 222: կանի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ

քրեական օրենսգրքի 266-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2րդ կետով, մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երնան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարան:

6. Վերոգրյալի հիման վրա, բողոք բերած անձը խնդրել է ամբողջությամբ բեկանել Վերաքննիչ դատարանի՝ 2023 թվականի փետրվարի 28-ի որոշումը ն Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2018 թվականի սեպտեմբերի 24-ի որոշման դեմ պաշտպանի ներկայացրած բողոքը մերժել:

Վճռաբեկ բողոքի քննության համար էական նշանակություն անելու փաստական հանգամանքները.

7. ՀՀ ոստիկանության աաա ոտս

համաձայն` «ՀՀ ռափիկանության կազմակերպված հանցագործությունների դեմ պայքարի գլխավոր վարչությունում: օպերավփվ տեղեկություններ են արացվել, որ արատ,» ու ուրրեր րեւակի

թմրամիջոցներ ն այն իրացնում տարբեր անձանց: Վերջինս իր հանցավոր գործունեությունն իրականացնում է արան բջջային հեռախոսահամարի միջոցով: Նշված արարքը հնարավոր է համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 266-րդ հոդվածի Լին մասի հատկանիշներին: աը

կողմից օգվագործվող նշված հեռախոսահամարի վերահակումի կեսպատրի պարզաբանել վերջինիա կողմից թմրամիջոցների ձեռք բերման աղբյուրը, իրացման մեխանիզմը ն նրա հանցակիցներին (...)»':

8. Առաջին ատյանի դատարանի որոշման համաձայն՝ «(.) Քննելով միջնորդությունը, ուսումնասիրելով գործի նյութերը ն լսելով ՀՇ ոսրիկանության՝ Արոր անգան աա Աաաա ին ւական անը

կարան որ մոմ արան ամանն մանա կալտաը

աստ... ո. չր մջեորդությոնը ենթակա է

բավարարման, քանի որ դրա արդյունքում կարող են տեղեկություններ արացվել ծանր հանցագործությունների վերաբերյալ»:

9. Վերաքննիչ դատարանի որոշման համաձայն` «(...) Վերաքննիչ դատարանը փասվում է, որ օպերատիվ-հետախուզական միջոցառումներ իրականացնելու մեւսին միջնոյդություն պարունակող` Առաջին աղյանի դատարան ներկայացված որոշմանը պարք է կցվեն բոլոր այն նյութերը, որոնք հիմնավորում են տվյալ օպերատիվ- հետախուզական միջոցառման իրականացման անհրաժեշտությունը: Մինչդեռ սսյն գործի նյութերի ուսումնասիրությունից հելնում է, որ վերաքննիչ բողոքի վերաբերյալ Առաջին ափյանի դատարանից պահանջված ն արացված նյութերում առկա է միայն օպերատիվ-հարախուզական միջոցառում իրականացնելու թույլտվություն ստանալու 1 Տե՛ս նյութեր, հատոր 1, թերթ 2:

3 Տե'ս նյութեր, հատոր 1, թերթ 6:

միջնորդություն հարուցելու մասին ՀՀ ոստիկանության Էրատո րոշումի դակաւկան նիստին մասնակցելու վերաբերյալ լիազորագիրը, դատական նիարի պարզ թղթային արձանագրությունը ն Առաջին ատյանի դատարանի վիճարկվող որոշումը: Վերաքննիչ) դատարանը, ՀՇ ոսրիկանության ատը

Աաաա պահանջելով միջնորդություն, հիմնավորելու համար Առաջին ավյանի դատարան ներկայացված նյութերը, ի պատասխան սվացել է միայն «Հեռախոսային խոսակցությունների վերահսկում» օպերատիվ-հետախուզական միջոցառումն անցկացնելու համար դատարան դիմելու վերաբերյալ ՀՀ ոատիկանության զան ւ. «Հոռրոսայն

խասակցությունների վերահսկում» օպերատիվ-հետախուզական միջոցառումն անցկացնելու թույլտվություն ստանալու մասին որոշում, գաղտրնազերծելու վերաբերյալ միջնորդությունը:

Այսպիաով, Վերաքննիչ դատարանն արձանագրել է, որ րացառությամբ «Հեռախոսային խոսակցությունների վերահսկում» օպերատիվ-հերախուզական միջոցառումն անցկացնեկու համար դատարան դիմելու վերաբերյալ ՀՀ ուտիկանության զա 2... «Հոարոսայն

խոսակցությունների վերահակու» օպերատիվ-հետախուզական միջոցառումն անցկացնելու թույլտվություն արանալու մասին որոշում, գաղտնազերծելու վերաբերյալ միջնորդության, որեէ փաարաթուղթ, ոին Առաջին ափյանի դատարանը վերադարձրել է միջնորդություն ներկայացիած անձի ներկայացուցչին, չի ներկայացվել:

Այս առումով Վերաքննիչ դատարանը գփնում է, որ օպերատիվ մարմնի միջնորդությունը, որքան էլ այն փատրարկված լինի, պետք է հիմնավորվի միջնորդությանը կից ն/լամ նիարի ժամանակ դատարան ներկայացվող նյութերով, որոնց ավտգման ն գնահատման արդյունքներով է հնարավոր հանգել դրա իրականացման անհրաժեշտության մասին հետնության:

Վերաքննիչ դատարանը նան արձանագրում է, որ օպերատիվ-հերախուզական միջոցառում իրականացնելու միջնորդությունը քննող Առաջին ափյանի դատարանը կաշկանդված չէ որպես օպերատիվ-հերախուզական միջոցառման իրականացման հիմնավորում ներկայացված նյութի ծավալով, իրավունք ունի, իսկ հիմնավորված ն

պատճառաբանված դավաւկան ակտ կայացնելու համատեքարում նան պարվավոր ի պահանջել դափարան ներկայացնել միջնորդությունը հիմնավորող բավարար նյութեր, փվյալներ ն միայն մերժում արանալու պայմաններում իրեն հասու դարձած ողջ նյութի հետազոտման ն դրանով հիմնավորվող հանգամանքների գնահատման արդյունքում կայացնել օրինական, հիմնավորված ն պատճառաբանված ղատական ակտ: Վերաքննիչ դատարանի գնահատմամբ այդկերպ միայն հնարավոր կլինի երաշխավորել ինչպես շահագրգիռ կողմի` հիմնավորված դատական որոշման իրավունքը, այնպես էլ որոշման իրավաչափության արդյունավե, դատական արուգման հնարավորությունը: Նույն կերպ, եթե դատական վերանայումն հրականացվի դատական ակտր կայացրած դատարանի կողմից չհերազուրված նյութերի հիման վրա, ապա վերադաս դատական ատյանի որոշումն րար էության չի համապատասխանի դատական ակտերին ներկայացվող օրինականության ն հիմնավորվածության պահանջնեերին՝ հանգեցնելով ՀՀ Սահմանադրությամբ երաշխավորված անձի արդար դատաքննության իրավունքի խավարման: Հետնարար, հաշվի առնելով, որ միջնորդությունը հիմնավորող նյութերն Առաջին ատյանի դատարան չեն ներկայացվել, ինչպես նան Առաջին ատյանի դատարան ներկայացված գործի նյութերի ուտումնասիրության հիման վրա փաարելով, որ Առաջին ափյանի դատարան չեն ներկայացվել հիմնավորումներ առ այն, որ այլ եղանակով, քան անձի հաղորդակցության ազատության ն գաղտնիության, մասնավոր կյանքի անձեռնեմխելիության սահմանադրական իրավունքների նկատմամբ միջամտություն է, օպերատիվ-հերախուզական միջոցառումն անցկացնող մարմնի կողմից անհրաժեշտ տեղեկատվության ձեռքբերումն Օ-անհնարին է, Վերաքննիչ դատարանը վերոգրյալ վերլուծությունների ն դատողությունների արդյունքներով արձանագրում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը թույլ է տվել դալական սխալ՝ դատավարական իրավունքի այնպիսի իւախորումներ, որոնք ազդել են գործի ելքի վրա՝ հանգեցնելով րան ...ւոթո

ազատության ն գաղտնիության, մասնավոր կյանքի -անձեռնմիւելիության սահմանադրական իրավունքների անհամաչափ սահմանափակման»:

3Տե՛ս նյութեր, հատոր 3, թերթեր 62-74:

Վճռաբեկ դատարանի հիմնավորումները ն եզրահանգումը. '

10. ՇԸ քրեական դատավարության օրենսգրքի անցումային դրույթները կարգավորող 483-րդ հոդվածի 8-րդ մասի համաձայն՝ «Մինչն այն օրենսգիրքն ուժի մեջ մրնելը կայացված դատական ակտերով վերաքննիչ ն վճռաբեկ բողոքները բերվում ն քննվում են մինչն 2022 թվականի հուլիսի Լր գործող կարգութ:

Վերոգրյալից հետնում է, որ 2022 թվականի հովիսի 1-ից հետո կայացված դատական ակտերի դեմ վճռաբեկ բողոքները բերվում ն քննվում են 2022 թվականի հուլիսի 1-ից գործող քրեական դատավարության օրենսգրքով սահմանված կարգով: Հետնաբար, սոյն բողոքի քննությունն Օ-իրականացնելիս որպես Վճռաբեկ դատարանում բողոքի քննության ընթացակարգ հիմք է ընդունվում 2022 թվականի հուլիսի Լից գործող կարգը: Միննույն ժամանակ, Վճռաբեկ դատարանը փաստում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը «Հեռախոսային խոսակցությունների վերահսկում» օպերատիվ-հետախուզական միջոցառման իրականացումը թույլատրելու վերաբերյալ միջնորդությունը քննության է առել, իսկ Վերաքննիչ դատարանն Առաջին ատյանի դատարանի հետնությունների իրավաչափությունը գնահատել է 1998 թվականի հուլիսի Լին ընդունված ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի իրավակարգավորումների շրջանակներում, ուստի ստորադաս դատարանների հետնությունների իրավաչափության գնահատման համար Վճռաբեկ դատարանը հիմք է ընդունում 1998 թվականի հուլիսի Լին ընդունված ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի իրավակարգավորումները:

1. Սույն վարույթով Վճռաբեկ դատարանի առջն բարձրացված իրավական հարցը հետնյալն է. հիմնավոր է արդյո՞ք Վերաքննիչ դատարանի հետնությունն այն մասին, որ Աոճաաոանաում նկատմամբ «Հեռախոսային խոսակցությունների վերահսկում» օպերատիվ-հետախուզական միջոցառման իրականացումը թույլատրելու վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի որոշումն իրավաչափ չէ:

12. «Մարդու իրավունքների ն հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայի 8-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Յուրաքանչյուր ոք ունի իր անձնական ու ընտանեկան կյանքի, բնակարանի ն նամակագրության նկատմամբ հարգանքի իրավունք:

2. Չի թույլատրվում պեւրական մարմինների միջամփությունն այդ իրափանրի իրականացմանը, բացառությամբ այն դեպքերի, երբ դա նախատեսված է օրենքով ն անհրաժեշր է ժողովրդավարական հասարակությունւմ ի շառ պետական անվտանգության, հասարակական կարգի կամ երկրի փնետեսական բարեկեցության, ինչպես նան անկարգությունների կամ հանցագործությոանների կանիւման, առողջության կամ բարոյականության պաշտպանության կամ այ անձանց իրավունքների ն ազատությունների պաշտպանաթյան նպատակով»:

ՀՀ Սահմանադրության 33-րդ հոդվածի համաձայն՝ «Վ. Յուրաքանչյուր ոք ունի նամակագրության, հեռախոսային խոսակցությունների ն հաղորդակցության այլ ձների ազատության ն գաղփնիոթյան իրավունք:

2 Հաղորդակցության ազատությունն ն գաղտնխություն, Օ կարող են սահմանափակվել միայն օրենքով՝ պերական անվվանգության, երկրի տնրեսական բարեկեցության, հանցագործությունների կանխման կամ բացահայտման, հասարակական կարգի, առողջության ն բարոյականության կամ այլոց հիմնական իրավունքների ն ազատությունների պաշվալանության նպավակով:

3 Հաղորդակցության գաղտնիությունը կարող է ատհմանափակվել միայն դատարանի որոշմամբ, բացառությամբ երբ դա անհրաժետ է պետական անվտանգություն, պաշտպանության համար կ պայմանավորված է

հաղորդակցվողների՝ օրենքով սահմանված առանձնահատուկ կարգավիճակով»:

1998 թվականի հուլիսի 1Լին ընդունված ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի (այսուհետ՝ ՀՀ նախկին քրեական դատավարության օրենսգիրք) 278-րդ հոդվածի համաձայն «. Դատարանը քենում է քննչական, օպերատիվ- հետախուզական գործողություններ կատարելու ն անձի հիմնական իրավունքները ն ազատությունները ասհմանափակող դատավարական հարկադրանքի միջոցներ կիրառելու վերաբերյալ միջնորդությունները (...)»:

ՀՀ նախկին քրեական դատավարության օրենսգրքի 281-րդ հոդվածի համաձայն՝ «. Դատարանի որոշմամբ են կատարվում այն օպերատիվ-հերախուզական գործողությունները, որոնք կապված են քաղաքացիների նամակագրության, հեռախոսային խոսակցությունների, վտստային, հեռագրական ն այլ հաղորդումների գաղտնիության իրավունքի սահմանափակման հետ:

2 Դարարանի որոշման հիման վրա իրականացվող ամար

հետախուզական միջոցառումների փեսակները սահմանվում են «Օպերատիվ- հետախուզական գործունեության մասին» օրենքով»:

ՀՀ նախկին քրեական դատավարության օրենսգրքի 284-րդ հոդվածի համաձայն՝ «Ա. Անձանց նամակագրության, հեռախոսային խոսակցությունների, փոտարային, հեռագրական ն այլ հաղորդումների գաղտնիության իրավունքի սահմանափակում նախատեսող օպերատիվ-հետախուզական միջոցառումներ, բացառությամի այն դեպքերի, երբ խոսակցության մասնակիցներից կամ հաղորդակցվողներից մեկր նախապես դրանք լսելու կամ վերախակելու համաձայնություն է տվել, կարող են իրականացվե միայն դատարանի որոշմամի:

2. Սույն հոդվածով նախատեսված օպերատիվ-հետախուզական միջոցառումներ իրականացնելու թույլվվություն է վփալիս Երնան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավաստւթյան դատարանը:

3. Սույն հոդվածով նախատեսված օպերատիվ-հերախուզական միջոցառումներ իրականացնելու թույլտվություն տալու համար հիմք է օպերատիվ-հերախուզական գործունեություն իրականացնող մարմնի ղեկավարի պատճառաբանված որոշումը, որում պարունակվում է միջնորդություն այդ միջոցառումների իրականացման թույլտվության արանալու վերաբերյալ: Որոշման մեջ նշվում են օպերավտիվ- հարախուզական միջոցառման իրականացման հիմքերը, այն տվյալները, որոնք նախատեսվում է արանալ դրա արդյունքում, միջոցառման իրականացման տեղը ն ժամկետը, ինչպես նան այն րոլոր տվյալները, որոնք անհրաժեշտ են դատարանին՝ որոշում կայացնելու համար: Որոշմանը կցվում են րոլոր այն նյութերը, որոնք հիմնավորում են օպերատիվ-հերախուզական միջոցառման իրականացման անհրաժեշտությունը: Որոշումը ն դրան կցվող նյութերը դատարան է ներկայացվում օպերատիվ-հետախուզական գործունեություն իրականացնող մարմնի ղեկավարի կամ նրա տեղակալի կողմից:

(-)

5. Դատավորի պահանջով նրան են ներկայացվում նան օպերատիվ- հետախուզական միջոցառումների իրականացման անհրաժեշտությունը հիմնավորող այլ նյութեր` բացառությամը այն դեպքերի, երր կա պետական կամ ծառայողական

10

գաղտնիքի խախտման փրանգ կամ, երբ դրանով կարող են բացահայվվել օպերատիվ-հերախոազական գործունեության իրականացնող մարմինների հատրիքային գաղտնի աշխատակիցները ն այդ մարմինների հեր գաղտնի հիմունքներով համագործակցող անձինք, համապատասխան տեղեկությունների արացման աղբյուրներ նե դրանց արացման եղանակները: Օպերատիվ- հետախուզակաւն միջոցառումն իրականացնելու հիմքերի բավարար լինելն ավոնգելու նպատակով դավավորը կարող է համապավասխան պաշտոնատար անձից պահանջել բացապտրություններ ն լրացուցիչ նյութեր:

6. Հարցի քննարկման արդյունքներով դատարանը որոշում է կայացնում օպերատիվ-հարախազական միջոցառումն իրականացնելու թույլտվություն տալու կամ միջնորդությունը մերժելու մասին՝ նշելով բավարարման կամ մերժման հիմքերը: Համապատասխան նյութերը դատարանը վերադարձում է օպերատիվ-

հետախուզական գործունեություն իրականացնող մարմնին (..)»:

«Օպերատիվ-հետախուզական գործունեության մասին» «ՀՀ օրենքի միջնորդությունը ներկայացվելու ժամանակ գործող խմբագրությամբ (այսուհետ՝ Օրենքի) 14-րդ հոդվածի համաճայն՝

«Օպերատիվ-հերախուզական գործունեության ընթացքում կարող են անցկացվել օպերատիվ-հետախուզական հետեյալ միջոցառումները.

1) (...).

12) հեռախոսային խոսակցությունների վերահսկում.

(:.)»:

Օրենքի 26-րդ հոդվածի համաձայն` «Հեռախոսային խոսակցությունների վերահակում, հատուկ ն ալ տեխնիկական միջոցների օգտագործմամբ իրականացվող խոսակցությունների, այդ թվում ինտերնետային հեռախոսային խոսակցությունների ն էլեկտրոնային հաղորդումների գաղտնի վերահսկումն է (...)»:

Օրենքի 31-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն՝ «Մույն օրենքի 14-րդ հոդվածի Էին մասի 8-րդ, 1Էրդ, 12-րդ ն 5-րդ կարերով նախատեսված օպերատիվ-հերախուզական միջոցառումները կարելի է անցկացնել միայն այն դեպքերում, երբ անձը, ում նկատմամբ պարք է դրանք անցկացվեն, կասկածվում է ծանր ն առանձնապես ծանր հանցագործությաւն կատարման մեջ, ն եթե կան հիմնավոր ապացույցներ, որ այլ

ելանակով օպերատիվ-հետախուզական միջոցառումն անցկացնող մարմնի ումի այն օրենքով իր վրա դրված խնդիրների իրականացման համար անհրաժեշտ տեղեկատվության ձեռքրերումն անհնարին է»:

Օրենքի 34-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ «Սույն օրենքի 14-րդ հողվածի Էին մասի Ժրդ, Արդ, 12րդգ, 5-րդ ն 16-րդ կետերով նախատեսված օպերապիվ- հետախուզական միջոցառումները (.) կարող են անցկացվել միայն դատարանի թույրրվությամբ»:

13. Սույն վարույթի նյութերի ուսումնասիրությունից երնում է, որ՝

- Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2018 թվականի սեպտեմբերի 24-ի որոշմամբ բավարարվել է ՀՀ ոստիկանության աան

միջնորդությունն ու թույլատրվել՝ 2 (երկու) ամիս ժամկետով աաոոոոը նկատմամբ իրականացնել «Հեռախոսային խոսակցությունների վերահսկում» օպերատիվ-հետախուզական միջոցառումը",

-ասսսսարաը ւու Զ.Սակովան վերաքննիչ բողոք է ներկայացրել

Առաջին ատյանի դատարանի որոշման դեմ, ռրը Վերաքննիչ դատարանի՝ 2023 թվականի փետրվարի 28-ի որոշմամբ բավարարվել է. Առաջին ատյանի դատարանի որոշումը բեկանվել է, իսկ «Հեռախոսային խոսակցությունների վերահսկում» օպերատիվ-հետախուզական միջոցառում իրականացնելու թույլտվություն ստանալու մասին վերոնշյալ միջնորդությունը՝ մերժվել»,

Վերաքննիչ դատարանն իր որոշման մեջ նշել է, որ օպերատիվ-հետախուզական միջոցառումներ իրականացնելու մասին միջնորդություն պարունակող` Առաջին ատյանի դատարան ներկայացված որոշմանը պետք է կցվեն բոլոր այն նյութերը, որոնք հիմնավորում են տվյալ օպերատիվ-հետախուզական միջոցառման իրականացման անհրաժեշտությունը, մինչդեռ Առաջին ատյանի դատարանից ստացված նյութերում առկա է միայն օպերատիվ-հետախուզական միջոցառում իրականացնելու թույլտվություն ստանալու միջնորդություն հարուցելու մասին ՀՀ ոստիկանության Աարաավարավլ որոշումը, դատական նիստին մասնակցելու վերաբերյալ լիազորագիրը, դատական նիստի պարզ թղթային արձանագրությունը ն «Տե'ս սույն որոշման 1-ին ն 2-րդ կետերը:

5 Տե'ս սույն որոշման 3-րդ կետը:

Առաջին ատյանի դատարանի վիճարկվող որոշումը: Վերաքննիչ դատարանը նշել բ նան, որ ՀՇ ոստիկանությունից պահանջելով միջնորդությունը հիմնավորելու համար Առաջին ատյանի դատարան ներկայացված նյութերը, ի պատասխան ստացել է «Հեռախոսային խոսակցությունների վերահսկում» օպերատիվ-հետախուզական միջոցառումն անցկացնելու համար դատարան դիմելու վերաբերյալ ՀՀ ոստիկանության աոա աննա միջնորդությունն ու «Հեռախոսային

խոսակցությունների վերահսկում» օպերատիվ-հետախուզական միջոցառումն անցկացնելու թույլտվություն ստանալու մասին որոշումը՝ գաղտնազերծելու վերաբերյալ միջնորդությունը: Արդյունքում արձանագրելով, որ միջնորդությունը հիմնավորող նյութերն Առաջին ատյանի դատարան չեն ներկայացվել, ինչպես նան գտնելով, որ Առաջին ատյանի դատարան չեն ներկայացվել հիմնավորումներ առ այն, որ այլ եղանակով օպերատիվ-հետախուզական միջոցառումն անցկացնող մարմնի կողմից անհրաժեշտ տեղեկատվության ձեռքբերումն անհնարին է՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրել է, որ Առաջին ատյանի դատարանը թույլ է տվել դատական սխալ՝ դատավարական իրավունքի այնպիսի խախտումներ, որոնք ազդել են գործի ելքի վրա՝ հանգեցնելով Աաաա կան Նոան հաղորդակցության ազատության ն գաղտնիության, մասնավոր կյանքի անճձեռնմխելիության սահմանադրական իրավունքների անհամաչափ սահմանափակման:

14. Նախորդ կետում մեջբերված փաստական հանգամանքները գնահատելով սույն որոշման 12-րդ կետերում մեջբերված իրավադրույթների լույսի ներքո՝ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է ռր Վերաքննիչ դատարանի եզրահանգումը իրավաչափ չէ, չի բխում միջնորդությանը կից Առաջին ատյանի դատարան ներկայացված փաստական տվյալների բովանդակությունից, որոնք իրենց համակցության մեջ գնահատելու պարագայում Վերաքննիչ դատարանի համար ակնհայտ կդառնար «Հեռախոսային խոսակցություններիի վերահսկում» օպերատիվ-հետախուզական միջոցառումն անցկացնելու թույլտվություն տալու որոշման փաստական հիմքի բավարարությունը:

Վճռաբեկ դատարանն ընդգծում է, որ «Հեռախոսային խոսակցությունների վերահսկում» օպերատիվ-հետախուզական միջոցառումն իրականացնելու Ց Տե'ս սույն որոշման 9-րդ կետը:

անհրաժեշտությունը հիմնավորող տվյալները չեն կարող լինել նույն մակարդակի, ինչպիսիք անհրաժեշտ են մեղադրանք առաջադրելու կամ անձին դատապարտելու համար: Ուստի հարկ է նկատի ունենալ, որ այդ փուլում տվյալի գնահատման չափանիշներին ներկայացվում են ավելի ցածը պահանջներ, քան անձի մեղավորության հարցի լուծման ժամանակ ապացույցների գնահատմանը:

5. Վերոգրյալի հետ մեկտեղ, Վճռաբեկ դատարանն իր անհամաձայնությունն է հայտնում Վերաքննիչ դատարանի այն պնդմանը, որ Առաջին ատյանի դատարան չեն ներկայացվել հիմնավորումներ առ այն, որ այ եղանակով անհրաժեշտ տեղեկատվության ձեռքբերումն անհնարին է:

Այս առումով Վճռաբեկ դատարանը փաստում է, որ Վերաքննիչ դատարանը, համաչափության սկզբունքի պահպանման տեսանկյունից անդրադառնալով հիշյալ օպերատիվ-հետախուզական միջոցառման իրականացման իրավաչափությանը, պատշաճ իրավական գնահատականի չի արժանացրել առկա փաստական հանգամանքները, մասնավորապես` օպերատիվ-հետախուզական գործունեություն իրականացնող մարմնի տրամադրության տակ էտոր տիա կողմից ծանը հանցանքի կատարմանը ենթադրյալ առնչության հիմք տվող տեղեկատվությունը, ենթադրյալ հանցավոր սխեմայի մասին փաստական տվյալների առկայությունը, հարուցված քրեական գործի բացակայությունը:

Իրավասու մարմնի վերոնշյալ միջնորդությունը մերժելու հիմքում դնելով այն ընդհանրական ն չպատճառաբանված դատողությունը, թե այլ եղանակով անհրաժեշտ տեղեկատվության ձեռքբերումն անհնարին լինելու մասին հիմնավորումներ չեն ներկայացվել՝ Վերաքննիչ դատարանը չի հստակեցրել ն որնէ ողջամիտ փաստարկ չի ներկայացրել առ այն, թե ի՞նչ այլ եղանակով էր հնարավոր անհրաժեշտ տեղեկատվության ձեռքբերումը, ի՞նչ ավելի մեղմ միջոցի կիրառմամբ էր հնարավոր հասնել ենթադրյալ հանցավոր արարքի բացահայտմանը:

Տվյալ դեպքում Վերաքննիչ դատարանը հաշվի չի առել այն հանգամանքը, որ ավելի նվազ միջամտությամբ (այլ միջոցներով) ցանկալի նպատակի հասնելու անհնարինություն ապացուցման այ չափանիշ ունի քրեական գործի նախաքննության ընթացքում ն այլ ապացուցողական չափանիշ ունի քրեական վարույթի բացակայության դեպքում, երբ մինչն քրեական վարույթ նախաձեռնելը,

օպերատիվ տվյալի առկայության պայմաններում իրավասու մարմինը միջնորդում ի իրականացնել օպերատիվ-հետախուզական միջոցառում:

Հարկ է ուշադրություն դարձնել, որ այս առումով ՀՀ նախկին քրեական դատավարության օրենսզրքի 284-րդ հոդվածի 5-րդ մասը սահմանում է, որ դատավորի պահանջով նրան են ներկայացվում նան օպերատիվ-հետախուզական միջոցառումների իրականացման անհրաժեշտությունը հիմնավորող այլ նյութեր՝ բացառությամբ այն դեպքերի, երբ կա պետական կամ ծառայողական գաղտնիքի խախտման վտանգ կամ, երբ դրանով կարող են բացահայտվել օպերատիվ- հետախուզական գործունեություն իրականացնող մարմինների հաստիքային գաղտնի աշխատակիցները ն այդ մարմինների հետ գաղտնի հիմունքներով համագործակցող անձինք, համապատասխան տեղեկությունների ստացման աղբյուրները ն դրանց ստացման եղանակները:

6. Ընդհանրացնելով կատարված վերլուծությունը Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ իրավասու պաշտոնատար անձը ենթադրյալ հանցագործության վերաբերյալ տվյալներ ստանալու համար այ արդյունավետ միջոցների բացակայության պայմաններում օրենքով սահմանված կարգով դատարան է ներկայացրել օպերատիվ-հետախուզական միջոցառում իրականացնելու թույլտվություն ստանալու միջնորդություն, որն էլ իրավացիորեն բավարարվել է Առաջին ատյանի դատարանի կողմից, մինչդեռ Վերաքննիչ դատարանը, անտեսելով օպերատիվ-հետախուզական միջոցառման իրականացման հիմքերի

ապացուցողական սանդղակի ցածր լինելը, ինչպես նան այդ գործունեության առանձնահատուկ բնույթը, այն գնահատել|լթէ առավել|Սլ բարձը չափանիշի տեսանկյունից՝ արդյունքում կայացնելով անհիմն որոշում:

17. Շետնաբար, Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ ատա ա1531

նկատմամբ «Հեռախոսային խոսակցություննեի վերահսկում» օպերատիվ- հետախուզական միջոցառման իրականացումը թույլատրելու վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի որոշումը ոչ իրավաչափ համարելու մասին Վերաքննիչ դատարանի հետնությունը հիմնավոր չէ:

18. Ամփոփելով վերոգրյալը՝ Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ Վերաքննիչ դատարանը, սույն վարույթով դատական ակտ կայացնելիս, թույլ է տվել ՀՀ նախկին

5

քրեական դատավարության օրենսգրքի 284-րդ հոդվածի խախտումներ, որոնք իրենց բնույթով էական են, քանի որ ազդել են վարույթի ելքի վրա, ինչպես նան հանգեցրել են վարույթի հանրայնության սկզբունքի խախտման, ինչը, ՀՀ գործող քրեական դատավարության օրենսգրքի 15-րդ ն 362-րդ հոդվածների համաձայն, հիմք է Վերաքննիչ դատարանի որոշումը բեկանելու համար: Միննույն ժամանակ, Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը, ՀՀ ոստիկանության իոնի ղարա որսն բավարարելու վերաբերյալ

որոշումը կայացնելիս, թույլ չի տվել վարույթի ելքի վրա ազդեցություն ունեցող դատական սխալ, ուստի անհրաժեշտ է օրինական ուժ տալ Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2018 թվականի սեպտեմբերի 24-ի որոշմանը:

Ելնելով վերոգրյալից ն ղեկավարվելով Հայաստանի Հանրապետության Սահմանադրության 162-րդ, 163-րդ ն 17-րդ հոդվածներով, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 31-րդ, 33-րդ, 34-րդ, 264-րդ, 281-րդ, 352-րդ, 359-րդ, 361-363-րդ ն 400-րդ հոդվածներով՝ Վճռաբեկ դատարանը

ՈՐՈՇԵՑ

ղարա յւ ՀՀ վերաքննիչ քրեական

դատարանի՝ 2023 թվականի փետրվարի 28-ի որոշումը բեկանել ն օրինական ուժ տալ Երնան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի` 2018 թվականի սեպտեմբերի 24-ի որոշմանը:

Որոշումն օրինական ուժի մեջ է մտնում կայացնելու օրը:

Նախագահող՝ Շ.ԱՍԱՏՐՅԱՆ

Դատավորներ՝ Ս.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆ

Շ.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ

Լ.ԹԱԴԵՎՈՍՅԱՆ

Ա.ՊՈՂՈՍՅԱՆ