Ստեփանյան — ԿԴ3/0001/11/12

«3-ը ՏՀՏ:

ՒՆ. ՅԱ Վ ԿԴՅ/0001/11/12

1/7 158 ԵՏ

ԱՋ

ՆՈՆ ՈԱ» «ԶԱՏ Մ.

Պ/ ՋԵՐ «Տ

ԱԱ

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ

ՎՃՌԱԲԵԿ ԴԱՏԱՐԱՆ

ՈՐՈՇՈՒՄ

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ

Կոտայքի մարզի ընդհանուր իրավասության

առաջին ատյանի դատարան,

նախագահող դատավոր՝ Մ.Մակյան

Հայաստանի Հանրապետության

վերաքննիչ քրեական դատարան,

նախագահող դատավոր՝ Ա.Պետրոսյան

1 սեպտեմբերի 2023 թվական ք.Երնան

ՃՇՇ Վճռաբեկ դատարանի քրեական պալատը (այսուհետ՝ Վճռաբեկ դտարան), նախագահությամբ՝ Հ.ԱՍԱՏՐՅԱՆԻ

մասնակցությամբ դատավորներ՝ Ս.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆԻ

Լ.ԹԱԴԵՎՈՍՅԱՆԻ

ԱՊՈՂՈՍՅԱՆԻ

Ս.ՕՀԱՆՅԱՆԻ

քարտուղարությամբ՝ ԱՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆԻ

մասնակցությամբ դատախազ՝ Տ.ՊՈՂՈՍՅԱՆԻ

տուժողի իրավահաջորդի ներկայացուցիչ՝ ՄԳՐԻԳՈՐՅԱՆԻ

դռնբաց դատական նիստում քննության առնելով ՀՀ գլխավոր դատախազի տեղակալ ԳԲաղդասարյանի բացառիկ վերանայման բողոքը՝

ՊԱՐԶԵՑ

Գործի դատավարական նախապատմությունը.

1 2010 թվականի հուլիսի 7-ին, Մագդալենա Գրիգորի Ստեփանյանի մահվան դեպքի առթիվ, ՀՀ ոստիկանության քննչական գլխավոր վարչության Կոտայքի մարզային քննչական վարչության Կոտայքի քննչական բաժանմունքում հարուցվել է թիվ 20113010 քրեական գործը՝ 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 130րդ հոդվածի 2րդ մասով նախատեսված

հանցագործության հատկանիշներով:

Նախաքննության մարմնի՝ 2010 թվականի հուլիսի 2Լի որոշմամբ Գրիգոր Հրանտի Ստեփանյանը ճանաչվել է տուժողի իրավահաջորդ:

Նախաքննության մարմնի՝ 2011 թվականի մարտի 4-ի որոշմամբ թիվ 20113010 քրեական գործով վարույթը կարճվել է ու ՀԱֆյանի, ԱՄեհրաբյանի ն Ռ.Վարդանյանի նկատմամբ քրեական հետապնդում չի իրականացվել:

ԼԼ Կոտայքի մարզի ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի՝ 2011 թվականի հունիսի 15ի որոշմամբ դիմող Գրիգոր Ստեփանյանի բողոքը բավարարվել է, վարույթն իրականացնող մարմինը պարտավորեցվել է վերացնել դիմողի իրավունքների խախտումը:

12. Նախաքննության մարմնի՝ 2011 թվականի սեպտեմբերի 27-ի որոշմամբ քրեական գործով վարույթը վերսկսվել է:

Նախաքննության մարմնի՝ 2011 թվականի դեկտեմբերի 26-ի որոշմամբ թիվ 20113010 քրեական գործով վարույթը կարճվել է, ու Հ.Աֆյանի, Ա.Մեհրաբյանի ն Ռ.Վարդանյանի նկատմամբ քրեական հետապնդում չի իրականացվել:

2. Նախաքննության մարմնի հիշյալ եզրափակիչ դատավարական ակտի դեմ դիմող Գ.Ստեփանյանի բողոքը Կոտայքի մարզի ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի (այսուհետ՝ նան Առաջին ատյանի դատարան:՝ 2012 թվականի մարտի 14-ի որոշմամբ մերժվել է:

3 ՃՇՇ վերաքննիչ քրեական դատարանի (այսուհետ` նան Վերաքննիչ դատարան|՝ 2012 թվականի մայիսի 16-ի որոշմամբ դիմողի բողոքը մերժվել է,

3

Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2012 թվականի մարտի 14ի որոշումը թողնվել անփոփոխ:

4. Վերաքննիչ դատարանի վերոնշյալ որոշման դեմ դիմող Գ.Ստեփանյանի վճռաբեկ բողոքը Վճռաբեկ դատարանի՝ 2012 թվականի հուլիսի 14-ի որոշմամբ վերադարձվել է:

5. Գ.ՆՍտեփանյանի՝ գանգատի հիման վրա, Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանը (այսուհետ՝ նան Եվրոպական դատարան), հանդես գալով Կոմիտեի կազմով, Ստեփանյանն ընդդեմ Հայաստանի գործով 2023 թվականի հունվարի 24-ին վճիռ է կայացրել, որով ճանաչել է «Մարդու իրավունքների ն հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին եվրոպական

կոնվենցիայի (այսուհետ` նան Եվրոպական կոնվենցիա) 2-րդ հոդվածի դատավարական դրույթների մասով խախտման փաստը:

6. Որպես նոր հանգամանք վկայակոչելով Սլեփանյանն ընդդեմ Հայասվաւնի գործով վճիռը՝ ՀՀ գլխավոր դատախազի տեղակալ Գ.Բաղդասարյանը բացառիկ վերանայման բողոք է ներկայացրել Վճռաբեկ դատարան:

Վճոաբեկ դատարանի՝ 2023 թվականի հուլիսի 17-ի որոշմամբ հարուցվել է Վճռաբեկ դատարանի՝ 2012 թվականի հուլիսի 14-ի որոշման բացառիկ վերանայման վարութ նե սահմանվել է դատական վարույթի իրականացման բանավոր ընթացակարգ:

Բացառիկ վերանայման բողոքի հիմքերը, փաստարկները ն պահանջը.

Վճռաբեկ բողոքը քննվում է հետնյալ հիմքի սահմաններում՝ ներքոհիշյալ փաստարկներով.

7. Բողոքաբերի պնդմամբ՝ Եվրոպական դատարանի կողմից 2023 թվականի հունվարի 24-ին Ստեփանյանն ընդդեմ Հայաարաւնի գործով կայացված վճիռը նոր հանգամանք է Վճռաբեկ դատարանի` 2012 թվականի հուլիսի 14-ի որոշումը վերանայելու համար:

Միննույն ժամանակ, բողոքի հեղինակը, հաշվի առնելով Եվրոպական դատարանի հիշյալ վճռով արձանագրված խախտման բնույթը, մեջբերելով այդ կապակցությամբ Եվրոպական դատարանի հիմնավորումները, եզրահանգել է, որ

4

թույլ տրված՝ Եվրոպական կոնվենցիայի 2-րդ հոդվածի դատավարական դրույթների մասով խախտումը վերացնելու համարժեք միջոցը պատշաճ իրավաան ընթացակարգի շրջանակներում Մ.Ստեփանյանի մահվան

հանգամանքների ուսումնասիրությունն է:

8 Վերոշարադրյալի հիման վրա, ՀՀ գլխավոր դատախազի տեղակալ Գ.Բաղդասարյանը խնդրել է նոր հանգամանքի հիմքով վերանայել Վճռաբեկ դատարանի՝ 2012 թվականի հուլիսի 14-ի որոշումը, վերանայման արդյունքում բեկանել Կոտայքի մարզի ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի՝ 2012 թվականի մարտի 14-ի որոշումը ն այն անփոփոխ թողնելու մասին ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի՝ 2012 թվականի մայիսի 16-ի որոշումն ու վարույթը փոխանցել Կոտայքի մարզի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարան:

Բացառիկ վերանայման բողոքի քննության համար էական նշանակություն ունեցող փաստական հանգամանքները.

9. Կոտայքի մարզի ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանը, մինչդատական վարույթի նկատմամբ դատական վերահսկողություն

իրականացնելիս, 2011 թվականի հունիսի 15-ի որոշմամբ արձանագրել է, որ վարույթն իրականացնող մարմնի` 2011 թվականի մարտի 4-ի որոշմամբ արված հետնությունները քրեական վարույթի ընթացքում հավաքված ապացույցների սխալ գնահատման արդյունք են':

10. Նախաքննության մարմնի` քրեական գործով վարույթը կարճելու ն քրեական հետապնդում չիրականացնելու մասին 2011 թվականի դեկտեմբերի 26-ի որոշման համաձայն՝ «(..) (Ջ/րնական գործի նախաքննությամբ հիմնավորվել է, որ «Աբովյան Բն» ՓԲԸի րժիշկ-օրդինավտի ՀԱֆյանի, րժիշկ-ոնանիմատոլոգ՝ ԱՄեհրաբյանի ն բուժքուր Ո՛Վարդանյանի կողմից հիվանդ Մազդալենա Ստեփանյանին բժշկական օգնություն ն սպասարկում ցուցաբերելիս, իրենց մասնագիտական ապարտականություննեըը կատարելիս թուլ են տվե (Տե'ս քրեական զործ, հատոր 1, թերթեր 190-195:

5

թերություններ ն բացթողումներ, չեն աարորոշվել Ս.Ստփեփանյանի մոփ ելած սրտային ն թոքային պաթոլոգիաները: ՄՍրեփանյանի իրական վիճակը գնահատելու վիճակին համապատասխան լիարժեք բուժօգնության ծավալի որոշման համար անհրաժեշտ էր կատարել մեզի ընդհանուր, կենսաքիմիական հետազուտություններ, էլեկտրոսրտագրությու, կրծքավանդակի 9 օրգաւնների ռենտգեն հետազովաաթյունե, ե ու ՍՄՍտեփանյանի րուժ օգնությունը նպատակահարմար էր իրականացնել վերակենդանացման բաժանմունքում, որը տվյալ դեպքում չի կատարվել, իսկ ինչ վերաբերում է «Աբովյանի Բե» ՓԲԸ-ի ինֆեկցիոն բաժանմունքի ինտենսիվ թերապիայի պալատում րուժ օգնություն կազմակերպելուն, ապա դա չի համարվում հակացուցված: Վերակենդանացմուն բաժանմունքում բուժ օգնություն, կազմակերպելու պարագայում հնարավոր է աճեին բարենպաստ ելքի շանսերը: Իսկ ինչ վերարերում է տվյալ հիվանդությունների պարագայում ՄՍտեփանյանին բուժելու ն կյանքը փրկելու բժիշկ Հ.Աֆյանի հնարավորություններին, Օ ` ապա պերք է նշել, որ նման հիվանդություններով փառապող նման վւարիքի ն պրեմորբիտ ֆոն ունեցող երեխաների մով, ինչպես նան ուշ հոսպիտալիզացիայի պարագայում (6 օր), ինչը տեղ է գտել տվյալ դեպքում, մահացությունը բարձր է: Այսինքն՝ նման դեպքերում նույնիսկ մասնագիտացված բաժանմունքում բուժումը ժամանակին, ճիշտ ն լրիվ ծավալով իրականացնելու պայմաններում անգամ հնարավոր :է րացառել անրարենպասվ ելքը:

Բացի այդ, հիմնավորվել է, որ «Աբովյան Բն» ՓԲԸ-ում. Ս.Ստեփանյանին ընդունելուց հերո ն վերակենդանացման ժամանակ բժիշկ ՀԱֆյանի ն ԱՄեխրաբյանի կողմից ձեռնարկված գործողությունները, բուժումը եղել են անհրաժեշտ ն բավարար ծավալով, ն որ նշված կարճ ժամանակահատվածում: իժիշկ ՀԱֆյանի կողմից չեն դիագնոզվել այն հիվանդությունների՝ դիֆուզ օջախային միոկարդիտը, կարդիոմիոցիտների ծանր դիարրոֆիան, լիմֆոցիրար կուրակումները, միոլիզիսի օջախները, հյուսվածքի արտահայտված այտուցը, ինտերատիցյալ թոքարորբի դեսկվամացիան, որոնք մահվան անմիջական պատճառի հեր կապ ունեն, ՕցՕՁՕԺապա դրանք զուր ապաթանավոմիական հետազոտության արդյունք են ն հնարավոր չէր կենդանության օրոք դրանք

6

ախտորոշելու: Մահվան պատճառ հանդիսացող սիրտ-անոթային

անբավարարության երնույթներր ՄՍտեփանյանի մոտ զարգացել են, ըստ հիվանդության պատմության թերթիկի նկարագրության, հիվանդության տերմինալ փուլում ն այդ ուղղությամը բուժ. անձնակազմի կողմից կատարված նշանակումները համապատասխան են եղել այդ վիճակին, սաատկայն միշտ չէ, որ նշված դեղամիջոցները, րուժ. միջոցառումները կարող են օգնել վիճակի կարգավորմանը:

Այսպիսով «Աբովյան ԲԿ» բուժաշխատողների կողմից թույլ չեն փրվել էական ոժշկական թերություններ կամ բացթողումներ ն դրանց ու Ստեփանյանի մահվան միջն պատճառահերնանքային կապ չկա:

Հեփնաբար, «Աբովյան ԲԿ» ՓԲԸ-ում ՄՍտեփանյանի հետազոտման, բուժ. օգնության կազմակերպման ն ցուցաբերման ընթացքում տեղ գտած վերը նշված թերությունների ն բացթողումների ու նրա մահվամ միջն անմիջական պատճառահետնանքային կապ չկա, ն որ «Աբովյան Բն»-ի աշխատակիցների կողմից Ս.Ստեփանյանին ցուցաբերված բուժօգնությունը եղել է նրա վիճակին համապատասխան ն բավարար ծավալով»:

1. Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2012 թվականի մարտի 14ի որոշման համաձայն` «(.) ԲԶ/ննիչի որոշումի վերացնելուց ն քրեական գործի քննությունը շարունակելուց հեվտ, քննիչ Մ Կիրակոսյանը տեղյակ է պահել վաժողի իրավահաջորդին նոլ, կրկնակի փորձաքննություն նշանակելու մեւսին, սաւկայն ինչպես նա, այնպես էլ նրա ներկայացուցիչն իրենց հուզող որնէ հարց, որն իրենց կարծիքով լույս կաիոնրը գործով ճշմարտության րացահայտման վրա, չեն առաջադրել, հետնաբար քննիչի կողմից առաջադրվել են 16 հարցե, որոնց վերաբերյալ արեաւնալով համապատաւախուն փորձաքննությաւն եզրակացությունը ն այն գնահատելով այլ ապացույցների համակցությամբ, վերջինս որոշում է կայացրել քրեական գործի վարույթը կարճելու մասին:

(Առաջին ափյանի դատարանն արձանագրում է, որ նախորդ կարճման որոշումը վերացվելուց հեվտ, քննիչը կատարել է հիշյալ որոշմամբ դատարանի կողմից որպես թերություն դիվարկված մի շարք դատավարական

2Տե'ս քրեական զործ, հատոր 1. թերթեր 260-271:

7

գործողություններ, որոնց արդյունքում, րատ (Առաջին ավզյանի դատարանի, չեն առաջացել բավարար հիմքեր ՀԱֆյանին քրեական պատասխանատվության ենթարկելու համար:

Ը)

(Առաջին ատյանի դատարանն արձանագրում է, որ րար էության, հաշվի առնելով նան ՀԱֆյանի կողմից թույլ տրված որոշակի գործողությունները / (ամ դրանց րացակայությունը/ փարձագիտական հանձնաժողովը հանգել է այն հեզության, որ «(..) նման դեպքերում նույնիսկ մասնագիտացված բաժանմունքում, բուժումի ժամանակին, ճիշտ ն լրիվ՝ ծավալով իրականացնելու պայմաններում: անգամ հնարավոր չէ բացառել անրարենպաավ ելքը: Հեփնարբար «Աբովյանի Բն» ՓԲՐ-ում Մ.Ստեփանյանի հետազոտման, բուժ օգնության կազմակերպման ն ցուցաբերման ընթացքում տեղ գտած վերը նշված թերությունների ն բացթողումների ու նրա մահվան միջն անմիջական պատփճառահետնանքային կապ չկա»:

Այլ կերպ վերը նշվածն (Առաջին ատյանի) դատարանին թույլ է վալիս հանգելու այն եզրակացության, որ ձեռք բերված ապացույցների պայմաններում: Կոտայքի քննչական բաժանմունքի ավազ քննիչ Մ. Կիրակոսյանի դազտաւվարական գործողություններն իրավաչափ են, ուսարի բավարար չեն բողոքում բերված հիմքերը թիվ 20115010 քրեական գործով քննիչ Մ Կիրակոսյանի 26.12.2011թ. կայացված քրեական գործով վարույթը կարճելու ն քրեական հետապնդում չիրականացնկյու մասին որոշումը վերացնելու համար»»:

12. Վերաքննիչ դատարանի որոշման համաձայն` «(.) Առաջին ատյանի դատարանը, որոշում կայացնելիս, դատավարական իրավունքի նորմերի պահանջների խախվումներ թույլ չի փվել, իսկ բողոքի հեղինակ Գ.Սրեփանյանի կողմից վկայակոչված իրավանորմերի պահանջների խախվումների վերաբերյալ փաստարկները գործի նյութերում իրենց հաստատումը չեն գտնում ն որ բողոքարկված գործողությունները կատարված են օրենքին համապատասխան: (.)»":

3Տե'ս նյութեր, թերթեր 10-14:

Հ Տե'ս նյութեր, թերթեր 17-25:

8

Վճոաբեկ դատարանի հիմնավորումները ն եգրահանգումը.

Լ Ներպերական դատական ակտերի վերանայումի.

3. Սույն գործով Վճռաբեկ դատարանի առջե բարձրացված առաջին իրավական հարցը հետնյալն է. արդյոք Ստեփանյանն ընդդեմ, Հայաարանի գործով Եվրոպական դատարանի՝ ուժի մեջ մտած վճռով Եվրոպական կոնվենցիայի 2-րդ հոդվածի դատավարական դրույթների մասով խախտում արձանագրելու փաստը հիմք է Վճռաբեկ դատարանի՝ 2012 թվականի հուլիսի 14-ի որոշումը վերանայելու համար:

14. ՀԸ քրեական դատավարության օրենսգրքի 352-րդ հոդվածի 6-րդ մասի համաձայն` «Բացառիկ վերանայումի կիրառվում է այն դեպքում, երը (-) նոր հանգամանքի (..) հիմքով բողոքարկվում է: սույն օրենսգրքի 40-րդ հողվածի 2-րդ մասով նախատեսված օրինական ուժի մեջ մտած դատական ակվտլ»:

ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 401-րդ հոդվածի համաձայն՝ «4. Բացառիկ վերանայման վարույթներն են՝

Սնոր հանգամանքներով վարույթը.

Ը.)

2. Բացառիկ վերանայման ենթակա են՝

Ը.)

2) մինչդատական ակտերի վիճարկման վարույթի շրջանակներում կայացված ն օրինական ուժի մեջ մտած այն դատական ակտը, որով հաարատվում է քրեական հետապնդում չհարուցելու կամ քրեական հետապնդումը դադարեցնելու իրավաչափությունը, (-.) կամ վարույթը կարճելու իրավաչափությունը.

3) առյն մասի (.) 2րդ կեվմվով| նախատեսված դատական ակտերի վերանայման արդյունքով վերաքննիչ կամ Վճռաբեկ դատարանի կայացրած ն օրինական ուժի մեջ մտած որոշումը»:

Նույն օրենսգրքի 403-րդ հոդվածի համաձայն՝ «մ. Նոր հանգամանքներով բողոք կարող է բերվել հերեյալ հիմքերով

Ը.)

5) Հայասատանի Հանրապետության մասնակցությամբ գործող միջազգային դատարանի ուժի մեջ մտած վճռով կամ որոշմամի հատրատվել է Հայաարանի

9

Հանրապետության միջազգային Օ-պայմանագրով նախատեսված իրավունքի խախտման փասմվ, (:.)»:

15. Մեջբերված նորմերի բովանդակությունից բխում է, որ նոր հանգամանքով դատական ակտի վերանայման հիմք է նան Հայաստանի Հանրապետության մասնակցությամբ գործող միջազգային դատարանի, այդ թվում՝ Եվրոպական դատարանի՝ ուժի մեջ մտած վճիռը, որով հիմնավորվել է անձի՝ Հայաստանի Հանրապետության միջազգային պայմանագրով նախատեսված իրավունքի խախտման փաստը»:

16. Ստեփանյանն ընդդեմ Հայաարանի գործով Եվրոպական դատարանը, Եվրոպական կոնվենցիայի 2-րդ հոդվածի վերաբերյալ նախկինում ձնավորած դիրքորոշումները կիրառե է սույւն գործ, փաստական հանգամանքների նկատմամբ.

Մասնավորապես Եվրոպական դատարանը Ատեփանյանն րնդդեմ

Հայաստանի 2023 թվականի հունվարի 24ի վճռով արձանագրել է. «(..) Դիմումատուն չի պնդում, որ իր դարեր մահր պատճառվել է դիտավորյալ: Այլ րան չեն վկայում նան գործին առեչվող փաստերը: Հետնաբար |ԼԵվրոպական կոնվենցիայի 2-րդ հոդվածով անպայմանորեն քրեաիրավական պաշփտապյանությաւն միջոց չի պահանջվում: Այնքանով, որքանով նման միջոց է տրամադրվել, ն դիմումավմուն օգվվել է դրանից, այդպիսի վարույթն ինքնին կարող էր բավարարել (Եվրոպական կոնվենցիայի) 2րդ հոդվածով սահմանված ընթացակարգային պարտավորությունը՝ արդյունավետ համարվելու դեպքում:

(Եվրոպական դատարանը նկատում է, որ Մ Ստեփանյանի մահվան փաստով հարուցված քրեական վարույթը երկու անգամ կարճվել է՝ րժշկական անփութության ն դիմումատուի երեխայի մահվան միջն պատճառահետնանքային կապի բացակայության հիմքով: Հաշվի առնելով Մարզային դատարանի այն Տ Տե՞ս, ոամոնջ ոամռոմ Վճռարեկ դատարանի` Գրիշա Վիրաբյանի գործով 2013 թվականի նոյեմբերի 28-ի թիվ ՎԲ-05/13, Ժիրայր Սեֆիլյանի գործով՝ 2014 թվականի մայիսի 31-ի թիվ ՎԲ-07/13, Բագրապ,, Արնիկ ն Նարինե Նալբանդյանների գործով՝ 2016 թվականի հունիսի 24-ի թիվ ՎԲ-06/15, Բագրատ ն Նարինե Նալբանդյանմերի գործով՝ 2016 թվականի հունիսի 24-ի թիվ ՎԲ-04/15, Արայիկ Զալյանի գործով՝ 2017 թվականի ապրիլի 12-ի թիվ ՎԲ-02/16, Հրաչյա. Մուրադյանի գործով` 2017 թվականի հունիսի 30-ի, Դավիթ Ավետիսյանի գործով՝ 2017 թվականի օգոստոսի 2-ի թիվ ՍԴ3/0088/01/09, Այիկ Մաթնոսյանի գործով 2018 թվականի հունիսի 15-ի թիվ ՎԲ-05/12 որոշումները:

10

եզրահանգումը, որ 201 թվականի հունիսի 15-ի որոշումն ընդունելուց առաջ գործի քննությունն արդյունավետ չի ելել՝ (Եվրոպական դատարանը կուսումնասիրի այդ որոշումից հետո իրականացված քննությունը:

Չնայած երկու փորձագիտական եզրակացությունների առկայությանը, որոնց հիմնավորվածությունը կասկածի տակ չի դրվել գործի ակզբնական քննության ընթացքում, ն որոնք որպես հիմնավոր ն ընդունելի ապացույցներ հիմք են ընդունվել Մարզային դատալաւնի կողմից 201 թվականի հունիսի 15-ի որոշումը կայացնելիս, քննիչը բժշկի պահանջով նշանակե է նս մեկ դատաբժշկական փորձաքննություն:

Թեն երրորդ փորձագիտական եզրակացությունը չի պարունակել որնէ նոր եզրահանգում, քրնական վարույթը կրկին դադարեցվել է նույն հիմքերով, ինչպես նախկինում, այն պարագայում, երբ, ինչպես նշել է Մարզային դատարանը, արդեն իսկ առկա էին բավարար ապացույցներ այն մասին, որ Հ.Ա-ն չի իրականացրել բոլոր անհրաժեշտ րժշկական հետազոտությունները, որի . արդյունքում դիմումաւտուխ երեխան համապատասխան ախտորոշում ն բուժում չի արաւցել:

Նկատի առնելով վերոնշյալը` (Եվրոպական դատարանը համարում է, որ քննության եզրահանգումները հիմնված չեն եղել բոլոր անհրաժեշտ տարրերի մանրամասն ն օբյեկտիվ վերլուծության վրա: Հետնաբար (Եվրոպական դատարանը եզրակացնում է, որ տվյալ գործով իրականացված քրեական վարույթը չի համապատասխանել (Եվրոպական կյոնվենցիայի 2Ձրդ ` հոդվածի ընթացակարգային պահանջներին:

Հաշվի առնելով վերոնշյալ եզրահանգումը՝ (Եվրոպական դատարանը պել է քննի, թե արդյոք դիմումատուին հասանելի են եղել մասնավորապեեն այլ քաղաքացիաիրավական կամ կարգապահական պաշտպանության միջոցներ, թե՝ ոչ:

Այնուամենայնիվ, Եվրոպական դատարանը նախորդ գործերից մեկով արդեն եզրակացրել է, որ Շայաարանի իրավական համակարգում առկա չեն արդյունավետ: քաղաքացիաիրավական կամ վարչաիրավական պաշվտայանության միջոցներ ենթադրյալ բժշկական անփութության վերաբերյալ բողոքների մասով:

11

Սույն գործում ոչինչ հիմք չի ծառայում, որ Եվրոպական դատարանը գաւ այլ եզրահանգման: Հետնաբրար Եվրոպական դատարանը գտնում է, որ

դիմումատուին հասանելի չի եղել բժշկաւկան անփութության վերաբերյալ իր հայցը ներկայացնելու ն այն բժշկական անփութության դիմաց հատուցում ստանալու հնարավորություն ընձեռող արդյունավետ ընթացակարգ, որի զոհն էր դարձել իր երեխան»»:

Արդյունքում Եվրոպական դատարանը եզրահանգել է, որ Ստեփանյանն ընդդեմ Հայաստանի գործով տեղի է ունեցել Եվրոպական կոնվենցիայի 2-րդ հոդվածի՝ դատավարական դրույթների մասով, խախտում:

17. Շաշվի առնելով նախորդ կետում ներկայացված փաստերը` Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ Ստեփանյանն ընդդեմ Հայաստանի գործով Եվրոպական դատարանի՝ ուժի մեջ մտած վճռով Եվրոպական կոնվենցիայի 2-րդ հոդվածի դատավարական դրույթների մասով խախտում արձանագրելու փաստը ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի՝ 2012 թվականի հուլիսի 14-ի որոշումը վերանայելու հիմք է:

Է. Ներպերական դատական ավփյանների կողմից կայացված ակտերի բեկանման ու վտփոխման հիմքերը.

18. Սույն գործով Վճռաբեկ դատարանի առջե բարձրացված երկրորդ իրավական հարցը հետնյալն է. արդյոք Ստեփանյանն ընդդեմ, Հայաարանի գործով Եվրոպական դատարանի` ուժի մեջ մտած վճռով արձանագրված՝ Եվրոպական կոնվենցիայի 2-րդ հոդվածի դատավարական դրույթների մասով խախտումը, հիմք է Գ.Ստեփանյանի բողոքի վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2012 թվականի մարտի 14-ի ն Վերաքննիչ դատարանի՝ 2012 թվականի մայիսի 16-ի որոշումները բեկանելու համար:

19. Եվրոպական կոնվենցիայի 46-րդ հոդվածի 1-ին կետի համաձայն՝ «Բարձր պայմանավորվող կողմերը պարտավորվում են կատարել Դատարանի վերջնական վճիոները ցանկացած գործի վերաբերյալ, որում նրանք կողմեր են»:

6 Տե'ս Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի՝ Սրեւիանյանն ընդդեմ Հայաարանի գործով 2023 թվականի հունվարի 24-ի վճիռը, գանգատ թիվ 12105/13, կետեր 17-24:

12

Սկոցցարին ն Ջունտան ընդդեմ Իտալիայի գործով Եվրոպական դատարանն իրավական դիրքորոշում է արտահայտել այն մասին, որ. «լ(..) վճիոր, որով Դատարանը խախտում է արձանագրու, պատասխանող պետության վրա իրավական պարտավորություն է դնում ոչ միայն շահագրգիռ անձանց վճարել արդարացի փոխհավտցման կարգով տրամադրվելիք գումարների, այլ նան Նախարարների կոմիտեի վերահսկողությամի ընտրել ընդհանուր ն/կամ անհրաժեշտության դեպքում անհատական միջոցներ, որոնք անհրաժեշտ է ձեռնարկել ներպերական իրավական համակարգում՝ վերջ տալու համար Դատարանի արձանագրած խախտումներին նե հնարավորինս շտկելու դրանց հետնանքները: Բացի այդ, Նախարարների կոմիտեի վերահսկողությամբ պետություն ազատ է Կոնվենցիայի 46րդ հոդվածով արանձնած իր պարվտավորությունների կատարմուն միջոցների ընվրությաւն հարցում պայմանով, որ դրանք համատեղելի են Դատարանի վճոխ մեջ տեղ գտած եզրակացությունների հետ»՛:

Սելջուկը ն Ասկերն ընդդեմ Թուրքիայի գործով Եվրոպական դատարանը նշել է, որ. «Կռնվենցիայի խախտում արձանագրած Դատարանի վճռով պատասխանող պետության վրա պարտավորություն է դրվում դադարեցնել խախտումը ն դրա հետնանքների համար այնպիսի հատուցում տրամադրել, որ հնարավորինս վերականգնվի խախտումից առաջ առկա իրավիճակը (ո651անօ տ. կատու): Եթե Էօչանանօ0 տ. օտար գործնականում հնարավոր չէ, ապա պատասխանող պետությունն ազատ Լ վճիոր կամաւրելու միջոցների ընփրության հարցում (...)»7:

20. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 408-րդ հոդվածի համաճայն՝ «Լ. Բացառիկ վերանայման արդյունքով իրավասու դատարանն ամրողջությամը կամ մասնակի բեկանում է բողոքարկվող դատական ակտլի՝ վարույթը փոխանցելով համապատասխան արորադաս դատարան կամ դադարեցնելով քրեական

հետապնդումը, իսկ անհրաժեշվության դեպքում՝ նան կարճելով վարույթը: 7 Տես Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի` 50602201 «ոմ Օատմո ս. Առէչ գործով 2000 թվականի հուլիսի 13-ի վճիռը, գանգատներ թիվ 39221/98 ն 41963/98, կետեր 249-250: Ց Տես Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի՝ Տօքում զում 45ի6- . 1աղեշ, գործով 1998 թվականի ապրիլի 24-ի վճիռը, գանգատներ թիվ 23184794 ն 23185/94, կետ 125:

13

2Լ Դատական ակտի վերաբացումը կամ գործի նոր քննությունը՝ որպես մինչն իրավախախտումը գոյություն ունեցած վիճակը վերականգնելու անհատական միջոց, նախատեսված է նան Եվրոպայի խորհրդի նախարարների կոմիտեի՝ Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի վճիռների հիման վրա ներպետական մակարդակում որոշ գործերի վերաքննության կամ վերաբացման մասին 2000 թվականի հունվարի 19ի հանձնարարականում, որին ՀՀ Սահմանադրական դատարանը 2013 թվականի մայիսի 31-ի ՍԴՈ-1099 որոշման մեջ նս հղում է կատարել:

Վերոնշյալ հանձնարարականի համաձայն` անհատական միջոցառումների ձեռնարկումն անհրաժեշտ է հետնյալ երկու պայմանների պարտադիր առկայության պարագայում, այն է՝ նյութական կամ դատավարական իրավունքի խախտումը պետք է իր բնույթով լինի այնպիսին, որ լուրջ կասկած հարուցի ներպետական մարմիններում բողոքարկման առարկա վարույթի ելքի արդյունքների կապակցությամբ ն դիմումատուն պետք է շարունակի կրել խնդրո առարկա ներպետական որոշման բացասական հետնանքները, որոնք բավարար չափով չեն վերականգնվում արդարացի փոխհատուցմամբ ն չեն կարող վերացվել այլ կերպ, քան դատական ակտի վերանայմամբ կամ գործի վերաբացմամբ:

22. Սույն գործի նյութերի ուսումնասիրությունից երնում է, որ դիմող Գ.Ստեփանյանի բողոքի վերաբերյալ բողոքարկվող դատական ակտերը վերաբերել են վեջինիս դստեր` Մ.Ստեփանյանի մահվան պատճառների ն հանգամանքների կապակցությամբ իրականացված քննության արդյունավետությանը:

Ստեփանյանն ընդդեմ Հայաարանի գործով Եվրոպական դատարանն

արձանագրել է Եվրոպական կոնվենցիայի 2-րդ հոդվածի խախտում ն փաստել, որ Մ.Ստեփանյանի մահվանը հանգեցրած իրադարձությունների կապակցությամբ քննությունը չի համապատասխանել Եվրոպական կոնվենցիայի հիշյալ հոդվածի դատավարական դրույթների պահանջներին: Եվրոպական դատարանն ընդգծել է, որ մահվանը հանգեցրած իրադարձությունների կապակցությամբ քննության եզրահանգումները հիմնված չեն եղել բոլոր անհրաժեշտ տարրերի մանրամասն ն օբյեկտիվ վերլուծության վրա:

14

23. Մեջբերված փաստական տվյալները գնահատելով սույն որոշման 19-21-րդ կետերում վկայակոչված իրավադրույթների ն արտահայտված իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո՝ Վճռաբեկ դատարանը փաստում է, որ Եվրոպական դատարանի Ստեփանյանն ընդդեմ Հայատրանի վճռով արձանագրված՝ Եվրոպական կոնվենցիայի 2-րդ հոդվածի խախտման (դատավարական դրույթների մասով) բացասական հետնանքները սույն բողոքի քննության պահի դրությամբ դիմումատուն շարունակում է կրել, ինչը միայն վճռով որպես արդար փոխհատուցում սահմանած գումարի վճարմամբ չի կարող շտկվել, ուստի, տվյալ դեպքում «7շտճաանօ տ. մճտաո» հնարավորինս ապահովելու տեսանկյունից, անհրաժշտ է դիմող Գ.Ստեփանյանի բողոքի վերաբերյալ՝։ ստորադաս դատարանների դատական ակտերը բեկանել: Միննույն ժամանակ, հաշվի առնելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 408-րդ հոդվածի

իրավակարգավորումները, Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ տվյալ դեպքում արձանագրված խախտումը վերացնելու անհրաժեշտ համարժեք միջոց կիրառելու սպատակով վարույթը պետք է փոխանցել Կոտայքի մարզի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարան:

24. Հիմք ընդունելով վերոշարադրյալը՝ Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ Վճռաբեկ դատարանի՝ 2012 թվականի հուլիսի 14ի որոշման վերանայման արդյունքում Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2012 թվականի մարտի 14ի ն Վերաքննիչ դատարանի՝ 2012 թվականի մայիսի 16-ի դատական ակտերը պետք է բեկանել ու վարույթը փոխանցել Կոտայքի մարզի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարան` Ստեփանյանն ընդդեմ Հայատանի գործով Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի՝ 2023 թվականի հունվարի 24-ի վճիռվ արձանագրված` դիմողի դստեր ` Մագդալենա Ստեփանյանի մահվան պատճառների ն հանգամանքների կապակցությամբ իրականացված քննության ընթացքում թուլ տրված արդյունավետ քննություն իրականացնելու դատավարական պահանջի խախտումը վերացնելու անհրաժեշտ համարժեք միջոցը կիրառելու նպատակով:

Ելնելով վերոգրյալից ն ղեկավարվելով Հայաստանի Հանրապետության Սահմանադրության 162-րդ, 163-րդ, 17-րդ հոդվածներով, «Հայաստանի

15

Հանրապետության դատական օրենսգիրք» Հայաստանի Հանրապետության սահմանադրական օրենքի 1-րդ հոդվածով, Հայաստանի Հանրապետության քրեական դատավարության օրենսգրքի 28-րդ, 3Լրդ, 33-րդ, 34-րդ, 264-րդ, 281-րդ, 352-րդ, 361րդ, 362-րդ, 363-րդ, 401403րդ ն 408-րդ հոդվածներով` Վճռաբեկ դատարանը

ՈՐՈՇԵՑ

1. Վճռաբեկ բողոքը բավարարել: ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի՝ 2012 թվականի հուլիսի 14-ի որոշումը նոր հանգամանքի հիմքով վերանայել:

2. Բացառիկ վերանայման արդյունքում դիմող Գրիգոր Ստեփանյանի բողոքի վերաբերյալ Կոտայքի մարզի ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի՝ 2012 թվականի մարտի 14-ի որոշումը ն այն անփոփոխ թողնելու մասին ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի՝ 2012 թվականի մայիսի 16-ի որոշումը բեկանել ն վարույթը փոխանցել Կոտայքի մարզի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարան:

3. Որոշումն օրինական ուժի մեջ է մտնում հրապարակման պահից:

՞Նախագահող՝ Հ.ԱՍԱՏՐՅԱՆ

Դատավորներ՝ Ս.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆ

Լ.ԹԱԴԵՎՈՍՅԱՆ

Ա.ՊՈՂՈՍՅԱՆ

ՕՏ ,:Ս.ՕՇԱՆՅԱ