Դալլաքյան — ԳԴ/0268/01/24

ԳԴ/0268/01/24

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ

ՎՃՌԱԲԵԿ ԴԱՏԱՐԱՆ

ՈՐՈՇՈՒՄ

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ

Գեղարքունիքի մարզի առաջին ատյանի

ընդհանուր իրավասության դատարան,

նախագահող դատավոր՝ Դ.Սարգսյան

ՇՇ վերաքննիչ քրեական դատարան,

նախագահող դատավոր` Մ.Պապոյան

դատավորներ` Ռ.Պապոյան

Լ.Արգարյան

28 օգոստոսի 2026 թվական ք.Երնան

ՇԸ Վճոաբեկ դատարանի քրեական պալատը (այսուհետ՝ Վճռաբեկ դատարան),

նախագահությամբ՝ Շ.ԱՍԱՏՐՅԱՆԻ

մասնակցությամբ դատավորներ՝ Շ.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆԻ

Ա.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆԻ

Լ.ԹԱԴԵՎՈՍՅԱՆԻ

Ա.ՊՈՂՈՍՅԱՆԻ

գրավոր ընթացակարգով քննության առնելով մեղադրյալ Ժորա Վալոդյայի Դալլաքյանի վերաբերյալ ՀՀՇ վերաքննիչ քրեական դատարանի` 2025 թվականի հուսիսի 30-ի որոշման դեմ ՀՇ գլխավոր դատախազի տեղակալ Ա.Արամյանի վճռաբեկ բողոքը,

ՊԱՐԶԵՑ

արու ատավարական նախապատմությունը.

Լ 2023 թվականի ապրիլի 13-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Գեղարքունիքի մարզային քննչական վարչությունում ՀՇ քրեական օրենսգրքի 324-րդ հոդվածի Էին մասով ն ՀՀ քրեական օրենսգրքի 325-րդ հոդվածի Լին մասով նախաձեռսվել է թիվ 42107923 քրեական վարույթը:

2024 թվականի ապրիլի 22ին ՀՀ քնսչական կոմիտեի Գեղարքունիքի մարզային քննչական վարչության Սնանի քննչական բաժսում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 323-րդ հոդվածի Լին մասով սախաձեոսվել է թիվ 42102224 քրեական վարույթը, որը նույն օրը միացվել է թիվ 42107923 քրեական վարույթին:

2024 թվականի ապրիլի 29-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Գեղարքունիքի մարզային քննչական վարչության Սնանի քննչական բաժնում ՀՇ քրեական օրենսգրքի 322-րդ հոդվածի Լին մասով նախաձեոսնվել է թիվ 42102424 քրեական վարույթը, որը նույն օրը միացվել է թիվ 42107923 քրեական վարույթին:

2024 թվականի ապրիլի 29-իս Ժորա Վալոդյայի Դալլաքյանի սկատմամբ հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 324-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 5-րդ կետով:

2024 թվականի հունիսի 27-ին Ժորա Դալլաքյանի նկատմամբ հարուցվել է սոր հանրային քրեական հետապնդում` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 324-րդ հոդվածի Լին մասով:

2024 թվականի հուլիսի 4-ին Ժորա Դալլաքյանի վերաբերյալ թիվ 42107923 քրեական վարույթի նյութերը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել ես Գեղարքունիքի մարզի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարան՝ (այսուհետ՝ նան Առաջին ատյանի դատարան):

2. Առաջին ատյանի դատարանի` 2025 թվականի ապրիլի 4-ի դատավճոով Ժորա Դալլաքյանին ՀՇ քրեական օրենսգրքի 324-րդ հոդվածի 1-ին մասով առաջադրված մեղադրանքը վերաորակվել է ՀՀՇ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի Լին մասի Լիս կետով, ն սրա սկատմամբ պատիժ է նշանակվել ազատազրկում` 11 (տասնմեկ) ամիս ժամկետով: ՀՀՇ քրեական օրենսգրքի 79-րդ

հոդվածի կարգով հաշվակցվել ն նշանակված պատժից հանվել է 2024 թվականի ապրիլի 30-ից միսն 2025 թվականի ապրիլի 4ս արգելանքի տակ գտնվելու Ա (տասնմեկ) ամիս 4 (չորս) օր ժամկետը, ն պատիժը համարվել է կրված:

Ժորա Դալլաքյանի սկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը տնային կալանքը, վերացվել է, վերջինս ազատ է արձակվել դատական նիստերի դահլիճում, իսկ խափանման միջոց բացակայելու արգելքը թողնվել է ասփոփոխ՝ մինչն դատավճիոն օրինական ուժի մեջ մտնելը:

3. ՇՇ վերաքննիչ քրեական դատարանի (այսոհետ՝ նան Վերաքննիչ դատարան) 2025 թվականի հունիսի 30-ի որոշմամբ Գեղարքունիքի մարզի դատախազի տեղակալ Ա.Հովհաննիսյանի վերաքննիչ բողոքը մերժվել է` Առաջին ատյանի դատարանի` 2025 թվականի ապրիլի 4-ի թիվ դատավճիռը թողնվելով անփոփոխ:

4. Վերաքննիչ դատարանի վերոնշյալ որոշման դեմ ՀՇ գլխավոր դատախազի տեղակալ Ա.Արամյանը բերել է վճռաբեկ բողոք, որը Վճռաբեկ դատարանի՝ 2025 թվականի դեկտեմբերի 30-ի որոշմամբ ընդունվել է վարույթ:

Վճոաբեկ բողոքի հիմքերը. փաստարկները ն պահանջը.

Վճոաբեկ բողոքը քննվում է հետնյալ հիմքերի սահմաններում` ներքոհիշյալ փաստարկներով.

5. Բողոքի հեղինակը գտել է, որ Վերաքննիչ դատարանը, Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիոը անփոփոխ թողնելով, թույլ է տվել դատական սխալ` նյութական օրենքի խախտում, որն ազդել է գործի ելքի վրա: Մասնավորապես, դատարաններն ապացույցների սխալ գնահատման արդյունքում ճիշտ չեն կիրառել նյութական օրենքը, այն է՝ կիրառվել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածը, որը ենթակա չէր կիրառման, ն չի կիրառվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 324-րդ հոդվածը, որը ենթակա էր կիրառման:

Բողոքաբերի պնդմամբ` դատաքննության ընթացքում հետազոտված

ապացույցների համադրված վերլուծությունը ցույց է տալիս, որ մեղադրյալ Ժորա Դալլաքյանին ներկայացված մեղադրանքը եղել է հիմնավորված, ինչի մասին են

վկայում պատշաճ իրավական ընթացակարգերի շրջանակներում ձեռք բերված ապացույցները:

Բողոք բերած անձը փաստարկել է, որ Ժորա Դալլաքյանի նկատմամբ իրականացված «Թվային, այդ թվում` հեռախոսային խոսակցության վերահսկում» օպերատիվ-հետախուզական միջոցառման ընթացքում ստացված հեռախոսային խոսակցությունների գաղտնալսումների ուսումնասիրությամբ պարզ է դառնում, որ վերջինը մի քանի անգամ միջոցներ է ձեռնարկել քրեակատարողական հիմնարկում գտնվող անձի համար հանձնուքներ ուղարկելու ուղղությամբ` նշելով, որ «մեծ ախպոր» համար «տուիկ է» պատրաստու, միաժամանակ մի շարք

խոսակցությունների ընթացքում, այդ թվում՝ ԱԱի ն նրա "՝ ԼՄ-ի հետ, ինքն իրեն «գողական» տղա է համարում, հայտնում է, որ ապրում է «գողական կյանքով»:

6. Վերոգրյալի հիման վրա, բողոքաբերը խնդրել է բեկանել Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիոս օրինական ուժի մեջ թողնելու մասին Վերաքննիչ դատարանի՝ 2025 թվականի հունիսի 30-ի որոշումը, ն կայացնել դրան փոխարինող դատական ակտ` մեղադրյալ Ժորա Դալլաքյանին մեղավոր ճանաչելով ՀՇ քրեական օրենսգրքի 324-րդ հոդվածի Լին մասով սախատեսված արարքի կատարման մեջ ն նշանակելով համաչափ պատիժ, կամ վարույթը փոխանցել համապատասխան ստորադաս դատարան՝ նոր քննության:

Վճոաբեկ բողոքի քննության համար էական նշանակություն ունեցող

փաստական հանգամանքները.

ք. Ժորա Դալլաքյանի սկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 324րդ

հոդվածի Լին մասով հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում հետնյալ

արարքի համար` «...) (Եյա ներգրավված Է եղել քննությամբ դեռես չպարզված ժամանակահափվածում՝ արեղծված քրեական ենթամշակայթ կրող խմբավորման հերապնդած նպատակների իրականացմանը:

Այսպես.

Ժորա Վալոդյայի Գալլաքյանը, ներգրավված լինելով քննությամր դեռես չպարզված ժամանակահատվածում արեղծված, քրեական

ապրիճանակարգությամբ ու միջանձնային հիերարխիկ հարարերություններով օժտված անձանց միավորում հանդիսացու, իր սահմանած ն ճանաչած վարքագծի կանոնների համաձայն գործու, քրեական ենթամշակույթ կրող խմբավորման հերապնդած նպավակների իրականացմանլ, քրեական ենթամշակույթ կրող խմբավորման սահմանած ն ճանաչած վարքագծի կանոնների համաձայն՝ նպատակ ունենալով լուծել պեւության սահմանած վարքագծի համապարտադիր կանոններին ն դրանց իրացման իրավաչափ ձներին չհամապատասխանող, անօրինական այլ գործողությունների միջոցով հանրային կամ մասնավոր հարցերին առնչվող վեճերը (խնդիրները), արանձնել է Հ" մարզի ՀՈ համայնքի բնակիչ ԱԱ մասնավոր հարցին առնչվող` ԱԱի՝ ԱԱին պարտք մնապած գոմարի` ենթադրյալ բոնութամբ կամ անօրինաան այլ

գործողությունների միջոցով վերադարձման խնդրի լածումը: Հիշյալ հարցի վերարերյալ պարզաբանումներ կատարելու նպատակով Ժորա Դալլաքյանը 2022 թվականի դեկրեմբերից 2023 թվականի փետրվարի վերն ընկած

ժամանակահատվածում ԱԱ-ին պարտք մնացած 150.000 ՀՀ դրամն իյւեն վերադարձնելու պահանջով պարբերարար հեռախոսային խոսակցություններ է ունեցել ինչպես ԱԱ-ի հեւ, այնպես էլ վերջինի "` Լ.Մի հետ` վերջինների կողմից նշված գումարներն իրեն վերադարձնելու պահանջների համար վերջնաժամկեւ սահմանելով»:

8. Առաջին ատյանի դատարանի դատավճոով արձանագրվել է հետնյալը. «Քրեական վարույթի դատաքննությամբ հիմնավորվել Էէ, որ՝

- Ճամրարակ համայնքի Վահան բնակավայրի բնակիչ Ժորա Վալոդյայի Դալլաքյանը, ակւանձնել է "՞՞"" մարզի Հ" համայնքի բնակիչ ԱԱի մասնավոր հարցին առնչվող` ԱԱի՝ ԱԱին պարկ մնացած գումարի` ենթադրյալ բռնությամբ կամ անօրինական այլ գործողությունների միջոցով վերադարձման խնդրի լուծումը.

- Ժորա Վալողյայի Դայլաքյանը հիշյալ հարցի վերաբերյալ պարզաբանումներ կարարելու նպարակով 2022 թվականի դեկտեմբերից 2023 թվականի փետրվարի վերջն ընկած ժամանակահատվածում ԱԱ-ին պարտք մնացած 150.000 ՀՀ դրամն

1Տե՛ս քրեական գործ, հատոր էին թերթեր 200-201

իրեն վերադարձնելու պահանջով պարբերաբար հեռախոսային խոսակցություններ է ունեցել ԱԱի ն վերջինիս "Ր Լ. Մի հեւ:

- Ժորա Վալոդյայի Դալլաքյանը ԱԱ-ի ն վերջինիս ` Լ.Մի կողմից ԱԱին պարտք մնացած գամարներն իրեն վերադարձնելու պահանջների համար վերջնաժամկեւր է սահմանել:

- Ժորա Վալոդյայի Դալլաքյանը ԱԱ-ին ն վերջինիս "` Լ.Մին, նրանց մերձավոր ազգականներին, խնամքի փակ գվավողների նկատմամբ բռնություն գործադրելու սպառնալիքով, ԱԱ-ի գույքի նկատմամբ իրավանքն իրեն հանձնելու պահանջ է ներկայացրել:

Դատարանն արձանագրում է, որ Ժորա Վալողդյայի Գալլաքյանի կողմից քրեական ենթամշակույթ կրող խմբավորմանը մասնակցելու կամ դրա հերապնդած նպատակների իրականացմանը ներգրավված լինելու կամ քրեական ենթամշակույթ կրող խմբավորման հավաքներ կազմակերպելու կամ դրանց մասնակցելու վերաբերյալ փաարը հիմնավորող ապացույցներ քրեական գործում առկա չեն: Հարցաքննված վկաները Գատարանին չներկայացրեցին փապտեր, որ Ժորա Վալոդյայի Դալլաքյանը որնէ առնչություն անի քրեական ենթամշակույթ կրող խմբավորմանը: Ինչ վերաբերվում է հեռախոսային խոսակցությունների ընթացքում Ժորա Վալոդյայի Դալլաքյանի կողմից արտահայտած մտքերին, որ նա «ողավարի» է ապրում կամ հարցր պեպք է «գողավարի» լածվի, ապա Դատարանը դա չի կարող գնահատել, որպես Ժորա Վալոդյայի Դալլաքյանի քրեական ենթամշակույթ կրող խմրբավորմանն առնչության փապփ: Հրեական վարույթում չկա գեթ մեկ ապացույց, որը պեղեկություն կպարունակեր Ժորա Վալոդյայի Դալլաքյանի կողմից քրեական ենթամշակույթ կրող խմբավորմանը մասնակցելու կամ դրա հեւռապնդած նպափակների իրականացմանը ներգրավված լինելու կամ քրեական ենթամշակույթ կրող խմբավորման հավաքներ կազմակերպելու կամ դրանց մասնակցելու վերաբերյալ: Դեռ ավելին, «Թվային, այդ թվոմ` հեռախոսային խոսակցության վերահակում» օպերատիվ հետախուզական միջոպառվան ընթացքում արացված հեռախոսային

խոսակցությունների գաղտնալսումները պարունակող լազերային սկավառակի զննությամբ, 2023 թվականի ապրխի Էին, ժամը 14:30:27ին Ժորա Դալլաքյանի ն

Լ.Մի միջն տեղի անեցած խոսակցության ժամանակ Լ.Մր Ժորա Գալլաքյանին ասում է, որ ավելորդ չխոսի, դարարկ, մանկապարտեզի զրույցներ չանի: Այսինքն` Լ.Մ Ժորա Դալլաքյանին վերարերվում է ավելորդ, դատարկ մանկապարւտեզի զրույցներ անողի, այլ ոչ թե քրեական ենթամշակույթ կրող անձի:

Այսպիսով` Դատարանը հիմնավորված է համարում, որ ՊՐ մարզի

համայնքի բնակիչ ԱԱ մասնավոր հարցին առնչվող` ԱԱի՝ ԱԱին պարտք մնպապած գոմարի` ենթադրյալ րոնությամբ կամ անօրինական այլ գործողությունների միջոցով վերադարձման խնդիրը լուծել նպատակով Ժորա Դալլաքյանը 2022 թվականի դեկտեմբերից 2023 թվականի փերրվարի վերջն ընկած ժամանակահատվածում ԱԱ-ին պարվպք մնացած 150.000 ՀՇ դրամն իրեն վերադարձնելու պահանջով պարբերարար հեռախոսային խոսակցություններ է ունեցել ինչպես ԱԱի հես, այնպես էլ վերջինիս Հ Լ.Մի հեւր՝ վերջիններիս կողմից նշված գումարներն իրեն վերադարձնելու պահանջների համար վերջնաժամկեւ սահմանելով:

Փապատորեն սույն քրեական գործում աոկա են բազմաթիվ ապացույցներ, որոնք վկայում են ամրապրանյալ Ժորա Վալողյայի Դալլաքյանի կողմից անձի, նրա մերձավոր ազգականի, մերձավորի նկակպաամըբ բռնություն գործադրելու սպառնալիքով, արիշի գույքը մեկ այլ անձին հանձնելու ն գույքային բնոյթի պարտավորություն Ապւանձնելու մասին, դրանք հավապփ են, արժանահավատ, թույլարրելի ն բավարար մեղադրյալի նկատմամբ մեղադրական դարական ակտ կայացնելու համար:

(..) Գարարանը գնում է, (..) մոմ հիմնավորվում է Ժորա Վալոդյայի Դալլաքյանի կողմից անձի, նրա մերձավոր ազգականի, մերձավորի, անձի դաարիարակության, խնամքի տակ գտնվողի նկատմամբ բռնություն գործադրելու սպառնալիքով, արիշի գույքը մեկ այլ անճին հանձնելու հանգամանքր:

(..) Գակարանն արձանագրում է, ոյւ մեղադրյալ ժոլա Վալոդյայի Դալլաքյանի կատարած հանցանքը չի համապատասխանում ՀՇ քրեական օրենսգրքի 324րդ հոդվածի Լին մասով սախատեսված հանցագործության հատկանիշներին, այլ համապատասխանում է ՀՇ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի Լին մասի Լին կետով նախատեսված հանցագործության

հատկանիշներին, հեփնարար Ժորա Վալոդյաի Դալլաքյանին առաջադրված մեղադրանքը ենթակա է վերաորակման (..)»7:

9. Վերաքննիչ դատարանի՝ 2025 թվականի հունիսի 30-ի որոշման համաձայն` «Լ..) Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում նկատել, որ Առաջին ատյանի դատարանը, պապշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում հեւազուելով սույն գործով ձեոք րերված ապացույցները ան դրանք գնահատելով վերաբերելիության, թույլարրելիության, իակ ամրողջ ապացույցներն իրենց համակցաթյամըբ գործի համար բավարարաթյան վւեսանկյունից, դրանց բազմակողմանի, օբյեկտիվ ն լրիվ քննության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ, եկել է ճիշտ եզրահանգման, որ Ժորա Դալլաքյանի կատարած հանցանքը չի համապատասխանում ՀՇ քրեական օրենսգրքի 324րդ հոդվածի Լին մասվ նախատեսված հանցագործության հապպանիշներին, այլ համապատասխանում է ՀՇ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի Էին մասի Էին կեւռով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներին:

Վերաքննիչ դակարանը, ուսամնասիրելով աուն քրեական գործի

փապարական հանգամանքները ն գործում աոկա ապացույցները, հարկ է համարում` արձանագրել, որ Աույն դեպքում ԱԱ-ի ն ԱԱ-ի միջն աոկա են եղել ֆինանսական խնդիրներ, մասնավորապես` ԱԱն ավտոմեքենա է վարձակալել ԱԱՄից, որից հեւրռ որոշակի գումար է պարկ եղել վերջինին, իսկ որոշ ժամանակ անց ԱԱ-ն ԱԱ-ին ն վերջինի ` Լ.Մին հայտնել է, որ այդ գումարային հարցերը լուծեն Ժորայի հեւ ն գումարը փոխանցեն նյան, քանի որ պետք է մեկնի համայնքից: Դրանից հես, ԱԱ պայմանավորվել է Ժորա Դալլաքյանի հեւ նշված գումարը մաս-մաս վճարել: Այնուհերն, ԱԱ մեկնել է երկրից, ուսաի նշված գումարի վճարման հարցի հեււ կապված Ժորա Դալլաքյանը կապ է հապատել ԱԱի ` Լ.Մ-ի հեւ, որի ընթացքում գումարը վերադարձնելու վերջնաժամկեւ է սահմանել, ն երը նշված ժամկեւում գումարը չի վերադարձվել, Ժորա Դալլաքյանը գումարը պահանջելու հեւռ կապված սկսել է պարբերաբար զանգել Լ.Մին, որի ընթացքում հնչեցրել Է հայհոյանքներ, սպառնալիքներ` ասելով, որ պաանը կվառի, մեքենան կխլի ն նմանատիպ այլ արրահայտաթյուններ, որի արդյունքում Լ.Մ-ր վախից

ՀՏե՛ս քրեական գործ, հատոր 5-րդ, թերթեր 110-135:

դրդված գումարի մի մասր փոխանցել է Ժորա Գալլաքյանի նշած քարպային հաշիվներին:

Այսինքն` վերոգրյալից հեւռնում է, որ Ժորա Դալլաքյանն ԱԱ-ի կողմից ԱԱին պարւք մնացած գումարը վերադարձնելու հարցի հեւռ կապված պարբերաբար զանգել է ԱԱին ն վերջինի "` ԼՄին, ն պահանջել` վերադարձնել պարկ մնացած գումարը` սահմանելով վերջնաժամկեւր, ն երբ նշված ժամկեւրում գումարը չի վերադարմվել, Ժորա Դալլաքյանի կողմից բոնաթյան գործադրել սպառնալիքներ են հնչեցվել:

Անդրադառնալով Ժորա Դալլաքյանի կողմից քրեական ենթամշակույթ կրող խվբավորմանը մասնակցելու կամ դրա հերապաած նպատակների

իրականացմանը ներգրավված լինելու հանգամանքին` Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, ոյւ Առաջին ատյանի դատարանն իրավացիորեն արձանագրել է, որ քրեական գործում աոկա չեն ապացույցնել, որոնք կհիմնավորեն, որ Ժորա Դալլաքյանն առնչություն ունի քրեական ենթամշակույթ կրող խմբավորմանը: Իսկ Ժորա Գալլաքյանի կողմից հեռախոաային խոսակցություններ: ընթացքում հնչեցված արպահայտությունները ն մկքերը բավարար հիմք չեն կարող հանդիսանալ հապատված համարել. ասրա առնչությանը քրեական

ենթամշակույթ կրող խմբավորմանը:

Ինչ վերաբերում է այն հանգամանքին, որ ԱԱ նախաքննական ցուցմունքով հայտնել է, որ" պատմելով իմացել է, որ Ժորան անրնդհար զանգահարել է ՏՆ սպառնալիքներ է հնչեցրել իրենց ընտանիքի անդամների հապցեին, ասել է, որ իրեն չկա խաթեր անելու, որպես ոայռնցի " է խաթեր արել, ժամկետ է տվել, որ փողը փակվի, նա գողական պա է, նայեն այդ հարցը ուրիշ ձնով չլուծվի, ապա Վերաքննիչ դատարանի համար հատկանշական է, որ Լ.Մը ցուցմունքով հայտնել է, որ Ժորան, երբ զանգել, ներկայացել է, չի ներկայացել որպես հեղինակություն, ներկայացել է որպես իրենց շրջանի բնակիչ, Ժորայի ն իր խոսակցությունների ընթացքում չի եղել ժարգոնային կամ քրեական հեղինակության մասին խոսակցություն, նա ուղղակի գումարն է պահանջել, չի հիշում, որ Ժորան ասած լինի, որ «գողական տղա է»:

Նման պայմաններում` Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, ոյւ քրեական

10

գործում առկա չեն բավարար ապացույցնել, որոնցով կհիմնավորվի, որ Ժորա Դալլաքյանն առնչություն ունի քրեական ենթամշակույթ կրող խմբավորմանը ն ներգրավված է եղե սշված խմրավորման հերապնդած նպատակների

իրականացմանը:

Այսպիսով` վերոգրյալից հերնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանի հետնությունները հիմնավորված ու պավճառարանված են, իսկ քրեական գործի փապրական հանգամանքների մասին Առաջին ատյանի դատարանի

հեւռնությունները հեւրազուրված ապացույցներին չհամապատասխանելու ն ՀՀ քրեական օրենսգրքի 324րդ հոդվածի Լին մասվ Ժոլա Դալլաքյանին ներկայացված մեղադրանքը հիմնավորված լինելու վերաբերյալ փապարարկները քրեական գործի նյութերում իրենց հաապրատումը չեն գտնում, հերնարար՝ չեն կարող հիմք հանդիսանալ Առաջին ակսյանի դատարանի դատական ակտր բեկանելու համար:

Հերնարար` Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ վիճարկվող դարավճիոր բեկանելու իրավաչափ հիմքերը բացակայում են, Առաջին ապյանի դատարանը կայացրել է բավարար չափով հիմնավորված ն պակյտճառարանված դատական ակտ, որն անհրաժեշտ է թողնել անփոփոխ, իսկ ներկայացված վերաքննիչ բողոքը` մերժել»:

Վճոաբեկ դատարանի հիմնավորումները ն եզրահանգումը.

Վճոաբեկ դատարանը գտնում է, որ քրեական ենթամշակութ կրող

խմբավորման հասկացության, ինչպես սան քրեական ենթամշակույթ կրող խմբավորմանը ներգրավելու հանցակազմի մեկնաբանման կապակցությամբ առկա է օրենքի միատեսակ կիրառություն ապահովելու խնդիր, ուստի, անհրաժեշտ է համարում սույն գործով արտահայտել իրավական դիրքորոշումներ, որոնք կարող են ուղղորդող նշանակություն ունենալ նման գործերով դատական պրակտիկայի ճիշտ ձնավորման ն իրավունքի զարգացման համար:

10. Սույն գործով Վճռաբեկ դատարանի աոջն բարձրացված իրավական հարցը հետնյալն է. հիմնավորված են արդյոք մեղադրյալ Ժորա Դալլաքյանի արարքում

3Տե՛ս քրեական գործ, հատոր 6-րդ, թերթեր 56-72:

ս

ՀՇ քրեական օրենսգրքի 324-րդ հոդվածի Լին մասով սախատեսված հանցակազմի հատկանիշների բացակայության վերաբերյալ ստորադաս դատարանների հետնությունները:

1. ՀՀՇ քրեական օրենսգրքի 323-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն` «Սույն գլխի իմաստով` քրեական ենթամշակույթ կրող խմբավորում (գողական աշխարհ) է համարվում քրեական ապրիճանակարգությամը ու միջանձնային հիերարխիկ հարարերություններով օժտված անձանց միավորումը, որը գործում է իր սահմանած ն ճանաչած վարքագծի կանոնների համաձայն, որոնք չեն համապատասխանում պետության սահմանած վարքագծի համապարտադիր կանոններին կամ դրանց իրացման իրավաչափ ձներին, ն որի նպատակը հանցագործաթյան կատարելն է կամ հանցագործաթյան կատարումը հովանավորելը կամ այլ անձանց հանցագործության կատարմանը ներգրավելը կամ բոնության, սպաոնալիքի, հարկադրանքի կամ անօրինական այլ գործողությունների միջոցով հանրային կամ մասնավոր հարցերին աոնչվող վեճերը (խնդիրները) լուծելը կամ անօրինական օգուռ կամ այլ առավելության արանալր»:

Քրեական ենթամշակույթը որպես կազմակերպված հանցավորության դրսնորում, լուրջ սպառնալիք է հասարակության անվտանգության ապահովման ն իրավական պետության հիմնարար արժեքների պահպանման տեսանկյունից, քանզի իրենից ենթադրում է հանցավոր գործունեության վերարտադրմանը նպաստող ոչ ֆորմալ նորմերի, վարքակասոնների, հիերարխիկ

հարաբերությունների ն արժեքային համակարգի ամբողջություն, որն ուղղված է պետական իրավական համակարգին ոչ օրինական այլընտրանք ձնավորելուն ն հանցավոր ազդեցությունը պահպանելուն: Քրեական ենթամշակույթը հակադրվում է ՀՇ Սահմանադրությամբ հռչակված իրավական պետության գաղափարին՝ հիմնվելով իրավական նորմերի ժխտման, ոչ իրավական հեղինակությունների գերակայության, հանցավոր վարքագծի խրախուսման ն հանցավոր կապերի ամրապնդման վրա:

Շետնաբար, քրեական ենթամշակույթ կրող խմբավորումը կամ գողական աշխարհը կազմակերպված հանցավորության առավել վտանգավոր

դրսնորումներից է, որի դեմ արդյունավետ պայքար մղելը, միջազգային իրավունքի

12

տեսանկյունից, պետությունների առաջնային պարտականություններից է: Մասնավորապես, «Անդրազգային կազմակերպված հանցավորության դեմ ՄԱԿ-ի կոնվենցիան» (Պալերմոյի կոնվենցիա) պարտավորեցնում է պետություններին ձեռնարկել անհրաժեշտ իրավական մեխանիզմներ՝ կազմակերպված

հանցավորության նախազգուշացման, բացահայտման ն կանխարգելման համար:

Այսպիսով, ընդհանրացնելով վերոշարադրյալը, կարող ենք փաստել, որ քրեական ենթամշակութ կրող խմրավորումը կամ «գողական աշխարհը» բնութագրվում է հետնյալ հիմնական հատկանիշներով.

- Քրեական աստիճանակարգության ն միջանձնային հիերարխիկ

հարաբերությունների աոկայություն, որի պայմաններում խմբավորման անդամների միջն հարաբերությունները կառուցվում են ենթակայության, հեղինակության ն զբաղեցրած կարգավիճակի վրա: Այլ կերպ ասած՝ պետական իշխանության ն իրավական կարգավորման փոխարեն գործում է ոչ ֆորմալ իշխանութան ն հեղինակության համակարգ, որտեղ անձի կարգավիճակը (հատկապես` «օրենքով գողի») պայմանավորված է նրա ճանաչմամբ, համբավով, պատկանելությամբ ն, որոշ դեպքերում, հատուկ ծիսակարգի՝ «մկրտության» միջոցով:

- Սեփական նորմատիվ համակարգի ն ներքին վարքագծի կանոնների առկայություն, այսինքն` խմբավորման կողմից սահմանված ն ճանաչված վարքագծի կանոնների ամբողջություն, որը ներկայացվում ն ընկալվում է որպես պետական իրավական համակարգին այլընտրանք՝ կարգավորելով խմբավորման անդամների վարքագիծը, միմյանց միջն հարաբերությունները, ինչպես նան խմբավորման ներսում կարգավիճակի ձեոքրրման ն պահպանման

ընթացակարգերը:

- Կոլեկտիվ ֆինանսատնտեսական կառուցվածքի («օբշյակ»)

առկայություն, որը հանդես է գալիս որպես խմբավորման անդամների նյութական համախմրման, փոխադարձճ աջակցության ն ընդհանոր սպատակների ֆինանսական ապահովման մեխանիզմ:

- Զուգահեռ «արդարադատության» գործառույթի իրականացում ն վեճերի լուծման ոչ իրավական մեխանիզմների կիրառում, որի պայմաններում հանրային

13

կամ մասնավոր բնույթի հարցերի ն վնճերի լուծումն իրականացվում է պետական իրավական մեխանիզմներից դուրս` խմբավորման հեղինակության, ազդեցության, կապերի, ինչպես նան ապօրինի ներգործության այլ միջոցների օգտագործմամբ:

3. բնստիտուցիոնալ վերարտադրության ն շարունակականության

ապահովում, հատկապես` քրեակատարողական հիմնարկներում, որտեղ ձնավորվում, պահպանվում ն վերարտադրվում են խմբավորման ներքին հիերարխիան, վարքագծի կանոնները ն վերահսկողական մեխանիզմները՝ ապահովելով քրեական ենթամշակույթի փոխանցումն ու շարունակակասությունը:

- Քրեական սպատակների ն հանցավոր վարքագծի խրախուսում, ինչը վկայում է այն մասին, որ «գողական աշխարհը» պարզապես անձանց ոչ ֆորմալ միավորում չէ, այլ այսպիսի կազմակերպված հանցավոր խմբավորում, որի գործունեությունը կապված է հանցանքներ կատարելու, դրանք հովանավորելու, այլ անձանց հանցավոր գործունեությանը ներգրավելու, բռնության, սպառնալիքի, հարկադրանքի կամ անօրինական այլ գործողությունների միջոցով հանրային կամ մասնավոր հարցերին առնչվող վեճերը (խնդիրները) լուծելու կամ անօրինական օգուտ կամ այլ առավելություն ստանալու հետ:

ԱԼ Վերոնշյալ հանգամանքների հաշվառմամբ ն քրեական ենթամշակույթի դեմ արդյուսավետ քրեաիրավական հակազդեցություն ապահովելու նպատակով՝ «Շայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքում փոփոխություններ ն լրացումներ կատարելու մասին» 2020 թվականի հունվարի 22-ի թիվ ՀՕ-87/-Ն օրենքով քրեական ենթամշակույթի դեմ պայքարը ստացավ օրենսդրական կարգավորում, ինչի արդյունքում 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված Շայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգիրքը համալրվեց քրեական ենթամշակույթի առանձին դրսնորումները քրեականացնող իրավանորմերով: Մասնավորապես, քրեական պատասխանատվություն սահմանվեց քրեական աստիճանակարգության բարձրագույն կարգավիճակ տալու կամ ստանալու կամ պահպանելու, քրեական ենթամշակութ կրող խմբավորում ստեղծելու կամ ղեկավարելու, քրեական ենթամշակույթ կրող խմբավորմանը մասնակցելու կամ ներգրավելու, քրեական ենթամշակույթ կրող խմբավորման մասնակցին կամ քրեական աստիճանակարգության բարձրագույն կարգավիճակ ունեցող անձին

14

դիմելու համար (2003 թվականի ապրիլի 18-ի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 223.Է-223.4- րդ հոդվածներ):

Վերոնշյալ հանցակազմերը՝ որոշակի փոփոխություններով, տեղ են գտել նան գործող ՀՇ քրեական օրենսգրքի 322-325-րդ հոդվածներում:

Զ. Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանը (այսոհետ՝ նան Եվրոպական դատարան) քրեական ենթամշակույթի` որպես կազմակերպված հանցավորության դրսնորման առանձնահատկություններին անդրադարձել է Աշլարբան ընդդեմ Վրաատանի գործով վճռի շրջանակներում:

Մասնավորապես, իրականացված համեմատաիրավական ուսումնասիրության արդյունքում Եվրոպական դատարանը փաստել է, որ «գողական աշխարհը» հերխորհրդային երկրների, այդ թվոմ` Վրապրանի, ժամանակակից կազմակերպված հանցավորության հիմնական հենասյունն է, որն անի իր ճանաչված առաջնորդները, անդամակցության հատուկ կարգերը ն վարքագծի կանոնների համակարգը: «Օրենքով գողեր» կազմակերպված հանցավոր աշխարհի վերնախավն են, որոնք նախկին Խորհրդային Միության երկրների քրեական ենթամշակույթում վայելում են անվիճելի հեղինակության ն ունեն բարձր կարգավիճակ:

Անդրադառնալով «գողական աշխարհ» հանցավոր համայնքի

վտանգավորությանը ն վրացական հասարակության, հատկապես՝

երիտասարդության վրա դրա ունեցած բացասական ազդեցությանը՝ Եվրոպական դատարանն ընդգծել է, որ առկա էին այն հիմնավորումները, որոնցով պայմանավորված Վրաապրանը 2005 թվականի դեկտեմբերի 20-ին ակւեղծեց օրենսդրական հիմքեր` կազմակերպված հանցավորության վերոնշյալ դրսնորման դեմ առավել արդյունավետ պայքար մղելու նպատակով: Մասնավորապես, հանցավոր այդ երնույթն այնքան խոր արմատներ էր գցել հասարակության մեջ ն «օրենքով գողերի» հեղինակությունն այնքան բարձր էր, որ հասարակության շարքային անդամների համար «գողական աշխարհ», «օրենքով գող», «վեճերի լծում օրենքով գողի հեղինակության միջոցով», «օրշյակ» ն նմանատիպ

Հ Տե՛ս Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի` 4չհմռքեն թ. ՕօօքՔնճն գործով 2014 թվականի հուլիսի 15-ի վճռի 22-23-րդ կետերը, գանգատ թիվ 45554/08:

15

հասկացությունները լայնորեն հայտնի ն հասկանալի էին: Այլ կերպ, 2005 թվականի դեկտեմբերի 20-ի օրենսդրական փաթեթով «գողական աշխարհի» անդամ ն «օրենքով գող» լինելու երկու նոր հանցակազմեր սահմանելով, վրաց օրենսդիրը պարզապես քրեականացրել է հանցավոր («գողական») ենթամշակույթին առնչվող հասկացություններն ու գործողությոաւնները, ոյտնց ճշգրիկւ բովանդակությունն արդեն իսկ լավ հայտնի էր լայն հասարակությանը:

Ընդ որում, վրաց օրենսդիրը նախրարրել է այդ հանցակազմերի իրավական սահմանումներում պահպանել խոսակցական լեզուն, ինչ, Եվրոպական դարարանի կարծիքով, արվել է, որպեսզի նոր քրեականացված արարքների էությունը հասարակության համար հեշտ ընկալելի լինիչ:

13. Ամփոփելով վերոշարադրյալը՝ հարկ է փաստել, որ պատմանականորեն Շայաստանում նունպես քրեական ենթամշակութս աչքի է ընկել

տարածվածությամբ ն հասարակության վրա ունեցած որոշակի ազդեցությամբ, ինչը շարունակում է մեր օրերում արդիական խնդիր լինել: Ընդ որում, ինչպես փաստել է Եվրոպական դատարանը Վրաստանի պարագայում, հայ հասարակությունում նս քրեական ենթամշակույթին առնչվող երնույթներն ու հասկացությունները լայնորեն հայտսի են ն հասկանալի, ինչով էլ պայմանավորված, օրենսդիրը նպատակահարմար է գտել որոշ իրավական եզրույթները ներկայացնել սան խոսակցական լեզվով, որպեսզի հանրության համար առավել ընկալելի լինես (օրինակ՝ գողական աշխարհ, օրենքով գող, քրեական հեղինակություն):

Նշվածի համատեքստում անդրադառնալով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 323-րդ հոդվածի 3-րդ մասով սահմանված՝ քրեական ենթամշակույթ կրող խմբավորման հասկացությանը, Վճռաբեկ դատարանը փաստում է, որ օրենսդիրը, որպես դրա հոմանիշ օգտագործում է «գողական աշխարհ» արտահայտությունը, այսինքն՝ «քրեական ենթամշակութ կրող խմբավորոմ» ն «գողական աշխարհ» հասկացություններն օրենսդրական կարգավորման տեսանկյունից, ըստ էության, նույնանում են ն վերարերում են միննույն երնույթին: Հետնաբար, վերոնշյալ իրավանորմի շրջանակներում որպես քրեական ենթամշակույթ կրող խմրավորում պետք է դիտարկել ոչ թե առանձին խմբերը կամ խմբավորումները, այլ ամբողջ

ՏՏես նույն տեղում, 36-38-րդ կետեր:

16

գողական աշխարհը` որպես միասնական համակարգ, իր ոչ ֆորմալ հիերարխիայով, հեղինակություններով ն ազդեցությամբ, որը գործում է իր սահմանած ն ճանաչած վարքագծի կանոնների համաձայն: Վերջինին բնորոշ է «խնդիրների լուծումը» բռնությամբ, ահաբեկումով ն հարկադրանքով: Ընդ որում, գողական աշխարհի գոյությունը, որպես հանրահայտ փաստ, քրեական վարույթի շրջանակներում ինքնին ապացուցման կարիք չունի: Այլ կերպ` վարույթն իրականացնող մարմինը պարտավոր չէ յուրաքանչուր կոսկրետ գործով հիմնավորել ն ապացուցել գողական աշխարհի՝ որպես քրեական ենթամշակույթ կրող համակարգի գոյությունը:

Այլ հարց է, որ գողական աշխարհիս կամ քրեական ենթամշակույթ կրող խմբավորմանը մասնակցությոնը կամ դրա հետապնդած սպատակսերի իրականացմանը սերգրավվածությունը կամ խմբավորման հավաքների կազմակերպումը կամ դրանց մասնակցությունը յուրաքանյուր վարույթի շրջանակներում պետք է հաստատվի բավարար ապացույցների համակցությամբ:

14. ՀՇ քրեական օրենսգրքի 324Վրդ հոդվածի Լին մասը

պատասխանատվություն է սահմանում հետնյալ արարքի համար` «Քրեական ենթամշակույթ կրա խմբավորմանը մասնակցելը կամ դրա հետապնդած նպատակների իրականացմանը ներգրավված լինելը կամ քրեական ենթամշակույթ կրող խմրավորման հավաքներ կազմակերպելը կամ դրանց մասնակցելը, եթե բացակայում են սույն օրենսգրքի 319-րդ ն 32Էրդ հոդվածներով նախատեսված հանցանքների հականիշները (...)»:

Հիշյալ իրավանորմը նախատեսելով` օրենսդիրը նպատակ է հետապնդել ապահովել քրեական ենթամշակութի դեմ պայքարի ոլորտում քրեական հակազդեցության արդյունավետությունը` քրեական պատասխանատվություն սահմանելով ոչ միան քրեական աստիճանակարգության բարձրագույն կարգավիճակ ունեցող անձանց, այլն քրեական ենթամշակույթ կրող խմբավորման (գողական աշխարհի) մյուս անդամների, ինչպես սան այդ խմբավորման անդամ չհանդիսացող, սակայն դրա գաղափարախոսությամբ առաջնորդվող, դրա արժեքները կրող ն, միաժամանակ, դրա ընդհանուր սպատակսների իրագործմանը նպաստող անձանց նկատմամբ:

1/7

Քրեական ենթամշակույթ կրող խմբավորմանը մասնակցելու կամ ներգրավելու հանցակազմի հիմնական անմիջական օրյեկտն անձանց, հասարակության ն պետության անվտանգության պաշտպանությանն ուղղված հասարակական հարարերություններն են, իսկ որպես լրացուցիչ օբյեկտ կարող են հանդես գալ կյանքի, առողջության, անձնական ազատության, պատվի, արժանապատվության, ֆիզիկական, հոգեկան անձեռնմխելիության կամ սեփականության

պաշտպանությանն ուղղված հասարակական հարաբերությունները:

Շանցակազմի օբյեկտիվ կողմը սկարագրված է երկընտրելի արարքներով, մասնավորապես` քրեական պատասխանատվություն է նախատեսված քրեական ենթամշակույթ կրող խմբավորմանը մասնակցելու կամ սման խմբավորման հետապնդած նպատակների իրականացմանը ներգրավված լինելու կամ քրեական ենթամշակույթ կրող խմբավորման հավաքներ կազմակերպելու կամ դրանց մասնակցելու համար: Միննույս ժամանակ, նորմում սախատեսվել է բացասական հատկանիշ, քանի որ քննարկվող հանցակազմի մասին կարող է խոսք գնալ, եթե անձի արարքում բացակայում են հանցավոր կազմակերպությանը ն օրենքով չսախատեսված զիսված միավորմանը մասնակցելու հանցակազմերի

հատկանիշները:

ՃԸՇ քրեական օրենսգրքի 324-րդ հոդվածի Լին մասով նախատեսված արարքը նկարագրված է ձնական հանցակազմով ն ավարտված է համարվում երկընտրելի արարքներից որնէ մեկը կատարելու պահից, իսկ սուբյեկտիվ կողմից դրսնորվում է դիտավորությամբ:

14... Անդրադառնալով քրեական ենթամշակութ կրող խմբավորման հետապնդած նպատակների իրականացմանը ներգրավված լինելու հանցակազմին՝ Վճոաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ այն դրսնորվում է քրեական ենթամշակույթ կրող խմրավորմանը չանդամակցող անձի կողմից խմրավորման հետապնդած նպատակներին որնէ կերպ սերգրավված լիսելո, դրանց իրականացմանը նպաստելու ձնով: Այլ կերպ` վերոնշյալ անձինք ըստ էության քրեական աստիճանակարգությունից դուրս են գտնվում, քրեական ենթամշակույթ կրող խմբավորմանը (գողական աշխարհին) չեն անդամակցում կամ մասնակցում,

18

պարզապես դրա նպատակների իրագործման հարցում ունենում են օժանդակ ներգրավվածություն:

Ընդ որում, հարկ է սկատել, որ քրեական պատասխանատվությունը վրա է հասնում այն դեպքում, երբ անձը ներգրավված է հենց քրեական ենթամշակույթ կրող խմբավորման (գողական աշխարհի) հետապնդած նպատակների

իրագործմանը, այն է` հանցագործություն կատարելուն կամ հանցագործության կատարումը հովանավորելուն կամ այլ անձանց հանցագործության կատարմանը ներգրավելուն կամ բռնության, սպառնալիքի, հարկադրանքի կամ անօրինական այլ գործողությունների միջոցով հանրային կամ մասնավոր հարցերին առնչվող վեճերը (խնդիրները) լուծելուն կամ անօրինական օգուտ կամ այլ առավելություն ստանալուն (ՀՇ քրեական օրենսգրքի 323-րդ հոդվածի 3-րդ մաս):

15. Սույն գործի նյութերի ուսումնասիրությունից հետնում է, որ՝

- Ժորա Դալլաքյանին մեղադրանք է առաջադրվել քրեական ենթամշակույթ կրող խմբավորման հետապնդած նպատակների իրականացմանը ներգրավված լինելու համար: Մասնավորապես, վերջինս ստանձնել է """"" մարզի համայնքի բնակիչ ԱԱ-ի մասնավոր հարցին առնչվող` ԱԱ-ի՝ ԱԱ-ին պարտք մնացած գումարի` ենթադրյալ բոնոթյամբ կամ անօրիլական այլ

գործողությունների միջոցով վերադարձման խնդրի լուծումր":

- Առաջին ատյանի դատարանն արձանագրել է, որ Ժորա Դալլաքյանի կողմից քրեական ենթամշակույթ կրող խմբավորմանը մասնակցելու կամ դրա հետապնդած նպատակների իրականացմանը ներգրավված լինելու կամ քրեական ենթամշակույթ կրող խմբավորման հավաքներ կազմակերպելու կամ դրանց մասնակցելու փաստը հիմնավորող ապացույցներ քրեական գործում առկա չես: Միաժամանակ, դատարանը եզրահանգել է, որ Ժորա Դալլաքյանի արարքում առկա են ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի Լին մասի էին կետով սախատեսված հանցագործության՝ շորթման, հատկանիշները:

- Վերաքննիչ դատարանը փաստել է, որ Առաջին ատյանի դատարանը, պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում հետազոտելով վարույթով

6 Տես սույն որոշման 7-րդ կետը:

՛Տե՛ս սույն որոշման 8-րդ կետը:

19

ձեռք բերված ապացույցները, Ժորա Դալլաքյանի արարքին տրված իրավական գնահատականի հարցում նկել է ճիշտ եզրահանգման:

16. Նախորդ կետում մեջբերված փաստական հանգամանքները գնահատելով սույն որոշման Ա-14.Էրդ կետերում վկայակոչված իրավադրույթների ն կատարված իրավական վերլուծության լույսի ներքո՝ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ ստորադաս դատարանները պատշաճ կերպով չեն վերլուծել ն գնահատել գործում առկա փաստական տվյալների ամբողջությունը, ինչի արդյունքում մեղադրյալի արարքի քրեաիրավական գնահատականի հարցում հանգել են սխալ հետնության:

Վճռաբեկ դատարանը հարկ է համարում նախնառաջ ընդգծել, որ սույն վարույթի նյութերով հիմնավորվում է, որ Ժորա Դալլաքյանը ՞""""" մարզի Հ համայնքի բնակիչ ԱԱ-ի մասնավոր հարցին առնչվող` ԱԱ-ի՝ ԱԱ-ին պարտք մնացած՝ 150.000 ՀՇ դրամ գումարի՝ ենթադրյալ բռնությամբ կամ անօրինական այլ գործողությունների միջոցով վերադարձման խնդիրը լուծելու սպատակով, 20722 թվականի դեկտեմբերից մինչն 20253 թվականի փետրվարի վերջն ընկած ժամանակահատվածում, պարբերաբար հեռախոսային խոսակցություններ է ունեցել ինչպես ԱԱ-ի, այսպես էլ վերջինիս """"՝ Լ.Մ-ի հետ՝ սահմանելով վերջնաժամկետ նշված գումարն իրեն վերադարձնելու համար: Սահմանված ժամկետում գումարը չվերադարձնելու պատճառով Ժորա Դալլաքյանը պարբերաբար զանգահարել է Լ.Մ-ին, հնչեցրել է հայհոյանքներ ն սպառնալիքներ, որի արդյունքում Լ.Մ-ը վախից դրդված գումարի մի մասր փոխանցել է Ժորա Դալլաքյանի կողմից սշված քարտային հաշիվներիսչ:

Վերը նշված փաստական տվյալները թեն հաստատված են համարել նան ստորադաս դատարանները, այնուամենայնիվ ընդգծել են, որ դրանք վկայում ես անձի արարքում ոչ թե ՀՀ քրեական օրենսգրքի 324-րդ հոդվածով նախատեսված՝ քրեական ենթամշակույթ կրող խմբավորմանը մասնակցելու կամ ներգրավելու հանցակազմի, այլ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածով նախատեսված՝ շորթման հանցակազմի հատկանիշների առկայության մասին, քանի որ քրեական

ծ Տես սույն որոշման 9-րդ կետը:

5Տե՛ս սույն որոշման 7-9-րդ կետերը:

20

վարույթում առկա չեն քրեական ենթամշակույթ կրող խմբավորմանը Ժորա Դալլաքյանի առնչությունը հիմնավորող ապացույցներ:

16.. Վճռաբեկ դատարանն ընդգծում է, որ վերոնշյալ եզրահանգմանը գալով, ստորադաս դատարանները պատշաճ վերլուծության չեն ենթարկել գործում առկա ապացույցների համակցությունը Մասնավորապես «Թվային, այդ թվում հեռախոսային հաղորդակցության վերահսկում» օպերատիվ-հետախուզական միջոցառման ընթացքում ստացված հեռախոսային խոսակցությունների գաղտնալսումները զննելու մասին արձանագրության ուսումնասիրությունից երնում է, որ ի պատասխան երկու օրում 20.000 դրամով պարտքը մարելու Լ.Մի խնդրանքին, Ժորա Դալլաքյանն ասում է, որ փոխանցեն նրան, որ սա ուրիշ թեմա 1, գալական, գողավարի է ամեն ինչը, ինքն ուրիշ կյանքով է ապրուվ, թոլ խելոք մնան՝ չընկնի հեւրնից, չմրնի տուն` ինչ կա չկա վերցնի: Բացի այդ, տարբեր հեռախոսազրույցների ընթացքում մեղադրյալը շեշտում է, որ ապրում է «գողական» կյանքով, իր բոլոր հարցերը «գալավարի է», նշում է նան, որ «գրեֆ է աղարկել բերդ», որին ի պայասխան, զրացակիցն ընդգծում է, որւ «գողականի կյանքը» նրան չի վոռանա:

Միաժամանակ, հեռախոսային խոսակցություններից երնում է, որ Ժորա Դալլաքյանը, ըստ էության, առնչություն ուսի նան քրեական

աստիճանակարգությունն ընդգծող «քերոր» հանդիսացող անձանց հետ՝ կազմակերպելով ու ակտիվ սներգրավվածություն ունենալով քրեակատարողական հիմնարկ հանձնուքներ ն այլ անհրաժեշտ միջոցներ հավաքելու ու ուղարկելու հարցերում:

Այս առումով Վճռաբեկ դատարանն ընդգծում է, որ թեն հանձնուքներ ուղարկելը, ըստ էության, օրենսդրությամբ թույլատրելի է ն չի կարող ինքնին քրեական ենթամշակութ կրող խմբավորմանը մասնակցությունը կամ ներգրավվածությունը հաստատված համարելու հիմք լինել, այնուամենայնիվ, գործում առկա փաստական այլ տվյալների համատեքստում` ի թիվս այլ ապացույցների, կարող է վերոնշյալ հանգամանքները գնահատելու հարցում որոշակի նշանակություն ունենալ` հաշվի առնելով, մասնավորապես, անձանց

5 Տե՛ս քրեական գործ, հատոր էին, թերթեր 138-172:

21

շրջանակը, որոնց ուղարկվում են հանձնուքները, դրա պարբերականությունը, ինչպես նան նրանց ն ուղարկողի միջն առկա կապի բնույթը (օրինակ՝ ուղարկողի մերձավորը կամ մերձավոր ազգականը չեն հանդիսանումն այլն):

16.2. Վճռաբեկ դատարանը փաստում է նան, որ 2023 թվականի ապրիլի 12-ին Լ.Մ-ը բանավոր հաղորդում է տվել այն մասիս որ դեկտեմբեր ամսին ամուսնուն է

ՅԷՅԷ ՅԷ ՅԷ ՅԷ

զանգահարել գյուղի բնակիչ Ժորա Դալլաքյանը ն հայտնել, որ Աին պարտք մնացած գումարը պետք է տան իրեն, որի համար իրեն դիմել է Ար՝ գամարը վերադարձնելու խնդրանքով: Դրանից հետո Ժորա Դալլաքյանը կրկին զանգահարել է իրեն ն ասել է, որ ինքր գողական կյանքով է ապրում ու հարգված պլա է ն իրենց կողմից Մին պարտք մնացած գամարը պերք է պան իրեն, այսոհետն հաճախակի զանգահարել է իր հեռախոսահամարն ն

սպառնալիքներով ժամկետ է նշել` մինչն փետրվար ամսվա վերջ, ամբողջ գումարն իրեն փոխանցելու պահանջով:

2023 թվականի ապրիլի 12-ին բանավոր հաղորդում է տվել նան ԱԱ-ն այս մասին, որ դեկտեմբեր ամսին իրեն է զանգահարել Ժորա Դալլաքյանը ն ասել, որ Ար դիմել է իրեն պարրքը վերցնելու խնդրանքով: Դրանից հետո զանգահարել է նան իր """" ն ամբողջ գումարն իրեն տալու պահանջով սպառնալիքով ժամկետ է սահմանել մինչն փետրվար ամսվա վերջ: Ինքն ու կինը վախենալով՝ նրա կողմից ուղարկված երկու հաշվեհամարներին ես փոխանցել 95.000 ՀՀ դրամ գումար, իսկ մնացած 55.000 ՀՇ դրամը տալու համար ժամկետ են պայմանավորվել` մինչն 2023 թվականի ապրիլի 16-ը":

Միաժամանակ, վկա Ա.Ա-ը նսախաքնսության ընթացքում ցուցմունք է տվել այն մասին, որ 2022 թվականի դեկտեմբեր ամսին հեռախոսային խոսակցություն է ունեցել Ա-ի հետ, վերջինս հեռախոսազրույցի ընթացքում իրեն ասել է, որ պարտք մսացած գումարի հարցով կզանգեն իրեն: 2022 թվականի դեկտեմրեր ամսվա վերջերին իրեն է զանգահարել Ժորա անանով մի տղա, ով ներկայացել է Օրջոյից Ժորա անունով, ն հեռախոսային խոսակցության ժամանակ ասել է, որ «Ա-ն այդ փողի հետ գործ չունի, էտ գումարը ինձի էս տալո» ն իրենք բանավոր պայմանավորվածություն են ձեռք բերել, որ մինչն 2023 թվականի փետրվարի վերջ

ս Տե՛ս քրեական գործ, հատոր էին, թերթեր 3-4:

22

գումարը կփոխանցի նրան: Այնուհետն """"" պատմելով է իմացել, որ Ժորան անընդհատ զանգահարել է սրան, սպառնալիքներ է հնչեցրել իրեսց ընտանիքի անդամների հասցնեին, ասել է, որ իրեն չկա խաթեր անելու, որպես ոայոնցի է խաթեր արել, ժամկեր է տվել, որ վսպը փակվի, նա գոլական ոլա է, նայեն այդ հարցը ուրիշ ձնով չլածվի:

Որքանով որ լսել է Ժորայի մասիս նա հանդիսանում է քրեական աարիճանակարգության բարձրագույն կարգավիճակ ունեցող անձ ն շրջանառվող խոապցություններից լսել է, որ ամեն ինչի ընդունակ անձնավորություն է: Այդքան ժամանակ տեղի ունեցած հեռախոսազրույցների ընթացքում անընդհատ իր ընտանիքի հասցեին հնչեցվել են սպառնալիքներ, թե եթե գումարը չտան, ապա կվերցնի ավտոմեքենան, կվառի տունը, մեր ու մանուկ կուրանա, ինչից հետո իր մեջ վախի զգացում է առաջացել, ն հնչեցրած սպառնալիքներն ինքը ընկալել է որպես իրական:

Ընդ որում, նախաքննական ն դատաքննական ցուցմունքների միջն առկա հակասությունների վերաբերյալ վկան հայտնել է, որ սախաքննության ընթացքում իրականությունն է հայտնել, ընդ որում՝ հայտնել է """՝ ԼՄ-ի պատմածով, ն պնդել է սախաքննության ընթացքում տված ցուցմունքները:

17. Ընդհանրացնելով սուն որոշման 16-16.2-րդ կետերում մեջբերված փաստական տվյալները` Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ վարույթի նյութերում առկա են փաստական տվյալներ առ այն որ Ժորա Դալլաքյանն ԱԱ-ի մասնավոր հարցի լուծմանը ձեռնամուխ է եղել ոչ թե որպես մասնավոր ասձ, այլ որպես քրեական ենթամշակույթի բարքեր կրող՝ իր արարքները պայմանավորելով տվյալ երնութի գաղափարախոսույան ն հետապնդելի սպատակսերի

շրջանակներում, որպիսի գործողություններն արդեն իսկ դուրս են զուտ սեփականության դեմ ուղղված հարաբերությունների շրջանակներից: Այլ կերպ՝ Ժորա Դալլաքյանի գործողությունները, ըստ էության, արտահայտվել են քրեական ենթամշակույթ կրող խմբավորման նպատակների իրագործմանը սերգրավված լինելով, այն է` բռնությամբ կամ անօրինական այլ գործողությունների միջոցով մասնավոր հարցին առնչվող վեճը լուծելով, որի ընթացքում սա ներկայացել է

2 Տե՛ս քրեական գործ, հատոր 5-րդ, թերթեր 110-135:

23

որպես «գողական» կյանքով ապրող անձ: Ընդ որում, վերոնշյալը հաստատվում է նան վարույթի ընթացքում իրականացված` «Թվային, այդ թվում` հեռախոսային հաղորդակցության վերահսկում» օպերատիվ-հետախուզական միջոցառման արդյունքներով:

Շետնաբար, Վճոաբեկ դատարանն իր անհամաճայնությունն է արտահայտում ստորադաս դատարանների այն պատճառաբանություններս, որ քրեական վարույթում չկա գեթ մեկ ապացույց, որը տեղեկություն կպարուսակի Ժորա Դալլաքյանի կողմից քրեական ենթամշակույթ կրող խմբավորմանը մասնակցելու կամ դրա հետապնդած նպատակների իրականացմանը ներգրավված լինելու վերաբերյալ:

18. Անդրադառնալով Առաջին ատյանի դատարանի այն դատողությանը, որ «Թվային, այդ թվում` հեռախոսային խոսակցության վերահակում» օպերատիվ հետախուզական միջոպառվան ընթացքում արացված հեռախոսային

խոսակցությունների գաղտնալսումները պարունակող լազերային սկավառակի զննությամբ, 2023 թվականի ապրիլի էիս, ժամր 14:30:27-ին Ժորա Դալլաքյանի ն Լ.Մի միջն տեղի ունեցած խոսակցության ժավանակ Լ.Մր Ժոլա Դալլաքյանին ասում է, որ ավելորդ չխոսի, դարարկ, մանկապարտեզի զրույցներ չանի, այսինքն` Լ.Մ Ժորա Դալլաքյանին վերարերվում է ավելորդ, դատարկ մանկապարւտեզի զրույցներ անողի, այլ ոչ թե քրեական ենթամշակույթ կրող անձի, Վճոարեկ դատարանը գտնում է, որ վերոնշյալը որնէ կերպ չի կարող վկայել Ժորա Դալլաքյանի արարքում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 324-րդ հոդվածով սախատեսված հանցակազմի հատկանիշների բացակայության մասին Մասնավորապես, Վճոաբեկ դատարանը հարկ է համարում ընդգծել, որ, սախնառաջ, Ժորա Դալլաքյանի ն ԼՄի միջն տեղի ունեցած խոսակցության այդ հատվածը գնահատվել է մեկուսի, անտեսելով այս իրողությունը, որ Ժորա Դալլաքյանի կողմից սահմանած ժամկետում գումարը չվերադարձնելու պատճառով վերջինը պարբերաբար զանգահարել է ԼՄիս հսչեցրել է հայհոյանքներ ն

սպաոնալիքներ, որի արդյունքում Լ.Մ-ր, վախից դրդված, գումարի մի մասը փոխանցել է Ժորա Դալլաքյանի կողմից նշված քարտային հաշիվներին, որպիսի փաստր ստորադաս դատարանները հաստատված են համարել: Բացի այդ,

24

Վճոաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ ՀՇ քրեական օրենսգրքի 324-րդ հոդվածի իմաստով արարքը տվյալ հոդվածով որակելիս անձի ընկալումը չի կարող որոշիչ լինել:

19. Ամփոփելով վերոգրյալը` Վճոաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ ստորադաս դատարանները, Ժորա Դալլաքյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 324-րդ հոդվածի Լին մասով մեղսագրվող արարքր վերորակելով ՀՀ քրեական օրեսսգրքի 258-րդ հոդվածի էին մասով, պատշաճ վերլուծության ն գսահատման չեն ենթարկել գործում առկա ապացույցների ամբողջությունը:

Շետնաբար, մեղադրյալ Ժորա Դալլաքյանի արարքում ՀՇ քրեական օրեսսգրքի 324րդ հոդվածի Լին մասով սախատեսված հանցակազմի հատկանիշների բացակայութան վերաբերյալ ստորադաս դատարանների հետնությունները հիմնավորված չեն:

Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ ստորադաս դատարանները թույլ ես տվել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 38/-րդ հոդվածով նախատեսված՝ Կյութական ն դատավարական իրավունքի խախտումներ, որոնք իրենց բնույթով էական են ն հիմք են ստորադաս դատարանների դատական ակտերը բեկանելու ն վարույթը Գեղարքունիքի մարզի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարան՝ նոր քննության փոխանցելու համար:

Նոր քննության ընթացքում Առաջին ատյանի դատարանը, վերացնելով արձանագրված խախտումները, պետք է Ժորա Դալլաքյանին առաջադրված մեղադրանքի հիմնավորվածութան հարցում հանգի համապատասխան

հետնության` հիմք ընդունելով սուն որոշմամբ արտահայտված իրավական դիրքորոշումները:

Ժորա Դալլաքյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված

բացակայելու արգելքը պետք է թողնել անփոփոխ:

Ելնելով վերոգրյալից ն ղեկավարվելով Հայաստանի Հանրապետության Սահմանադրության 162-րդ, 163րդ ն Լ/Լրդ հոդվածներով, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 3Էրդ, 33-րդ, 34-րդ, 264-րդ, 281-րդ, 352-րդ, 359-րդ, 36Էրդ, 363-րդ ն 385-387-րդ հոդվածներով` Վճռաբեկ դատարանը

25

ՈՐՈՇԵՑ

Լ. Ժորա Վալոդյայի Դալլաքյանի վերարերյալ Գեղարքունիքի մարզի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի՝ 2025 թվականի ապրիլի 4ի դատավճիոր ն այն անփոփոխ թողնելու մասին ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի՝ 2025 թվականի հունիսի 30-ի որոշումը բեկանել ն վարույթը փոխանցել Գեղարքունիքի մարզի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարան՝ նոր քննության:

2. Ժորա Վալոդյայի Դալլաքյանի սկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված բացակայելու արգելքը թողնել անփոփոխ:

Որոշումն օրինական ուժի մեջ է մտնում կայացնելու օրը:

Նախագահող՝ Հ.ԱՍԱՏՐՅԱՆ

Դատավորներ՝ Հ.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ

ԱԴԱՆԻԵԼՅԱՆ

Լ.ԹԱԴԵՎՈՍՅԱՆ

Ա.ՊՈՂՈՍՅԱՆ