Մակյան — ԵԴ/1767/01/22

«Ֆր Տ.

ՒՆ. ՅԱ զ ԵԴ/1767/01/22

ՆԵՏ

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ

ՎՃՌԱԲԵԿ ԴԱՏԱՐԱՆ

ՈՐՈՇՈՒՄ

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ

Երնան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր

իրավասության քրեական դատարան,

դատավոր՝ Մ.Շահվերդյան

ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան,

նախագահող դատավոր՝ Լ.Ալավերդյան

դատավորներ՝ Գ.Հովհաննիսյան

Մ.Արղամանյան

13 մարտի 2026 թվական ք.Երնան

ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի քրեական պալատը (այսուհետ՝ Վճռաբեկ դատարան), նախագահությամբ՝ Հ.ԱՍԱՏՐՅԱՆԻ

մասնակցությամբ դատավորներ՝ Ս.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆԻ

Հ.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆԻ

ԱԴԱՆԻԵԼՅԱՆԻ

Լ.ԹԱԴԵՎՈՍՅԱՆԻ

ԱՊՈՂՈՍՅԱՆԻ

գրավոր ընթացակարգով քննության առնելով Արթուր Երջանիկի Մակյանի վերաբերյալ ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի՝ 2023 թվականի սեպտեմբերի 28-ի որոշման դեմ ՀՀ գլխավոր դատախազի տեղակալ Ա.Պողոսյանի վճռաբեկ բողոքը,

2

ՊԱՐԶԵՑ

Վարույթի դատավարական նախապատմությունը.

1. 2017 թվականի ապրիլի 20-ին Ղազախստանի ՇՀանրապետությունում, Ղազախստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի 245-րդ հոդվածի 2-րդ մասի հատկանիշներով հարուցվել է թիվ 173900121000073 քրեական գործը:

20177 թվականի հունիսի 2-ին Արթուր Երջանիկի Մակյանը ճանաչվել է կասկածյալ Ղազախստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի 245-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1Լին կետով նախատեսված հանցագործություն կատարելու համար:

2017 թվականի հունիսի 22-ին Ա.Մակյանի արարքը որակվել է Ղազախստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի 245-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով:

2017 թվականի հունիսի 26-ին Ղազախստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի 24-րդ հոդվածի հատկանիշներով հարուցվել է թիվ 173900121000132 քրեական գործը:

20177 թվականի հունիսի 26ին ԱՆՄակյանը ճանաչվել է կասկածյալ Ղազախստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի 24-րդ հոդվածով նախատեսված հանցագործություն կատարելու մեջ:

2017 թվականի հունիսի 26-ին թիվ 173900121000073 ն 173900121000132 քրեական գործերը միացվել են մեկ վարույթում՝ հիմնական գործին տալով 173900121000073 համարը:

2017 թվականի հունիսի 26ին կայացվել է նոր որոշում ԱՆՄակյանի արարքները Ղազախստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի 245-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով, 241-րդ հոդվածով որակելու մասին:

2017 թվականի հունիսի 29ին քրեական գործը մեղադրական ակտով ուղարկվել է դատախազին Ղազախստանի Հանրապետության քրեական դատավարության օրենսգրքի 300-րդ հոդվածով նախատեսված կարգով:

2017 թվականի հուլիսի 10-ին քրեական գործն ուղարկվել է Կոստանայ քաղաքի Ւթ 2 դատարան՝ ըստ էության քննելու համար:

Յ

2017 թվականի հուլիսի 31-ին Կոստանայ քաղաքի 7Ք 2 դատարանի որոշմամբ քրեական գործը վերադարձվել է դատախազին` քրեադատավարական օրենքի էական խախտումները վերացնելու համար:

2017 թվականի հոկտեմբերի 10-ին դատավարական դատախազը կազմել է նոր մեղադրական ակտ Ա.Մակյանի՝ Ղազախստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի 245-րդ հոդվածի 3-րդ մասով, 241-րդ հոդվածով նախատեսված հանցագործություն կատարելու մեղադրանքով:

2017 թվականի հոկտեմբերի 10-ին քրեական գործն ուղարկվել է Կոստանայ քաղաքի ԻԲ 2 դատարան՝ ըստ էության քննելու համար:

2017 թվականի նոյեմբերի 20ին պետական մեղադրողը Ղազախստանի Հանրապետության քրեական դատավարության օրենսգրքի 337-րդ հոդվածով նախատեսված կարգով առաջադրել է Ա.Մակյանի մեղադրանքի նոր ձնակերպում՝ Ղազախստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի 245-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով, 241-րդ հոդվածով:

2017 թվականի դեկտեմբերի 20-ին Կոստանայ քաղաքի Ի» 2 դատարանը ԱՄակյանի նկատմամբ հայտարարել է հետախուզում խափանման միջոցը փոխարինելով կալանավորմամբ:

2018 թվականի փետրվարի 9-ին Ա.Մակյանը հայտնաբերվել է Հայաստանի Շանրապետությունում, սակայն հանձման կարգով չի ձերբակալվել՝ ՀՀ քաղաքացի հանդիսանալու պատճառով:

2018 թվականի ապրիլի 17-ին Կոստանայ քաղաքի 7Բ 2 դատարանի որոշմամբ քրեական գործը վերադարձվել է դատախազին՝ Ղազախստանի Հանրապետության քրեական դատավարության օրենսգրքի 596-րդ հոդվածով նախատեսված կարգով գործի նյութերը Հայաստանի Հանրապետության իրավասու մարմիններ ուղարկելու հարցը լուծելու համար՝ ԱՆՄակյանի նկատմամբ իրականացվող քրեական հետապնդումը Հայաստանի Հանրապետության տարածքում շարունակելու համար:

Ղազախստանի Հանրապետության ֆինանսների նախարարության Պետական եկամուտնեի կոմիտե Կոստանաի մարզի Պետական եկամուտների

դեպարտամենտի Կոստանայ քաղաքի Պետական եկամուտների վարչության հանրապետական պետական հաստատության կողմից Հայաստանի

4

Հանրապետության իրավասու մարմիններին է ներկայացվել հայցադիմում, որով խնդրվում է ԱՆՄակյանից հօգուտ պետության բռնագանձել նրա կողմից պատճառված 728.987.051,43 տենգե գումարի չափով վնասը:

2018 թվականի օգոստոսի 14-ին Կոստանայի մարզի պետական եկամուտների դեպարտամենտի ՏՀԾ ֆինանսական ոլորտում հանցագործությունների հետաքննության վարչության կողմից կայացվել է որոշում` Ա.Մակյանի նկատմամբ քրեական հետապնդումը շարունակելու համար քրեական գործն ըստ քննչական ենթակայության Հայաստանի Հանրապետություն ուղարկելու մասին:

2018 թվականի նոյեմբերի 27-ին Ղազախստանի Հանրապետության գլխավոր դատախազությունի` ՀՀ գլխավոր դատախազություն է ստացվել թիվ 173900121000073 քրեական գործն՝ ըստ մեղադրանքի Արթուր Երջանիկի Մակյանի՝ Ղազախստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի 24Լ-րդ հոդվածով ն 245- րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով՝ «Քաղաքացիական, ընտանեկան ն քրեական գործերով իրավական օգնության ն իրավական հարաբերությունների մասին» 2002 թվականի հոկտեմբերի 7-ի կոնվենցիայի համաձայն հետագա նախաքննությունը շարունակելու նպատակով:

ՀՀ պետական եկամուտների կոմիտեի քննչական վարչության հատկապես կարնոր գործերով քննիչ Ս.Թասալյանի՝ 2022 թվականի մայիսի 13-ի որոշմամբ թիվ 173900121000073 քրեական գործն ընդունվել է վարույթ:

ՀՀ գլխավոր դատախազության տնտեսական գործունեության դեմ ուղղված հանցագործությունների գործերով վարչության ավագ դատախազ Հ.Մկրտչյանի՝ 2022 թվականի նոյեմբերի 9ի որոշմամբ, Արթուն Մակյանի նկատմամբ Ղազախստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի 24-րդ հոդվածով քրեական հետապնդումը դադարեցվել է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 12-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետի հիմքով:

ՀՀ գլխավոր դատախազության տնտեսական գործունեության դեմ ուղղված հանցագործությունների գործերով վարչության ավագ դատախազ Հ.Մկրտչյանի՝ 2022 թվականի նոյեմբերի 9-ի որոշմամբ, Ա.Մակյանի նկատմամբ 2021 թվականի մայիսի 5-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի (այսուհետ` նան ՀՀ գործող քրեական օրենսգիրք) 290-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով հարուցվել է

5

հանրային քրեական հետապնդում ն 2022 թվականի նոյեմբերի 10-ին նրան ներկայացվել է մեղադրանք:

2022 թվականի դեկտեմբերի 2-ին թիվ 173900121000073 քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ հանձնվել է Երնան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարան:

2. Երնան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի (այսուհետ՝ նան Առաջին ատյանի դատարան|՝ 2023 թվականի մարտի 10-ի որոշմամբ մեղադրյալ Ա.Մակյանի պաշտպան Վ.Մակյանի միջնորդությունը բավարարվել է, Ա.Մակյանի նկատմամբ ՀՀ գործող քրեական օրենսգրքի 290-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով քրեական հետապնդումը դադարեցվել՝ քրեական պատասխանատվությաան ենթարկելու վաղեմության ժամկետն անցնելու պատճառաբանությամբ ն քրեական վարույթը կարճվել է: Որոշվել է Ա.Մակյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը՝ բացակայելու արգելքը, վերացնել, վարույթի նյութերին կցված արտավարութային փաստաթղթերը պահել վարույթի նյութերի հետ՝ դրանք պահելու ամբողջ ընթացքում ն Ա.Մակյանի նկատմամբ սույն քրեական գործի շրջանակներում կիրառված սահմանափակումները վերացնել:

3. ՇԸ գլխավոր դատախազության տնտեսական գործունեության դեմ ուղղված հանցագործությունների գործերով վարչության ավագ դատախազ Հ.Մկրտչյանի վերաքննիչ բողոքի քննության արդյունքում, ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ նան Վերաքննիչ դատարան) 2023 թվականի սեպտեմբերի 28-ի որոշմամբ բողոքը մերժել է՝ Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2023 թվականի մարտի 10-ի որոշումը թողնելով անփոփոխ:

4. Վերաքննիչ դատարանի վերոնշյալ որոշման դեմ ՀՀ գլխավոր դատախազի տեղակալ Ա.Պողոսյանը բերել է վճռաբեկ բողոք, որը Վճռաբեկ դատարանի՝ 2024 թվականի մարտի 25-ի որոշմամբ ընդունվել է վարույթ ն սահմանվել է դատական վարույթի իրականացման գրավոր ընթացակարգ:

Վճոաբեկ բողոքի հիմքերը, փաստարկները ն պահանջը.

Վճռաբեկ բողոքը քննվում է հետնյալ հիմքերի սահմաններում` ներքոհիշյալ փաստարկներով.

6

5. Բողոքի հեղինակի պնդմամբ՝ Վերաքննիչ դատարանը թույլ է տվել դատական սխալ` նյութական ն քրեադատավարական օրենքների էական խախտում, որոնք ազդել են վարույթի ելքի վրա, ն միաժամանակ բողոքում բարձրացված հարցի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի որոշումը կարող է էական նշանակություն ունենալ օրենքի միատեսակ կիրառության համար:

Ըստ բողոքի հեղինակի` Վերաքննիչ դատարանը սույն գործով դատական ակտ կայացնելիս, թույլ է տվել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 9-րդ հոդվածով սահմանված պահանջների խախտումներ՝ կայացնելով դատական ակտ, որը պատշաճ ձնով պատճառաբանված չէ ն չի բխոմ ՀՀ քրեական

դատավարության օրենսգրքի 157-րդ, 162-րդ հոդվածներով, 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի (այսուհետ՝ նան ՀՀ նախկին քրեական օրենսգիրք) 15րդ հոդվածի 1Լին մասով, «Քաղաքացիական, ընտանեկան ն քրեական գործերով իրավական օգնության ն իրավական հարաբերությունների մասին» Մինսկի կոնվենցիայի 72րդ հոդվածի Լին, 2րդ մասերով ն «Քաղաքացիական, ընտանեկան ն քրեական գործերով իրավական օգնության ն իրավական հարաբերությունների մասին» Քիշննի կոնվենցիայի 91-րդ հոդվածի Լին, 2-րդ մասերով սահմանված իրավակարգավորումներից:

5... Բողոքաբերը, վկայակոչելով Վճռաբեկ դատարանի` Վահան Սարգսյանի գործով 2021 թվականի փետրվարի 12-ի թիվ ՍԴ/0114/01/18 որոշումը, նշել է, որ Ա.Մակյանի քրեական պատասխանատվության հարցը պետք է լուծվի բացառապես ՀՀ օրենսդրությամբ: ՀՀ նախկին քրեական օրենսգրքի 15-րդ հոդվածի Լին մասում (համապատասխանում է 2021 թվականի մայիսի 5-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 12-րդ հոդվածի Լին մասին) նշված չէ անձի համար առավել արտոնյալ կամ բարենպաստ նորմը կիրառելու մասին: ՀՀ քրեական օրենսդրությունը կիրառելու պայմանի միակ բացառությունն օտարերկրյա պետության քրեական օրենսգրքով կոնկրետ հանցավոր արարք համար սահմանված պատժի առավելագույն չափն է:

Բողոք բերած անձը նշել է, որ Առաջին ատյանի դատարանը ՀՀ քրեական օրենսգրքով սահմանված կարգով պետք է որոշեր անձի մեղավորության հարցը' արդյունքում սահմանելով այնպիսի պատիժ, որը չպետք է գերազանցեր

7

Ղազախստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքով սահմանված պատժի վերին սահմանը: Մինչդեռ, Ա.Մակյանին մեղսագրվող ծանր հանցագործությունը դիտարկվել է որպես միջին ծանրութան ն կիրառելով միջին ծանրության հանցագործութան կատարման համար վաղեմութան կիրառմամբ քրեական պատասխանատվությունից ազատելու ՀՇ սախկին քրեական օրենսգրքի 75-րդ հոդվածով սահմանված նորմերը, վերջինս անհիմն կերպով ազատվել է քրեական պատասխանատվությունից: Այսինքն, դատարանը կիրառել է ն Ղազախստանի Հանրապետության քրեական օրենսգիրքը (ԱՄակյանկ կատարած արարքը դիտարկելով որպես միջին ծանրության), ն՛ ՀՀ քրեական օրենսգիրքը՝ նշված միջին ծանրութան հանցանքի սկատմամբ կիրառելով ՀՀ քրեական օրենսգրքով սահմանված քրեական պատասխանատվությունիկց ազատելու վաղեմության ժամկետները, ինչը հակասում է նշված իրավակարգավորումներին ն ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի որոշմամբ սահմանված դիրքորոշմանը:

Բողոքաբերը նշել է, որ Առաջին ատյանի դատարանն Ա.Մակյանի կատարած արարքն ավարտված է համարել 2016 թվականին, ն նկատի ունենալով, որ այն հանդիսանում է ծանր հանցագործություն, ՀՀ քրեական օրենսգրքի նորմերի կիրառման դեպքում հանցանքի կատարման վաղեմության ժամկետը լրանում է միայն 2026 թվականին:

5.2. Բողոքի հեղինակը նան նշել է, որ Ղազախստանի Հանրապետության իրավասու մարմնի կողմից ներկայացվել է նան 728.987.051,43 տենգեի չափով հայցադիմում, սակայն Առաջին ատյանի դատարանն իր որոշմամբ անդրադարձ չի կատարել գույքային հայցի լուծման հարցին, ինչը պարտավոր էր կատարել՝ խախտելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի նորմերի պահանջները:

Բողոքաբերը, անդրադառնալով Վերաքննիչ դատարանի այն

արձանագրմանը, որ սույն գործի քննության ժամանակ Առաջին ատյանի դատարանն օրենսդրորեն Օ»սահմանված հաջորդականությամբ քննարկելով քրեական հետապնդումը դադարեցնելու կամ վարույթը կարճելու հարցը՝ գույքային հայցի հետ կապված հարցերը քննության առարկա չի դարձրել, որպիսի պայմաններում հայցի ապացուցվածութան կամ հակառակի վերաբերյալ դիրքորոշում չէր կարող արտահայտել ն դրանով պայմանավորված` լուծել հայցը

8

լրիվ կամ մասնակի բավարարելու հարցը, նշել է, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 162րդ հոդվածով սահմանված կարգավորումը որնէ կերպ փոխկապակցված չէ նախնական դատական լսումների ժամանակ քննարկվող հարցերի շրջանակի հետ, ավելին, օրենսդիրը սահմանելով նախնական դատալսումների ընթացքում քննարկվող հարցերի շրջանակը, չի արգելել գույքային հայցի հարցին անդրադառնալ վարույթը կարճելու որոշում կայացնելիս: Նույն տրամաբանությամբ առաջնորդվելու դեպքում ստացվում է, որ դատարանը չպետք է անդրադառնար նան Ա.Մակյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցի հարցին, ինչը կատարել է դատական ակտով:

6. Վերոգրյալի հիման վրա, բողոքի հեղինակը խնդրել է ամբողջությամբ բեկանել Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2023 թվականի մարտի 10-ի որոշումն անփոփոխ թողնելու մասին Վերաքննիչ դատարանի՝ 2023 թվականի սեպտեմբերի 28-ի որոշումը ն վարույթը փոխանցել Առաջին ատյանի դատարան՝ նոր քննության:

Վճռաբեկ բողոքի քննության համար էական նշանակություն ունեցող փաստական հանգամանքները.

7. Ղազախստանի Հանրապետության Կոստանայի մարզի պետական

եկամուտների դեպարտամենտ. ղեկավարի տեղակալի ժամանակավոր

պաշտոնակատար Ե.Տոբուլբանիի կողմից ՀՀ իրավասու մարմիններին հասցեագրված «ՀՀ տարածքում մեղադրյալի քրեական հետապնդումն իրականացնելու վերաբերյալ հանձնարարականի համաձայն` «(.) Արթուր Երջանիկի Մակյան, 2015-206 թվականների ` ժամանակահատվածում:

ք. Կռատաւնայում ունենալով հարկային օրենադրության նե հաշվապահական հաշվառման վարման Օ:-համապատասխան գիտելիքնե, փիրապերտեով ձեռնարկության ֆինանսափտետեսեւկաւն գործունեության մասին ամբողջական տվյալներին (այդ թվում` գնորդների ն մատակարարների հետ գործարքների մասին, իրականացնելով իր ֆունկցիոնալ գործառույթները ն «Ժուզ Ժոլ» սահմանափակ պավզտասխանատվությամի ընկերակցության (ՀՎԳՀ՝ Հ"րԻԻԻՒՒՆ ՔՆՀՐԻԹԻԹԻՍ ղեկավարի պարտականություններ, իրականացնելով

հարկային հաշվառման մեջ գտնվող, ԱԱՀ (ավելացված արժեքի հարկ) ն ԿԵՀ

9

(կորպորատիվ եկամտահարկի) վճարող հանդիսացող վերոնշյալ ՍՊ ընկերակցության հաշվապահական հաշվառման վարման, հարկային

հաշվետվության կազմման ն հանձնման հետ կապված անմիջական փաստացի գործունեություն (աշխատանք) իր ծառայողական դիրքից ելնելով ն 28.022007 թվականի Ղազախարանի Հանրապետության «Հաշվապահական հաշվառման ն ֆինանսական հաշվետվության մասին» րո234 օրենքի համաձայն պարտավոր լինելով ապահովել տվալ ՍՊ ընկերակցության ` պահանջներին ու պահանջմունքներին համապատասխան հաշվառման համակարգի արեղծումը ն հաշվապահական հաշվառման կազմակերպումի, ֆինանսական հաշվետվության միջազգային ստանդարտների ն Ղազախստանի .Հանրապետության

հաշվապահական հաշվառման Օն ֆինանսական հաշվետվության մասին օրենսդրության պահանջների խախտման մեջ` շահադիտական նկատառումներից ելնելով, հարկերի վճարումից խուսափելու հաշվապահական հաշվառման ն ձեռնարկության կողմից կատարված տնտեսական գործառնությունների մասին հավաստի փվյալները թաքցնելու հանցավոր նպատակներին հասնելու համար, գործելով ԱԱՀ ն ԿԵՀ մասով բյուջեում հարկային պարտավորությունները վճարելուց խուսափելուն ուղղված ուղղակի նկատառմամըբ, Ղազախարանի Հանրապետության «Բյուջե վճարվող հարկերի ն այլ պարտադիր վճարների մասին» օրենսգիքի (այսուհետ` ՂՀ ՀՕ) նորմատիվային պահանջների, այդ թվում հավաստի տվյալներով հարկային հայտարարագրերը հարկային ծառայություններ ներկայացնե պարվավորեցնող խախտման մեջ, գիտակցելով, որ գործում է պետությանը վնաս պատճառելուն հանգեցնող քրեորեն պավժվող արարքներ, լինելով պատասխանավաւ իր գործողությունների համար՝ չցանկանալով օրենքով սահմանված կարգով վճարել հարկերի գումարները` օգտագործելով առանց աշխատանքների փաստացի կատարման, ծառայությունների մատուցման, ապրանքների բեռնման հաշիվ ապրանքագրեր, կատարյալ համագումարի պայմաններում օգտագործել է «ՍՈՅՈՒԶ 7» ՍՊ ընկերակցության ԲՆՀ՝ 140940023435, ն «Բարակատ Տեկս Խ2» ՍՊ ընկերակցության, ԲՆՀ՝ 11040017504, շինծու (կեղծ) 0 ակզբնական հաշվապահական փաատրաթղթեր, որոնցում արտացոլված են եղել «Ժուզ Ժոլ» ՍՊ ընկերակցության համար անհրաժեշտ

10

ծառայություններ (աշխատանքներ), որոնք իրենց հերթին «ՍՈՅՈՒԶ 7» ՍՊ ընկերակցությունը ն «Բարակատ Տեկս Ճշ» ՍՊ ընկերակցությունը «Ժուզ Ժոլ» ՍՊ ընկերակցության համար չեն մատուցել ն չեն իրականացրել, ն որոնք անհրաժեշտ են եղել միայն ԱԱՀ գումարների հաշվանցման ն կրած ծախսերի (ԿԵՀ) չափազանցման համար: Օգփագործեկով տվյալ փաստաթղթերը` Ա.Ե.Մակյանը հանցավոր նպատակների հասնելու համար «Ժուզ Ժոլ» ՍՊ ընկերակցության հաշվապահաւկան փաստաթղթերում ն հարկային հաշվետվության մեջ ներառել է ՍՊ ընկերակցության տնտեսական ն ֆինանսական գործողության մասին ակնհայտ կեղծ տեղեկություններ՝ «Ժոզ Ժո» ՍՊ ընկերակցության հաշվապահական հաշվառման ն հարկային հայտարարագրերի ձնաթղթերում արտացոլելով 2015 թվականի երկու եռամսյակի ԱԱՀ 2015 թվականի օգոստոսի 15-ի ԱԱՀ հերթական հայտարարագիրը ն 2015 թվականի հոկտեմբերի 6-ի ԱԱՀ լրացուցիչ հայտարարագիրը, ինչպես նան 2015 թվականի նոյեմբերի 9ին հանձնված 2015 թվականի 3 եռամսյակի ԱԱՀ հերթական հայտարարագիրը ն 2015 թվականի ԿԵՀ մաստվ «Ժուզ Ժոլ» ՍՊ րնկերակցության անապրանք փոխհաշվարկների ն հակաօրինական նպատակներ հետապնդող մատակարարներ «ՍՈՅՈԽԶ 7» ՍՊ ընկերակցության ն «Բարակատ Տեկս Ճշ» ՍՊ ընկերակցության հետ, առանց ծառայությունների (աշխաւտանքների) փաստացի մատուցման կեղծ գործարքների մասով շրջանաոռությունները՝ խուսափելով 2015 թվականի 23 եռամսյակների ԱԱՀ 38079015 տենգեի չափով գումարի ն 2015 թվականի ԿԵՀ 54548 707 վւենգեի չափով գումարխ վճարումից, որը կազմում է խոշոր չափ:

«ՍՈՅՈՒԶ 7» ՍՊ ընկերակցությունը ն «Բարակատ Տեկս հշ» ՍՊ

ընկերակցությունը «Ժուզ Ժոլ» ՍՊ ընկերակցության հասցնեին փասվաւցի որնէ ծառայություններ (աշխատանքներ) չեն մատուցել (չեն կատարն):

Այդպիսով Ա.Ե.Մակյանը զործել է ՂՀ ՔՕ 245-րդ հոդվածի 2րդ մասի Լին կետով նախատեսված քրեական իրավախախտում. .Հայտարարագրերում եկամուտների ն ծախսերի մասին ակնհայվտ խեղաթյուրված տվյալներ ներառելու ճանապարհով կազմակերպության կողմից բյուջե վճարվող հարկերի վճարումից խուսափում, եթե առանց փաարացի աշխատանքների կատարման,

ծառայությունների մատուցման ապրանքների բեռնման հաշիվ-ապրանքագրերի

1

օգտագործմամբ կատարված այդ արարքը հանգեցրել է խոշոր չափով հարկ չվճարելուն:

(--)

Բացի այդ, Ա.Ե.Մակյանը գործել է ՂՀ ՔՕ 24-րդ հոդվածով նախատեսված քրեական զանցանք. հաշվապահական հաշվառման վարման համար իրավասու անձի կողմից Ղազախստանի Հանրապետության օրենսդրությամբ նախատեսված տեղեկությունների փասվտաթղթաւվորումից խուսափում, կամ այդ անձի կողմից հաշվապահական փաստաթղթերում կազմակերպության տնտեսական ն

ֆինանսական գործունեության մասին ակնհայտ կելծ փաղլեկատվության ներառում, որը հավասար է հաշվապահական փաստաթղթերը մինչ դրանց պահպանման ժամկետի ավարտը ոչնչացնելուն, որը պատճառել է խոշոր վնաս:

(-))

Ա.Ե. Մակյանի գործողությունները ճիշտ որակավորվել են ՂՀ ՔՕ 24-րդ հոդվածով, 245-րդ հոդվածի 2-րդ մասի Էին կետով:

Ա.Ե.Մակյանին մեղսագրվող ՂՀ ՔՕ 245-րդ հոդվածի 2րդ մասի Էին կետի սանկցիան նախատեսում է պատիժ ազատազիկման տեսքով՝ միեչն 5 տարի ժամկետով:

(--)

Այդպիստվ, Ղազախստանի Հանրապետության Օ-տարածք ԱՆ.Մակյանի արտահանձնման համար հիմքե, առկա չեն, Ա.Ե.Մակյանի քրեական հետապնդումը պեփք է իրականացվի Հայաարանի Հանրապետությաւն տարածքում, բար նրա բնակության վայրի ե 07102002 թվականի «Քաղաքացիական, ընտանեկան նե քրեական գործերով իրավական օգնության ն իրավական հարաբերությունների մասին» կոնվենցիայի 9Լրդ, 92-րդ հոդվածների համաձայն (:»:

8. Արթուր Մակյանի նկատմամբ ՀՀ գործող քրեական օրենսգրքի 290-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել այն բանի համար, որ «(.) (Նա, ունենալով հարկային օրենսդրության ն հաշվապահական հաշվառման վարման մեջ համապատասխան գիտելիքներ, 1 Տե՛ս վարույթի նյութեր, հատոր 30-րդ, թերթեր 309-311, 350352:

12

տիրապետելով ձեռնարկատիրական, ֆինանսատնտեսական գործունեության վերաբերյալ ամբողջական տեղեկությունների (այդ թվում գնորդների ն մատակարարների հետ. գործարքների մասին), 2015-2016 թվականներն ընկած ժամանակահատվածու, ԴՂազախարանի Հանրապետության 6.Կռարանայ քաղաքում, հանդիսանալով «Ժուզ Ժոլ» ՍՊ ընկերության տնօրեն ն կատարելով ընկերության ղեկավարի իր պարտականություննենն ու .գործաւոնական լիազորությունները, իրականացնելով հարկային հաշվառման մեջ գտնվող, ԱԱՀ (ավելացված արժեքի հարկ) ն ԿԵՇ (կորպորատիվ եկամտային հարկ) վճարող հանդիսացող՝ վերոնշյալ ՍՊ ընկերության հաշվապահական հաշվառման վարման, հարկային հաշվետվությունների կազմման ն հանձնման հետ կապված անմիջական փաստացի գործունեությունը, իչ ծառայողական դիրքի ուժով ու «Հաշվապահական հաշվառման ն ֆինանսական հաշվետվության մասին» Ղազախարանի

Հանրապետության 28.02.2007թ. թիվ 234 օրենքին համապատասխան պարտավոր լինելով ապահովել վյալ ՍՊ ընկերության պահանջներին համապատասխանող հաշվառման համակարգի արեղծումը ն հաշվապահական հաշվառման

կազմակերպումի, խախտել է ֆինանսական հաշվետվության միջազգային ստանդարտների ն Ղազախստանի Հանրապետության՝ հաշվապահական

հաշվաման են ֆինանսական հաշվետվության Օ Օ-մասին օրենսդրության պահանջներն ու շահադիտական դրդումներից ելնելով հարկեր վճարելուց խուսափելու հանցավոր նպատակին հասնելու հաշվապահական հաշվառման ն ընկերության իրականացրած տնետեսական գործարքնեի հավաստի

տեղեկությունները թաքցնելու համալ, գործելով ուղղակի դիվավորությամի, բյուջե վճարման ենթակա՝ ԱԱՀ ն ԿԵՇ հարկային պարտավորությունները չվճարելու նպատակով, խախպտկլ է «Բյուջե հարկերի ն այլ պարտադիր վճարումների մասին» Ղազախատանի Հանրապետության օրենսգիքի՝ հարկային ծառայություն հավաստի տվյալներով հարկային հայտարարագրեր ներկայացնելու պարտավորեցնող պահանջները, գիտակցելով, որ կատարում է պետությանը վնաս պատճառող, քրեական օրենսգրքով պատժելի արարք, հաշիվ տալով իր գործողություններին, չցանկանալով օրենքով սահմանված կարգով վճարել հարկային գումարները, առանց աշխատանքների փատարացի իրականացման, ծառայությունների

13

մատուցման, օգվաւգործել է «Սոյուզ 7» ՍՊ ընկերության՝ «ԲՆ ՄԻԻԻՒՆՆ) | «Բարակատ Տեկս Խշ» ՍՊ ընկերության` «ԲՆՀ ՀԻՑ կեղծ (շինծու) նախնական հաշվապահական փաստաթղթերը, որոնց մեջ արտացոլված են եղել «Ժուզ Ժոլ» ՍՊ ընկերությանն անհրաժեշվ: ծառայությունները (աշխատանքները), որոնք «Սոյուզ 7» ՍՊ ընկերությունը ն «Բարակապտ Տեկս Խ2» ՍՊ ընկերությունն իրենց հերթին չեն մատուցել ն չեն իրականացրել «Ժուզ Ժոլ» ՍՊ ընկերության համար, սակայն դրանք անհրաժեշտ են եղել ԱԱՀի գումարների դիմաց անօրինական հաշվանցման ն կատարված ծախսերի ուռճացման համար: Օգտագործելով տվյալ փաստաթղթերը` հանցավոր նպատակին հասնելու համար Ա.Մակյանը «Ժուզ Ժոլ» ՍՊ ընկերության հաշվապահական փաստաթղթերում ն հարկային մարմին ներկայացված հաշվետվություններում մացրել Լէ ՍՊ ընկերության տնտեսական ն ֆինանսական գործունեության մասին ակնհայտ կեղծ տվյալներ` արտացոլելով «Ժուզ Ժոլ» ՍՊ ընկերության` ԱԱՀ-ով հաշվապահական հաշվառման ն հարկային հայտարարագրերում 2015 թվականի 2-րդ եռամսյակի համար` 2015թ. օգոստոսի 15-ի ԱԱՀ-ի հերթական հայտարարագրում ն 2015թ. հոկտեմբերի 6ի ԱԱՀի լրացուցիչ հայտարարագրում, ինչպես նան 2015թ. նոյեմբերի 9-ին հանձնված, 2015 թվականի 3-րդ եռամսյակի համար ներկայացված հայտարարագրում ն ԿԵՀՇ 2015 թվականի համար հարկային հաշվեպտվությունում՝ խուսափելով 2015 թվականի 23 եռամսյակների համար առանձնապես խոշոր չափի` 83.230.465 ՀՀ դրամին համարժեք 38.079.015 փենգե գումարի ԱԱՀ ն 2015 թվականի համար 77.815.559 ՀՀ դրամին համարժեք 54.548.707 փենգե զումարի ԿԵՀ պետական բյուջն վճարելուց:

Փաստացի, «Սոյուզ 7» ՍՊ ընկերությունը, ն «Բարակավտ. Տեկս Մշ» ՍՊ ընկերությունը ոչ մի ծառայություն «Ժուզ Ժոլ» ՍՊ ընկերությանը չեն մավտւցել (::»-:

9. Առաջին ատյանի դատարանի որոշման համաձայն` «(...) (Դատարանն արձանագրում է, որ ակնհայտ է, որ մեղադրյալ Ա.Մակյանի նկատմամը մեղադրական վերդիկտ կայացվելու դեպքում չի կարող նշանակվել Ղազախատանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքով նախատեսված պատժի վերին սահմանը շ Տե'ս վարույթի նյութեր, հատոր 31, թերթեր 119121:

14

գերազանցող պատիժ, քանի որ նրա նկատմամբ նշանակվող վերջնական պատիժը չի օկարող գերազանցել Ղազախարանի Հանրապետության քրեական

օրենադրությամի այդ արարքի համար նախատեսված պավժի վերին սահմանը:

Վերոգրյալից բացի, դատարանն արձանագրում է, որ Ա՛Մակյանին՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 290րդ հոդվածի 3րդ մասի 2րդ կարով մեղսագրվող հանցանքը, րազ բնույթի ն հանրության համար վտանգավորության աստիճանի, ՀՀ քրեական օրենսգրքով ծանր հանցագործություն է, իսկ դրան համապատասխանող՝ Ղազախստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի 245-րդ հոդվածի 2րդ մասի սանկցիայով նախատեսված՝ ազատազրկման ձնով պապտժի վերին սահմանի հաշվառմամը՝ միջին ծանրության հանցագործություն:

Միննույս ժամանակ, նկատի ունենալով որ ԱՄակյանի նկատմամը

նշանակվող վերջնական պատիժը չի կարող գերազանցել Ղազախարանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի 245-րդ հոդվածի 2րդ մասով նախատեսված պատժի վերին սահմանը, որն ավելի մեղմ է, քան ՀՀ օրենսդրությամբ սահմանված պատժաչափը, դատարանը գտնում է, որ Ա.Մակյանին՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 290-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2րդ կերով մեղսագրվող հանցանքի տեսակը (րստ բնութի ն հանրության համար վտանգավորություն աարիճանի) որոշելիս, պետք է հիմք ընդունե: Ղազախարանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի 245-րդ հոդվածի 2-րդ մասի սանկցիայով նախատեսված ազատազրկման ձնով պատժի վերին սահմանը: Հակառակ մեկնաբանության դեպքում կարող է առաջանալ մի իրավիճակ, երբ Արթուր Երջանիկի Մակյանի վերաբերյալ քրեական գործը Ղազախարանի

Հանրապետությունում քննվելու դեպքում վերջինիս համար ավելի բարենպատր պայմաններ կառաջան, Օ քան Հայաստանի Հանրապետությունում քննվելու դեպքում:

Վերոգրյալի հաշվառմամբ, նկատի ունենալով, որ Ա.Մակյանի քրեական պատասխանատվության հարցր լուծվում է Հայաստանի Հանրապետության տարածքում, դատարանը գտնում է, որ նրա նկատմամբ տարածվում է նան հանցանքի կատարման պահին գործող օրենքով ղեկավարվելու պահանջը:

(--)

15

Համադրելով քրեական օրենադրության նախկին ն ներկա

կանոնակարգումները՝ դատարանն արձանագրում է, որ հանցանք կափարած անձի վիճակն առավել ամբողջական բարելավող է մինչն 01Լ07.2022թ. գործող ՀՀ քրեական օրենսգիրքի 13-րդ հողվածը, հերնաբար՝ դատարանը գտնում է, որ մինչն 01.07.2022թ. կատարված հանցագործությունների նկատմամբ կիրառելի է այդ նորմը:

(--)

Համակարգային վերլուծության ենթարկելով Ղազախստանի

Հանրապետության ն Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքերը՝ դատարանն արձանագրում է, որ ինչպես Ղազախստանի Հանրապետության, այնպես էլ մինչն 0107.2022թ. գործող, ինչպես նան 05.05.202(թ. ընդունված ն 0107.2022թ. ուժի մեջ մրած ՀՀ քրեական օրենսգրքերով դիտավորյալ հանցագործությունների մասով նախատեսված են պատժի նույն ժամկետները, որոնք դրված են հանցագործությունը որպես միջին ծանրության դասակարգելու հիմքում: Մինչդեռ վաղեմության ժամկետների հաշվարկման առումով ՀՀ քրեական նոր օրենսգրքով նախատեսվել են ավելի երկար ժամկետներ: Ավելին՝ ՀՀ քրեական նոր օրենսգիրքը վաղեմության ժամկետի հաշվարկը նախատեսել է հանցանքն ավարտվելուն հաջորդող օրվանից: Այսինքն` վաղեմության ժամկետի հաշվարկը սկսվում է հանցանքն ավարվելուն հաջորդող օրվանից, ի տարբերություն նախկին իրավակարգավորման, որով, որպես վաղեմության ժամկետի սկիզբը, նշվում էր հանցանքն ավարտված համարելու օրը: ՀՀ քրեական նոր օրենսգրքով փոփոխվել է նան վաղեմության ժամկետի հաշվարկման ավարտի պահը: Մասնավորապես՝ ՀՀ քրեական նոր օրենսգրքով այն ավարտվում է անձի նկատմամբ քրեական հետապնդում հարուցելու մասին որոշում կայացնելով, ի փարբերություն նախկին իրավակարգավորման, որով, որպես վաղեմության ժամկետի ավարտ, նշվում էր դափավճոի օրինական ուժի մեջ մտնելու պահը: Այսինքն` տեղի է ունեցել անձի վիճակը վատթարացնող փոփոխություններ, հերնաբար` այղ փոփոխությունների տարածումը նախքան դրանց ընդունվելը ծագած իրավահարալրերությունների նկատմամբ անթույլատրելի է, քանի որ խախվում է անձի վիճակը վատթարացնող օրենքին հետադարձ ուժ չտալու օրենսդրական պահանջը:

16

Վերոգրյալի հաշվառմամբ դատարանը գտնում է, որ մինչն 0107.2022թ. միջին ծանրության հանցանք Նկատարած անձե ազատվում է քրեական

պատասխանաւտվությունից, եթե հանցանքն ավարտված համարելու օրվանից մինչն դատավճոի օրինական ուժի մեջ մտնելու պահն անցել է հինգ վարի:

(--)

Դատարանը, գործում առկա տվյալները ենթարկելով պատշաճ գնահամմեւն, իսկ գործի նյութերից բխող մյուս տվյալների հետ համադրված վերլուծության արդյունքում. արձանագրում է, որ մեղադրյալ Արթուր Մակյանին՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 290-րդ հոդվածի 3րդ մասի 2րդ կետով մեղսագրված արարքն ավարտվել է 2016 թվականին:

(--)

Միննույն ժամանակ դատարանն արձանագրում է, որ Կոարանայի մարզի Կռստանայ քաղաքի թիվ 2 դատարանի` 20.12.2017թ. որոշմամբ` Արթուր Երջանիկի Մակյանի նկատմամի հայտարարվել է հետախուզում նրա գտնվելու վայրը դատարանին ն դավաւվարության մասնակիցներին անհայտ լինելու հիմքով:

09.02.2018թ. Ա.Մակյանն ինքնակամ ներկայացել է ՀՀ ոստիկանության ՔՀԳՎ Էին վարչություն Այսինքն ԱՄակյանը ասյն գործով վարույթի ընթացքում քննությունից ընդհանուր առմեաւմը խուսափել է 1 ամիս 19 օր ժամկեվտվ:

Վերոգրյալի հաշվառմամբ հիմք ընդունելով մինչն 0Լ07.2022թ. գործող ՀՀ քրեական օրենսգրքի 13-րդ հոդվածի պահանջը` դատարանն արձանագրում է, որ Արթուր Մակյանին՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 290-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կերով մեղսագրված արարքի՝ որպես միջին ծանրության հանցանքի (Ղազախստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի 245-րդ հոդվածի 2-րդ մասի սանկցիայով նախատեսված՝ ազատազրկման ձնով պապտժի վերին սահմանի հաշվառմամի) համար մինչն 0107.2022թ. գործող ՀՀ քրեական օրենսգրքի 75-րդ հոդվածի Էին մասի 2-րդ կետով նախատեսված քրեական պատասխանաւտվության ենթարկելու հնգամյա ն դրան գումարած՝ քննությունից խուսափելու 1 ամիս 19-օրյա ժամկետը լրանալու օրվա (եթե նույնիսկ որպես արարքի ավարտման պահ հիմք ընդունել առավելագույն ժամկետը՝ 3112.2016թ.)՝ 2022թ. փեվվվարի 19-ի դրությամբ վաղեմության ժամկետների ընթացքն ընդհատված չի եղել:

17

Այսպիսով՝ սույն գործի փաստական հանգամանքները գնահավտելով ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի որոշումներում արտահայտված իրավական

դիրքորոշումների լույսի ներքո՝ դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալ Արթուր Մակյանին՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 290-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով քրեական պատասխանատվությաւն ենթարկելու վաղեմության ժամկերն անցել է ն վերջինս չի առարկել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 12-րդ հոդվածի Լին մասի 12րդ կետում նշված հիմքով քրեական հետապնդման դադարեցման դեմ:

Միննույն ժամանակ նկատի ունենալով, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 315-րդ հոդվածի Լին մասի համաձայն` ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 12րդ հոդվածի Լին մասի 314րդ կետերով նախատեսված որեէ հանգամանքի առկայության դեպքում, երբ դա հնարավոր է առանց ապացույցների հետազոտման, դատարանը որոշում է կայացնում քրեական հետապնդումը դադարեցնելու ն վարույթը կարճելու մասին՝ դատարանը գտնում է, որ Արթուր Երջանիկի Մակյանի նկատմամբ ՀՀ քրնական օրենսգրքի 290-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2րդ կետով քրեական հետապնդումը պետք է դաղարեցնել՝ քրեական պատասխանաւտվությաւն ենթարկելու վաղեմությաւն ժամկետն անցնելու հիմքով, ն թիվ ԵԴ/1767/01/22 (նախաքննական համարը` 173900121000073) վարույթ, կարճել (--»::

10. Վերաքննիչ դատարանը համաձայնվելով Առաջին ատյանի դատարանի հետնությունների հետ, արձանագրել է հետնյալը. «(.) Անդրադառնալով Բոռղոքարերի փաատրարկին առ այն, որ դատարանը Ա.Մակյանին մեղսագրվող ծանր հանցագործությունը դիտարկել է որպես միջին ծանրության ն կիրառելով միջին ծանրության հանցագործության կատարման համար վաղեմության կիրառմամբ քրեական պատասխանատվությունից ազատելու ՀՀ քրեական նախկին օրենսգրքի 75-րդ հոդվածով սահմանված նորմերը, վերջինիս անհիմն կերպով ազատել է քրեական պատասխանատվությունից, Վերաքննիչ դատարանն ընդգծում է, որ նման մեկնաբանության դեպքում կարող է առաջանալ մի իրավիճակ, երբ Արթուր Երջանիկի Մակյանի վերաբերյալ քրեական գործը 3Տե՛ս վարույթի նյութեր, հատոր 32-րդ, թերթեր 59-67:

18

Ղազախստանի Հանրապետությունում քննվելու դեպքում վերջինիս համար ավելի բարենպաստ պայմաններ կառաջան, քան Հայաստաւնի Հանրապետությունում: քննվելու դեպքում:

Քննության առարկա դարձնելով Բողոքարերի փաստարկն առ այն, որ Առաջին ատյանի դատարանը, խախտելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի նորմերի պահանջները, իր որոշմամբ անդրադարձ չի կատարել գույքային հայցի լուծման հարցին ինչը պարտավոր էր կատարել, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ նախնական դապտալառմների ժաւմանակ, քննության առնելով ն լուծելով քրեական հետապնդումը դադարեցնելու ն վարույթը կարճելու վերաբերյալ միջնորդությունը ն չանդրադառնալով գույքային հայցին, Առաջին ատյանը դատական սխալ թույլ չի տվել: Այսպես, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 162-րդ հոդվածի 2րդ մասի համաձայն՝ արդարացման դատավճիռ կայացնելու քրեական հետապնդումը դադարեցնելու կամ վարույթը կարճելու դեպքում, ելնելով հայցի ապացուցվածությունից, դատարանն իրավասու է հայցը լրիվ կամ մասնակի բավարարելու: Վերաքննիչ դատարանի գնահատմամբ` սույն գործի քննության ժամանակ Առաջին ատյանի դատարանը, օրենսդրորեն սահմանված հաջորդականությամբ քննարկելով քրեական հետապնդումը դադարեցնելու կամ վարույթը կարճելու հարցը, գույքային հայցի հեւր կապված հարցերը քննության առարկա չի դարձրել, որպիսի, պայմաններում հայցի ապացուցվածության կամ հակառակի վերարերյալ դիրքորոշում չէր կարող արտահայտել ն դրանով պայմանավորված` լուծել հայցը լրիվ կամ մասնակի բավարարելու հարցը: Միննույն ժամանակ, Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում: է, որ նման իրավիճակներում, երբ նախնական դաղտալսումների ժամանակ քրեական հետապնդումը դադարեցնելու կամ վարույթը կարճելու հարցը քննարկվում ն լուծվում է գույքային հայցի հետ կապված հարցերից առաջ, օրենսդիրը հնարավորություն է ընձեռնում առանց լուծման թողնված գույքային հայցը հետագայում քաղաքացիական դատաւվարության կարգով հարուցել:

Վերոշարադրյալի հաշվառմամբ` Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ վերաքննիչ բողոքի հիմքերի ն հիմնավորումների սահմաններում Առաջին ատյանի

19

դատարունի բողոքարկված դատական ակտր բեկանելու ն Բողոքարբրերի վերաքննիչ բողոքը բավարարելու իրավաչափ հիմքեր չկան (..-»':

Վճռաբեկ դատարանի հիմնավորումները ն եզրահանգումը.

11. Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ սույն գործով վճռաբեկ բողոքը վարույթ ընդունելը պայմանավորված է իրավունքի զարգացման գործառույթի իրացմամբ: Այս առումով Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ քրեական օրենքով նախատեսված արարք Հայաստանի Հանրապետության տարածքից դուրս կատարելու դեպքում քրեական օրենքի գործողության վերաբերյալ առկա է իրավունքի զարգացման խնդիր: Ուստի, Վճռաբեկ դատարանն անհրաժեշտ է համարում արտահայտել|լրլ39իրավական դիրքորոշումներ, որոնք ուղղորդող նշանակություն կունենան նման գործերով դատական պրակտիկայի ճիշտ ձնավորման համար:

12. Սույն վարույթով Վճռաբեկ դատարանի առջն բարձրացված իրավական հարցը հետնյալն է. իրավաչափ է արդյոք ստորադաս դատարանների հետնությունը ԱՆՄակյանին քրեական պատասխանատվության ենթարկելու վաղեմության ժամկետն անցած լինելու հիմքով քրեական

պատասխանատվությունից ազատելու վերաբերյալ:

3. «Քաղաքացիական, ընտանեկան ն քրեական գործերով իրավական օգնության ն իրավական հարաբերությունների մասին» Քիշննի կոնվենցիայի (այսուհետ՝ նան Քիշննի կոնվենցիա) 91-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Յուրաքանչյուր Պայմանավորվող կողմ պարտավորվում է, մյուս Պայմանավորվող կողմի հանձնարարությամի, Պայմանավորվող կողմի օրենադրության համապավաւսխան, քրեական հերապնդում իրականացնե, իր այն քաղաքացիների նկատմամբ, ովքեր կասկածվում, մեղադրվում են հայցող Պայմանավորվող կողմի տարածքում հանցագործություններ կատարելու մեջ:

(-:)

Հ Տե՛ս վարույթի նյութեր, հատոր 33, թերթեր 77-83:

20

3. Հայցվող Պայմանավորվող կողմում քրեական հետապնդումը կարող է իրականացվել` պայմանով, որ արարքը քրեորեն պավժելի է համարվում նան այդ Պայմանավորվող կողմում:

Կատարած հանցագործության համար դատապարտելու դեպքում նշանակվող պատիժը չի կարող ավելի խիար լինել, քան այն պատիժն է, որը նախատեսված է հայցող Պայմանավորվող կողմից օրենադրությամի (...)»:

ՀՀ նախկին քրեական օրենսգրքի 15-րդ հոդվածի Լին մասի համաձայն՝ «Հայաստանի Հանրապետության տարածքից դուրս հանցանքը կատարած Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացիներ, ինչպես նան Հայաստանի Հանրապետությունում մշտապես բնակվող, քաղաքացիություն չունեցող անձինք ենթակա են քրեական պատասխանավտվության Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքով եթե նրանց կավփարած արարքը ճանաչված է հանցագործություն դրա կատարման վայրի պետության օրենսդրությամբ, ն եթե երանք չեն դատապարտվել այլ պետությունում: Նշված անձանց դատապարտելիս պատիժը չի կարող գերազանցել օտարերկրյա այն պետության օրենքով նախատեսված պատժի վերին սահմանը, որի փարածքում կատարվել է հանցանքը»:

ՀՀ նախկին քրեական օրենսգրքի 205-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Հարկր, տուրքը կամ պարվադիր այլ վճարը խոշոր չափերով չվճարելու նպատակով՝

1) օրենքով սահմանված հաշվետվությունում, հաշվարկում, հայտարարագրում, կամ հարկման հիմք հանդիսացող` հարկի, տուրքը, պարտադիր այլ վճարը հաշվարկելու կամ վճարելու պարտավորություն առաջացնող պարտադիր այլ փատրաթղթում ակնհայտ կեղծ տվյալ մրցնելը կամ:

2) օրենքով սահմանված հաշվետվությունը, հաշվարկը, հայտարարագիրը կամ հարկման հիմք հանդիսացող՝ հարկը, մուրքը, պարտադիր այլ վճարը հաշվարկելու կամ վճարելու պարտավորություն առաջացնող պարտադիր այլ փաարաթուղթրը օրենքով սահմանված կարգով ն ժամկետներում չներկայացնելը՝

պավժվում: է տուգանքով՝ նվազագույն աշխատավարձի

երկուհազարապավտիկից երեքհազարապավիկի չափով կամ. ազավտազրկմեւմի՝ երկուսից հինգ փարի ժամկետով:

21

2. Նույն արարքը, որը կատարվել է առանձնապես խոշոր չափերով՝

պատժվում է ազատազիկմամի` հինգից փասր տարի ժամկեվտվ՝ գույքի բոնագրավմաւվի (...)»:

ՀՀ գործող քրեական օրենսգրքի 290րդ հոդվածի .համաձայն՝

«Լ Իրավարանական անձի ղեկավարի, անհատ ձեռնարկատիրոջ, ֆիզիկական անձի կամ պատասխանատու այլ անձի կողմից հարկերը, տուրքերը կամ այլ վճարները խոշոր չափերով չվճարելու նպատակով օրենադրությամի նախատեսված հաշվեվվությունը, հաշվարկը, հայտարարագիրը կամ հարկը, վարքը կամ այլ վճարը հաշվարկելու կամ վճարելու պարվաւվորություն առաջացնող պարտադիր այլ