ԵԴ/0262/06/20

Տն 25. ԵԴ/0262/06/20

222 ՍՈԴԱՆ ն

ն) ԱՐՎ 7 Ն» Հյ. ՀՎ .

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ

ՎՃՌԱԲԵԿ ԴԱՏԱՐԱՆ

ՈՐՈՇՈՒՄ

ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ

Հայաստանի Հանրապետության

վերաքննիչ քրեական դատարանի որոշում

Նախագահող դատավոր՝ Ռ.Մխիթարյան

ՇԸ քհվճռաբեկ 60դատարանի հակակոռուպցիոն պալատի կոռուպցիոն հանցագործությունների քննության դատական կազմը (այսուհետ նան՝` Վճռաբեկ դատարան),

նախագահությամբ՝ Ե.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆԻ

մասնակցությամբ դատավորներ՝ ԱԿՐԿՅԱՇԱՐՅԱՆԻ

Ս.ԶԻՉՈՅԱՆԻ

Դ.ՎԵՔԻԼՅԱՆԻ

2023 թվականի հոկտեմբերի 27-ին քաղաք Երնանում

գրավոր ընթացակարգով քննության առնելով մեղադրյալ աան ը

վերաբերյալ ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի՝ 2020 թվականի հունիսի 5-ի որոշման դեմ ՀՀ գլխավոր դատախազի տեղակալ Դ.Մելքոնյանի վճռաբեկ բողոքը,

2

ՊԱՐՔԵՑ

Գործի դատավարական նախապատմությունը.

Լ 2019 թվականի փետրվարի 2-ի աը

պարը 222 ի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական

օրենսգրքի (այսուհետ նան՝ ՀՀ քրեական օրենսգիրք) 308-րդ հոդվածի 2-րդ մասով

նախատեսված հանցագործության հատկանիշներով հարուցվել է թիվ Թաց քրեական գոիծը:

Նախաքննության մարմնի՝ 2020 թվականի ապրիլի 8-ի որոշմամբ արրնիը ասար ւուվվե է որպես մեղադրյալ ՀՇ թրեական օրենսգրքի 38-190-րդ հոդվածի 5-րդ մասի 1-ին կետով ն 38-214-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, ն նույն թվականի ապրիլի 10-ին նրա նկատմամբ հայտարարվել է հետախուզում:

2. Երնան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի՝ (այսուհետ նան` Առաջին ատյանի դատարան` 2020 թվականի ապրիլի 14-ի որոշմամբ բավարարվել է նախաքննության մարմնի միջնորդությունը, ն մեղադրյալ մը նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել կալանավորումը՝ 2 (երկու) ամիս ժամկետով:

3. Մեղադրյալ զարի. մար ուսի: բողոքի

քննության արդյունքում ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ նան՝ Վերաքննիչ դատարան), 2020 թվականի հունիսի 5-ի որոշմամբ բողոքը բավարարել է, Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2020 թվականի ապրիլի 14-ի որոշումը բեկանել է ն վերացրել մեղադրյալ զարի մտ" որպես խափանման միջոց ընտրված

կալանավորումը:

4. Վերաքննիչ դատարանի վերոնշյալ որոշման դեմ ՀՇ գլխավոր ղատախազի տեղակալ Դ.Մելքոնյանը բերել է վճռաբեկ բողոք, որը Վճռաբեկ դատարանի՝ 2020 թվականի հոկտեմբերի 5-ի որոշմամբ ընդունվել է վարույթ, իսկ 2021 թվականի ' Շամաձայն ՇԸ քրեական դատավարության օրենսգրքի անցումային դրույթները կարզավորող 483-րդ հոդվածի 8-րդ մասի՝ սույն բողոքը քննվում Է մինչն 2022 թվականի հուլիսի Լը գործող ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով սահմանված կարգով:

3

հոկտեմբերի 28ի որոշմամբ սահմանվել է վճռաբեկ բողոքի քննության գրավոր ընթացակարգ:

2023 թվականի հունվարի 16-ին գործը բաշխվել (հանձնվել) է ՀՀ վճռարեկ դատարանի հակակոռուպցիոն պալատի կոռուպցիոն հանցագործությունների քննության դատական կազմին:

Վճոաբեկ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները ն պահանջը.

Վճոաբեկ բողոքը քննվում է հետնյալ հիմքերի սահմաններում` ներքոհիշյալ հիմնավորումներով.

5. Բողոքի հեղինակի կարծիքով` Վերաքննիչ դատարանը թույլ է տվել դատական սխալ, որը խաթարել է արդարադատության բուն էությունը: Ըստ բողոքաբերի՝ ստորադաս դատարանը սխալ է կիրառել 1998 թվականի հուլիսի Լին ընդունված ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի (այսուհետ նան՝ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգիրք) լ) 135-րդ ն 259-րդ հոդվածների պահանջները, անտեսել է կալանավորման հիմքերին նե պայմաններին վերաբերող Վճռարեկ դատարանի որոշումներում արտահայտված իրավական դիրքորոշումները, չի հետնել դրանցով սահմանված պահանջներին:

Այսպես, ըստ բողոքաբերի՝ Վերաքննիչ դատարանի փաստարկն այն մասին, որ կալանավորման միջնորդությունը հարուցելու պահին Նաե նավիւ մեղադրյալի կարգավիճակ չի ունեցել, անհիմն է: Մասնավորապես, բողոքաբերը նշել է, ռր վարույթն իրականացնող մարմինը բավարար ապացույցների համակցության հիման վրա 2020 թվականի ապրիլի 8-ին որոշում է կայացրել արը ւււ "ոսորալ

ներգրավելու մասին, սակայն նույն թվականի ապրիլի 11-ին վերջինիս նկատմամբ կալանավորումը որպես խափանման միջոց ընտրելու վերաբերյալ միջնորդությանը կից նյութերում սխալմամբ Առաջին ատյանի դատարան է ներկայացրել Աաաա որպես մեղադրյալ ներգրավելու մասին որոշման խոտանված օրինակներից մեկը: Նշված վրիպակը հայտնաբերելուց հետո քննիչի կողմից անմիջապես դատարան է ուղարկվել որպես մեղադրյալ ներգրավելու մասին որոշման իրական օրինակը: Վերոգրյալի հիման վրա բողոքաբերն ընդգծել է, որ զարն ւ Ճ" մրգով մեղադրյալի

1

կարգավիճակ է տրվել մինչն կալանավորման միջնորդություն, հարուցելը, իսկ Վերաքննիչ դատարանի պնդումն այն մասին, որ այն լրացվել է միջնորդությունը դատարան ներկայացնելուց հետո, անհիմն է ն չի բխում գործի նյութերից:

5... Բողոք բերած անձը նշել է նան, որ Վերաքննիչ դատարանը, անդրադառնալով | քը` զանրոն հետախուզում հայտարարելու որոշման իրավաչափությանը, դուրս է եկել վերջինիս նկատմամբ կալանավորումը որպես խափանման միջոց ընտրելու մասին Առաջինի ատյանի դատարանի որոշման օրինականությունն Օ: 0»ու հիմնավորվածությունը քննարկելու սահմաններից: Բացի այդ, բողոքաբերի պնդմամբ, Վերաքննիչ դատարանը, անտեսելով, որ գործի նյութերում առկա չէ Է ամաաու գտնվելու վայրը պարզ լինելու վերաբերյալ որնէ փաստարկ, անհիմն կերպով հանգել է հետնության, որ վերջինիս հետախուզում հայտարարելու վերաբերյալ որոշման հիմքում դրված պատճառաբանությունները խոցելի են:

5.2. Բողոքաբերը փաստարկել է նան, որ Վերաքննիչ դատարանը, հաշվի չառնելով, որ ինչպես մեղադրանքի ձնակերպումները, այնպես էլ դատարան ներկայացված նյութերը բավարար են ենթադրյալ հանցագործություսների հետ աը ւով կապը հաստատված համարելու համար, արձանագրել է հիմնավոր կասկածի բացակայություն, ինչը չի բխում ինչպես ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 135-րդ հոդվածի իրավակարգավորումներից, այնպես էլ Վճռաբեկ դատարանի արտահայտած իրավական դիրքորոշումներից:

6. Վերոգրյալի հիման վրա, բողոք բերած անձը խնդրել է բեկանել Վերաքննիչ դատարանի՝ 2020 թվականի հունիսի 5-ի որոշումը ն օրինական ուժ տալ Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2020 թվականի ապրիլի 14-ի որոշմանը:

Վճոաբեկ բողոքի պատասխանը.

7. Մեղադրյալ արը եշ. ատ տուս բողոքի

պատասխանում նշել է, որ Վերաքննիչ դատարանի կայացրած դատական ակտը առաջ չի բերում օրենքի միատեսակ կիրառության խնդիր, ինչպես նան թույլ չի տրվել դատական սխալ, որը խաթարել է արդարադատության բուն էությունը:

5

Ըստ պաշտպանի՝ աւ արե մեղսագրված է ընդհանրապես փողերի լվացման արարքի կատարում՝ առանց հանցակազմի օբյեկտիվ կողմի դրսնորման կոնկրետացման:

Պաշտպան արո: գտել է նան, որ որպես մեղադրյալ ներգրավելու մասին որոշման մեջ որպես մեղադրյալ ներգրավվող անձի փոխարեն այլ անձի անուն նշելը չի կարող համարվել ոչ էական հանգամանք, ն նման խախտումը չի կարող վերացված համարվել ուղղված տարբերակը դատարան ուղարկելով:

Պաշտպանը փաստարկել է նան, որ |. արան հարուցված

հետախուզումն ի սկզբանե ապօրինի է եղել:

8. Վերոշարադրյալի հիման վրա, պաշտպան լի դրել է մերժել բողոքը՝ օրինական ուժի մեջ թողնելով Վերաքննիչ դատարանի՝ 2020 թվականի հունիսի 5-ի որոշումը:

Վճռաբեկ բողոքի քննության համար էական նշանակություն ունեցող փաստական հանգամանքները.

9. Կալանավորման միջնորդությանը կից Առաջին ատյանի դատարան ներկայացված նախաքննության մարմնի` անձին որպես մեղադրյալ ներգրավելու մասին որոշման նկարագրական-պատճառաբանական մասի համաճայն՝ «(...) Գործով ձեռք է բերվել հանցանքի կաւրարումի վկայող փոխկապակցված, հավատրի բավարար ապացույցների համակցություն, որր հիմք է տալիս որպես մեղադրյալ ներգրավել ն մեղադրանք առաջադրել աա ոու ու տեղեկությումար ն

միջոցներ տրամադրելով, խոչընդուրներ վերացնելով, ՀՀ քաղաքացի, ոը ղարա. ոորրային կազմակերպության`

ղր պսա ււ ույուերին իրենց լիազորությոնեերն

այդ կազմակերպության շահերին հակառակ ն այլ ֆիզիկական ն իրավաբանական անձանց օգտին օգտագործելով նարար...

անձանցից հավաքագրել անկ, | ՀՀ դրամին համարժեք Արա

ԱՄՆ դոլար .. | եվրո, որը նույն ժամանակահավվածում|Ջ գործարքներովմնն մինա հանի

6

րաստ ււ րոց հաշլերամարներին՝. յուրաքանչյուր

գործարքի համար արանալ անն: ուր:

Վերը նշված հանցավոր գործունեության արդյունքում ՍԱՆ Ա ՆԱՆԵիիաի ընկերությունն ո աշլերամարներին նշված

ընկերության կողմից ՀՀ-ում որեէ տնտեսական գործունեություն չծավալելու պայմաններում ապօրինի կերպով գոյացել է առանձնապես խոշոր չափերով՝ ընդհանուր ասո 7 ւււրտեք գումար՝ փատրացի նշված գույքը ձնակերպելով

որպես Աաաա ոու այանություն, իսկ դրա

ձեավորման աղբյուր՝ ֆիզիկական անձ ման:

Նշված գործողությունների հարնանքով խաթարվել են ֆինանսական միջոցների շիջանառության ն հաշվառման հետ կապված բնականոն հարարերություննելվ, բանկային գործառնությունների կատարման կարգը, րանկային համակարգի հեղինակությունը, կոպի կերպով խախտվել են ՀՀՇ քանկային օրենադրության պահանջները, շրջանցվել են վտղերի լվացման, ահաբեկչության ֆինանաավորման ն այլ իրավախախորումների հակազղման օրենքով նախատեսված կառուցակարգերը ն առաձնապես խոշոր չափերով դրամական միջոցները բանկային համակարգում ձնակերպվել են դրանց հետ որն առնչություն չունեցող կազմակերպության անվամբ՝ առաջացնելով ծաւնր հարնանքներ:

տս . ւ. աո ոայոթյամի առնրրային

կազմակերպության ծառայողների կողմից լիազորությունները չարաշահելու հերնանքով ղրա րհր ու ոշչլումարեերին գոյացած

առանձնապես խաշոր չափերով գույթը՝ աար «ւււ ութ

գումարները նշված ընկերության ծառայողների ն լիազորված անձանց իրականացրած բանկային գործարքների միջոցով հետագայում վաօրինվել է` խեղաթյուրելով ն թաքցնելով դրա հանցավոր ծագումը, իրական ինույթը, տեղաշարժը, դրա նկատմամի իրական իրավունքներն ու պարտականությունները:

7

Այսինքն` աար ու ւ մղավորությամբ կարարված

հանրորեն վտանգավոր արարք՝ նախատեսված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-214-րդ հոդվածի 2-րդ մասով ն 38-190-րդ հոդվածի 3-րդ մասի Լին կեվով: (...)»:

9.. Վերոնշյալ որոշման եզրափակիչ մասի համաձայն՝ «ՈՐՈՇԵՑԻ` (...) ն կասա ւս մողաղրյալ ն մեղադրանք առաջադրել ՀՀ

քրեական օրենսգրքի 38-214-րդ հոդվածի 2-րդ մասով ն 38-190-րդ հոդվածի 3-րդ մասի Էին կերով (...)»':

9.2. 2020 թվականի ապրիլի 1-ին՝ մինչն կալանավորման միջնորդության քննարկումը, Առաջին ատյանի դատարանին ն պաշտպանության կողմին է ներակայացվել անձին որպես մեղադրյալ ներգրավելու մասին որոշում, որի վերջնամասում նս գրված են եղել արը ւրը:

10. Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2020 թվականի ապրիլի 14-ի որոշման համաձայն՝ «(-) (Դատարանն արձանագրում է, որ առկա են բավարար փաստեր ն ապացույցներ առ այն, որ մեղադրյալն առնչություն ունի իրեն մեղսագրվող ենթադրյալ հանցանքների կատարմանը: Դատարանի այս հարնություն հիմնավորվում էԼ, մասնավորապես միջնորդությանը կից դատարան ներկայացված մարան . առ

Աարոն առերես հարցաքննության արձանագրությունով, Ը ա Հարոու ճանաչման ներկայացնելու արձճանագրություններով, վկաներ Սրանով կոաաաաաաաանաաաանաաաաաաանաոնաաաաաաա .....

արձանագրություններով, արարո... արրաթթաաաաաայոը

ընկերության մըտ շուտարին գումարների մուրքի

անդորրագրերով, ինչպես նան միջնորդությանը կից ներկայացված այլ նյութերով:

(-)

Անդրադառնալով պաշտպանի այն պնդումներին, որ օրենքով սահմանված կարգով հր վարահորդին մեղադրյալ ներգրավելու որոշում չի կայացվել, ինքը հանդես չի գալիս որպես մեղադրյալի պաշվայան, այլ առավելապես շահագրգիո անձի ներկայացուցիչ, (.-.) Դատարանը գտասմ Լ, որ անարար ու գրաւելու որոշման

2 Տե՛ս նյութեր, հատոր 1, թերթեր 37:38:

3Տես նույն տեղում:

«Տես նյութեր, հատոր 1, թերթեր 181-184 ն դատական նիստի արձանագրությունը:

8

վերջեամասմա 1 գանվան փոխարենը

անուն ազգանուն նշելը պայմանավորված է եղել տեխնիկական վրիպակով, որն իր բնույթով էական չէ ն հիմք չէ միջնորդությունը մերժելու համար, այն էլ այն դեպքում, որ Դատարանին ն պաշվապանին ներկայացվել է նան որոշման՝ առանց փեխնիկական թերություններով տարբերակը:

իւ

Արուն ն ԱՅ: մեղսագրվող ենթադրյալ հանցանքները դասվում են առանձնապես ծանր ն միջին ծանրության հանցագործությունների շարքին, որոնց համար նախատեսված է պատիժ նան ազատազրկման ձնով, ինչն էականորեն բարձրացնում է մեղադրյալի կողմից վարույթն իրականացնող մարմնից թաքնվելու հավանականությունը: Դատարանի այս դիրքորոշումը պայմանավորված է այն հանգամանքով, որ մեղադրյալ Բ աաա Ան Ատոմի

իրեն քննչական մարմին հրավիրելու, իսկ հերո նան որպես մեղադրյալ ներգրավելու որոշման մասին, պատճառարանելով իր չներկայանալը նոր կորոնավիրուսային համաշխարհային Օ09համաճարակի կանխարգելման նպատակով իրականացվող սահամանափակումների պատճառով ժամանակավորապես այլ երկրների, այդ թվում՝ ՀՀ-ի հետ չվերթները դաղարեցված լինելու հանգամաւնքով որեէ փաարական տվյալներ չի ներկայացրել իր գվավելու վայրի, վարույթն իրականացնող մարմին ներկայանալու վերաբերյալ ձեռնարկված միջոցառումների մեաւսին, որպիսի պայմաններում Դատարանի մոր ողջամիտ ենթադրություն Լ ձնավորվում առ այե, որ բարձր է հավանականությունը, որ մեղադրյալի պատտառարանությանները միտված են չներկայանալու անհնարինության համար օրյեկտիվ հիմքեր արեղծելուն:

Դատարանն արձանագրում է նան, որ հիմնավոր կասկածի առկայության պայմաններում քրեական գործի քննության կվյալ փուլում, երբ շարունակվում են ակտիվ քենչայան են դատավարական գործողություններ, դեռես գհարակեցված չէ հանցագործության կատարմանը ներգրավված անձաց ամբողջական շրջանակը, երանց կոնկրետ դերակապտարությունը, ենթադրյալ հանցավոր ճանապարհով ստացված գույքի օրինաւկանացմեաւն ամբողջակաւն սխեման, բանկային փոխանցումներով օրինականացված եկամուտների տեղաշարժը ն դրանց հասցեատերերին, բարձր է նան

9

հավանականությունը, որ մեղադրյալն անազավմւթյան մեջ գտնվելու դեպքում կարող է խոչընդուրել մինչդավական վարույթում գործի քննությանը քրեական դատավարության մասնակցող, այդ թվում՝ դեռես չհարցաքննված անձանց վրա անօրինական ազդեցություն գործադրելու եղանակով (...)»::

1. Վերաքննիչ դատարանի` 2020 թվականի հունիսի 5-ի որոշման համաճայն՝ «(«/Ախդրադառնալուլ վերաքննիչ բողոքի` աաա ւո

ներգրավելու մասին պատշաճ որոշման բացակայության վերաբերյալ փատրարկներին՝ Վերաքննիչ դատարանը նախ. արձանագրում Լ, որ անարար

կալանավորումը որպես խափանման միջոց կիրառելու մասին Քննիչի միջնորդությանը կից Առաջին արյանի դատարան է ներկայացվել «Անձին որպես մեղադրյալ ներգրավկու մասին» վերտառությաւմի որոշում, ով. եզրափակիչ մասի համաձայն` Քննիչը որոշել է գործով որպես մեղադրյալ ներգրավել ն ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-214-րդ հոդվածի 2-րդ մասով ու նույն օրենսգրքի 38-190-րդ հոդվածի 3րդ մասի Լին կարով մալադրանք առաջադրել ոչ թե արար." Սանսսատար........

վերջինիս, այլ ոչ» աա ուլ յդ որոշման մասին ն նրան

ուղարկել դրա պատճենը:

Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ անձին գործով որպես մեղադրյալ ներգրավելու մասին քննիչի կամ դատախազի որտշումը ն քրեական օրենսգրքի հոդվածը, հոդվածի մասր կամ կետր, որով նախատեսված է կատարված հանցանքի համար պատասխանապվությունը, շարադրվում են մեղադրյալ ներգրավելու մասին որոշման եզրափակիչ մասում: Ուարի որեէ անձի որպես մեղադրյալ ներգրավելու մասին որոշման եզրափակիչ մատսմ այդ անձի փոխարեն մեկ ուրիշի անվամի մեղադրանքի ձնակերպումը չի կարող համարվել ոչ էական հանգամանք, մինչդեռ Առաջին ատյանի դատարանն այն համարվ է ոչ էական:

Ինչ վերաբերում է Դատախազի փաալրարկին առ այն, որ վրիպումը տեղի Լ ունեցել ոչ թե որպես մեղադրյալ ներգրավելու մասին ոյտշման մեջ, այլ այդ որոշումը պաշտպանության կողմին ն Առաջին ատյանի դատարանվե. տրամադրելիս՝ անո աաա ոու ներգրավելու մասին որոշման համապատասխան: էջի

5 Տե'ս նյութեր, հատոր 1, թերթեր 199-208:

10

փոխարեն թյուրիմացաբար նույն գործով մնան... տւ

ներգրավելու մասին որոշման էջը դրվելու արդյունքում, ապա. Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ այդ փասրարկն ինքնին հիմնազուրկ է, քանի որ հիշատակված որոշման նույն էջի վրա, եզրափակիչ մասից զավ, որը վերաբերում ան. շարադրված Լ նան նույն ոլոշման նկարագրական-պատճառարանական կպ ատար ու րվածը։

Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում նան արձանագրել, որ կալանավորումը որպես խափանման միջոց կիրառելու միջնորդությունը հանդիսանում է դատարանի կողմից անհապաղ քննության ենթակա միջնորդություն, ինչից ողջամկտրեն բխում է, որ կալանավորման միջնորդություն հարուցելու պահին տվյալ անձե արդեն իսլ պետք է ունենա մեղադրյալի դատավարական կարգավիճակ, որպեսզի դատարանը միջնորդություն, արանալուց հետ ցանկացած պահի հնարավորություն ունենա մրցակցային դատավարության կանոնների պահպանմամի քննել այն: Մինչդեռ կոնկրեր անձին որպես մեղադրյալ ներգրավելու մասին պատշաճ որոշման բացակայության պայմաններում դատարանը զիկվում է միջնորդությունը արանալուց հերո ցանկացած պահի այն մրցակցային դավփավարության կանոնների պահպանմամբ քննելու հնարավորությունից: Ուարի կալանավորման ինքնուրույն` անձին պատշաճ կերպով մեղադրյալի կարգավիճակ տրված լինելու պայմանը պեւրք է առկա լինի կալանավորման միջնորդության հարուցման պահին, այլ ոչ թե լրացվի միջնորդությունը դատարան ներկայացնելուց հեվտ:

Վերոգրյալի հաշվառմամբ Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ Քննիչի՝ աաա ոու լ որումը որպես խափանման միջոց կիրառելու

մասին որոշմանը կից Առաջին ատյանի դատարան ներկայացված նյութերը հիմք են տալիս արձանագրելու, որ կալանավորման միջնորդությունը հարուցելու պահին աա ոու րովին չի ունեցել, որպիսի պայմանի բացակայությունն ինքնին հիմք է հանդիսացել հարուցված միջնորդությունը մերժելու համար:

Դրա հետ մեկտեղ, Վերաքննիչ դատարանն ընդունում է, ոլր տվյալ դեպքում անձին որպես մեղադրյալ ներգրավելու մասին որոշումը կազմելիս կարող էր փնեղի ունենալ վրիպում, ինչի վերացնելու համար ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով

Լ

սահմանված համապատասխան ընթացակարգերից շաղում, սակայն, ինքնին անհամատեղելի է օրինականության սկզբունքի հեղ:

Ընդ որում, Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում նան փաստել, որ ինչպես վերը շարադրվածն ինքնին, այնպես էլ սույն որոշման 4-րդ կերի Լից Ժրդ ն Շրդ ենթակետելաամ մեջբերվածի ու ասյն որոշման ծրդ կեյտւմ արձանագրվածի համակցության մեջ բավարար հիմք է տալիս էության մեջ համաձայնելու նան բողոքի հեղինակի` մնաս ւււ" Սոր ոզոմ հայրարարելա

իրավաչափության առեչությամի ներկայացված փաստարկին ու դրա հիմքում դրված դատողություններին: Այս կապակցությամբ առավել քան խոցելի է նան վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից ման ււ որւիուում

հայտարարելու մասին որոշման հիմքում դրված պատճառարանությունն առ այն, որ «(Քյրեական: գործով մեղադրյալ աար րը արզ չ. ն վերջինս

թաքնվում է վարույթն իրականացնող մարմնից, իսլ նրա կողմից հարցաքննությանը ներկայանալուն խոչընդորող հարգելի պատճառների մասին վարույթն իրականացնող մարմինը որեւ տեղեկությաննեն չի արացել»: Մինչդեռ առկա նյութերի ուսումնասիրությամբ փաւարվում է. որ վարույթն իրականացնող մարմնին արդեն իսկ հասու են եղել ԱՐ ՂԹԱ ՆՈՈՒ ՅԱ ն վերջինիս փաարարանի համապատասխան դիմումները, որոնցում նշված` արան 7 րությանը

ներկայանալուն խոչընդոմտղ պատճառը, դրան վերարերող որեէ ողջամիտ գործողություն վարույթն (իրականացնող մարմնի կողմից չիրականացվելու պայմաններում, անհարգելի համարելու որեէ, փատրարկված ու տրամաբանված հիմք չկա: Նշվածի առնչությամբ անհասկանալի է նան Առաջին ատյանի դատարանի դապողությունն աո այն, որ անան ւոււոթյունները միրված

են չներկայանալու անհնարինության համար օրյեկտիվ հիմքեր արեղծելուն, մինչդեռ «օբյեկտիվ հիմք» եզրույթն արդեն իսկ անհամավեղելի է այն որնէ մեկի կամքով պայմանավորված ատեղծվելու հեր:

(:) Վերաքննիչ դատարանը նախ հարկ է համարում արձանագրել, որ եկարագրվածի ն ՀՀ քրեական օրենսգրքի 75-րդ հոդվածի Էին մասի 2-րդ ու ՀՀ քրեական դավզաւվարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի Էին մասի 6-րդ կետերով ասհմանված

12

իրավակարգավորումների համադրումը հանգեցնում է նրան, որ տվյալ դեպքում առկա է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-214րդ հոդվածի 2րդ մատվ քրեական հելրապնդումն առերնույւթ բացառող հանգամանք (անցել է վաղեմության ժամկեարրխ), որպիսի պայմաններում ՀՇ քրնական օրենսգրքի 38-214-րդ հոդվածի 2-րդ մասի տեսանկյունից կալանավորման պայմանի առկայության կամ բացակայության հարցին անդրադառնալն ինքնին առարկայազուրկ է:

(-)

Տվյալ դեպքում, ինչպես երնում է ասյն որոշման 2-րդ կետում մեջբներվածից, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38190րդ հոդվածի 3րդ մասի Էին կարով նախատեսված ենթադրյալ հանցանքի առնչությամ» արան ւ րո: որեւ

կոնկրեւր գործողություն նշված չէ: Այլ կերպ՝ արարքի նկարագրության մնջ ներառված չէ քրեաիրավական որակման համար անհրաժեշվ այն փասվաւկան փվյալները, որոնք պերք է բնսթագրեին հանցակազմի տարրերից օբյեկտիվ կողմի պարվադիր հատկանիշները ն հիմնավոր կասկածի համատեքարում հնարավորություն տային փաստելու դրանց առերնութ առկայությունը: ` Նախաքննության մարմինը սահմանափակվել Է միայն ընդհանրական այնպիսի ձնակնրպումներով, որպիսիք են, օրինակ` «(..) Տ/եղեկություններ ն միջոցներ տրամադրելով, խոչընդոտներ վերացնելով (..) օժանդակել է (..)», ..յննաան. 7... օժանդակությամբ (...)» ն այլն:

(-)

Վերաքննիչ դաարանն արձանագրում 1, որ մանա ւ:

կալանավորումը որպես խափանման միջոց ընտրելու մասին Քննիչի միջնորդությունը բավարարելով Առաջին ատյանի դատարանը թույլ է տվել դատական սխալ դասրավարական օրենքի այնպիսի խախտումներ, որոնք ազդել են գործով ճիշտ որոշում կայացնելու վրա ն հանգեցրել չհիմնավորված, չպարմառարանված ն ոչ իրավաչափ դարական ալտ կայացնելուն (...»:

Վճռաբեկ դատարանի պատճառաբանությունները ն եզրահանգումը.

6 Տե'ս նյութեր, հատոր 2, թերթեր 101105:

13

12. Սույն գործով Վճռաբեկ դատարանի առջն բարձրացված իրավական հարցը հետնյալն է. հիմնավո՞ր է արդյոք Առաջին ատյանի դատարանի որոշումը բեկանելու ն |.`Ձ`. ղի որպես խափանման միջոց ընտրված կալանավորումը

վերացնելու մասին Վերաքննիչ դատարանի հետնությունը:

Լ Կալանավորման միջնորդություն, հարուցելու պահի, մատո"

մեղադրյալի դատավարական կարգավիճակ ունենալու հանգամանքը.

13. ՀՀ Սահմանադրության 27-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ «Յուրաքանչյուր ոք ունի անձնական ազավաւթյան իրավունք: Ոչ ոք չի կարող անձնական ազատությունից զիկվել այլ կերպ, քան հետնյալ դեպքերում ն օրենքով սահմանված կարգով (...)

4) անձին իրավասու մարմին ներկայացնելու նպատակով, երբ առկա է երա կողմից հանցանք կատարած լինելու հիմնավոր կասկած, կամ երը դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է հանցանքի կատարումը կամ դա կատարելուց հերո անձի փախուստը կանխելու նպատակով. (...)»:

«Մարդու իրավունքների ն հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի համաձայն՝ «մ. Յուրաքանչյուլ, ոք ունի ազատության ն անձնական անձեռեմխելիության իրավունք Ոչ ոքի չի կարելի ազավասթյունից զիկել այլ կերպ, քան հետնյալ դեպքերում ն օրենքով սահմանված կարգով.

(-.)

գ) անմի օրինական կալանավորում, կամ ձերբակալումը իրավախախտում կատարած լինելու հիմնավոր կասկածի առկայության դեպքում նրան իրավասու օրինական մարմնին ներկայացնելու նպատակով կամ այն դեպքում, երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է համարվում նրա կողմից հանցագործության կատարումը կամ այն կատարելուց հետ նրա փախուարը կանխելու համար. (...)»:

ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 11-րդ հոդվածի համաճայն՝

«. Յարաքանչյուր ոք ունի ազավաւթյան ն անձեռնմխելիության իրավունք:

2 Ոչոթչի կարող արգելանքի վերցվել ն պահվել անազատության մեջ այլ կերպ, քան այն օրենսգրքով նախատեսված հիմքերով ն կարգով:

14

(մ:

Նույն օրենսգրքի 64-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ «մ. Մեղադրյալ է այն անձր, որի նկապմաեւմը որոշում է կայացված որպես մեղադրյալ ներգրավկու մասին»:

Նույն օրենսգրքի 202-րդ հոդվածի համաճայն՝ «մ. Անձին որպես մալադրյալ ներգրավելու հիմքը նրա կողմից հանցանքի կատարումը վկայող բավարար ապացույցների համակցությունն է:

2. Սույն հոդվածի առաջին մուաում նախապտեսվաւծ հիմքերի առկայության դեպքում քննիչը, դատախազը պատճառարանված որոշում են կայացնում անձին որպես մեղադրյալ ներգրավելու մասին:

3. Որոշման ենկարագրական-պատճառարանական մասում նշվում են մեղադրյալի անունը, ազգանունը նե նրա անձի մասին այլ տվյալներ, մեղադրանքի ձնակերպումը՝ նշելով հանցագործության տեղը, ժամանակը, եղանակը ն մյուս հանգամանքները, որքանով դրանք պարզված են գործի նյութերով: Եզրամվակիչ մասում շարադրվում Լ անձին գործով որպես մեղադրյալ ներգրավելու մասին որոշումը ն քրեական օրենսգրքի հոդվածը, հողվածի մասր կամ կեվվ, որով նախատեսված է կափարված հանցանքի համար պատասխանավվությունը:

2. Եթն անձր որպես մեղադրյալ ներգրավվում է քրեական օրենսգրքի տարբեր հոդվածներով, հոդվածի տարբնր մասերով կամ կետերով որակվող մի քանի հանցագործությունների համար, որոշման նկարագրական-պատճառաբանական մասում. եշվում է կոնկրեպ ինչ հանցանքներ են կատարվել, իսկ եզրափակիչ մատսմ այդ հանցագործությունների համար պատասխանատվություն նախատեսող հոդվածները, հոդվածի մասերը կամ կետերը:

(.»:

14. Մեջբերված կոնվենցիոն ն սահմանադրական դրույթների վերլուծության հիման վրա Վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է ձնավորել այն մասին, որ կալանքը որպես խափանման միջոց ընտրելիս դատարանը պարտավոր է անդրադառնալ կալանավորման պայմանների ն հիմքերի առկայությանը: Կալանավորման պայմանը փաստական տվյալներով հաստատված հանգամանքներ են, որոնց բացակայությունը բացառում է խափանման միջոցի կիրառումը: Կալանավորման պայմաններից մեկն էլ

15

անձին մեղադրյալի դատավարական կարգավիճակ տրված լինելն է, որը հաստատվում է գործի նյութերում անձին որպես մեղադրյալ ներգրավելու մասին որոշման առկայությամբ: Կալանավորման այս պայմանն ուղղակիորեն կապված է ՀՀ քրեադատավարական օրենքի 134-րդ հոդվածի 3-րդ մասում առկա այն պահանջի հետ, որ կալանավորումը կարող է կիրառվել միայն մեղադրյալի նկատմամբ: Հետնաբար, քրեական վարույթն իրականացնող մարմնի՝ կալանավորումը որպես խափանման միջոց կիրառելու միջնորդության քննարկման արդյունքներով դատարանը, ի թիվս այլնի, պետք է պարզի նան կալանավորման վերոնշյալ ինքնուրույն պայմանի առկայությունը, մասնավորապես այն, թե արդյոք անձին տրվել է մեղադրյալի դատավարական կարգավիճակ: Ընդ որում՝ Վճռաբեկ դատարանն ընդգծել է, որ այն դեպքում, երբ անձը թաքնվում է քննությունից, կալանավորման վերոնշյալ պայմանի առկայության համար բավարար է անձին որպես մեղադրյալ ներգրավելու մասին որոշման կայացումը՝ պայմանով, որ հետագայում՝ հայտնաբերվելուց հետո, նա կտեղեկացվի որպես մեղադրյալ ներգրավելու որոշման մասին, նրան կպարզաբանվի առաջադրված մեղադրանքի էությունը, ն նրան կհանձնվեն որպես մեղադրյալ ներգրավելու մասին որոշման պատճենը ն մեղադրյալի իրավունքների ն պարտականությունների ցանկը, ապա նա անհապաղ (72 ժամվա ընթացքում) կտարվի դատավորի մոտ: Ուստի, այս դեպքերում դատարանը պարտավոր է ստուգել միայն, թե նախաքննության մարմնի կողմից ներկայացվել են արդոք համապատասխան տեղեկություններ, փաստեր կամ ապացույցներ այն մասին, որ անձին որպես մեղադրյալ ներգրավելու մասին որոշում է կայացվել: Հակառակ պարագայում, անձի կալանավորումը ն համապատասխանաբար նան նրա ազատության ն անձնական անճեռնմխելության իրավունքի սահմանափակումը կհամարվի կամայական ն անօրինական՛:

15. Մույն գործի նյութերի ուսումնասիրությունից երնում է, որ՝

- նախաքննության մարմինը կալանավորման միջնորդությանը կից Առաջին ատյանի դատարան է ներկայացրել նան 2020 թվականի ապրիլի 8-ի «Անձին որպես մեղադրյալ ներգրավելու մասին» որոշումը, որի նկարագրական-պատճառաբանական մասում նշված եւ ղարա ւս տվյալները, նկարագրված է վերջինիս

7 Տե՛ս, տամճնջ ումճոմ Ն, Վճռարեկ դատարանի՝ Տիգրան Վահրադյանի գործով 2008 թվականի դեկտեմբերի 26-ի թիվ ԼԴ/0197/06/08, Ռոբերվ Հակոբյանի զործով 2013 թվականի ապրիլի 18-ի թիվ ԵԱՔԴ/0218/06/12, Վահրամ Գնորգյանի գործով 201 թվականի փետրվարի 24-ի թիվ ԵԿԴ/0678/06/10 որոշումները:

16

վերագրվող արարքների փաստական հանգամանքները, իսկ որոշման եզրափակիչ մասում նշված են անն րր ւոր,

- 2020 թվականի ապրիլի 11Լին՝ մինչն կալանավորման միջնորդության քննարկումը, Առաջին ատյանի դատարանին ն պաշտպանության կողմին է ներակայացվել անձին որպես մեղադրյալ ներգրավելու մասին որոշում, որի վերջնամասում նս գրված են եղել Ն աու

- քննարկման առարկա դարձնելով աը դր ալի դատավարական

կարգավիճակ տրված լինելու հանգամանքը՝ Առաջին ատյանի դատարանը գտել է, որ աաա ուլ ներգրավելու որոշման վերջնամասում վերջինիս

անվան ն ազգանվան փոխարեն վ: Աաաա | անուն ազգանուն նշելը պայմանավորված է եղել տեխնիկական վրիպակով, որն իր բնույթով էական չէ ն հիմք չէ միջնորդությունը մերժելու համար, այն էլ այն դեպքում, երբ դատարանին ն պաշտպանին ներկայացվել է նան որոշման՝ առանց տեխնիկական թերությունների տարբերակը",

- Վերաքննի Օ։-դատարանը, չհամաճայնելով Առաջին ատյանի վերոնշյալ դատողությանը, իր որոշմամբ փաստել է, որ որնէ անձի որպես մեղադրյալ ներգրավելու մասին որոշման եզրափակիչ մասում այդ անձի փոխարեն մեկ ուրիշի անվամբ մեղադրանքի ձնակերպումը չի կարող համարվել ոչ էական հանգամանք: Վերաքննիչ դատարանն ընդգծել է, որ կալանավորման ինքնուրույն անձին պատշաճ կերպով մեղադրյալի կարգավիճակ տրված լինելու պայմանը պետք է առկա լինի կալանավորման միջնորդության հարուցման պահին, այլ ոչ թե լրացվի միջնորդությունն դատարան ներկայացնելուց հետո: Վերոգրյալի հաշվառմամբ Վերաքննիչ դատարանը փաստել է, որ քսնիչի՝ արը ւււ բ կալանավորումը որպես խափանման միջոց կիրառելու մասին որոշմանը կից Առաջին ատյանի դատարան ներկայացված նյութերը հիմք են տալիս արձանագրելու, որ կալանավորման միջնորդությունը հարուցելու պահին Ատեան մեղադրյալի կարգավիճակ ջի ունեցել, որպիսի պայմանի բացակայությունն ինքնին հիմք է հանդիսացել հարուցված միջնորդությունը մերժելու համար: Դրա հետ մեկտեղ, Վերաքննիչ դատարանն ընդունել է, որ տվյալ դեպքում անձին որպես մեղադրյալ 8 Տե՛ս սույն որոշման 9-9.1-րդ կետերը:

3 Տե՛ս սույն որոշման 9.2-րդ կետը:

օ Տե՛ս սույն որոշման 10-րդ կետը:

17

ներգրավելու մասին որոշումը կազմելիս կարող էր տեղի ունենալ վրիպում, ինչը վերացնելու համար ՀԸ քրեական դատավարության օրենսգրքով սահմանված համապատասխան ընթացակարգերից շեղումը, սակայն, ինքնին անհամատեղելի է օրինականության սկզբունքի հետո:

16. Նախորդ կետում վկայակոչված փաստական հանգամանքները գնահատելով սույն որոշման 13-14-րդ կետերում մեջբերված իրավադրույթների ն արտահայտված իրավական դիրքորոշումների լուսի ներքո՝ Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ Վերաքննի ։»դատարանը |`. . լարին կարգավիճակ չունենալու

վերաբերյալ հետնության հանգելիս պատշաճ վերլուծության չի ենթարկել սույն գործի փաստական հանգամանքները: Այսպես՝ սույն գործի փաստական տվյալներից հետնում է, որ նախաքննության մարմինը 2020 թվականի ապրիլի 1-ին կալանավորման միջնորդությանը կից Առաջին ատյանի դատարան է ներկայացրել նան 2020 թվականի ապրիլի 8-ի՝ «Անձին որպես մեղադրյալ ներգրավելու մասին» որոշման օրինակ, որի նկարագրական-պատճառաբանական մասում նշված են եղել ԱԱ ՀԹ ԱԱ աաա ւս տկաերը, նկարագրված են եղել վերջինիս վերագրվող

արարքների փաստական հանգամանքները, ն միայն եզրափակիչ մասում նշված է եղել այլ անձի՝ արան լար "նցի այդ, վարույթն իրականացնող

մարմինը նույն օրը՝ մինչն ներկայացված միջնորդության քննարկումը, Առաջին ատյանի դատարանին ն մեղադրյալի պաշտպանին է ուղարկել 2020 թվականի ապրիլի 8-ի՝ «Անձին որպես մեղադրյալ ներգրավելու մասին» որոշման առանց վրիպակի օրինակը, որի եզրափակիչ մասում նս նշված է եղել րարը ւյ։

Շետնաբար, նման պայմաններում Վճռաբեկ դատարանը գանում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը, միջնորդության քննության արդյունքով, ըստ էության, արձանագրելով կալանավորման ինքնուրույն պայման հանդիսացող՝ անձին մեղադրյալի դատավարական կարգավիճակ տրված լինելու հանգամանքի առկայությունը ն գտնելով, որ Սաաատան Ա:2 Րա որպես մեղադրյալ ներգրավելու մասին որոշման եզրափակիչ մասում ` ի անվան ն ազգանվան փոխարեն ':: աաա անուն-

ազգանունը նշելը տեխնիկական վրիպակ է, հանգել է իրավաչափ հետնության, իսկ ո Տե սույն որոշման 11-րդ կետը:

18

հակառակի մասին Վերաքննի. Օ։`դատարանի դատողությունները չափազանց ձնականացված են (6240655Խ6 /07ուճէտող) ն չեն կարող ընդունելի համարվել:

մ. Հիմնավոր կասկածը.

17. ՀԸ քրեական դատավարության օրենսգրքի 135-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` «Կալանավորումը մեղադրյալի նկատմամբ կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երը կա հիմնավոր կասկած, որ նա կամաւլրել Լ այնպիսի հանցանք, որի համար նախատեսվող ազատազրկման ձեռվ պատժի առավելագույն ժամկետր մեկ տարուց ավելի է, ն կան բավարար հիմքեր ենթադրելու, որ մեղադրյալը կարող է կավաւրել տոյն հողվածի Լին մասով նախատեսված որեէ գործողություն»:

Վերահաստատելով ն զարգացնելով կալանավորման պայմաններից «հիմնավոր կասկածի» գնահատման սահմանների վերաբերյալ Վահրամ Գնորգյանիշ, Հարություն Խաչատիյանի" գործերով արտահայտված իրավական դիրքորոշումները Վճռաբեկ դատարանն Իդգար Եղիազարյանի գործով ընդգծել է, որ իրավասու մարմինը պետք է ներկայացնի փաստեր կամ տեղեկություններ, որոնք կհամոզեն դատարանին, որ անձը հիմնավոր կերպով է կասկածվում (մեղադրվում) ենթադրյալ հանցագործության կատարման մեջ: Այսինքն՝ քրեական հետապնդման մարմինները պետք է ներկայացնեն կասկածը հիմնավորող որոշակի փաստական հանգամանքներ, իսկ դրա վերաբերյալ դատարանի հետնությունները պետք է լինեն պատճառաբանված ն, միննույն ժամանակ, չպետք է պարունակեն իրավական գնահատականներ անձի մեղավորության կամ անմեղության հարցի առնչությամբ:

Վճռաբեկ դատարանը, ի թիվս այլնի, ընդգծել է հետնյալ հանգամանքները՝

- հիմնավոր կասկածը չի պահանջում կատարված արարքի մեջ մեղադրյալի մեղավորությունն ապացուցող՝ հիմնավոր կասկածից վեր ապացուցման չափանիշին համապատասխան բավարար փաստերի առկայություն, այնուամենայնիվ, «կասկածը» պետք է լինի ողջամիտ, այն պետք է հիմնված լինի օրենքով սահմանված կարգով » Տես Վճռաբեկ դատարանի` Վահրամ Գնորգյանի գործով 2011 թվականի փետրվարի 24ի թիվ ԵԿԴ/0678/06/10 որոշումը, կետեր 20-23:

» Տես Վճռաբեկ դատարանի` Հարություն Խաչատրյամվ գործով 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ՏԴԶ/0009/06/11 որոշումը, կետեր 13 ն 15:

" Տես Վճռարեկ դատարանի՝ Էղզար Եղիազարյանի գործով 2017 թվականի հունիսի 22ի թիվ ԵԱՆԴԳ/0017/06/16 որոշումը, կետ 14:

19

ձեոքբերված որոշակի փաստական տվյալների վրա (որոնք կվկայեն կատարված արարքին անձի առնչությունը ն դեպքի, իրադարձության համընկնումն այն հանցանքին, որի առերնույթ կատարման մեջ անձը կասկածվում (մեղադրվում է), իսկ դրա առկայության կամ բացակայության վերաբերյալ դատարանի հետնություններըը պետք է լինեն հիմնավորված ն պատճառաբանված,

-` մինչդատական վարույթի նկատմամբ դատական վերահսկողություն իրականացնելիս, մասնավորապես` կալանավորման վերաբերյալ միջնորդությունը քննելիս դատարանն իրավասու չէ քննարկման առարկա դարճնելու այնպիսի հարցեր, որոնք դուրս են այդ պահին իր առջն դրված խնդիրների շրջանակից», ուստին հիմնավոր կասկածի առկայությունը ստուգելիս դատարանն իրավասու չէ կանխորոշելու մեղքի հարցը, իրավական գնահատական տալու անձի մեղավորությանը կամ անմեղությանը, անմիջականորեն փաստելու անձի արարքում հանցակազմի առկայությունը կամ բացակայությունը: Միննուն ժամանակ, դատարանը, վերոգրյալ հարցերի շուրջ իրավական գնահատականներ չտալով, իրավասու է որոշում կայացնել կալանավորումը որպե խափանման միջոց ընտրելու կամ ժամկետը երկարացնելու կամ վերահաստատելու վերաբերյալ քրեական հետապնդման մարմնի ներկայացրած միջնորդությունը մերժելու մասին՝ այն դեպքում, երբ հավաստում է քրեական գործով վարույթը բացառող հանգամանքի առերնույթ առկայությունը ն դրա հնարավոր կիրառելիությունը: Ընդ որում, քրեական գործով վարույթը բացառող այդ հանգամանքի առերնույթ առկայության մասին վկայությունը պետք է լինի ոչ թե ներկայացված նյութերի, այդ թվում՝ ապացույցների՝ գործն ըստ էության քննելու ն լուծելու ժամանակ պահանջվող աստիճանի չափ բազմակողմանի ն խորը վերլուծության արդյունք, այլ այդպիսի վկայությունը պետք է հիմնված լինի ներկայացված նյութերից բխող համեմատաբար ակնհայտ փաստերի վրա (օրինակ՝ արարքը, որի կատարման մեջ մեղադրվում է անձը, դրա կատարման պահին հանցագործություն չի համարվելճ, կամ որպես մեղադրյալ է 5 Տե'ս, ռամոնջ ուսու, Վճռաբեկ դատարանի՝ Ներսես Միսակյանի գործով 2009 թվականի ապրիլի 10-ի թիվ ԱՐԴԼ/0003/11/08 որոշումը:

" Ադ առումով մանրամասն տե՛ս, օրինակ, Մարդու իրավունքների եվրոպական ղատարանի՝ /)Ծաչսորթյանը ն այլք ընդդեմ Հայաարանի զործով 2012 թվականի նոյեմբերի 27-ի վճիռը, գանգատ թիվ 23978/06:

20

ներգրավվել քրեական պատասխանատվության ենթարկվելու տարիքի չհասած անձը, կամ անցել են վաղեմության ժամկետները, ընդունվել է համաներման ակտ ն այլն),

- հիմնավոր կասկածի հարցը գնահատման ենթարկելիս վճռորոշ նշանակություն կարող են ունենալ այն իրավիճակները, երբ արարքին տրված իրավական որակումը ակնհայտորեն չհամապատասխանի արարքի փաստական նկարագրությանը (կամ անձին վերագրված փաստերը հաստատող՝ միջնորդությանը կից ներկայացված նյութերին), իսկ արարքի փաստական կողմն առերնույթ վկայի արարքին տրված իրավական որակման համեմատությամբ իր բնույթով առավել նվազ ծանրության ենթադրյալ հանցագործության կատարման մասին (...)7:

18. ՀԸ Մահմանադրական դատարանը 20199 թվականի ապրիլի 16-ի ՍԴՈ-1453 որոշմամբ արձանագրել է. «Ր.) (նավորված դատական պրակտիկայի համաձայն՝ մեղադրանքի օրինականությունը, որպես կալանավորման պայման, իր մեջ, մասնավորապես, ներառում է անձի՝ քրեական պատասխանատվության ենթարկելու տարիքին հասնելը, որպես մեղադրյալ ներգրավելու մասին որոշում կայացնելը, այն մեղադրյալին պատշաճ դատավարական կարգով ներկայացնել, ինչպես նան տվյալ անձ նկատմամիԻ քրեական հետապնդում, բացառող, այդ .թվում՝ արարքի ապաքրեականացման հանգամանքները հաշվի առնելը:

Սահմանադրական դատարանը փասվմաւմ է, որ մեղադրյալին ներկայացված ն կալանքի արյաաթյան համար դատարան ներկայացված մեղադրանթի

օրինականություն, կարող է արտգվել նան նյութական ն դատավարական այլ չափանիշների հիման վրա: Մասնավորապես` կալանավորման քննարկվող պայմանը կրացակայի նան այն դեպքում, երը մեղադրյալին վերագրվող արարքը քրեորեն պարժելի չէ (օրինակ՝ նախատեսված է որպես վարչական իրավախախվպում) կամ երը առկա է «սխալ» հանցագործության սուբյեկտի հարցում (օրինակ՝ երի զինվորական ծառայության կարգի դեմ ուղղված հանցագործության համար մեղադրանք է ներկայացվել զինծառայող չհանդիսացող անձին): Նույն կերպ մեղադրանքի օրինականության պահանջն ապահովված չի լինի, եթե անձին որպես մեղադրյալ ներգրավելու որոշումը կայացնի ոչ 7 Տես Վճռաբեկ դատարանի՝ Էդգար Եղիազարյանի գործով 2017 թվականի հանիսի 22ի թիվ ԵԱՆԴ/0017/06/16 որոշումը, կետ 15։

21

պաշա, այսինքն, օրենքով չլիազորված ասբյեկտը (օրինուկ` հեւրաքննության մարմինը կամ քննչական խմի անդամը (րար Քրնական դատավարության օրենսգրքի 195-րդ հողվածի 2-րդ մասի` այդ որոշումը կարող է ընդունել միայն քննչական խմբի ղեկավարը)), կամ երբ այդ որոշումը կայացվի առանց քրեական գործով կասեցված վարույթը վերսկանլու:

Վերոնշյալ բոլոր դեպքերում առկա մեղադրանքի «թերություններն» այնպիսին նն, որ դրանց բացահայտման ն հատրատման համար մեղադրանքի հիմքում դրված փաարերի եկամ ապացույցների բովանդակային քննարկում ու վերլուծություն չի պահանջվում, ուստի դրանց արձանագրումը ն գնահատումը լիովին տեղավորվում են մինչդատական վարույ