Խալաֆյան — ԿԴ/0078/01/10

ԿԴ/0078/01/10

«ՅԱՏ 272

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ

ՎՃՌԱԲԵԿ ԴԱՏԱՐԱՆ

ՈՐՈՇՈՒՄ

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ

ՀՀ վճռաբեկ դատարանի հակակոռուպցիոն պալատի կոռուպցիոն

հանցագործությունների քննության դատական կազմը (այսուհետ նան՝ Վճռաբեկ դատարան),

նախազահությամբ՝ Ե.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆԻ

մասնակցությամբ դատավորներ՝ Ա.ԿՐԿՅԱՇԱՐՅԱՆԻ

ԴՎԵՔԻԼՅԱՆԻ

քարտուղարությամբ՝ Է.ՓԻԼԱՖՅԱՆԻ

2024 թվականի ապրիլի 16-ին ք. Երնանում

դռնբաց դատական նիստում քննության առնելով թիվ ԿԴ/0078/01/10 գործով ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի քրեական պալատի՝ 2011 թվականի օգոստոսի 18-ի որոշման դեմ տուժող Վահան Խալաֆյանի իրավահաջորդների ներկայացուցիչ Ա.Զեյնալյանի ն ՀՀ գլխավոր դատախազի տեղակալ Ա.Պողոսյանի նոր հանգամանքի հիմքով բերված վճռաբեկ բողոքները,

ՊԱՐԶԵՑ

Վարույթի դատավարական նախապատմությունը.

Լ 2010 թվականի ապրիլի 13-ին ՀՀ ոստիկանության ՔԳՎ Կոտայքի մարզի քննչական բաժնում 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի (այսուհետ նան՝ ՀՀ քրեական օրենսգիրք) 110-րդ հոդվածի 1Լին մասով հարուցվել է քրեական գործ:

2

Քրեական գործի նախաքննությունը շարունակվել է ՀՀ հատուկ քննչական ծառայությունում:

2010 թվականի ապրիլի 29-ին նախաքննական մարմնի կողմից որոշում է կայացվել Աշոտ Հարությունյանին՝ որպես մեղադրյալ ներգրավելու մասին, ն նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 309-րդ հոդվածի 3-րդ մասով:

2010 թվականի մայիսի 21-ին նախաքննական մարմնի կողմից որոշում է կայացվել Մորես Հայրապետյանին որպես մեղադրյալ ներգրավելու մասին, ն նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 308-րդ հոդվածի 1-ին մասով:

2010 թվականի հունիսի 2-ին նախաքննական մարմնի կողմից որոշում է կայացվել Գարիկ Դավթյանին ն Գագիկ Ղազարյանին որպես մեղադրյալ ներգրավելու մասին ն նրանց մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 308-րդ հոդվածի Լին մասով:

2010 թվականի հունիսի 21-ին քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է ՀՇ Կոտայքի մարզի ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան (այսուհետ՝ նան Առաջին ատյանի դատարան):

2. Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2010 թվականի նոյեմբերի 29-ի դատավճռով Ա.Հարությունյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 309-րդ հոդվածի 3-րդ մասով նախատեսված հանցագործության կատարման մեջ ն նրա նկատմամբ պատիժ է նշանակվել ազատազրկում 8 (ութ) տարի ժամկետով պետական ն տեղական ինքնակառավարման մարմիններում ու կազմակերպություններում պատասխանատու պաշտոններ զբաղեցնելու իրավունքից զրկելով 2 (երկու) տարի ժամկետով:

Մ.Հայրապետյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 308-րդ հոդվածի Լին մասով նախատեսված հանցագործության կատարման մեջ ն նրա նկատմամբ պատիժ է նշանակվել ազատազրկում՝ 2 (երկու) տարի ժամկետով:

ՀԸ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կարգով վերջինիս նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չի կիրառվել ն սահմանվել է փորձաշրջան 2 (երկու) տարի ժամկետով:

Գ.Դավթյանը ն Գ.Ղազարյանը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 308-րդ հոդվածի 1-ին մասով արդարացվել են ն ճանաչվել անմեղ:

3. Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2010 թվականի նոյեմբերի 29-ի դատավճռի դեմ վերաքննիչ բողոքներ են բերել մեղադրողներ Հ.Հարությունանը ն ԿԵՓիլոյանը,

3

ամբաստանյալ Ա.Հարությունյանը, վերջինիս պաշտպան Ս.Սաֆարյանը, ամբաստանյալ Մ.Հայրապետյանը, տուժողի իրավահաջորդի ներկայացուցիչ Ա.Զեյնալյանը:

ՃՇ վերաքննիչ քրեական դատարանի (այսուհետ նան՝ Վերաքննիչ դատարան) 2011 թվականի հունիսի 15ի որոշմամբ մեղադրողներ Կ.Փիլոյանի ն Հ.Հարությունյանի, տուժողի իրավահաջորդ Հ.Խալաֆյանի ներկայացուցիչ Ա. Զեյնալյանի, ամբաստանյալ Ա.Հարությունյանի, վերջինիս պաշտպան Ս.Սաֆարյանի, ամբաստանյալ Մ.Հայրապետյանի վերաքննիչ բողոքները մերժվել են ն Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2010 թվականի նոյեմբերի 29-ի դատավճիռը Ա.Հարությունյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 309-րդ հոդվածիի 3-րդ մասով, Մ.Հայրապետյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 308րդ հոդվածի Լին մասով մեղավոր ճանաչելու ն ամբաստանյալներ Գ.Դավթյանին ն Գ.Ղազարյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 308-րդ հոդվածի 1-ին մասով մեղսագրված հանցանքում անմեղ ճանաչելու ն արդարացնելու մասով՝ թողնվել է օրինական ուժի մեջ:

Միննույն ժամանակ ամբաստանյալ Մ.Հայրապետյանի միջնորդությունը բավարարվել է, ն Հայաստանի Հանրապետության անկախության հռչակման 20-րդ տարեդարձի կապակցությամբ համաներում հայտարարելու մասին ՀՀ Ազգային Ժողովի 2011 թվականի մայիսի 26-ի որոշման 1-ին կետի 2-րդ ենթակետի կիրառմամբ Մ.Հայրապետյանը ազատվել է պատժից:

Բացի այդ, Հայաստանի Հանրապետության անկախության հռչակման 20-րդ տարեդարձի կապակցությամբ համաներում հայտարարելու մասին ՀՀ Ազգային Ժողովի 2011 թվականի մայիսի 26-ի որոշման 8-րդ կետի 3-րդ ենթակետի կիրառմամբ ամբաստանյալ ԱՀարությունյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 309-րդ հոդվածի 3-րդ մասով նշանակված հիմնական պատժի՝ չկրած մասը կրճատվել է 1/3-ով (մեկ երրորդով):

3. Վերաքննիչ դատարանի վերոգրյալ որոշման դեմ մեղադրողներ Կ.Փիլոյանի ն Հ.Հարությունյանի, տուժողի իրավահաջորդի ներկայացուցիչ Ա.Զեյնալյանի, ամբաստանյալ Ա.Հարությունյանի ն նրա պաշտպան Ս.Սաֆարյանի կողմից բերված վճռաբեկ բողոքները, ՀՀ վճռաբեկ դատարանի քրեական պալատի՝ 2011 թվականի օգոստոսի 18-ի թիվ ԿԴ/0078/01/10 որոշմամբ, վերադարձվել են:

4. Տուժող Վ.Խալաֆյանի իրավահաջորդ Հ.Խալաֆյանի, ինչպես նան տուժողի մոր՝ Անահիտ Վարդանյանի, եղբոր` Վարդան Խալաֆյանի ն քրոջ՝ Անի Խալաֆյանի

4

ներկայացուցիչ Ա.Զեյնալյանի կողմից ընդդեմ Հայաստանի Հանրապետության 2011 թվականի դեկտեմբերի 14ին Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարան (այսուհետ նան՝ Եվրոպական դատարան) ներկայացված գանգատի (գանգատ թիվ 2265/12) քննության արդյունքում Եվրոպական դատարանը 2022 թվականի նոյեմբերի 8-ին կայացրել է «Վարդանյանը ն Խալաֆյանն ընդդեմ Հայասպտոաւնի» գործով վճիռը, որն ուժի մեջ է մտել 2023 թվականի փետրվարի 9-ին:

«Վարդանյանը ն Խալաֆյանն ընդդեմ Հայաստանի» գործով կայացված վճռով Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանն արձանագրել է Մարդու իրավունքերի եվրոպական կոնվենցիայի (այսուհետ` նան Եվրոպական կոնվենցիա) 2-րդ ն 3րդ հոդվածների նյութաիրավական ն ընթացակարգային հայեցակետերի խախտումներ:

5. Որպես նոր հանգամանք վկայակոչելով «Վարդանյանը ն Խալաֆյանն ընդդեմ Հայաստանի» գործով վճիոըր՝ տուժող Վահան Խալաֆյանի իրավահաջորդների ներկայացուցիչ Ա.Զեյնալյանը ն ՀՀ գլխավոր դատախազի տեղակալ Ա.Պողոսյանը ներկայացրել են բացառիկ վերանայման վճռաբեկ բողոքներ:

2023 թվական օգոստոսի 3-ին Վճռաբեկ դատարանը որոշում է կայացրել Վճռաբեկ դատարանի՝ 2011 թվականի օգոստոսի 18ի որոշման` նոր հանգամանքի հիմքով բացառիկ վերանայման վարույթ հարուցելու ն ՀՀ գլխավոր դատախազի տեղակալ Ա.Պողոսյանի բողոքի քննությունն Վճռաբեկ դատարանի՝ 2023 թվականի մայիսի 26-ի որոշմամբ հարուցված բացառիկ վարույթի հետ համատեղ իրականացնելու մասին:

Վճռաբեկ դատարանի՝ 2024 թվականի ապրիլի 3-ի որոշմամբ սահմանվել է վճռաբեկ բողոքների քննության բանավոր ընթացակարգ:

Վճոաբեկ բողոքների հիմքերը, հիմնավորումները ն պահանջը.

Վճռաբեկ բողոքները քննվում են հետնյալ հիմքերի սահմաններում՝ ներքոհիշյալ հիմնավորումներով.

6. Տուժող Վ.Խալաֆյանի իրավահաջորդների ներկայացուցիչ Ա.Զեյնալյանը, որպես նոր հանգամանք վկայակոչելով Եվրոպական դատարանի «Վարդանյանը ն Խալաֆյանն ընդդեմ Հայասվաւնի» գործով վճիռը, բողոք է ներկայացրել Վճռաբեկ դատարան՝ նշելով, որ 2011 թվականի հուլիսի 14-ին Վճռաբեկ դատարան ներկայացրած բողոքը «որակյալ» է եղել, իսկ ներպետական ատյանները դրանում բարձրացված խնդիրներին լուծում չեն տվել նե ի կատարումն Եվրոպական դատարանի

5

նախադեպային իրավունքի պետք է վերականգնեն՝ մինչն իրավունքի խախտումը եղած դրությունը: Այն է, ներպետական դատական ատյանը, տվյալ դեպքում` Վճռաբեկ դատարանը, պարտավոր է վարույթ ընդունել իրենց կողմից 2011 թվականի հուլիսի 14-ին ներկայացված վճռաբեկ բողոքը ն ըստ էության քննել՝ ընդունելով այն իրողությունը, որ դրանում բերված փաստարկների ճշմարտացիություն, Օ՝հաստատված են բարձր հեղինակություն ունեցող ատյանի կողմից ն միննույն ժամանակ պարտադիր են կատարման համար:

Շիմք ընդունելով վերոգրյալը՝ բողոքաբերը խնդրել է վերանայել ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի քրեական պալատի՝ 2011 թվականի օգոստոսի 18-ի որոշումը ն վարույթ ընդունել տուժողի իրավահաջորդ Հմայակ Խալաֆյանի անունից 2011 թվականի հուլիսի 14-ին ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի քրեական պալատին ուղղված վճռաբեկ բողոքը:

7. ՇԸ գլխավոր դատախազի տեղակալ Ա.Պողոսյանը որպես նոր հանգամանք վկայակոչելով Եվրոպական դատարանի «Վարդանյանը ն Խալաֆյանն ընդդեմ Հայատանի» գործով վճիռը, նույնպես բողոք է ներկայացրել Վճռաբեկ դատարան՝ խնդրելով հարուցել նոր հանգամանքի հիմքով բացառիկ վերանայման վարույթ, վերանայել Վճռաբեկ դատարանի՝ 2011 թվականի օգոստոսի 18-ի որոշումը, բեկանել ստորադաս դատարանների դատական ակտերը ն գործն ուղարկել նոր քննության, քանի որ Եվրոպական կոնվենցիայի 2-րդ ն 3րդ հոդվածների ընթացակարգային խախտումը վերացնելու ամենապատշաճ միջոցը վիճարկվող դատական ակտերը բեկանելը ն գործը նոր քննության ուղարկելն է:

Վճռաբեկ բողոքների քննության համար էական նշանակություն ունեցող փաստերը.

8. Առաջին ատյանի դատարանը 2010 թվականի նոյեմբերի 29-ի դատավճով արձանագրել է. «(...) (Դ/)ատարաւել, (...) հետազոտելով ն գնահատելով ապացույցներն իրենց վերաբերելիության, թույլավտելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամի գործի լուծման համար բավարարության փնեսաւնկյունից հիմնված ներքին համոզմամի, ապացուցված է համարում այն, որ Աշոտ Հարությունի Հարությունյաւնը՝ հանդիսանալով ՀՀ ոստիկանության Չարենցավանի բաժնի քրեական հեախուզության բաժանմունքի պետ ն իշխանության ներկայացուցչի գործառույթներ իրականացնող պաշվտնավտար անձ, 2010թ. ապրիլի 15-ի առավովտյան ոարիկանությաւն

6

բաժնի աշխատակիցներին հանձնարարել է ՀՀ ոստիկանության Չարենցավանի բաժին բերման ենթարկել գողության մեջ կասկածվող Վահան Խալաֆյանին, այնունետն ակնհայտորեն դուրս գալով իր պաշտոնեական լիազորությունների շրջանակից իր աշխատասենյակում վերջինիս նկատմամբ րոնություն կիրառելու սպառնալիքով, ստիպել է ընդունել գողություն կատարելու մեջ նրա մասնակցությունը: Վահան Խալաֆյանը չի ընդունել հանցանք կատարելու համգաւմաւնքը, որի պատճառով Աշոտ Հարությունյանը «Ոստիկանության մասին» ՀՀ օրենքի 2930-րդ հոդվածներով սահմանված ֆիզիկական ուժ կիրառելու հիմքերի բացակայության պայմաններում, վերջինիս նկատմամը րոնություն է գործադրել` ձեռքերով ն ոփքերով հարվածներ հասցրել Վահան Խալաֆյանի մարմնի տարբեր մասերին:

Այնուհետնե, նույն օրը ժամը 17-ի սահմաններում, շարունակելով իր հանցավոր գործողությունները՝ Աշոտ: Հարությունյանը ՀՀ ռարիկանության Չարենցավանի բաժնի պրոֆիլակտիկայի րաժանմունքի պետի աշխատասենյակում, նույն նպատակով, քրեական հետախուզության բաւժեաւնմունքի մի խումբ աշխատակիցների ներկայությամբ շարունակել է Վահան Խալաֆյանի նկատմամբ ըոնություն գործադրել կրկին ծեծի ենթարկել, իսկ գողության կատարմուն մասնակից լինելու փաատը չընդունելու դեպքում սպառնացել է ազատազիկման վայրում նրա վերարերյալ անպատվաբեր լուրեր տարածել:

Վերի նշված րոնությունների ժամանակ Աշոտ Հարությունյանը Վահան Խալաֆյանին պատճառել է առողջությանը թեթն վնասի հատկանիշներ չպարունակող մարմնական վնասվածքներ, այն Ի քերծվածքներ քթի հիմի շրջանում, աջ այունքի միջին երրորդի առաջային մեւկերեսին, աջ ծնկափոսային շրջանում, աջ արունք- թաթային հոդի շրջանի ներսային մակերեսին, ձախ սրունքի վերին երրորդի առաջադրսային մակերեսին, ձախ սրունքի միջին երրորդի առաջային մակերեսին՝ շուրջն արյունազելղմամի, արյունազեղումներ՝ գլխի մաշկի տակ գագաթային շրջանում, վերին շրթունքի լորձաթաղանթի վակ բերանի ձախ անկյան շրջանում, ձախից սվփտրկզակային շրջանում:

Աշուր Հարությունյանի վերր նշված գործողությունների հետնանքով Վահան Խալաֆյանը գտնվելով հոգեկան խիար լարված վիճակում, նույն աշխատասենյակի պահարանից վերցրել է խոհանոցային դանակը ն որովայնի շրջանում իրեն վնասվածքներ հասցնելով ինքնասպան եղել:

7

Աշոտ Հարությունյանը բոնության զուգորդմամի անցել է իր պաշտոնեական

լիազորությունների շրջանակը, որն անզգուշությամի առաջացրել է ծանր հետնանքներ,

այսինքն ամբաստանյալ Աշով. Հարությունյանը կատարել է հանրորեն վտանգավոր

արարք, որը նախատեսված է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 309-րդ հոդվածի 3-րդ մասով, որի համար ենթակա է պավզժի:

Մորես Արծրունու Հայրապետյան հանդիսանալով ՀՀ ոստիկանության Չարենցավանի բաժնի քրեական հեախուզության բաժանմունքի օպերլիազոր ն իշխանության ներկայացուցչի գործառույթներ իրականացնող պաշտոնատար անձ, ՀՀ ոստիկանության Չարենցավանի բաժնի քրեական հեախուզության բաժանմունքի պետ Աշոտ Հարությունյանի բանավոր պահանջով, 2010թ. ապրիլի Թ5ին ժամը 10ի սահմաններու, ՀՀ ոստիկանության Չարենցավանի բաժին բերման է ենթարկել գողության մեջ կասկածվող Վահան Խալաֆյանին, սակայն վերջինիս րերման ենթարկելու վերաբերյալ համապավաասխաւն մատյաններում գրառում չի կատարել: Այնուհետն, երբ Աշոտ Հարությունյանն իր աշխատասենյակում Վահան Խալաֆյանի նկատմամբ բոնություն կիրառելու սպառնալիքով արիպել է ընդունել գողություն կատարելու մեջ նրա մասնակցությունը, ապա նան վերջինիս նկատմամը գործադրել բոնությու, Մորես Հայրապեվյանը, ականատես լինելով հիշյալ հանցավոր գործողություններին, չի կատարել ՀՀ ոստիկանության մասին օրենքով սահմանված մարդու անվտանգությունն Օ0ապահովելու իրավունքներն ու ազատությունները պաշտպանելու, ինչպես նան հանցագործությունների ու ինավախախտումների դեմ պայքարելու ոստիկանության աշխավտակցի իր պարտականությունները:

Այնուհետն, Մորես Հայրապեփյանը Աշոտ Հարությունյանի պահանջով նույն օրը ժամի 16:55ին լրացրել է Վահան Խալաֆյանին բաժին բերման ենթարկելու վերաբերյալ արձանագրությունը, իսկ ժամը 1-ի սահմաններում, երբ Աշուր Հարությունյանը ՀՀ ոստիկանության Չարենցավանի բաժնի պրոֆիլակտիկայի բաժանմունքի պետի աշխատասենյակում իր ե քրեական հետախուզության բաժանմունքի նես երկու օպերլիազորներ Գարիկ Դավթյանի ն Գագիկ Ղազարյանի ներկայությամի շարունակել է Վահան Խալաֆյանի նկատմամբ բոնություն գործադրել, Մորես Հայրապետյանը դարձյալ որնէ կերպ չի փորձել կանխել Աշուր Հարությունյանի հանցավոր գործողությունները:

8

Այսինքն Մորես Հայրապետյանը կատարել է հանցանբ նախատեսված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 308-րդ հոդվածի Էին մասով, որի համար ենթակա է պավժի:

Դատարանն արձանագրում է, որ քրեական գործի ողջ քննությամբ ձեռք չրերվեցին բավարար ապացույցներ առ այն, որ ամրիաարանյալներ Գարիկ Արամի Դավթյանը ն Գագիկ Վլադիմիրի Ղազարյանը կատարել են իրենց մեղսագրված հանցանքը (...)»/:

9. Վերաքննիչ դատարանը, Առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը մասնակի բեկանելով, 2011 թվականի հունիսի 15-ի որոշմամբ արձանագրել է. «/...) ՀՀ Վերաքննիչ քրեական դատարանը, քննության առնելով մեղադրողների, տուժողի իրավահաջորդի ներկայացուցիչ Ա.Զեյնալյանի, ամբաարանյալ Աշոտ Հարությունյանի ն նրա պաշտպան Ս.Սաֆարյանի, ամբաստանյալ Մ.Հայրապետյանի կողմից բերված վերաքննիչ բողոքների փաարարկները, մեղադրողների, ամբատրանյալ Աշուր Հարությունյանի ն նրա պաշտպան Ս.Սաֆարյանի, Գարիկ Դավթյանի ն Գագիկ Ղազարյանի շահերի պաշտպան ԱՀարությունյանի գրավոր պատասխանները, ամբաստանյալներ Ա.Հարությունյանի, Մ.Հայրապետյանի, Գ.Դավթյանի, Գ.Ղազարյանի պատճառաբանությունները, քննության առնելով քրեական գործով ձեռք բերված ապացույցները, արուգելով ապացույցների ձեռքրելրմեւն աղբյուրները, քրեական գործով ձեռք րերված յուրաքանչյուր ապացույց վերլուծելով վերաբերելիության, թույլատրելիության քրեադատավարական պահանջների, ապացույցների ողջ համակցություն քրեական գործի լուծման համար բավարարության վփեսակետից, արուգելով քրեական գործը քննելիս ն լուծելիս ընդհանուր իրավասության դատարանի կողմից քրեական օրենքի կիրառման ճշտությունը, քրեադավաւվարական օրենքի նորմերի պահպանումը, ներքին համոզմամբ, հանգում է այն հետնության, որ մեղադրողներ Հ. Հարությունյանի, Կ. Փիլոյանի, տուժողի իրավահաջորդի ներկայացուցիչ Ա.Զեյնալյանի, ամրաարանյալ Ա.Հարությունյանի ն նրա պաշտպան Ս.Սաֆարյանի, ամբաստանյալ Մ.Հայրապետյանի վերաքննիչ բողոքները պետք է մերժե, ՀՀ Կոտայքի մարզի ընդհանուր իրավասությաւն, դատարանի 2010 թվականի նոյեմբերի 29-ի դատավճիոր քրեական գործով րար մեղադրանքի՝ Աշուր Հարությունի Հարությունյանի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 309րդ հոդվածի 3րդ մասով, Մորես Արծրունու Հայրապետյանի ՀՀ ւ Տե՛ս քրեական գործ, հատոր 6-րդ, թերթեր 115-116:

9

քրեական օրենսգրքի 308-րդ հոդվածի Էին մասով, Գարիկ Արամի Դավթյանի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 308-րդ հողվածի-ի Լին մասով, Գագիկ Վլադիմիրի Ղազարյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգզիքի 308րդ հոդվածի Լին մասով, ամբատրանյալներ Գ.Դավթյանին ն Գ.Ղազարյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 308-րդ հոդվածի Լին մասով մեղսագրված հանցանքում անմեղ ճանաչելու ն արդարացնելու մասով թողնել օրինական ուժի մեջ, ամիաարանյալ Մորես Արծրունու Հայրապետյանի մասով բեկանել, «Հայաատաւնի Հանրապետության անկախության հոչակման 20-րդ վւարեդարձի կապակցությամբ հաւմաներում հայտարարելու մասին» ՀՀ Ազգային Ժողովի 26.05.2011թ.-ի որոշման Էին կարի 2րդ ենթակետի կիրառմամբ Մորես Հայրապետյանին ազավել պաւվժից (...)»-:

Վճռաբեկ դատարանի պատճառաբանությունները ն եզրահանգումը.

10. Սույն գործով Վճռաբեկ դատարանի առջն բարձրացված առաջին իրավական հարցը հետնյալն է. արդյո՞ք Վարդանյանը ն Խալաֆյանն ընդդեմ Հայապլաւնի գործով Եվրոպական դատարանի՝ ուժի մեջ մտած վճռով՝ Եվրոպական կոնվենցիայի 2-րդ ն 3-րդ հոդվածների խախտումներ արձանագրելու փաստը, Վճռաբեկ դատարանի՝ վճռաբեկ բողոքը վերադարձնելու մասին 2011 թվականի օգոստոսի 18-ի որոշումը վերանայելու հիմք է:

1. ՀՀ Սահմանադրության 68-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Ոչ ոք չի կարող կրկին դատվել նույն արարքի համար:

2. Սույն հողվածի Էին մասի դրույթները չեն խոչընդոտում գործի վերանայմանը՝ օրենքին համապատասխան, եթն առկա են նոր կամ նոր երնան եկած հանգամանքներ, կամ գործի քննության ժամանակ փեղ են գտել հիմնարար թերություններ, որոնք կարող էին ազդել գործի արդյունքի վրա»:

Եվրոպական կոնվենցիային կից 7-րդ արձանագրության 4-րդ հոդվածի համաձայն՝ «Լ Ոչ ոք չպերք է միննույն պետության իրավազորության շրջաւնակներում երկրորդ անգամ դատվի կամ քրեական դատավարության կարգով պատժվի այն հանցագործության կապակցությամբ, որի համար նա արդեն վերջնականապես արդարացվել է կամ դատապարտվել այդ պետության օրենքին ն քրեական դատավարությանը համապատասխան:

2Տե'ս քրեական գործ, հատոր 7-րդ, թերթ 372:

10

2 Նախորդ կարի դրույթները չեն խոչընդուրում գործի վերանայմանը տվյալ պետության օրենքին ն քրեական դավաւվարությանը համապատասխան, եթե ի հայտ են եկել նոր կամ նոր բացահայտված փաստեր, կամ նախորդ քննության ժամեւնակ տեղ են գտել էական թերություններ, որոնք կարող էին ազդել դրա արդյունքի վրա (...)»:

Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանը Եվրոպական կոնվենցիային կից 7-րդ արձանագրության 4-րդ հոդվածի համատեքստում դիրքորոշում է արտահայտել այն մասին, որ պետական իշխանությունները պետք է հարգեն օրինական ուժի մեջ մտած դատական ակտի պարտադիրություն, Օն թույլատրեն գործով վարույթի վերսկսում միայն այն դեպքերում, երբ այն կատարելու լեգիտիմ հիմքերը գերազանցում են իրավական որոշակիության սկզբունքը: Մասնավորապես, այն դատական ակտի վերանայումը, որն օրինական ուժ է ստացել, չպետք է թույլատրվի միայն գործը վերաքննելու ն նոր որոշում կայացնելու նպատակով, այլ պետք է հետապնդի դատական սխալները ն արդարադատության իրականացման ընթացքում թույլ տրված խախտումները շտկելու նպատակ::

ՃՇՇ քրեական դատավարության օրենսգրքի 25-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն՝ «Անձի վիճակի վափթարացմեւն պահանջի հիման վրա կրկին դավվել չէ`

(.-.)

2) հիմնարար խախտման, նոր հանգամանքի կամ նոր ի հայտ եկած հանգամանքի հիմքով օրինական ուժի մեջ մտած եզրափակիչ դատական ակտի կամ քրեական հետապնդում չհարուցելու կամ քրեական հետապնդումը դադարեցնելու մասին օրինական ուժի մնջ մտած որոշման վերանայումը այն օրենսգրքով նախատեսված ժամկետներում»:

ՃՇՇ քրեական դատավարության օրենսգրքի 403-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ «Նոր հանգամանքներով բողոք կարող է բերվել հետեյալ հիմքերով

(.-.)

5) Հայասրանի Հանրապետության մասնակցությամբ զործող միջազգային դատարանի ուժի մեջ մտած վճռով կամ որոշմամբ հատրատվել է Հայաստանի Հանրապետության միջազգային պայմանագրով նախատեսված իրավունքի խախտման փարը, կամ միջազգային դատարանը հաստավել է կողմերի միջն ձեռք բերված 3 Տես Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի` 8ոռէրռեո «. Թստվռ գործով 2006 թվականի մարտի 9-ի որոշումը, գանգատ թիվ 72776/01։

1

հաշտությաւն, համաձայնությունը (բարեկամական կարգավորումի) կամ Հայաստանի Հանրապետության կողմից արված միակողմանի հայտարարությունը.

Մեջբերված նորմերի բովանդակությունից բխում է, որ նոր հանգամանքով դատական ակտի վերանայման հիմք է նան ՀՃՀայաստանի Հանրապետության մասնակցությամբ գործող միջազգային դատարանի, այդ թվում՝ Եվրոպական դատարանի՝ ուժի մեջ մտած վճիռը, որով հիմնավորվել է անձի Հայաստանի Հանրապետության միջազգային պայմանագրով նախատեսված իրավունքի խախտման փաստը՛:

12. Վարդանյանը ն Խալաֆյանն ընդդեմ Հայատանի գործով Եվրոպական դատարանը, վերահաստատելով Եվրոպական կոնվենցիայի 2-րդ ն 3-րդ հոդվածներով սահմանված իրավունքի վերաբերյալ նախկինում ձնավորած դիրքորոշումները, դրանք կիրառել է կոնկրետ գործի փաստական հանգամանքների նկատմամբ»:

2.1. Այսպես, անդրադառնալով այն հարցին, թե արդյոք կոնկրետ գործով դիմումատուի հանդեպ առկա է Եվրոպական կոնվենցիայի 2-րդ ն 3-րդ հոդվածներով սահմանված իրավունքի ենթադրյալ խախտումներ` Եվրոպական դատարանը նշել է. «(...) Դատարանը Վահան Խալաֆյանի մահվան գործով իրականացված պաշվտնաւկան քննության ն դրան հաջորդած դատավարության առնչությամի դիտարկում է, ոչ նրա ինքնասպանության վարկածը իշխանության մարմինների կողմից հապճեպ կերպով ն առանց որեէ հիմնավորման ընդունվել է քննության հենց առաջին օրը: Ընդ որում, իրադարձությունների այս նկարագրություն ամբողջությամբ հիմնված է եղել ոստիկանության ծառայողների՝ Մ.Հ-ի ն Գ.Դ-ի ցուցմունքների վրա, որոնք մասնակից են եղել միջադեպին ն չէին կարող անաչառ վկաներ համարվել: Հատկանշական է, որ ինքնասպանությունը որպես մահվան պատճառ քննելու որոշումը կայացվել է այն փուլում, երը քննությունը վարվում էր ԿՄԳՔՎՔԲ-ի կողմից, այսինքն՝ ոստիկանության այն մարմնի կողմից, որը քննում էր Վահան Խալաֆյանի կողմից ենթաղդրարար 4 Տե՛ս, ռամճնչ ուսմճոմտ, Վճռաբեկ դատարանի՝ Գրիշա Վիրաբյանի գործով 2013 թվականի նոյեմբերի 28- ի թիվ ՎԲ-Օ5/8, Ժիրայր Սեֆիլյանի գործով՝ 2014 թվականի մայիսի 3Լի թիվ ՎԲ-07/3, Բագրա Արնիկ ն Նարինե Նալբանդյանների գործով՝ 2016 թվականի հունիսի 24ի թիվ ՎԲ-06/15, Բագրատ ն Նարինե Նալբանդյանների գործով՝ 2016 թվականի հունիսի 24-ի թիվ ՎԲ-04/15, Արայիկ Զաալյանի գործով՝ 2017 թվականի ապրիլի 12-ի թիվ ՎԲ-07/16, Հրաչյա Մուրադյանի գործով՝ 2017 թվականի հունիսի 30-ի, Դավիթ Ավետիսյանի գործով՝ 2017 թվականի օգոստոսի 2Լի թիվ ՄԴ3/0088/01/09, Այիկ Մաթնոսյանի զործով' 2018 թվականի հունիսի 15-ի թիվ ՎԲ-05/02 որոշումները:

» Տես Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի` Վարդանյանը ն Խալաֆյանն ընդդեմ Հայաարանի գործով 2022 թվականի նոյեմբերի 8-ի վճիռը:

12

կատարված հանցագործություն, ն ունեցել է աարիճանակարգային ն ինատիտուցիոնալ կապ Ոստիկանության Չարենցավանի բաժնի ծառայողների հեր՝ դրանով իսկ չունենալով անհրաժեշտ անկախությունը:

Դատարանը նշում է, որ ընթացքի փոփոխություն չի եղել նույնիսկ այն րանից հետո, երբ քննությունը արանձնել Լէ անկախ մարմինը, այսինքն` ՀՔԵ-ն, որր շարունակել է քննությունը վարել նույն հիմքով՝ երբեք լրջորեն կասկածի տակ չդնելով իրադարձությունների նկարագրություն, որը տրամադրվել էր ոարիկանության ծառայողների կողմից, կամ փորձելով արուգել այլ հնարավոր սցենարներ, չնայած օրրարօրե աճող այն նշաններին, որ նրանք արժանահավատ ն վարահելի վկաներ չեն եղել: Դատարանն այս կապակցությամբ վկայակոչում է քննության ընթացքում ծառայողների կողմից տրված ակնհայտ սուտ ցուցմունքները, այդ թվում՝ Վահան Խալաֆյանի նկատմամբ վատ վերաբերմունքի փաստր թաքցնելը ն իշխանության մարմիններին մոլորեցնելը նրա ձերբակալման ժամանակի վերաբերյալ, ինչպես նան վարույթի տարբեր փուլերում երանց ցուցմունքների ն նրանցից յուրաքանչյուրի կողմից տրված ցուցմունքների միջն առկա րազմաթիվ հակասությունները: Մարմինների կողմից ոչ մի կարնորություն չի տրվել կեղծ ն մոլորեցնող ցուցմունքների փաստին: Նշված հակասությունները ճշվելու իրական փորձեր նույնպես չեն արվել:

Դատարանը հատկապես կարնորում է այն փասվր, որ չնայած միջադեպին նրանց անմիջական մասնակցությանը՝ փվյալ ոստիկանության ծառայողներն անմիջապես չեն մեկուսացվել ն չեն հարցաքեւնվել` կանխելու ցանկացած հնարավոր դավադրություն, որը, Դատարանի կարծիքով, զգալի թերություն է եղել քննության համարժեքություն մեջ: Փաստորեն, բացի ոստիկանության ծառայող Մ.Հ.-ից վերցված ցուցմունքից, որն ըստ երնույթին եղել է ոսփփկանության ավագ ծառայողի կողմից` պաշտոնական քննության շրջանակներից դուրս, քննչական մարմինները չեն հարցաքննել ոստիկանության ծառայողներ Մ.Հ.-ին, Գ.Դ-ին ն ԱՀ-ին միջադեպից մինչն ութ օր հետո:

Դատարանը նան նշում է, որ քննության միակողմանիությունն արվաւցոլվել է նաւն դատաբժշկական փորձաքննությունների անցկացման եղանակում, ինչը կասկածի տակ է դնում. համապատասխան փորձագիտական եզրակացությունների օրյեկտիվությունն ու համարժեքությունը: Այսպիսով, փորձագետներին մշտապես ներկայացվել է ինքնասպանության վարկածը որպես հատրատված փասվ, ն չնայած զգալի

13

ուշադրություն է դարձվել ինքնասպանության փեսությանը, այնուամենայնիվ, նրանց երբեք չեն խնդրել կամ խրախուսել դիտարկել կամ մեկնաբանել որնէ այլ հավանական սցենար: Այապիսով, թեն րժիշկ փորձագետը չի րացառել ինքնասպանություն հավանականություն ն ավեի ուշ իր ցուցմունքում նույնիսկ ենթադրել է, որ դանակահարություն հետնանքով հասցված վերքերը բնորոշ են ինքնասպանությանը, քննչական մարմինները ն դափարանները չեն հետաքննել, թե արդյոք հնարավոր է եղել բեմադրել ենթադրյալ ինքնասպանությունը, կամ արդյոք տվյալ վերքերը հասցվել են այլ հանգամանքներում, թն՝ ոչ: Նրանք նան չեն քննել, թն ինչպես է հնարավոր եղել, որ դանակի կոթը, որը Վահան Խալաֆյանը ենթաղրարար օգտագործել է իրեն դանակահարելու համար, ն որն ավելին, մինչն միջադեպն րար երնույթին որպես խոհանոցային դանակ կանոնավոր կերպով օգտագործվել է, չունենա մատնահետքեր, ն նան այն, թե արդյոք հնարավոր էր, որ դրանք սրբվել են: Թեն հերքարանության փորձագետին րսվ. երնույթին խեղդրել են մեկնարանել այդ հնարավորությունը դատաքննությաւն ընթացքում, թվում է, թե այղ առումով որեէ կարնորություն չի տրվել նրա պնդումներին: Չի կարելի նան ասել, որ բավարար բացատրություն է տրվել մատնահետքերի բացակայության վերաբերյալ: Իշխանության մարմինների կողմից այս հարցը մանրակրկիտ չուսումնասիրելը հատկապես մտաեւհոգիչ է թվում, քանի որ եղել են նշաններ, որ այդ ապացույցները կարող էին կեղծվել ոարիկանության ծառայողների կուլմից՝ հանցանքի վայրի ամբողջականությանը նրանց միջամտության ն միջադեպից հետո դանակին ձեռք փալու պատճառով:

Ինչ վերաբերում է միջադեպի վերարտադրման պահանջը մերժելու, ապա Դատարանի իրավասությունը չէ շահարկել, թնե արդյոք նման քննչական միջոցառման արդյունքը կարող էր նպաստել ճշմարտության րացահայվփմեւնը: Այնուամենայնիվ, հրամայական է, որ Կոնվենցիայի 2րդ ն 3րդ հոդվածների խախտման մասին պնդումների հետ կապված դեպքերում, հատկապես, երը խոսքը վերաբերում է այնպիսի զգալու, հարցի, ինչպիսին է վատ վերաբերմունքը ն կասկածյալի մահր ոստիկանության կալանքի փակ պահելու վայրում, իշխանության մարմինները ձեռնարկեն րոլոր հնարավոր ն անհրաժեշտ միջոցները, որոնք կարող են արդյունավետորեն նպաստել այդ նպատակին: Դատարանը նշում է, ոլ, Մարզային դատարանը որնէ պատճառաբանություն չի ներկայացրել պահանջվող քննչական փորձարարության (կարգադրումի մերժելու համար (փես վերասմ՝ 48րդ

14

պարբերությունը), իսկ Վերաքննիչ դատարանի կողմից ներկայացված նման մերժման պատճառները, Դափարանի կարծիքով, րավականաչամփ համոզիչ չեն թվում (...)»":

Բացի այդ, անդրադառնալով այն հարցին, թե արդյո՞ք կոնկրետ գործով առկա է եղել դիմումատուի հանդեպ ենթադրյալ վատ վերաբերմունք, Եվրոպական դատարանը արձանագրել է հետնյալը. «(...) Դատարանը նան նշում է, որ Վահան Խալաֆյանի նկատմամբ վատ վերաբերմունքի հանգամանքների քննությունն իրականացվել է նմանատիպ ձնով: Իշխանության մարմինների եզրահանգումները նույնպես ամբողջությամբ հիմնված են եղել ոստիկանության նույն ծառայողների ցուցմունքների վրա ` առանց հաշվի առնելու այդ վկաների նկատմամբ վստահության պակասը, ն նույն կերպ հապճեպ կերպով ընդունվել են որպես միակ վարկած՝ առանց որնէ այլ հնարավոր սցենարների ուսումնասիլության, այդ թվում դեպքի վայրում վատ վերաբերմունք դրսնորող մեկից ավելի հանցագործներ լինելու հավանականությունը: Վահան Խալաֆյանի նկատմամը վատ վերաբերմունքի հանգամանքները ներկայացվել են շատ վերացական ձնով, զուրկ են եղել մանրամասներից ն արեղծել են երկու կարճ դրվագով սահմանափակված լինելու տպավորություն՝ մեկր վաղ առավոտյան Ա.Հ.-ի աշխատասենյակում, իսկ մյուսը ԿՄ-ի աշխատասենյակում ժամի 1700-ի սահմաններում: Դատարանը նշում է սակայն, որ նախքան դանակահարության դեպքը տեղի ունենալը Վահան Խալաֆյանը մու ութ ժամ փաստացի մնացել է ոստիկանության բաժնում: Այդ ամբողջ ընթացքում նաւ եղել է շատ խոցելի վիճակում, երա կալանավորումը հիմնված չի եղել ձերբակալման մասին որոշման վրա ն մտխարենը հիմնավորվել է իր հետ «զրուցելո» անհրաժեշտությամբ, նրան ազավությունից զրկելը չի արձանագրվել, ն նա զրկված է եղել կասկածյալի կողմից իրացվող ցանկացած իրավունքից: Չի կարելի ասել, որ իշխանության մարմինները բավականաչափ ն անկեղծ ջանքեր են գործադրել՝ բացահայտելուայն վերաբերմունքի բոլոր հանգամանքները, որը երկար ժամանակ ցուցաբերվել է նրա. նկատմամը, երը գտնվել է նման անորոշ իրավիճակում, ինչպես նան պարզելու ոստիկանության ծառայողների՝ դեպքերի նկարագրությունում առկա բազմաթիվ հակասությունները:

Ի վերջո, Դատարանը չի կարող անտեսել այն փասվա, որ նույնիսկ եթե ոստիկանության ծառայողներից մեկն խ վերջ մալավոր է ճանաչվել » Տես Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի` Վարդանյանը ն Խալաֆյանն ընդդեմ Հայատրանի գործով 2022 թվականի նոյեմբերի 8-ի վճռի 85-89-րդ կետերը:

5

Վահան Խալաֆյանի նկատմամբ րոնություն գործադրելու մեջ, նրա նկատմամբ կիրառվել է համաներու, որի արդյունքում պատժի ժամկետը կրճատվել: Այնուամենայնիվ, Դատարանն արդեն վճռել է, որ պետական գործակալների կողմից խոշտանգման կամ վուտ վերաբերմունքի հետ կապված գործերում չպետք է հանդուրժել համաներումը ն ներումը: Այս սկզբունքը նույնպես չի պահպանվել այն գործում:

Վերոշարադրյալը բավարար է, որպեսզի Դատարանը եզրակացնի, որ իշխանության մարմինները չեն կարողացել իրականացնե Վահան Խալաֆյանի մահվան ն նրա նկատմամի վատ վերաբերմունքի հանգամանքների արդյունավետ քննությունը: Հանգելով այս եզրակացությանը՝ Դատարանն անհրաժեշտ չի գտնում պարզել նաւն, թն արդյոք տվյալ պահին Հայաստանի իրավական համակարգում եղել է համակարգային խնդիր, թն ոչ՝ կապված իխտշփանգումների վերաբերյալ գործերով իրավական պաշտպանության համարժեք միջոցների առկայության հեվմ:

Եվրոպական դատարանը, անդրադառնալով նան Եվրոպական կոնվենցիայի 2-րդ ն 3-րդ հոդվածների նյութաիրավական հայեցակետի խախտումներին, արձանագրել է հետնյալը. «(.) Դատարանը գտնում է,։ որ ազգային մակարդակում իրականացված քննությունն, ակնհայտորեն այնքան ոչ լիարժեք է եղել ն այնքան կարնոր հարցերէ թողել անպատասխան, որ այն չի կարողացել պարզել դիմումատուների ազգականի մահվան հետ կապված իրական հանգամանքները: Հետնաբար Դատարանը չի կարող այդ քննության ավարտին արված

եզրակացություններն ընդունել որպես հավաստի եզրակացություններ, հատկապես, որ դրանք չէին հիմնավորվել որնէ օբյեկտիվ ապացույցով (համեմատեք վերնում հիշատակված՝ Գուլյանի գործի հետ, Տ 91 ն դրանում հիշատակված գործերի հե): Չնայած դիմումատուների փաստարկն առ այն, որ Վահան Խալաֆյանը մահացել է գլխուղեղի վնասվածքից, ուղղակիորեն հակասում է դատաբժշկական փորձագետի՝ նրա մահվան պատճառի վերաբերյալ արված եզրակացություններին (տե՛ս վերնում՝ 17-րդ պարբերությունը), այնուամենայնիվ Դատարանի խնդիրը չէ պարզել տուժողի մահվան պատճառը: ինչ վերաբերում է Կոնվենցիայի 2-րդ հոդվածի նյութաիրավական հայեցակետին, ապա. Դատարանը գտնում է, ոլ, ոստիկանությունում կալանքի տակ գտնվելու ընթացքում նրա մահվան ն արացած վնասվածքների վերաբերյալ Տես Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի՝ Վարդանյանը ն Խալյաֆյանն ընդդեմ Հայատրանի գործով 2022 թվականի նոյեմբերի 8-ի վճռի 90-92-րդ կետերը:

16

Կառավարության կողմից տրված բացատրությունը գոհացուցիչ, բավարար ն համոզիչ չէր: Հետնարար նրանք չեն կատարել կալանքի փակ գտնվելիս Վահան Խալաֆյանի հանդեպ վերաբերմունքի համար պատասխանատվություն կրելու ն դրանով իսկ իշխանության մարմինների վրա դրված ապացուցմեւն բեոն իրենց վրա վերցնելու իրենց պարտականությունը (...)»7:

12.3. Արդյունքում, Եվրոպական դատարանն արձանագրել է, որ տեղի է ունեցել Եվրոպական կոնվենցիայի 2րդ ն 3րդ հոդվածների նյութաիրավական ն ընթացակարգային հայեցակետերի խախտում":

13. Հաշվի առնելով սույն որոշման 12.1-12.3-րդ կետերում ներկայացված փաստերը, ինչպես նան հիմք ընդունելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 403-րդ հոդվածի 1Լին մասի 5րդ կետը՝ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ Վարդանյանը ն Խալաֆյանն ընդդեմ Հայասատանի գործով Եվրոպական դատարանի՝ ուժի մեջ մտած վճռով Եվրոպական կոնվենցիայի 2րդ ն 3րդ հոդվածների խախտումներ արձանագրելու փաստը ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի՝ 2011 թվականի օգոստոսի 18-ի որոշումը վերանայելու հիմք է:

14. Սույն գործով Վճռաբեկ դատարանի առջն բարձրացված երկրորդ իրավական հարցը հետնյալն է. արդյո՞ք Վարդանյանը ն Խալաֆյանն ընդդեմ Հայաստանի գործով Եվրոպական դատարանի՝ ուժի մեջ մտած վճռով արձանագրված Եվրոպական կոնվենցիայի 2րդ ն 3րդ հոդվածների նյութաիրավական ն ընթացակարգային հայեցակետերի խախտումը հիմք է տուժող Վ.Խալաֆյանի իրավահաջորդների ներկայացուցիչ ԱՋԶեյնալյանի ն ՀՀ գլխավոր դատախազի տեղակալ Ա.Պողոսյանի բողոքների հիման վրա Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2010 թվականի նոյեմբերի 29-ի ն Վերաքննիչ դատարանի՝ 2011 թվականի հունիսի 15-ի որոշումները բեկանելու համար:

15. Եվրոպական կոնվենցիայի 46-րդ հոդվածի Լին կետի համաձայն՝ «Բարձր պայմանավորվող կողմերը պարտավորվում են կատարել Դատարանի վերջնական վճիոները ցանկացած գործի վերաբերյալ, որում նրանք կողմեր են»:

" Տես Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի` Վարդանյանը ն Խալաֆյանն ընդդեմ Հայաարանի գործով 2022 թվականի նոյեմբերի 8-ի վճռի 90-92-րդ կետերը:

" Տես Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի` Վարդանյանը ն Խալաֆյանն ընդդեմ Հայտարանի գործով 2022 թվականի նոյեմբերի 8-ի վճռի 96-րդ կետը:

17

15.1. Ժիրայր Սեֆիլյանի գործով Վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է, որ «(Եվրոպական կոնվենցիայի) 46-րդ հոդվածի Լին կետի իմատրով պետություններն ունեն հետնյալ պարտավորությունները.

1 վճարել նշանակված փոխհավաւցումը,

2. անհրաժեշտության դեպքում հօգուտ դիմումավփուխ ձեռնարկել անհատական միջոցառումներ, այն է`

- դադարեցնել Եվրոպական դավաւրանի կողմից արձանագրված իրավունքի խախտումը կամ դրա հերնանքների ներգործությունը,

- հնարավորինս վերականգնել մինչն խախտումը եղած իրավիճակը (ո251ննօ ն. Աճում), իսկ դրա անհնարինության դեպքում Դավփարանի վճոի մեջ տեղ գտած եզրակացությունների հետ համատեղելի այլ միջոցներով ապահովել իր արանձնած պարվտավորությունների կատարումը,

3. ձեռնարկել ընդհանուր բնույթի միջոցառումներ` կանխելու համար նմանատիպ խախտումներն ապագայում»:

19.2. Վճռաբեկ դատարանը կայուն նախադեպային իրավունք է ձնավորել նան առ այն, որ Եվրոպական կոնվենցիայի խախտում արձանագրվելու դեպքում, պետությունն արդարացի փոխհատուցում տրամադրելուց զատ, պարտավորվում է հնարավորության դեպքում ձեռնարկել որոշակի անհատական միջոցառումներ, որոնք հնարավորինս կվերականգնեն մինչն խախտումը եղած իրավիճակը: Այլ կերպ՝ յուրաքանչյուր դեպքում անհրաժեշտ է հաշվի առնել կոնկրետ գործի հանգամանքները, խախտման բնույթը, դրա՝ գործի ելքի վրա ունեցած ազդեցությունը, ինչպես նան «շտԱանօ տ. նււօջսո»-ն ապահովելու հնարավորությունը":

16. Այս առումով, Վճռաբեկ դատարանը հարկ է համարում ընդգծել, որ վարույթի նորոգում պետք է տեղի ունենա բոլոր այն դեպքերում, երբ գործի հանգամանքների գնահատումը վկայում է, որ միայն գործի վերաբացման արդյունքում է հնարավոր վերականգնել մինչն խախտումը եղած իրավիճակը:

օ Տես Վճռաբեկ դատարանի` Ժիրայր Սեֆիլյանի գործով 2014 թվականի մայիսի 3Լի թիվ ՎԲ-Օ7/13 որոշման 24-րդ կետը:

ո Տե՛ս Վճռաբեկ դատարանի՝ Բագրավ: ն Նարինե Նալբանդյանների գործով 2016 թվականի հունիսի 24-ի թիվ ՎԲ04/5 որոշման 19-րդ կետը, ոստ տսեոմտ, Աիդա Հովհանմիայանի գործով 2019 թվականի նոյեմբերի 7-ի թիվ ԵԿԴ/0062/11/12 որոշման 251-րդ կետը, Լաուրա Մեհրաբյանի գործով 2020 թվականի հոկտեմբերի 28-ի թիվ ԵՇԴ/0005/11/10 որոշման 261-րդ կետը:

18

Վերոնշյալ մոտեցումը համահուն, է «Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանում կայացված Լկվճիոների) հիման վրա ներապարական մակարդակով որոշակի գործեր վերաքննելու կամ վերաբացելու մասին» Եվրոպայի խորհրդի Նախարարների կոմիտեի՝ 2000 թվականի հունվարի 19-ի թիվ Ք(2000)2՝ անդամ պետություններին ուղղված հանձնարարականին, ըստ որի՝ գործի վերաքննությունը կամ դատաքննության վերաբացումը բացառիկ դեպքերում հանդես է գալիս որպես ամենապատշաճ, եթե ոչ միակ միջոցը՝ հասնելու «շտմխւօ նւ Ամօտուտթ-ին, եթե նյութական կամ դատավարական իրավունքի խախտումն իր բնույթով այնպիսին է, որ լուրջ կասկած է հարուցում ներպետական մարմիններում բողոքարկման առարկա վարույթի ելքի արդյունքների կապակցությամբ, ն դիմումատուն շարունակում է կրել խնդրո առարկա ներպետական որոշման բացասական հետնանքները, որոնք բավարար չափով չեն վերականգնվում արդարացի փոխհատուցմամբ»:

17. Սույն գործի նյութերի ուսումնասիրությունից երնում է, որ բողոքարկվող դատական ակտերը վերաբերել են դիմումատուի հանդեպ մահվան հանգեցնող դիտավորյալ վատ վերաբերմունքին, ինչպես նան այդ կապակցությամբ իրականացված քննության արդյունավետությանը: Այս կապակցությամբ Եվրոպական դատարանն արձանագրել է, որ Վահան Խալաֆյանի մահվան ն վատ վերաբերմունքի վերաբերյալ քրեական գործը փոխանցվել է դատաքննության, ն ոստիկանության երկու ծառայողներ ի վերջո մեղավոր են ճանաչվել, որոնցից մեկը՝ մասնավորապես Վահան Խալաֆյանի նկատմամբ վատ վերաբերմունք ցուցաբերելու համար: Այնուամենայնիվ, ինչպես արդեն նշվել է վերնում, այդ քրեական գործով քննությունը մանրակրկիտ ն արդյունավետ չի եղել ն իրականացվել է Կոնվենցիայի 2-րդ ն 3-րդ հոդվածների ընթացակարգային պահանջների լուրջ խախտումներով:

Նման պայմաններում, Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ վերոնշյալ հանգամանքները, Վարդանյանը ն Խալաֆյանն ընդդեմ Հայասատանի գործով Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո, առերնութ ստվերում են գործով ձեռք