Բեգլարյան — ԵԴ/0589/01/19

«3-ը Տ-Տ:

ՒՆ. ՅԱ զ ԵԴ/0589/01/19

1/7 158 ԵՏ

ՆԵՏ

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ

ՎՃՌԱԲԵԿ ԴԱՏԱՐԱՆ

ՈՐՈՇՈՒՄ

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ

Երնան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր

իրավասության քրեական դատարան,

նախագահող դատավոր՝ Ժ.Չիչոյան

Հայաստանի Հանրապետության

վերաքննիչ քրեական դատարան,

նախագահող դատավոր՝ Գ.Հովհաննիսյան

դատավորներ՝ Լ.Ալավերդյան

Մ.Արղամանյան

24 սեպտեմբերի 2024 թվական ք.Երնան

ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի քրեական պալատը (այսուհետ՝ Վճռաբեկ դատարան), նախագահությամբ՝ Հ.ԱՍԱՏՐՅԱՆԻ

մասնակցությամբ դատավորներ՝ Ս.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆԻ

Լ.ԹԱԴԵՎՈՍՅԱՆԻ

ԱՊՈՂՈՍՅԱՆԻ

գրավոր ընթացակարգով քննության առնելով Նարեկ Սամվելի Բեգլարյանի վերաբերյալ ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի՝ 2023 թվականի սեպտեմբերի 1-ի որոշման դեմ ՀՀ գլխավոր դատախազի տեղակալ Լ.Գրիգորյանի վճռաբեկ բողոքը,

2

ՊԱՐԶԵՑ

Վարույթի դատավարական նախապատմությունը.

1. 2018 թվականի հուլիսի 1Լին ՀՀ ոստիկանության Երնան քաղաքի վարչության Մալաթիայի բաժնում 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի (այսուհետ՝ նան ՀՀ նախկին քրեական օրենսգիրք) 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի Լին կետի հատկանիշներով հարուցվել է թիվ 16194318 քրեական գործը:

2018 թվականի հուլիսի 16-ին քրեական գործն ուղարկվել է ՀՀ քննչական կոմիտե Երնան քաղաքի քննչական վարչութան Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի քննչական բաժին ն ընդունվել վարույթ:

Նախաքննության մարմնի՝ 2018 թվականի օգոստոսի 31-ի որոշմամբ Նարեկ Սամվելի Բեգլարյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ ն նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ նախկին քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի Լին կետով:

Նախաքննության մարմնի՝ 2019 թվականի հուլիսի 30ի որոշումներով Ն.Բեգլարյանի մեղադրանքը փոփոխվել է ն նրան ՀՀ նախկին քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով նոր մեղադրանք է առաջադրվել:

2. 209 թվականի օգոստոսի 8ին քրեական գործը մեղադրական

եզրակացությամբ ուղարկվել է Երնան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարան:

3. Երնան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի (այսուհետ՝ նան Առաջին ատյանի դատարան) 2023 թվականի հունիսի Լին կայացած դատական նիստի ընթացքում, մեղադրյալ Ն.Բեգլարյանի պաշտպան Գ.Մելիքյանը միջնորդել է իր պաշտպանյալի նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցնել՝ վաղեմության ժամկետն անցած լինելու հիմքով:

3.1. Վերոնշյալ միջնորդության քննարկման արդյունքում Առաջին ատյանի դատարանը 2023 թվականի հունիսի 19-ին որոշել է Ն.Բեգլարյանի նկատմամբ՝ 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի Լին կետով քրեական հետապնդումը դադարեցնել`՝ քրեական

Յ

պատասխանատվության ենթարկելու վաղեմության ժամկետն անցած լինելու հիմքով ն թիվ ԵԴ/0589/0119 քրեական գործի վարույթը կարճել: Դատարանը որոշե է նան Ն.Բեգլարյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը՝ Հայաստանի Հանրապետությունից բացակայելու արգելքը, վերացնել, իսկ տուժող Սոֆյա Մարգարյանի կողմից ներկայացված գույքային հայցը թողնել առանց լուծման՝ վերջինիս իրավուն, վերապահելով հետագայում այն հարուցել քաղաքացիական դատավարության կարգով:

4. ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ` նան Վերաքննիչ դատարան) 2023 թվականի սեպտեմբերի 1Լին որոշում է կայացրել Մալաթիա- Սեբաստիա վարչական շրջանի դատախազ Ս.Խաչատրյանի բողոքը մերժելու ն Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2023 թվականի հունիսի 19-ի որոշումն անփոփոխ թողնելու մասին:

5. Վերաքննիչ դատարանի վերոնշյալ որոշման դեմ ՀՀ գլխավոր դատախազի տեղակալ Լ.Գրիգորյանը բերել է վճռաբեկ բողոք, որը Վճռաբեկ դատարանի՝ 2024 թվականի փետրվարի 14ի որոշմամբ ընդունվել է վարույթ ն սահմանվել է դատական վարույթի իրականացման գրավոր ընթացակարգ:

Վճոաբեկ բողոքի հիմքերը, փաստարկները ն պահանջը.

Վճռաբեկ բողոքը քննվում է հետնյալ հիմքերի սահմաններում՝ ներքոհիշյալ փաստարկներով.

6. Բողոքի հեղինակի պնդմամբ՝ ստորադաս դատարանը թույլ է տվել դատական սխալ, որն ազդել է վարույթի ելքի վրա, ու միաժամանակ առկա է օրենքի միատեսակ կիրառության ապահովման անհրաժեշտություն:

6.. Այսպես` բողոքի հեղինակը, ժամանակի ընթացքում քրեական օրենքի գործողության կանոնների վերլուծության արդյունքում, եզրահանգել է, որ նոր ընդունված քրեական օրենսդրությամբ քրեական պատասխանատվության ենթարկելու վաղեմության ժամկետի հաշվարկման կանոնի հետ կապված առավել նպաստավոր պայմանների նախատեսումը դիտարկվում է որպես հանցանք կատարած անձի վիճակն այլ կերպ բարելավող նորմ ն ՀՀ գործող քրեական

4

օրենսգրքի 9-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն` հետադարձ ուժ ունի միայն օրենքով նախատեսված դեպքում, մինչդեռ նման հնարավորություն օրենքով նախատեսված չէ: Վերոշարադրյալի հաշվառմամբ, բողոքի հեղինակն օրենսդրի կամքից չբխող է համարել Վերաքննիչ դատարանի դիրքորոշումն առ այն, որ եթե համապատասխանեցման արդյունքում անձին վերագրվող ենթադրյալ արարքը դասվւմ է միջին ծանրության հանցագործություննրի խմբին, ապա քրեաիրավական հետնանքները պետք է որոշվեն՝ այդ փաստից ելնելով:

6.2. Բացի այդ, բողոքաբերը նշել է, որ արարքը կատարելու ժամանակ գործող քրեական օրենքով Ն.Բեգլարյանին վերագրվող ենթադրյալ հանցավոր արարքը դասվել է ծանր հանցագործություններիի շարքին, որի համար քրեական պատասխանատվության ենթարկելու վաղեմության ժամկետը եղել է տասը տարի: Իսկ ներկայումս գործող քրեական օրենքով Ն.Բեգլարյանին մեղսագրվող ենթադրյալ։՝։ հանցավոր արարք դասվւմ է միջին ծանրության

հանցագործությունների շարքին, որի համար քրեական պատասխանատվության ենթարկելու վաղեմության ժամկետը նս տասը տարի է: Այսինքն, քննարկվող երկու դեպքում էլ Ն.Բեգլարյանին մեղսագրված ենթադրյալ հանցավոր արարքի համար քրեական պատասխանատվության ենթարկելու վաղեմության ժամկետը տասը տարի է, որը դեռնս չի անցել:

7. Վերոգրյալի հիման վրա, բողոք բերած անձը խնդրել է ամբողջությամբ բեկանել Վերաքննիչ դատարանի՝ 2023 թվականի սեպտեմբերի 11Լի որոշումը ն կայացնել դրան փոխարինող դատական ակտ կամ վարույթը փոխանցել համապատասխան ստորադաս դատարան՝ նոր քննության:

Վճոաբեկ բողոքի քննության համար էական նշանակություն ունեցող փաստական հանգամանքները.

8. Ն.Բեգլարյանին ՀՀ նախկին քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1ին կետով մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ «/Ն/ա խարդախությամի Սոֆյա Մարգարյանից հափշտակել է 9950 ԱՄՆ դոլարին համարժեք 4.798. 105 ՀՀ դրամ գումար: Մասնավորապես՝

5

Նարեկ Սամվելի Բեգլարյանը, խաբեությամբ ն վարահությունը չարաշահելու եղանակով ուրիշի գույքի առանձնապես խոշոր չափերով հափշտակություն կատարելու մեկ դիտավորությամբ, 208 թվականի ապրիլ-մայիս ամիսների ընթացքւմ Վրաստանի Հանրապետությութից լվացքի փոշինն ն

ավտոմեքենաների յուլեր ն ավտոմեքենաներ աճուրդով գնելու Հայաստանի Հանրապետություն ներկրելու ն դրանց վաճառքից արացված հասույթից մասնաբաժին հատկացնելու խոստումներ տալու պատրվակով Սոֆյա Թելմանի Մարգարյանից վերցրել է ընդհանուր 9.950 ԱՄՆ դոլարին համարժեք 4.798.105 ՀՀ դրամ գումար ն խարդախությամի հափշտակկ այն: Այսպես.

2018 թվականի ապրիլի 15-ին Երեան քաղաքի Սարյան փողոցի 27-րդ շենքի 59րդ բնակարանում լվացքի փոշի ներկրելու պատրվակով Նարեկ Բեգլարյանը Սոֆյա Մարգարյանից վերցրել է 3.300 ԱՄՆ դոլար գումար, 2018 թվականի ապրիլի 23ին Երնան քաղաքի Սարյան փողոցի վրա կրկին լվացքի վտշի ներկրելու պատրվակով վերցրել է Լ000 ԱՄՆ դոլար, 2018 թվականի ապրիլի 24-ին Երնան քաղաքի Մալաթիա-Սերաատիս, վարչական շրջանի տարածքում գտնվող Նարեկ Սամվելի Բեգլարյանի կին Մարիաննա Սարգսյանին պատկանող գեղեցկության սրահում կրկին լվացքի փոշի ներկրելու պատրվակով Սոֆյա Մարգարյանից վերցրել է 1600 ԱՄՆ դոլար գումար, 2018 թվականի ապրիլի 28-ին Երնան քաղաքի Մալաթիա-Սերաստիսւ վարչական շրջանում գործող Մարիաննա Սարգսյանին պատկանող գեղեցկության սրահում ավտոմեքենաների յուղեր ներկրելու պատրվակով Նարեկ Բեգլարյանը Սոֆյա Մարգարյանից վերցրել է 1100 ԱՄՆ դոլար գումար, իսկ նույն թվականի մայիսի ակզբին, գործով չպարզված օրը, լվացքի մտշիներ ներկրելու պատրվակով կրկին նույն գեղեցկության սրահում Սոֆյա Մարգարյանից Նարեկ Բեգլարյանը վերցիել է 1500 ԱՄՆ դոլար գումար: Իսկ 2018 թվականի մայիսի 18-ին նույն գեղեցկության սրահում աճուրդում շահած «Նիսսան Տիանա» ն «Նիսսան Իքստրայլ» մակնիշի ավտոմեքենաների աճուրդային գումարները վճարելու պատրվակով կրկին նույն գեղեցկության սրահում: Սոֆյա

6

Մարգարյանից վերցրել է 5520 ԱՄՆ դոլար գումար, իսկ մայիսի 25-ին Երնան քաղաքի Սվաճյան 50 հասցեում 1100 ԱՄՆ դոլար գումար»:

9. Քրեական հետապնդումը դադարեցնելու վերաբերյալ որոշումն Առաջին ատյանի դատարանը պատճառաբանել է հետնյալ կերպ. «/...) Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Նարեկ Բեգլարյանի նկատմամի` 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ինդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 3րդ մասի Լին կետով, քրեական հետապնդումը, ենթակա է դադարեցման հետնյալ

պատճառարաւնությամիը.

Նախ Դատարանը հարկ է համարում արձանագրել, ոլ Նարեկ Բեգլարյանի նկատմամբ կիրառելի են արարքը կատարելու պահին գործող 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 75-րդ հոդվածով նախատեսված կարգավորումները, քանի որ փատր է, որ 2022 թվականի հուլիսի Լից գործողության մեջ դրված ՀՀ քրեական օրենսգիքի 63-րդ հոդվածով նախատեսված վաղեմության ժամկետները ավելի խիար են: Այլ կերպ ասած, 2022 թվականի հուլիսի Լից գործողության մե՝՞ դրված ՀՀ քրեական օրենսգրքի կարգավորումներով առաջնորդվելու դեպքում անհամեմատ կվատթարանաւն մեղադրյալի վիճակը, ինչը կհակասի նույն օրենսգրքի 9-րդ հոդվածի Լին մասին (-:)

(.-.) 2021 թվականի մայիսի 5-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 3-րդ հոդվածի 17-րդ կետով սահմանված՝ հափշվաւկությամը պատճառված վնասների չափերի փոփոխության արդյունքում Ն.Բեգլարյանին մեղսագրվող արարքը համապատասխանում է 2021 թվականի մայիսի 5-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 255-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետին (...): Դատարանն արձանագրում: է, որ (...) ՀՀ քրեական օրենսգրքի 255-րդ հոդվածի 2րդ մասով նախատեսված հանցանքը համարվում է միջին ծանրության հանցանք:

(--)

Նարեկ Սամվելի Բեգլարյանին 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 1Փ8րդ հոդվածի 3րդ մաստ. Լին կերով

համապատասխանում է գործող ՀՀ քրեական օրենսգրքի 255-րդ հոդվածի 2-րդ ւՏե՛ս վարույթի նյութեր, հատոր 2, թերթեր 254-255:

7

մասի 3րդ կետին վերագրվող արարքը փեղի է ուննցել 2018 թվականի ապրիլ ամսին, ուարի համադրելով վերը հիշատակված իրավադրույթների նրան առաջադրված մեղադրանքում հաստավփված համարվող դեպքի ժամանակի հեվ, Դատարանը գտնում է, որ Նարեկ Սամվելի Բեգլարյանին քրեական պատասխանապտվության ենթարկելու վաղեմության ժամկերն անցել է 2023 թվականի մայիս ամսին, եթե այդ ժամկերի ընթացքն ընդհատված չի եղել նոր հանցագործությաւն կատարմեւմը կամ նա խուսափել է քննությունից կաւմ դատից:

Դատարանը գտնում է, որ քրեական գործի նյութերում բացակայում է որնէ տեղեկություն, որը կարող է վկայել, որ քննարկվող քրեական գործով մեղադրանք ներկայացնելուց հետո Ն.Բեգլարյանը խուսափել է քննությունից կամ դատից, ուստի վաղեմության ժամկետի ընթացքը կասեցված համարելու հիմքերը բացակայում են:

Դատարանը նան արձանագրում է, որ Ն.Բեզլարյանին մեղսագրվող արարքի համար քրեական պատասխանատվության ենթարկելու վաղեմության ժամկետն ընդհատված համարելու հիմքերը րբացաւկայում են:

Նման պայմաններում Դատարանն արձանագրում է, որ քրեական գործի նյութերում բացակայում է որնէ փաստական տվյալ այն մասին, որ մեղադրյալ Նարեկ Սամվելի Բեգլարյանն իրեն 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 1Փ8րդ հոդվածի 3րդ մաստ. Լին կերով

համապատասխանում է գործող ՀՀ քրեական օրենսգրքի 255-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3րդ կետին/ մեղսագրվող արարքի կավարումից հետո կավաւրել է նոր հանցանք կամ խուսափել է քննությունից կամ դատից, այսինքն վաղեմության ժամկետի ընթացքն ընդհատվաւծ կաւմ կասեցված համարելու հիմքերը բացակայում են:

Հիմք ընդունելով վերը շարադրվածը Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալ Նարեկ Սամվելի Բեգլարյանին 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 3րդ մասի Լին կետով համապատասխանում է գործող ՀՀ քրեական օրենսգրքի 255-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետին/ քրեական պատասխանատվության ենթարկելու վաղեմության ժամկետներն անցել են, ուարի ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 12-րդ

8

հոդվածի Լին մասի 12-րդ կետի ն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 13-րդ հոդվածի Լին մասի 3րդ կետի հիմքով նրա նկատմամի պետք է դադարեցնել քրեական հետապնդումը ն քրեական գործի վարույթը կարճել: (...)»-:

10. Վերաքննիչ դատարանը, անփոփոխ թողնելով վիճարկվող դատական ակտը, արձանագրել է հետնյալը. «(...) Վերաքննիչ դատարանի համար ընդունելի են Առաջին ատյանի դատարանի այն եզրահանգումները, որ 2021 թվականի մայիսի 05-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգիքի 255-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կերը պատժի մասով անձի վիճակը րարելավող է, ն վաղեմության ժամկերների հաշվարկը պետք է ընթանա՝ հիմք ընդունելով միջին ծանրության հանցանքների համար նախատեսված վաղեմության ժաւմկետի հաշվարկը:

Ի հավելումն վերոգրյալի, 2021 թվականի մայիսի 05-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 83-րդ հողվածի Լին մասի 2-րդ կետով ն 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 75-րդ հողվածի Լին մասի 2-րդ կերով նախատեսված վաղեմության ժաւմկետների համեմավաւկաւն վերլուծությամբ փաստվում է, որ անձի վիճակը բարելավող է 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 75-րդ հոդվածի Լին մասի 2րդ կետով նախատեսված իրավակարգավորումը, որի դեպքում վաղեմության ժամկետը միջին ծանրության հանցագործության համար 5 փարի է, իսկ 2021 թվականի մայիսի 05-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 83-րդ հոդվածի Լին մասի 2-րդ կերի դեպքում՝ 10 տարի:

Վերահաստատելով վերոգրյալը` Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ վաղեմության ժամկետների հաշվարկը պետք է իրականացվի` առաջնորդվելով 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քինական օրենսգրքի 75-րդ հոդվածի Լին մասի 2-րդ կետով նախավզեսված իրավակարգավորմեւմբ:

(-) Վերաքննիչ դատարանը արձանագրում է, որ Նարեկ Բեզլարյանի նկատմամի քրական պատասխանատվության ենթարկելու վաղեմության ժամկետները հաշվարկելիս կիրառելի են 2005 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 75-րդ հոդվածի Լին մասի 2-րդ կետով սահմանված՝ միջին ծանրության հանցանքն ավարվված համարելու օրվանից 5-ամյաւ ժամկե:

շ Տե'ս վարույթի նյութեր, հատոր 7, թերթեր 5160:

9

(:-) Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ վերը նշված պատճառալրաւնությամը Երեան քաղաքի առաջին ավտյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը 2023 թվականի հունիսի 19-ի որոշմամբ թույլ չի փվել գործի ելքի վրա ազդեցություն ունեցող դավտաւկան սխալ, գործով էության մեջ կայացրել է ճիշվ լուծող դատական ակմ, որը բեկանելու իրսւվաչափ հիմքեր չկան: (...)»:

Վճռաբեկ դատարանի հիմնավորումները ն եզրահանգումը.

1. Սույն վարույթով Վճռաբեկ դատարանի առջն բարձրացված իրավական հարցը հետնյալն է. իրավաչափ է արդյոք ստորադաս դատարանների հետնությունը՝ Ն.Բեգլարյանին վաղեմության ժամկետն անցած լինելու հիմքով քրեական պատասխանատվությունից ազատելու վերաբերյալ:

12. ՀՀ Սահմանադրության 72-րդ հոդվածի համաձայն՝ «Ոչ ոք չի կարող դատապարտվել այնպիսի գործողության կամ անգործության համար, որր կատարման պահին հանցագործություն չի հանդիսացել: Չի կարող նշանակվել ավելի ծանր պապտիժ, քան այն, որը ենթակա էր կիրառման հանցանք կատարելու պահին: Արարքի պավպժելիությունը վերացնող կամ պատիժը մեղմացնող օրենքն ունի հետադարձ ուժ»:

ՀՀ Սահմանադրության 73-րդ հոդվածի համաձայն՝ «ւ Անձի իրավական վիճակը վատթարացնող օրենքները ն այլ իրավական ակտերը հետադարձ ուժ չունեն:

2. Անձի իրավական վիճակը բարելավող օրենքները ն այլ իրավական ակտերը հետադարձ ուժ ունեն, եթե դա նախատեսված է այդ ակտերով»:

ՀՀ գործող քրեական օրենսգրքի 9-րդ հոդվածի համաճայն՝ «մ. Արարքի հանցավորությունը սաւհմանող, պափփժը խատացնող կամ հանցանք կամ քրեական օրենադրությամբ նախատեսված արարք կատարած անձի վիճակն այլ կերպ վատթարացնող օրենադրությունը հետադարձ ուժ չունի:

2 Արարքի հանցավորությունը լրիվ կամ մասնակիորեն վերացնող կամ պատիժը մեղմացնող օրենադրությունն ունի հետադարձ ուժ: Նշված դեպքում այն տարածվում է մինչն դրա ուժի մեջ մտնելը հանցանք կամ քրեական 3Տե՛ս վարույթի նյութեր, հատոր 8, թերթեր 41-60:

10

օրենադրությամբ նախատեսված արարք կատարած այն անձանց վրա, որոնց վերաբերյալ դեռես առկա չէ օրինական ուժի մեջ՝ մտած եզրափակիչ դատավարական սւկտ:

(--)

4 Հանցանք կամ քրեական օրենսդրությամբ նախատեսված արարք

կատարած անձի վիճակն այլ կերպ բարելավող օրենսդրությունն ունի հետադարձ ուժ, եթն դա նախատեսված է օրենքով:

(--)

6. Պափասխանատվությունը մասնակիորեն մեղմացնող ն միաժամանակ մասնակիորեն խատացնող օրենքը սույն հոդվածով նախավզեսված չափանիշներին համապատասխան հետադարձ ուժ ունի միայն այն մասով, որը մեղմացնում է պատասխանատվությունը»:

ՃՇ նախկին քրեական օրենսգրքի 175-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաճայն՝ «(...) Սույն գլխում ն աույն օրենսգրքի 216-րդ հոդվածում խոշոր չափ է համարվում հանցագործության պահին սահմանված նվազագույն աշխատավարձի

հինգհարյուրապատիկից երեքհազարապատիկը չգերազանցող գումարը (արժեքը):

Սույն գլխում ն այն օրենսգրքի 216-րդ հոդվածում առանձնապես խոշոր չափ է համարվում հանցագործության պահին սահմանված նվազագույն աշխավտավալրձի երեքհազարապատիկը գերազանցող գումարը (արժեքը)»:

ՀՀ գործող քրեական օրենսգրքի 3-րդ հոդվածի 17րդ կետի համաձայն՝ «հափշտակության, պատճառած գույքային վնասի կամ հանցավոր ճանապարհով ձեռք բերված կամ արացված գույքի կամ օգուտի չափերը (..) խոշոր չափ է համարվում 5 միլիոն Հայաստանի Հանրապետության դրամը չգերազանցող գումարը (արժեքը), առանձնապես խոշոր չափ է համարվում 5 միլիոն Հայասվանի Հանրապետության դրամը զերազանցող գումարը (արժեքը) բացառությամբ սույն օրենսգրքի Հատուկ մասով նախատեսված դեպքերի»:

ՀՀ նախկին քրեական օրենսգրքի 178րդ հոդվածի համաձայն՝

«Վ. Խարդախությունը՝ խաբեության կամ վարահությունը չարաշահելու եղանակով ուրիշի գույքի զգալի չափերով հափշվաւկությունը կամ ուրիշի գույքի նկատմամբ իրավունք ձեոք բերելը՝

1

(-.)

2. Խարդախությունը, որը կատարվել Լ՝

Ս մի խումը անձանց կողմից նախնական համաձայյնությաւմը,

(-.)

2) խոշոր չափերով,

(-.)

պավժվում: է վմնգանքով նվազագույն աշխատավարձի

հինգհարյուրապատիկից հազարապատիկի չափով կամ ազավազրկմամբ երկուսից հինգ փարի ժամկետով:

Յ. Խարդախությունը, որը կատարվել Լ՝

1 առանձնապես խոշոր չափերով,

(-.)

պատժվում է ազատազիկմամի՝ չորսից ութ տարի ժամկետով՝ գույքի բոնագրավմամը կամ առանց դրե»:

«ՀԸ գործող քրեական օրենսգրքի 9255րդ հոդվածի համաձայն՝

«Վ. Խարդախությունը՝ խաբեության կամ վարահությունը չարաշահելու եղանակով հափշվփակությունը՝

(-.)

2. Խարդախությունը, որը կատարվել Լ՝

Ս մի խումը անձանց կողմից նախնական համաձայյնությաւմը,

(-.)

3) խոշոր չափերով՝

պատժվում է տուգանքով քսանապատիկից հիսնապատիկի չափով կամ հանրային աշխատանքներով` հարյուր հիսունից երկու հարյուր յոթանասուն ժամ տնողությամը, կամ ազատության սահմանափակմամի՝ մեկից երեք տարի ժամկետով, կամ ազավազրկմամի՝ երկուսից հինգ տարի ժամկետով:

Յ. Խարդախությունը, որը կատարվել Լ՝

(-.)

3) առանձնապես խոշոր չափերով՝

պավժվում է ազատազիկմամի՝ չորսից ութ փարի ժամկետով»:

12

ՃՇՇ նախկին քրեական օրենսգրքի 19-րդ հոդվածի համաճայն՝ «(...) 3. Միջին ծանրության հանցագործություններ են համարվում դիտաւվորությաւմը կատարված այն արարքները, որոնց համար այն օրենսգրքով նախատեսված առավելագույն, պատիժը չի գերազանցում հինգ տարի ժամկետով ազատազրկումը, ինչպես նաւն անզգուշությաւմը կավւարված այն արարքները, որոնց համար սույն օրենսգրքով նախատեսված առսւվելագույն պատիժը չի գերազանցում տասր փարի ժամկետով ազավազրկումը:

4. Ծանր հանցագործություններ են համարվում դիտավորությամբ կատարված այն արարքները, որոնց համար այն օրենսգրքով նախատեսված առավելագույն, պատիժը չի գերազանցում տասը վարի ժամկեվով ազատազիկումը (...)»:

ՃՇՇ գործող քրեական օրենսգրքի 17-րդ հոդվածի համաձայն` «(...) 3. Միջին ծանրության հանցանքներ են համարվում: սույն օրենսգրքով նախատեսված այն արարքները, որոնց համար այն օրենսգրքի Հատուկ մասով նախատեսված առավելագույն պատիժը չի գերազաւեցում 5 վարի ժամկետով ազատազրկումը:

4. Ծանր հանցանքներ են համարվում այն օրենսգրքով նախատեսված այն արարքները, որոնց համար այն օրենսգրքի Հատուկ մասով նախատեսված առավելագույն պատիժը չի գերազանցում 10 փարի ժամկետով ազատազրկումը (:-.)»:

ՀՀ նախկին քրեական օրենսգրքի 75-րդ հոդվածի Լին մասի համաձայն՝ «. Անձե ազատվում է քրեական պատասխանատվությունից, եթե հանցանքն ավարտված համարելու օրվաւնից անցել են հեպնյալ ժամկետները.

(-.)

2) հինգ տարի՝ միջին ծանրության հանցանքն ավարտված համարելու օրվանից.

3) տասր տարի՝ ծանր հանցանքն ավարտված համարելու օրվանից. (...)»:

ՀՀ գործող քրեական օրենսգրքի 83-րդ հոդվածի Լին մասի համաձայն՝ «. Անձե ազատվում է քրեական պատասխանատվությունից, եթե հանցանքն ավարտվելուն հաջորդող օրվանից անցել են հետնյալ ժամկետները.

(-.)

2) 10 րարի՝ միջին ծանրության հանցանքի դեպքում.

Թ

3) 15 փարի՝ ծանր հանցանքի դեպքում. (...)»:

3. Վճռաբեկ դատարանը Խաչատր Պետրոսյանի ն Հասմիկ Շանոյանի գործով նախադեպային դիրքորոշում է ձնավորել նոր քրեական օրենսդրությամբ հանցանք դասակարգման խմբի փոփոխության դեպքում վաղեմության ժամկետների վերաբերյալ, որում անդրադարձել է նան այն դեպքին, երբ արարքի (հանցանքի) ծանրության աստիճանը նվազում է, իսկ այդ արարքի համար սահմանված վաղեմության ժամկետը չի փոփոխվում: Մասնավորապես, Վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է, որ այս դեպքում օրենսդրական փոփոխության արդյունքում պատժի մեղմացման հետնանքով նախկինում ծանր համարվող հանցանքը հանդիսանում է միջին ծանրության հանցանք: Միննույն ժամանակ, արդեն միջին ծանրության հանցանք համարվող այդ նույն արարքի վաղեմության ժամկետը նոր օրենքով չի փոփոխվել ն ՀՀ նախկին քրեական օրենսգրքով ծանը հանցանքի համար նախատեսված վաղեմության ժամկետի պես, տասը տարի է: Հետնաբար, այս դեպքում նս կիրառելի է մեղմացնող օրենքին հետադարձ ուժ տալու կանոնը՝ հանցանքի տեսակի ն պատժի մասով՝ արարքը պետք է որակվի ՀՀ գործող քրեական օրենսգրքի համապատասխան հոդվածով:

Քրեական օրենքի հետադարձության կանոնների համաձայն` տվյալ իրավիճակում նախկին օրենքով ծանր հանցագործության համար նախատեսված քրեական պատասխանատվությունկց ազատելու վաղեմության ժամկետը համեմատելով նոր օրենքով միջին ծանրության հանցանքի համար սահմանված վաղեմության ժամկետի հետ, կարող ենք արձանագրել, որ թեն հանցանքի տեսակը մեղմացել է, սակայն վաղեմության ժամկետները մնացել|Սլեն անփոփոխ: Հետնաբար, շարունակում է գործել տվյալ արարքի համար վաղեմության ժամկետն անցնելո հետնանքով քրեական պատասխանատվությունից

ազատելու տասնամյա ժամկետը:

Վճռաբեկ դատարանն ընդգծում է, որ տվյալ դեպքում անթույլատրելի է օրենքի փոփոխության արդյունքում հետադարձության կանոնների կիրառմամբ ստացված միջին ծանրության հանցանքի համար քրեական պատասխանատվությունից ազատելու վաղեմության ժամկետը (տասը տարին) համեմատել ՀՀ նախկին քրեական օրենսգրքով նախատեսված` միջին ծանրության հանցանքի համար

14

քրեական պատասխանատվությունից ազատելու վաղեմության ժամկետի (հինգ տարի) հետ':

14. Սույն վարույթի նյութերի ուսումնասիրությունից երնում է, որ.

-` ՆԲեգլարյանին վերագրվել է առանձնապես խոշոր չափի գումարի խարդախությամբ հափշտակություն, որը որակվել է այն կատարելու պահին գործող ՀՀ նախկին քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով»,

- Առաջին ատյանի դատարանն արձանագրել է, որ 2021 թվականի մայիսի 5-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 3-րդ հոդվածի 17-րդ կետով սահմանված՝ հափշտակությամբ պատճառված վնասների չափերի փոփոխության արդյունքում Ն.Բեգլարյանին մեղսագրվող արարքը համապատասխանում է նույն օրենսգրքի 255-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետին, որը համարվում է միջին ծանրության հանցանք: Դատարանը նշել է, որ Ն.Բեգլարյանի նկատմամբ կիրառելի են արարքը կատարելու պահին գործող ՀՀ նախկին քրեական օրենսգրքի 75-րդ հոդվածով նախատեսված կարգավորումները, քանի որ ՀՀ գործող քրեական օրենսգրքի 83-րդ հոդվածով նախատեսված վաղեմության ժամկետներն ավելի խիստ են ն դրանցով առաջնորդվելու դեպքում մեղադրյալի վիճակն անհամեմատ կվատթարանա: Դատարանը գտել է, որ Ն.Բեգլարյանին վերագրվող ենթադրյալ արարքի համար քրեական պատասխանատվության ենթարկելու հնգամյա վաղեմության ժամկետն անցել է 2023 թվականի մայիս ամսին, վաղեմության ժամկետի ընթացքը կասեցված կամ ընդհատված համարելու հիմքերը բացակայում են, ուստի Ն.Բեգլարյանին ՀՀ նախկին քրեական օրենսգրքի 178րդ հոդվածի 3րդ մասի Լին կետով (համապատասխանում է գործող ՀՀ քրեական օրենսգրքի 255-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետին) քրեական պատասխանատվության ենթարկելու վաղեմության ժամկետներն անցած լինելու հիմքով նրա նկատմամբ պետք է դադարեցնել քրեական հետապնդումը ն քրեական գործի վարույթը կարճել,

- Վերաքննիչ դատարանն արձանագրել է, որ իր համար ընդունելի են Առաջին ատյանի դատարանի այն եզրահանգումները, որ ՀՀ գործող քրեական 4 Տե՛ս Վճռաբեկ դատարանի՝ /Խաչաւրուր Պեպլրոսյանի ն Հասմիկ Շանոյանի գործով 2024 թվականի մայիսի 3Լի թիվ ԵՍՔԴ/0196/01/17 որոշումը:

5 Տե՛ս սույն որոշման 8-րդ կետը:

6 Տե'ս սույն որոշման 9-րդ կետը:

5

օրենսգրքի 83-րդ հոդվածի 1ին մասի 2րդ կետով ն ՀՀ նախկին քրեական օրենսգրքի 75-րդ հոդվածի 1-ին մասի 2-րդ կետով նախատեսված վաղեմության ժամկետների համեմատական վերլուծությամբ փաստվում է, որ անձի վիճակը բարելավող է ՀՀ նախկին քրեական օրենսգրքի 75-րդ հոդվածի 1-ին մասի 2-րդ կետով նախատեսված իրավակարգավորումը, որի դեպքում վաղեմության ժամկետը միջին ծանրության հանցագործության համար 5 տարի է, իսկ ՀՀ գործող քրեական օրենսգրքի 83-րդ հոդվածի 1-ին մասի 2-րդ կետի դեպքում՝ 10 տարի: Արդյունքում Վերաքննչ դատարան գտե լէ, որ .Ն.Բեգլարանին քրեական

պատասխանատվության ենթարկելու վաղեմության ժամկետները հաշվարկելիս կիրառելի է 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 75-րդ հոդվածի Լին մասի 2-րդ կետով սահմանված` միջին ծանրության հանցանքն ավարտված համարելու օրվանից 5-ամյա ժամկետը՛:

15. Նախորդ կետում մեջբերված փաստական հանգամանքները գնահատելով սուն որոշման 1213րդ կետերում վկայակոչված իրավադրույթների ն արտահայտված իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո՝ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ Ն.Բեգլարյանին վերագրվող՝ խարդախությամբ 4.798.105 ՀՀ դրամի հափշտակությունը ՀՀ գործող քրեական օրենսգրքով թեն դասվել է միջին ծանրության հանցագործությունների շարքին, սակայն նուն .օրենսգրքի՝ վաղեմության ժամկետն անցնելու հետնանքով քրեական

պատասխանատվությունից ազատելը կանոնակարգող նորմերի համադրված վերլուծություն, Օ ցոյց է տալիս, որ օրենսդրական այդ փոփոխությունը Ն.Բեգլարյանի համար վաղեմության ժամկետների առումով բարենպաստ հետնանքներ չի առաջացնում, քանզի երկու օրենսդրություններն էլ ցուցաբերում են նույն մոտեցումը. վաղեմության ժամկետն անցնելու հետնանքով անձն ազատվում է քրեական պատասխանատվությունից, եթե մեղսագրվող արարքը կատարելուց անցել է տասը տարի:

Մինչդեռ, ստորադաս դատարանների մոտեցումը ոչ իրավաչափորեն հանգեցրել է նրան, որ վերագրվող ենթադրյալ արարքը կատարելուց շուրջ հինգ տարի անց Ն.Բեգլարյանն ազատվել է քրեական պատասխանատվությունից, այն 7 Տե՛ս սույն որոշման 10-րդ կետը:

16

դեպքում, երբ ն' վերագրվող ենթադրյալ արարքի կատարման ժամանակ, ն' գործող քրեական օրենքի համաձայն, նրան քրեական պատասխանատվության ենթարկելու վաղեմության ժամկետը տասը տարի է:

16. Այսպիսով, Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ ստորադաս դատարանների հետնությունը՝ Ն.Բեգլարյանին վաղեմության ժամկետն անցած լինելու հիմքով քրեական պատասխանատվությունից ազատելու վերաբերյալ, իրավաչափ չէ:

17. Ինչ վերաբերում է բողոքաբերի՝ սույն որոշման 6.1-ին կետում հիշատակված դատողությանը, ապա Վճռաբեկ դատարանն այն հիմնավոր չի համարում` հիմք ընդունլոէ` Միշա Մուրադյանի գործով արտահայտած իրավական

դիրքորոշումները": Բացի այդ, բողոքաբերի այդ փաստարկը սույն գործով ընդունելի չէ նան այն պատճառաբանությամբ, որ նոր ընդունված քրեական օրենսդրությամբ քրեական պատասխանատվության ենթարկելու վաղեմութան ժամկետների առումով Ն.Բեգլարյանի համար առավել|Ս լթբարենպաստ պայմաններ չեն նախատեսվել:

18. Ամփոփելով վերոգրյալը՝ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ սույն վարույթով Առաջին ատյանի դատարանը՝ դատական ակտ կայացնելիս, իսկ Վերաքննիչ դատարանը՝ Առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտն անփոփոխ թողնելով, թույլ են տվել նյութական օրենքի ոչ ճիշտ կիրառում, այն է՝ կիրառել են 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 75-րդ հոդվածի 1-ին մասի 2-րդ կետը, որը սույն վարույթով ենթակա չէր կիրառման, ինչը, համաձայն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 362-րդ հոդվածի, ստորադաս դատարանների դատական ակտերը բեկանելու հիմք է: Միննույն ժամանակ, հիմք ընդունելով սույն որոշմամբ արտահայտված իրավական դիրքորոշումները, Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Ն.Բեգլարյանի պաշտպան Գ.Մելիքյանի միջնորդությունը պետք է մերժել:

Ց Տես Վճռաբեկ դատարանի` Միշա Մուրադյանի գործով 2023 թվականի նոյեմբերի 1-ի թիվ ԵԴ/1424/01/21 որոշման 16-20-րդ կետերը:

17

Հիմք ընդունելով վերոշարադրյալը Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ Ն.Բեգլարյանի վերաբերյալ վարույթը պետք է փոխանցել Առաջին ատյանի դատարան՝ ըստ էության քննությունը շարունակելու համար:

Ելնելով վերոգրյալից ն ղեկավարվելով Հայաստանի Հանրապետության Սահմանադրության 162-րդ, 163րդ ն 17-րդ հոդվածներով, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 31րդ, 34-րդ, 264-րդ, 28-րդ, 36-րդ, 363-րդ ն 385-387-րդ հոդվածներով՝ Վճռաբեկ դատարանը

ՈՐՈՇԵՑ

1. Նարեկ Սամվելի Բեգլարյանի նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցնելու ն քրեական գործի վարույթը կարճելու մասին Երնան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2023 թվականի հունիսի 19-ի որոշումը ն այն անփոփոխ թողնելու մասին ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի՝ 2023 թվականի սեպտեմբերի 11-ի որոշումը բեկանել, մեղադրյալ Ն.Բեգլարյանի պաշտպան Գ.Մելիքյանի միջնորդությունը մերժել, ն վարույթը փոխանցել Երնան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան:

2. Որոշումն օրինական ուժի մեջ է մտնում կայացնելու օրը:

՞Նախագահող՝ Հ.ԱՍԱՏՐՅԱՆ

Դատավորներ՝ Ս.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆ

Լ.ԹԱԴԵՎՈՍՅԱՆ

Ա.ՊՈՂՈՍՅԱՆ