ԵԴ1/0571/06/23

ԵԴ1/0571/06/23

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ

ՎՃՌԱԲԵԿ ԴԱՏԱՐԱՆ

ՈՐՈՇՈՒՄ

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ

Երնան քաղաքի առաջին ատյանի

ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան,

նախագահող դատավոր՝ ԱՄարտիրոսյան

Հայաստանի Հանրապետության

վերաքննիչ քրեական դատարան,

նախագահող դատավոր՝ Ն.Հովակիմյան

27 սեպտեմբերի 2024 թվական ք.Երնան

ՀՇ Վճռաբեկ դատարանի քրեական պալատը (այսուհետ՝ Վճռաբեկ դատարան),

նախագահությամբ՝ Շ.ԱՍԱՏՐՅԱՆԻ

մասնակցությամբ դատավորներ՝ Ս.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆԻ

Լ.ԹԱԴԳԵՎՈՍՅԱՆԻ

Ա.ՊՈՂՈՍՅԱՆԻ

գրավոր ընթացակարգով քննության առնելով մեղադրյա Խա

աաա վերաբերյալ ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի` 2023 թվականի օգոստոսի 28-ի որոշման դեմ ՀՀ գլխավոր դատախազի տեղակալ Լ.Գրիգորյանի հատուկ վերանայման վճռաբեկ բողոքը,

ՊԱՐԶԵՑ

արու ատավարական նախապատմությունը.

Լ 2023 թվականի հուլիսի 13-ին ՀՀՇ քննչական կոմիտեի Երնան քաղաքի քննչական վարչության, աաա, շական բաժնում ՀՇ

քրեական օրենսգրքի անա ա աաա աա

աաա. ...ւձեոսել աա ւան վարույթը:

Երնան քաղաքի աաա

ասա... աաա ս: ւվակասի հուլիսի ի

որոշմամբ ննա... հարուցվել է հանրային քրեական

հետապնդում՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի Թա

ասա... շվականի հուլիսի

16-ին նրան մեղադրանք է ներկայացվել:

2. Երնան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի (այսուհետ՝ նան Առաջին ատյանի դատարան)՝ 2023 թվականի հուլիսի . 8-ի որոշմամբ մեղադրյալ ՈՅ Լւււամի կայանքը որպես

խափանման միջոց կիրառելու մասին նախաքննության մարմնի միջնորդությունը բավարարվել է մասնակիորեն, ն նրա նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառվել է տնային կալանքը՝ 2 (երկու) ամիս ժամկետով, որի ընթացքում նա պարտավոր է չլքել իր հաշվառման ն բնակությակնկնննաաաաար

աաա .....ււս կամ անհրաժեշտության դեպքում այլ

հասցեն:

3. Դատախազի հատուկ վերանայման վերաքննիչ բողոքի քննության արդյունքում, ՀՀՇ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ՝ նան Վերաքննիչ դատարան) 2023 թվականի օգոստոսի 28-ին որոշում է կայացրել բողոքը մերժելու, Առաջին ատյանի դատարանի` 2023 թվականի հուլիսի 18-ի որոշումն անփոփոխ թողնելու մասին:

4. Վերաքննիչ դատարանի վերոնշյալ որոշման դեմ ՀՀ գլխավոր դատախազի տեղակալ Լ.Գրիգորյանը բերել է հատուկ վերանայման վճռաբեկ բողոք, որը

3

Վճռաբեկ դատարանի 2023 թվականի նոյ եմբերի 3-ի որոշմամբ ընդունվել է վարույթ ու սահմանվել է դատական վարույթի իրականացման գրավոր ընթացակարգ:

ճոաբեկ բողոքի հիմքե աստարկները ն պահանօցր.

Վճռաբեկ բողոքը քննվում է հետնյալ հիմքի սահմաններում` ներքոհիշյալ փաստարկներով.

5. Բողոքի հեղինակի պնդմամբ՝ նտորադաս դատարանն առերնույթ թույլ է տվել քրեադատավարական օրենքի խախտում, ն միաժամանակ առկա է օրենքի միատեսակ կիրառության ապահովման անհրաժեշտություն:

Ի հիմնավորումը վերոնշյալի բողոք բերած անձը, մեկնաբանելով տնային կալանք խափանման միջոցը կանոնակարգող դրույթները, արձանագրել է, որ տվյալ խափանման միջոցը կիրառելիս պետք է հստակեցվի այն տարածքը, որտեղ մեղադրյալը պետք է բնակվի ն որի սահմանները նա պարտավիոր է չլքել:

Տվյալ դեպքում, բնակության հստակ տարածքը նշելով հանդերձ, Առաջին ատյանի դատարանը թույլատրել է անհրաժեշտության դեպքում այն փոխելու հնարավորությունը: Ըստ բողոքի հեղինակի՝ խափանման միջոցի գործողության ընթացքում նման անորոշ ձնակերպումը հիմքում դնելով, մեղադրյալ աաա տարբեր պատճառաբանություններով կարող է ինքնակամ փոխել բնակության տարածքը, իսկ ենթադրյալ նման վարքագիծը հնարավոր չի լինի դիտարկել որպես խափանման միջոցի պայմանի խախտումն ձեռնարկել համապատասխան միջոցներ: Նշված նկատառումներից ելնելով` բողոքի հեղինակն արձանագրել է, որ Առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտում առկա նման անորոշ ձնակերպումը ոչ միայս չի բխում օրենսդրական կարգավորումներից, այլն խարխլում է տնային կալանք խափանման միջոցի էությունը:

6. Վերոգրյալի հիման վրա, բողոք բերած անձը խնդրել է մասնակիորեն բեկանել Վերաքննիչ դատարանի` 2023 թվականի օգոստոսի 28-ի որոշումը ն կայացնել դրան փոխարինող դատական ակտ՝ անթույլատրելի ճանաչելով տնային կալանք խափանման միջոցի գործողության ընթացքում, դատական ակտում առկա անորոշ ձնակերպման ուժով, մեղադրյալ ԹՅԱ մեց բնակության

տարածքը փոխելու հնարավորության տրամադրումը:

ւ.

ճոարե ողո ննության համա ան նշանակություն ունեցո

փաստական հանգ ամանքները.

՛ աաա ,.ւմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի ննա

հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում ու նրան մեղադրանք է ներկայացվել

այն արարքի համար, որ նա, աննա ա աաա

ծ. Առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտի նկարագրական-

պատճառաբանական մասի համաձայս՝ «լ..) ԼՆյերկայացվել են բավարար փպվյալներ առ այն, որ մեղադրյալ ՅՑ ից ենթադրյալ հանցանքը կատարած

լինելու հիմնավոր կասկածն առկա է:

(-) (Վարույթի բնականոն ընթացքին մեղադրյալի կողմից խոչընդուրելու հավանականությունն ողջամտորեն մեծ է, (.) պակայն (Առաջին ատյանի դատարանի գնահատմամը (.) վարոյթի ընթացքին խոչընդորելու

հավանականությունն այն աապրիճանի բարձր չէ, որպիսի անձի նկատմամբ կիրաովի ծայրահեղ խիար խափանման միջոցը՝ կալանքը»:

ծ. Նույն դատական ակտի եզրափակիչ մասի համաձայն` «ՀՀ քննչական կոմիրեի Երնան քաղաքի քննչական վարչության աաա

քննչական բաժնի քննիչ՝ քննչական խմբի ղելաա ապ

միջնորդությունը բավարարել մասնակի:

Թիվ Թ ւական վարույթով մեղադրյալ աաա

նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառել տնային կալանք՝ երկու ամիս ժամկետով:

Տե՛ս վարույթի Կյութեր, հատոր Լ թերթեր 95-96:

ՀՏե՛ս վարույթի նյութեր, հատոր 1, թերթեր 132-153:

5

Տնային կայանք խափանման միջոցի վայր սահման աաա

աաա ...,ւման ն բնսկոթյա ասար

աաա .... ::։ (լամանհրաժեշտության դեպքում

այլ հասցե): (Բ:

9. Վերաքննիչ դատարանի որոշման համաձայն՝ «..) Անդրադառնալով դարական ակտի եզրափակիչ մասում տեղ գտած՝ «կամ անհրաժեշտության դեպքում այլ հասցե» ձնակերպմանը, Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ այդ ճնակերպումը չի կարող դարական ակտը ոչ իրավաչափ դարձնել, քանի որ այդ ճնակերպումը չի հակասում ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 123-րդ հոդվածի Էի մասին, համաձայն որի` փնային կայանքը մեղադրյալի ազատության այնպիսի սահմանափակում է, որի ընթացքում նա պարտավոր է չլքել դարարանի որոշման մեջ նշված րընակության տարածքը: Պրակտիկայում հնարավոր են իրավիճակներ, որ տփնային կալանքի ժամանակահատվածում: օբյեկտիվ պատճառներով պայմանավորված, տեխնիկապես հնարավոր չլինի մեղադրյալի նկատմամբ իրականացնել վերահսկողություն այն հասցեում, որը հարակ նշված է դարարանի որոշման մեջ: Նման պայմաններում իրավասու մարմինը պետք է օրյեկրիվ հեարավորություն ունենա ւփնային կալանքի փակ գտնվող անձի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնել նան մեղադրյալի՝ այլ հապեում բնակություն հաարատրելու դեպքում, այսինքն այն հասցեում, որտեղ փեխնիկապես դա հնարավոր է»Չ:

ճոաբեկ դատարանի հիմնավորումները ն եզրահանգումը.

10. Սույս վարույթով Վճռաբեկ դատարանի աոջն բարձրացված իրավական հարցը հետնյալն է. աաա նկատմամբ որպես խափանման միջոց տնային կալանք կիրառելու մասին Առաջին ատյանի դատարանի որոշումը

համապատասխանում է արդյո՛ք հստակության պահանջին:

1. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 123-րդ հոդվածի համաձայս՝ «Լ Տնային կալանքը մեղադրյալի ազատության այնպիսի սահմանափակում է, որի

3Տե՛ս նույն տեղում:

ՀՏե՛ս վարույթի նյութեր, հատոր 2, թերթեր 25-31:

6

ընթացքում նա պարտավոր է չլքել դարարանի որոշման մեջ նշված բնակության տարածքը:

2. Գարարանի որոշմամբ մեղադրյալին կարող է արգելվել նան՝

1) ունենալ նամակագրություն, հեռախոսային խոսակցություններ, օգտվել հաղորդակցության այլ ձներից, այդ թվում՝ փոարային առաքանուց.

2) շփում ունենալ որոշակի անձանց հեր կամ իր բնակության վայրում հյուրընկալել այլ անձանց:

3. Տնային կալանք կիրառելու մասին դատարանի որոշման մեջ նշվում են այն կոնկրեւ սահմանափակումները, որոնք տարածվում են մեղադրյալի վրա, ինչպես նան իրավասու այն մարմինը, որին հանձնարարվում է այդ Կահմանափակումների պահպանման նկատմամբ վերահակողությունը: Հեռախոսային խոսակցություններ ունենալու արգելքը չի տարածվում շրապ րժշկական օգնություն, իրավապահ մարմիններ կամ արտակարգ իրավիճակներում փրկարար ծառայություն կանչելու, ինչպես նան վերահսկողություն իրականացնող մարմնի հեր կապ հաարատելու դեպքերի վրա: Այդ մասին մեղադրյան անհապաղ տեղեկացնում է

վերահսկողություն իրականացնող մարմնին:

4. Մեղադրյալի վարքագծի նկատմամբ հսկողությունը դարարանի որոշմամբ իրականացվում է Հայաստանի Հանրապետության օրենսդրությամբ սահմանված հարուկ էլեկտրոնային միջոցներով: Մեղադրյալը պարտավոր է իր վրա մշտապես կրել նշված էլեկտրոնային հսկողության միջոցները, չվնասել դրանք, ինչպես նան արձագանքել իրավասու մարմնի հակողության ազդանշաններին:

3. Տնային կալանքի կիրառման կարգի, ժամկեփների ն բողոքարկման վրա տարածվում են կայանքի համար սույն օրենսգրքով սահմանված դրույթները:

6. Տեային կալանքի մեկ օրը հավասար է կալանքի մեկ օրվան»:

ԱԼ Անդրադառնալով տնային կալանք խափանման միջոցին` անհրաժեշտ է փաստել, որ այն նորույթ է հայրենական խափանման միջոցների համակարգում: Այս առումով հատկանշական են Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի իրավական դիրքորոշումները տնային կալանք խափանման միջոցի առնչությամբ: Մի շարք գործերով դատարանն ընդգծել է, որ տնային կալանքը (հօստծ օր՛օ5է) համարվում

7

է ազատազրկման եղանակ»: (Թեն տնային կալանքը ենթադրում է առավել նվազ սահմանափակումներ, տառապանքներ ն անհարմարություններ, քան քրեակատարողական հիմնարկում կալանքը, միննույն է «Մարդու իրավունքների ն հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայի 3-րդ հոդվածի իմաստով այն համարժեք է ազատությունից զրկմանը: Ուստի, ներպետական մարմինները պարտավոր են ներկայացնել տնային կալանքի բավարար ն վերաբերելի հիմքեր:

Վերլուծելով խափանման միջոցի այս տեսակի նպատակն ու էությունը, հարկ է արձանագրել, որ տնային կալանքը՝ քրեական վարույթի շրջանակներում մեղադրյալի ազատության իրավունքը սահմանափակող միջոց է, որի գործողության ընթացքում նա պարտավոր է չլքել դատարանի որոշման մեջ նշված բնակության տարածքը: Նշվածից ակներն է, որ դատական ակտին ներկայացվող ընդհանուր պահանջների հետ մեկտեղ, տվյալ խափանման միջոցը կիրառելու մասին դատական ակտն մոնտ ռնօ պետք է պարունակի այդ խափանման միջոցի գործողության ընթացքում մեղադրյալի բնակության տարածքն անհատականացնող տվյալներ, այսինքն, հստակ նշում բնակության այն տարածքի մասին, որտեղ մեղադրյալը պետք է բնակվի դրա գործողության ընթացքում: Վկայակոչված պահանջի իրավակիրառական նպատակներն են՝ այն «սահմանները» ընդգծելը, որտեղ մեղադրյալը պարտավոր է բնակվել` չլքելով այդ տարածքը, ն որտեղ իրավասու մարմինը, համապատասխան միջոցներով, պետք է իրականացնի մեղադրյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողությունը, ինչպես նան՝ ապահովել տնային կալանք խափանման միջոցի գործադրմամբ հետապնդվող նպատակին հասնելու հնարավորությունը:

Ինչ վերաբերում է «բնակության տարածք» հասկացությանը, ապա այդպիսին կարող է համարվել բնակվելու համար նախատեսված ցանկացած տարածքը, որտեղ մեղադրյալն ունի օրինական հիմքերով բնակվելու իրավունք ն որը, ըստ դատարանի, կարող է ծառայել խափանման այս միջոցի իրագործումն ապահովելու համար: Ընդ որում, պարտադիր չէ, որ բնակության տարածքը մեղադրյալին պատկանի Հ Տե՛ս, ուամռնտ ուանոմ, Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի` Քսշռմ) ». մեշ Խօքսեն: օ/ 140Լմօսռ գործով 2016 թվականի հուլիսի 5-ի վճիռը, կետ 104, գանգատ թիվ 23755/07:

ծ Տե՛ս, ոսեռեՏտ ոսեռոմն, Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի` 1էօՒեձո, թ. Սէւսոծ գործով 2019 թվականի հուլիսի 4-ի վճիոը, կետ 179, գանգատ թիվ 26744/16:

8

սեփականության իրավունքով: Այս խափանման միջոցի իմաստով, դատարանի որոշման մեջ նշված բնակության տարածք կարող է համարվել սան մեղադրյալի վարձակալած բնակարանը, այն բնակարանը, որտեղ մեղադրյալը մշտապես կամ ժամանակավորապես բնակվում է դրա սեփականատիրոջ թույլտվությամբ: Այն կարող է ներառել ոչ միայն բնակվելու համար նախատեսված շինությունը, այլ նան տնամերձ հողամասը ն հարակից շինությունները: Այլ խոսքով, «բնակության տարածք» կարող է համարվել բնակվելու համար նախատեսված ցանկացած շինություն, որն իրավաբանորեն (բնակվելու իրավական արգելքի բացակայություն) ն փաստացի (բնակվելու պայմաններ) կարելի է օգտագործել այս խափանման միջոցի կիրառումն ապահովելու համար:

Վերոգրյալից բացի, տնային կալանք կիրառելու մասին դատարանի որոշման մեջ նշվում են այն կոնկրետ սահմանափակումները, որոնք տարածվում են մեղադրյալի վրա: Ընդ որում, դատարանի որոշմամբ մեղադրյալին կարող է արգելվել նան. (ա) ունենալ նամակագրություն, հեռախոսային խոսակցություններ, օգտվել հաղորդակցության այլձներից, այդ թվում՝ փոստային առաքանոսց, (բ) շփում ունենալ որոշակի անձանց հետ կամ իր բնակության վայրում հյուրընկալել այլ անձանց: Ուստի, հստակության պահանջն անհրաժեշտաբար կիրառվում է նան հաղորդակցության իրավունքի սահմանափակման շրջանակի նկատմամբ:

Այս խափանման միջոցն ունի տեխնիկական բաղադրիչ: Մասնավորապես, մեղադրյալի վարքագծի նկատմամր հսկողությունը դատարանի որոշմամբ իրականացվում է հատուկ էլեկտրոնային միջոցներով: Օրենսդիրը, կանխատեսելով էլեկտրոնային միջոցներով հսկողությունն իրականացնելու անհնարինության հավանական դեպքերը, «Պրոբացիայի մասին» ՀՇ օրենքում ամրագրել է, որ եթե տեխնիկական` գլոբալ տեղորոշման համակարգի (ՇԻՏ) կամ բջջային կապի անհասանելիության կամ էլեկտրաէներգիայի բացակայության կամ տնային կալանքի վայրը բնակվելու համար ոչ պիտանի լինելու պատճառով էլեկտրոնային հսկողության սարքավորումները հնարավոր չէ տեղադրել դատական ակտում նշված խափանման միջոցը` տնային կալանքը կրելու համար սահմանված վայրում, կամ մեղադրյաը չի հանդիսանում դատական ակտում նշված տնային կալանք խափանման միջոցը կրելու համար սահմանված տան կամ բնակարանի

9

սեփականատերը, իսկ սեփականատերը չի տալիս իր տանը կամ բնակարանում էլեկտրոնային հսկողության սարքավորումներ տեղադրելու համաձայնություն, ապա պրոբացիայի ծառայությունն էլեկտրոնային հսկողութան սարքավորումները տեղադրելու անհնարինության մասին անհապաղ հայտնում է վարույթն իրականացնող մարմնին:

12. Սույն վարույթի նյութերի ուսումնասիրությունից երնում է, որ՝

- աաա նկատմամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում

ն նրան մեղադրանք է ներկայացվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի աաա ասա" Ւ աաա: ....

արարքի համար, որ նա, հանա

Վ|

- Առաջին ատյանի դատարանը հաստատված է համարել մեղադրյալի կողմից իրեն վերագրվող հանցանքը կատարելու հիմնավոր կասկածն ու խափանման միջոց կիրառելու անհրաժեշտությունը Գնահատելով հետապնդվող նպատակին միջնորդվող խափանման միջոցի պիտանելիությունը՝ Առաջին ատյանի դատարանը եզրահանգել է, որ մեղադրյալի օրինական վարքագիծը հնարավոր է ապահովել տնային կալանք խափանման միջոցի կիրառմամբ», որի գործողության ընթացքում ապա ւահտավոր է մնե խ հաաա ն բնակության ա.

հասցեն կամ

անհրաժեշտության դեպքում այլ հասցեն,

- հատուկ վերանայման բողոքի քննության արդյունքում, Վերաքննիչ դատարանն իրավաչափ է դիտարկել անհրաժեշտության դեպքում աաա բնակության տարածքը փոխելու հնարավորության արձանագրումը՝ նշելով, որ նման մոտեցումը չի հակասում տնային կալանքը կանոնակարգող քրեադատավարական

՛Տե՛ս «Պրոբացիայի մասին» ՀՇ օրենքի 12-րդ հողվածի 10-րդ կետը: Ց Տե՛ս սույն որոշման 7-րդ կետը:

Տե՛ս սույն որոշման 8-րդ կետը:

Ց Տես սույն որոշման 8.Էրդ կետը:

10

նորմերին: Ըստ Վերաքննիչ դատարանի` հնարավոր է իրավիճակ, երբ օբյեկտիվորես տեխնիկապես հնարավոր չլինի մեղադրյաի նկատմամբ համապատասխան վերահսկողությունն իրականացնել դատարանի կողմից նշված հասցեում, ուստի իրավասու մարմինը պետք է հնարավորություն ունենա վերահսկողությունն իրականացնել սան մեղադրյալի՝ այլ հասցեում բնակություն հաստատելու դեպքում, այսինքն, այս հասցեում, որտեղ տեխնիկապես դա հնարավոր էն:

13. Նախորդ կետում մեջբերված փաստական հանգամանքները գնահատելով սույն որոշման 1.Էրդ կետում արտահայտված իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո` Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ բնակության տարածքի հետ կապված ձնակերպումների ցանկացած անորոշություն ոչ միայն անմիջականորեն չի բխում խափանման միջոց տնային կալանքը կանոնակարգող դրույթների բովանդակությունից, այլն անհամատեղելի է խափանման միջոցի այս տեսակի վարութային նշանակության ն նպատակների հետ: Հարկ է կրկնել, որ դատական ակտը պետք է պարունակի ոչ միայն տվյալներ կիրառվող խափանման միջոցի վերաբերյալ, այլ նան բավարար տեղեկություններ տրամադրի բնակության այն տարածքի վերաբերյալ, որտեղ մեղադրյալը պետք է բնակվի նորի սահմանները նա պարտավոր է չլքել: Այս առումով անորոշ ճնակերպումներով կազմված` տնային կալանք խափանման միջոցը կիրառելու մասին որոշումն իր բնույթով չի սահմանափակում մեղադրյալի ազատության իրավունքն այս չափով, որն անհրաժեշտ է հետապնդվող նպատակին հասնելու համար, քանզի անորոշության ու անկանխատեսելիության հետնանքով կարող է հանգեցնել մեղադրյալի վարքագծի նկատմամբ պատշաճ վերահսկողուբյուն իռականացնելու անհնարինության, ինչպես նան` անորոշ դարձնել, թե ու՛մ կամ ո՛ր մարմնին է թողնված բնակության «այլ հասցեն» որոշելու հարցը, ինչը, Վճռաբեկ դատարանի գնահատմամբ, չի ապահովում հանրային շահի ու անհատի շահերի միջն անհրաժեշտ հավասարակշոությունը:

Համաձայնվելով Վերաքննիչ դաւտոտանի դիրքորոշմանն այն մասին, որ հնարավոր են իրավիճակներ, երբ դատական ակտում հստակ նշված տարածքում

Տե՛ս սույն որոշման 9-րդ կետը:

|

օբյեկտիվ պատճառով հնարավոր չլինի իրականացնել համապատասխան վերահսկողությունը, միննույն ժամանակ հարկ է արձանագրել, որ տնային կալանքի տակ գտնվող անձի նկատմամբ դատարանի կողմից արդեն իսկ սահմանված բնակության տարածքից տարբերվող այլ հասցեում առանց դատարանի սանկցավորման վերահսկողություն իրականացնելու հնարավորություն ընձեռելը, մեծացնում է բնակության տարածքը փոխելու հնարավոր չարաշահման կամ դատավարական պարտականությունների չկատարման ն դրան արձագանքելու անհնարինության ռիսկը:

Վճռաբեկ դատարանը հարկ է համարում արձանագրել, որ տնային կալանք խափանման միջոցի դեպքում մեղադրյալի գտնվելու վայրի, տեղաշարժի ն վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմինը պրոբացիայի ծառայությունն է, իսկ «Պրոբացիայի մասին» ՀՇ օրենքի համաձայն վերահսկողությունն իրականացնելու անհնարինության մասին ծառայության լիազոր մարմինը պետք է հայտնի վարույթն իրականացնող մարմնին:

ՇՇ քրեական դատավարության օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի համաձայն՝ «Լ Քրեական վարույթն իրականացնող մարմիններն են՝

1) քենխը վարոյթը նախաձեոնելու պահից մինչն մեղադրական

եզրակացությունը կամ քրեական վարույթը կարճելու մասին որոշումը հսկող դատախազին հանձնելը.

2) հակող դատախազը` մեղադրական եզրակացությունը կամ քրեական վարույթը կարճելու մասին որոշումը քննիչից արանալու պահից մինչն մեղադրական եզրակացությունը դարարան հանձնելը, քրեական վարույթը կարճելու մասին քննիչի որոշումը հաստատելը կամ վարույթի նյութերը նախաքննության մարմին վերադարձնելը.

3) դարարանը՝ մեղադրական եզրակացությունը դատախազից արանալու պահից մինչն քրեական վարույթի ավարտը, ինչպես նան դատական երաշխիքների վարույթներով»:

Նշված իրավակարգավորումներից բխում է, որ «Պրոբացիայի մասին» ՀՀ օրենքի 12-րդ հոդվածի 10-րդ կետով նախատեսված դեպքերում, երբ դատական ակտով սահմանված բնակության տարածքում մեղադրյալի վարքագծի նկատմամբ

12

վերահսկողությոն իրականացնելն անհնար է, ն նրա նկատմամբ

վերահսկողությունը հնարավոր է իրականացնել բնակության այլ տարածքում, ապա պրոբացիայի ծառայության լիազոր մարմինն այդ մասին պետք է անհապաղ հայտնի համապատասխան վարույթն իրականացնող մարմնին: Այս համատեքստում հարկ է նկատել, որ մինչդատական վարույթի ընթացքում ստացված նման տեղեկության հիման վրա վարույթն իրականացնող մարմինը պետք է դիմի տնային կալանք խափանման միջոցը կիրառած դատարան: Ինչպես նշված, այնպես էլ իր վարույթում գտնվող գործով նման տեղեկություն ստանալու դեպքում, դատարանը պետք է սահմանի մեղադրյալի նկատմամբ արդեն իսկ ընտրված տնային կալանք խափանման միջոցը կրելու համար բնակության նոր տարածք:

14. Ընդհանրացնելով կատարված վերլուծությունը Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ ապա նկատմամբ որպես խափանման միջոց տնային կալանք կիրառելու մասին Առաջին ատյանի դատարանի որոշումը չի համապատասխանում հստակության պահանջին:

5. Ամփոփելով վերոգրյալը` Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ սույն վարույթով Առաջին ատյանի դատարանը՝ դատական ակտ կայացնելիս, իսկ Վերաքննիչ դատարանը՝ Առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտն անփոփոխ թողնելով, թույլ են տվել դատական սխալ` ՀՇ քրեական դատավարության օրենսգրքի 15-րդ հոդվածով սահմանված սկզբունքի խախտում, ինչը նույն օրենսգրքի 362-րդ հոդվածի համաձայն, հիմք է ստորադաս դատարանի դատական ակտը փոփոխելու համար: Սույն որոշման 1-րդ կետում կատարված վերլուծության հաշվառմամբ` Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ դատարանների կողմից թույլ տրված խախտումը հնարավոր կլինի չեզոքացնել Առաջին ատյանի դատարանի որոշումը փոփոխելով ն դրանում արձանագրված «(կամ անհրաժեշտության դեպքում այլ հասցե)» բառերը դատական ակտից բացառելով:

Ելնելով վերոգրյալից ն ղեկավարվելով Շայաստանի Հանրապետության Սահմանադրության 162-րդ, 163րդ ն Լ1/ԷՒրդ հոդվածներով, Հայաստանի Շանրապետության քրեական դատավարության օրենսգրքի 31-րդ, 33-րդ, 34-րդ, 264-րդ, 281-րդ, 352-րդ, 359-րդ, 36Լ363-րդ ն 400-րդ հոդվածներով` Վճռաբեկ դատարանը

13

ՈՐՈՇԵՑ

Լ Մեղադրյալ Աննա աաա լււերյալ Երնան քաղաքի

առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2023 թվականի հուլիսի 18-ի որոշումը ն այն անփոփոծ թողնելու մասին ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի` 2023 թվականի օգոստոսի 28-ի որոշումը փոփոխել. Երնան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2023 թվականի հուիսի 18ի որոշման եզրափակիչ մասի 2րդ պարբերությունոմ «կամ անհրաժեշտության դեպքում այլ հասցե)» բառերը հանել:

2. Ստորադաս դատարանների դատական ակտերը մնացած մասով թողնել անփոփոխ:

3. Որոշումն օրինական ուժի մեջ է մտնում կայացնելու օրը:

Նախագահող՝ Հ.ԱՍԱՏՐՅԱՆ

Դատավորներ՝ Ս.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆ

ՀՀՀ Ը ԹԱԴԵՎՈՍՅԱՆ

ՀՀՀ ՊՈՂՈՍՅԱՆ