Պողոսյան — ՀԿԴ/0282/06/23

ԹՔԻ Գ

:. ՍԱՆ, «2231 թ,

«ԱԵՏԷԻՆ ԱԱ-Ն

(ԱՋՆ

ՆԱՂՄԱՀՅ ՀԱՀ

ՆԱԽԸ ' ՇԿԴ/0282/06/23

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ

ՎՃՌԱԲԵԿ ԴԱՏԱՐԱՆ

ՈՐՈՇՈՒՄ

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ

Հայաստանի Հանրապետության

հակակոռուպցիոն դատարան

Նախագահող դատավոր՝ Տ.Դավթյան

Հայաստանի Հանրապետության

վերաքննիչ քրեական դատարան

Նախագահող դատավոր՝ Ս.Մարաբյան

2024 թվականի սեպտեմբերի 10-ին քաղաք Երնանում

ՀԸ վճռաբեկ 60դատարանի հակակոռուպցիոն պալատի կոռուպցիոն

հանցագործությունների քննության դատական կազմը (այսուհետ նան՝ Վճռաբեկ դատարան),

նախագահությամբ` Ա.ԿՐԿՅԱՇԱՐՅԱՆԻ

մասնակցությամբ դատավորներ՝ ԵԴԱՆԻԵԼՅԱՆԻ

Ռ.ՄԽԻԹԱՐՅԱՆԻ

Ս.ՉԻՉՈՅԱՆԻ

Դ.ՎԵՔԻԼՅԱՆԻ

2

գրավոր ընթացակարգով քննության առնելով թիվ ՀԿԴ/0282/06/23 գործով մեղադրյալ Մուշեղ Սամվելի Պողոսյանի վերաբերյալ ՀՀ վերաքննիչ հակակոռուպցիոն դատարանի (այսուհետ նան՝ Վերաքննիչ դատարան) 2023 թվականի նոյեմբերի 24-ի որոշման դեմ ՀՀ գլխավոր դատախազի տեղակալ Ա.Պողոսյանի վճռաբեկ բողոքը,

ՊԱՐԶԵՑ

Գործի դատավարական նախապատմությունը.

1. 2023 թվականի մարտի 24-ին Մուշեղ Պողոսյանի նկատմամբ 2021 թվականի մայիսի 5-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի (այսուհետ նան՝ ՀՀ գործող քրեական օրենսգիրք) 393-րդ հոդվածի 1-ին մասով հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում:

11 2023 թվականի մարտի 23-ին մեղադրյալ Մ.Պողոսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառվել է կալանքը:

2023 թվականի հոկտեմբերի 13-ին Մ.Պողոսյանի նկատմամբ հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել ՀՀ գործող քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 2-րդ մասի Լին կետով, ՀՀ գործող քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 7-րդ կետով ն 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 140-րդ հոդվածի Լին մասով:

12. 2023 հոկտեմբերի 17-ին Մ.Պողոսյանի ն մյուսների վերաբերյալ թիվ 69132323 քրեական վարույթը նախաքննության մարմնի կողմից կազմված մեղադրական եզրակացությամբ հանձնվել է հսկող դատախազին:

2 2023" թվականի հոկտեմբերի 2-ին ՀՀ գլխավոր դատախազության բնակչության առողջության դեմ ուղղված հանցագործությունների գործերով վարչության պետի տեղակալ Գ.Սարգսյանի (այսուհետ նան՝ Հսկող դատախազ) կողմից ՀՀ հակակոռուպցիոն դատարան (այսուհետ նան՝ Առաջին ատյանի դատարան) է ներկայացվել Մ.Պողոսյանի նկատմամբ տնային կալանքը որպես խափանման միջոց կիրառելու վերաբերյալ միջնորդություն:

Յ

Յ Առաջին ատյանի դատարանի 2023 թվականի հոկտեմբերի 2-ի որոշմամբ Շսկող դատախազի կողմից ներկայացված միջնորդության կապակացությամբ վարույթի հարուցումը մերժվել է:

4. Շսկող դատախազի հատուկ վերանայման բողոքի քննության արդյունքում Վերաքննիչ դատարանի 2023 թվականի նոյեմբերի 24-ի որոշմամբ Առաջին ատյանի դատարանի 2023 թվականի հոկտեմբերի 21-ի որոշումը թողնվել է անփոփոխ:

5. Վերաքննիչ դատարանի վերոհիշյալ որոշման դեմ ՀՀ գլխավոր դատախազի տեղակալ ԱՊողոսյանը հատուկ վերանայման բողոք է բերել, որը Վճռաբեկ դատարանի 2024 թվականի հունվարի 26-ի որոշմամբ ընդունվել է վարույթ ն սահմանվել է դատական վարույթի իրականացման գրավոր ընթացակարգ:

Վճոաբեկ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները ն պահանջը.

Վճռաբեկ բողոքը քննվում է հետնյալ հիմքերի սահմաններում՝ ներքոհիշյալ հիմնավորումներով.

6. Բողոքի հեղինակը գտել է, որ Վերաքննիչ դատարանի բողոքարկվող որոշումն օրինական նե հիմնավոր չէ, Վերաքննի. դատարանը բողոքարկվող որոշումը կայացնելիս թույլ է տվել դատական սխալ:

Բողոքաբերը նշել է, որ ինչպես Առաջին ատյանի դատարանը, այնպես էլ Վերաքննիչ դատարանը սխալ են մեկնաբանել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի նորմերը, ինչի արդյունքում եկել են հետնության, որ հսկող դատախազն իրավասու չէ մեղադրյալի նկատմամբ խափանման միջոց կիրառելու վերաբերյալ միջնորդություն ներկայացնել դատարան:

Բողոքաբերը գտել է, որ Վերաքննիչ դատարանի կողմից հաշվի չի առնվել, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 7-րդ հոդվածով որպես հատուկ նորմ, սահմանված է, որ մեղադրական եզրակացությունը քննիչից ստանալու պահից մինչն մեղադրական եզրակացությունը դատարան հանձնելը հսկող դատախազն է հանդիսանում վարույթն իրականացնող մարմինը՝ դրանից բխող ՀՀ քրեական

4

դատավարության օրենսգրքով նախատեսված բոլոր լիազորություններով: Այլ մեկնաբանության դեպքում դատավարության նշված փուլում հսկող դատախազի կողմից վարույթն իրականացնող մարմին հանդիսանալու վերաբերյալ օրենսդրական կարգավորումը կդառնա ձնական ն իմաստազուրկ:

7. Բացի այդ, բողոքի հեղինակը գտել է, որ Վերաքննիչ դատարանի կողմից կատարված վերլուծություններն այն մասին, որ քննիչից բացի որնէ այլ դատավարական սուբյեկտ խափանման միջոց կիրառելու միջնորդություն հարուցելու լիազորությամբ օժտված չէ, հակասում է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 118-րդ հոդվածի 4- րդ մասով նախատեսված իրավակարգավորմանը, որի համաձայն՝ կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ փաստական հանգամանքների բավարար ամբողջությամբ քննիչի կամ դատախազի կողմից հիմնավորվել ն դատարանի կողմից պատճառաբանված հաստատվել են սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածով նախատեսված իրավաչափության համապատասխան պայմանները: Վերաքննիչ դատարանի կողմից արտահայտված վերը նշված դիրքորոշումը հակասում է նան ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18րդ հոդված 6Շրդ մասով նախատեսված իրավակարգավորմանը, համաձայն որի՝ կալանք կիրառելու կամ կալանքի ժամկետը երկարաձգելու մասին դատարանի որոշմամբ կարող է սահմանափակվել մեղադրյալի՝ այլ անձանց հետ հաղորդակցվելու իրավունքը, եթե փաստական հանգամանքների բավարար ամբողջությամբ քննիչի կամ դատախազի կողմից հիմնավորվել ն դատարանի կողմից պատճառաբանված հաստատվել է այդպիսի սահմանափակման անհրաժեշտությունը:

8. Անդրադառնալով Վերաքննիչ դատարանի այն դիրքորոշմանը, որ «այն դեպքում, երբ դատախազը ցանկանում է ընտրել այնպիսի խափանման միջոց, որը կարող է կիրառվել դատարանի կողմից` բացառապես քննիչի միջնորդության հիման վրա, ապա պետք է վարույթի նյութերը վերադարձնի նախաքննության մարմին, որպեսզի վերջինը համապատասխան միջնորդություն հարուցի», բողոքաբերը փաստարկել է, որ հիշատակված դիտարկումները չեն բխում ՀՀ քրեական

5

դատավարության օրենսգրքի 205-րդ հոդվածով նախատեսված

իրավակարգավորումներից` նկատի ունենալով, որ օրենքը հսկող դատախազին հնարավորություն չի տալիս բացառապես կալանքը որպես խափանման միջոց ընտրելու միջնոդությաամբ դատարան դիմելու համար վարույթի նյութերը նախաքննության մարմին վերադարձնելու մասին որոշում կայացնել, ն հստակ սահմանել է այն հիմքերը, որոնց առկայության դեպքում հսկող դատախազը կարող է նման որոշում կայացնել, հետնաբար այս առումով նույնպես ստորադաս դատարանի պատճառաբանությունը չի կարող հիմնավոր համարվել:

9. Բողոքաբերը, անդրադառնալով մեղադրյալին դատարան ներկայացնելու ն մեղադրյալի ներկայությունն ապահովելու վերաբերյալ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 285-րդ հոդվածի 5-րդ մասով ն 287-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված պահանջներին, նշել է, որ մեղադրյալին դատարան ներկայացնելու վերաբերյալ պահանջի պահպանման հարցին դատարանը կարող էր անդրադառնալ միայն հսկող դատախազի կողմից ներկայացված միջնորդության կապակցությամբ վարույթ հարուցելու ն միջնորդութիան քննարկման նպատակով նշանակված նիստին մեղադրյալի ներկայությունը միջնորդությունը հարուցած պաշտոնատար անձի՝ հսկող դատախազի կողմից պահպանված չլինելու դեպքում:

10. Բողոքաբերը միաժամանակ նշել է, որ առկա է նան օրենքի միատեսակ կիրառության ապահովման խնդիր, քանի որ ՀՀ գլխավոր դատախազության տնտեսական գործունեության դեմ ուղղված հանցագործությունների գործերով վարչութան ավագ դատախազ Հ.Մովսիսյան, ստանալով մեղադրական եզրակացությամբ քրեական վարույթի նյութերը, 2023 թվականին սեպտեմբերի 12-ին Հ.Կանդիլյանի նկատմամբ կիրառված կալանքի ժամկետը երկարաձգելու վերաբերյալ միջնորդություն է ներկայացրել Երնան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան, որը նշված դատարանի կողմից բավարարվել է, իսկ ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը 2023 թվականի հոկտեմբերի 23-ի որոշմամբ մերժել է մեղադրյալ Հ.Կանդիլյանի պաշտպանների հատուկ վերանայման բողոքը՝

6

արձանագրելով, որ դատավարության այդ փուլում, երբ նախաքննությունն ավարտվել ն քրեական վարույթը մեղադրական եզրակացությամբ հանձնվել է հսկող դատախազին, վերջինիս հանդիսանում է վարույթն իրականացնող մարմին ն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 6-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետի, 37-րդ կետի ն նույն օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի 1-ին ն 2-րդ մասերի ուժով օժտված է քրեադատավարական օրենսդրությամբ նախատեսված վարույթային գործողություններ կատարելու իրավասությամբ:

1. Վերոգրյալից ելնելով բողոքաբերը խնդրել է բեկանել Վերաքննիչ դատարանի 2023 թվականի նոյեմբերի 24-ի որոշումը` կայացնելով դրան փոխարինող դատական ակտ:

Վճռաբեկ բողոքի քննության համար էական նշանակություն ունեցող փաստական հանգամանքները.

12. Առաջին ատյանի դատարանի 2023 թվականի հոկտեմբերի 2-ի որոշման համաձայն` «(..) Միջնորդության ն կից ներկայացված նյութերի ուսումնասիլությամի Դատարանն արձանագրում է, որ միջնորդությունը Դատարան է ներկայացվել ոչ պատշաճ սուրյեկտի կողմից: Նշվածն արձանագրելիս Դատարանը հաշվի է առնում, որ մինչդատական վարույթում հսկող դատախազի լիազորությունները նախատեսող՝ Օրենսգրքի 38-րդ հոդվածում դավփավխազին խափաւնման միջոց կիրառելու, ինչպես նան կալանքի կամ տնային կալանքի ժամկերրի երկարաձգելու միջնորդություն ներկայացնելու լիազորություն ընձեռված չէ:

Միննույն ժամանակ, Դատարանը հարկ է համարում ընդգծել, որ Օրենսգրքի 36-րդ հոդվածի 3րդ մասի 3րդ կերի համաձայն՝ հսկող դատախազն իրավասու է հանձնարարություն տալու քննիչին՝ քրեական հետապնդման հարուցման կամ դադարեցման հարցը լուծելու, հարկադրանքի միջոցներ կիրառելու, դատարանում հանրային մեղադրանքը պաշվայանելու կամ պետական շահերի պաշտպանության

7

հայց հարուցելու համար նշանակություն ունեցող որոշաւկի հանգամանքներ պարզելու կապակցությամբ:

Վերոգրյալից ակնհայտ է, որ անհրաժեշտության դեպքում հսկող դատախազն իրավասու է խափանման միջոց կիրառելու մասին դատարան միջնորդություն ներկայացնելու վերարերյալ հանձնարարություն փալու քննիչին, սակայն տվյալ միջնորդությունն անձամբ ներկայացնել չի կարող: Դրա մասին է վկայում նան այն, որ Օրենսգրքի 285-րդ հոդվածի 2րդ մատւմ ուղղակիորեն ամրագրված է «Քննիչի միջնորդությունը պարունակում է քննիչի անունը, ազգանունը ն պաշվտնը», ինչից հետնում է, որ եթե օրենադիրը ցանկանար նման լիազորություն ընձեռնել նան դատախազին, ապա կեշվեր ոչ թե քննիչի միջնորդությունը, այլ վարույթն իրականացնող մարմնի միջնորդությունը, քանի որ որոշակի ժամանակահատված դատախազը ես հանդիսանում է վարույթն իրականացնող մարմին:

Հաշվի առնելով վերոգրյալը ն նկատի ունենալով, որ Օրենսգրքի 285-րդ հոդվածի Լին մասով ուղղակիորեն սահմանված է, որ խափանման միջոց կիրառելու, ինչպես նան կալանքի կամ տնային կալանքի ժաւմկետր երկարաձգելու վարույթը հարուցվում է քննիչի միջնորդության հիման վրա՝ Դատարանը գտնում է, որ դատախազը տնային կալանքը որպես խափանման միջոց կիրառելու միջնորդություն դատարան ներկայացնելու իրավասու պաշտոնատար Աւնձ չի հանդիսանում:

(-)

Վերոգրյալից բացի Դատարանն արձանագրում է, որ տնային կալանքը որպես խափանման միջոց կիրառելու վերաբերյալ միջնորդության հեր միասին դատարեւն չի ներկայացվել մեղադրյալ Մուշեղ Պողոսյանը:

Այսպես` Օրենսգրքի 285-րդ հոդվածի 5-րդ մասն ամիագրում է, որ ձերբակալված մեղադրյալը դատարան է բերվում միջնորդություն, ներկայացնելու հետ միաժամանակ, իսկ 287րդ հոդվածի Լին մասի համաձայն՝ (..) մալադրյալի ներկայության ապահովման պարպտաեւկանությունը կրում է միջնորդությունը հարուցած պաշտոնատար անձր:

8

Օրենսգիրքը սահմանում է նան վերը նշված կանոնից րացառություններ: Մասնավորապես" Օրենսգրքի 287-րդ հոդվածի 2րդ մասի համաձայն' մեղադրյալի պարտադիր մասնակցության կանոնից բացառություն են հետնյալ դեսյքերը.

1// մեղադրյալի գտնվելու վայրը հայտնի չէ, կամ նա գտնվում է Հայատրանի Հանրապետության սահմաններից դուրս,

2/ խափանման միջոցի ժամկետը երկարաձգելու վարույթի մասով' մեղադրյալը կամովին ն գրավոր հրաժարվել է դատալսումներին մասնակցելու իրավունքից, ունի պաշտպան, որը մասնակցում է խափանման միջոցի ժամկետը երկարաձգելու միջնորդությամբ դատալսումներին, ն միաժամանակ դատարանը չի որոշել, որ դատալսումներին մեղադրյալի մասնակցությունը պարտադիր է:

Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալին Դատարան չներկայացնելու դեպքում ներկայացված միջնորդությամբ առնվազն պետք է նշում կատարվեր այն մասին, որ մեղադրյալի գփնվելու վայրը հայտնի չէ կամ վերջինը գտնվում է ՀՀ սահմաններից դուրս, հակառակ դեպքում" վերջինը պետք է Օրենսգրքի ԱԼրդ հոդվածով սահմանված կարգով ձերբակալվեր ն ներկայացվեր դատարան' միջնորդության հետ միաժամաւնակ, ինչի միջոցով միայն կապահովվեր մեղադրյալի ներկայությունն ։-ապահովելու պարվտաւկանության կատաւրումը:

Արդյունքում` Դատարանը փաստում է, որ չի պահպանվել նան ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 285-րդ հոդվածի 5-րդ ն 287-րդ հոդվածի Լին մասերով նախատեսված մեղադրյալին դատարան ներկայացնկլու ն մեղադրյալի ներկայությունն Օապահովելու պահանջների, Դատարանը գտնում է, որ նշված օրենադրական պահանջն ինքնանպավաւկ չէ: Այն պայմանավորված է ինչպես սահմանափակվող իրավունքի լրջությամբ, այնպես էլ դրան վերաբերող հարցի քննության սեղմ ժամկետներով: Ուստի, Դատարանը գտնում է, որ նման պայմաններում միջնորդության կապակցությումը չի կարող հարուցվել վարույթ:

Այսպիսով` հաշվի առնելով, որ միջնորդությունը ներկայացվել է ոչ պատշաճ առբյեկտի կողմից ն չի պահպանվել մեղադրյալին դատարան ներկայացնելու

9

պահանջը (միաժաւմանակ միջնորդությունը չի պարունակում նշում Օրենսգրքի 287-րդ հոդվածի 2րդ մասով սահմանված հանգամանքների առկայության մասին)՝ Դատարանը գտնում է, որ միջնորդության կապակցությամի վարույթի հարուցումը ենթակա Լ մերժման (-.)'»:

13. Վերաքննիչ դատարանի 2023 թվականի նոյեմբերի 24-ի որոշման համաձայն՝ «(..) Վերոգրյալ նորմերի վերլուծությունից նան հետնում է, որ օրենսդիրը հարակ սահմանել է, թե վարույթի որ հանրային մասնակիցն իրավունք ունի խավաւնման միջոց կիրառելու միջնորդություն հարուցելու դափարան: Մասնավորապես, օրենսդիրը հատակ սահմանել է, որ խափանման միջոց կիրառելու միջնորդություն հարուցելու իրավասությունը պատկանում Է քննիչին: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի համալիր վերլուծությունը ցույց է տալիս, որ քննիչից բացի որնէ այլ դարավարական սուրյեկտ խափանման միջոց կիրառելու միջնորդություն հարուցելու լիազորությամբ օժտված չէ:

Վերաքննիչ դատարանի այս եզրահանգումը հիմնված է մասնավորապես դատախազի քրեադատավարական լիազորությունները կանոնակարգող նորմերի համալիր վերլուծության վրա: Այսպես, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգիքի 6-րդ հոդվածի 18-րդ կետր սահմանում է, որ դատախազը պետական պաշտոնատալր անձ է, որը քրեական վարույթի ընթացքում պետության անունից իրականացնում է դատախազության՝ Հայաստանի Հանրապետության Սահմանադրությամը նախատեսված իրավասության շրջանակում օրենքով իրեն վերապահված լիազորությունները: Իսկ արդեն հսկողություն իրականացնող դատախազի լիազորությունները կանոնակարգող նույն օրենսգրքի 35րդ ն 36րդ հոդվածների վերլուծությունից հետնում է, որ դատախազը պապտաւսխանատու է վարույթի հանրային մասնակիցների կողմից հարկադրանքի միջոցների կիրաոմաւն օրինականության» (35- րդ հոդվածի 2-րդ մաս), ինչպես նան իրավասու է «հանձնարարություն փալու՝ քննիչին՝ հարկադրանքի միջոցներ կիրառելու կապակցությամբ» (36-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 3-րդ 1Տես նյութեր, հատոր 1, թերթեր 39-42:

10

կոտ): Ի տարբերություն դատախազի, քննիչի լիազորությունները կանոնակարգող 4Էրդ հոդվածում ուղղակիորեն ամիագրված է, որ քննիչը` դիմում Է դատարան օրենսգրքով սահմանված հարկադրանքի միջոցներ կիրառելու, կալանքի ժամկետը երկարաձգելու միջնորդություններով (Էին մասի 5-րդ կետ), որին համապատասխան նույն օրենսգրքի 285-րդ ն 287-րդ հոդվածնելում հարակ սահմանված է, ոլ հենց քննիչը պետք Լ ներկայացնի միջնորդությունը ն այլն: Այլ կերպ ասած դատախազի լիազորությունները կանոնակարգող նորմերում բացակայում է որնէ դրույթ առ այն, որ դատախազը մինչդատական վարույթի որեէ մասում իրավասու է դիմելու դատարան խափաւնման միջոց կիրառելու կամ դրա ժամկետը երկարաձգելու միջնորդությամբ:

Սույն գործի նյութերի ուսումնասիրությունից երնում է, որ 2023 թվականի հոկտեմբերի 2Լին Առաջին ատյանն դատարան է արացվել ՀՀ գլխավոր դատախազության բնակչության առողջության դեմ ուղղված հանցագործությունների գործերով վարչության պետի տեղակալ Գնորգ Սարգսյանի միջնորդությունը, որով վերջինը միջնորդել Լ Առաջին ատյանի դատարանին` հարուցել խափանման միջոց կիրառելու վարույթ ն թիվ 69152323 քրեական վարույթով մեղադրյալ Մուշեղ Պողոսյանի նկատմամի որպես խափանման միջոց կիրառել տնային կալանքը 2 ամիս ժամանակով, վերջինիս արգելել ունենալ նամակագրություն, հեռախոսային խոսակցություններ, օգտվել հաղորդակցության այլ ձներից, ինչպես նան իր բնակության վայրում հյուրընկալել այլ անձանց, բացառությամբ պաշտպանների ն իր հեր բնակվող ընտանիքի անդամների: Միջնորդության ն կից ներկայացված նյութերի ուսումնասիրմեւմը Առաջին ատյանի դատարանն արձանագրել է, ոչ միջնորդությունը ներկայացվել է ոչ պատշաճ առսբյեկտի կողմից, որպիսի մովեցումն ամբողջությամբ ընդունելի է նան Վերաքննիչ դատարանի համար:

Ինչ վերաբերում է բողոքաբերի պնդումներին առ այն, որ 2023 թվականի հոկտեմբերի 2Լին քննիչից արանալով մեղադրական եզրակացությունը` քննարկվող միջնորդությունն իր կողմից ներկայացվել է որպես վարույթն իրականացնող մարմին, ապա Վերաքննիչ դատարանի համար ամբողջությաւմը ընդունելի են Առաջին ատյաւնի

11

դատարունի հետնություններն առ այն, որ Օրենսգրքի 205-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն` մեղադրական եզրակացությամի արացված վարույթի նյութերով հսկող դատախազն իրավասու է վերացնելու կամ փոխելու մեղադրյալի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցի, իսկ եթե խափանման միջոց չի կիրառվել՝ միջոցներ ձեռնարկել խափանման միջոց կիրառելու համար, հետնաբար նշված նորմի նույնպես որնէ կերպ չի կարող վկայել դատախազի կողմից խափանման միջոց կիրառելու կամ կիրառված խափանման միջոցի ժամկետը երկարաձգելու մասին միջնորդություն դատարան ներկայացնելու հնարավորության մասին, այլ դատախազը կարող է ընտրել ցանկացած այնպիսի խափանման միջոց, որը ենթակա չէ կիրառման դատարանի կողմից, իսկ այն դեպքու, երբ դատախազը ցանկանում է ընտրե այնպիսի խափանման միջոց, որը կարոլ է կիրառվել դատարանի կողմից՝ բացառասյես քննիչի միջնորդության հիման վրա, ապա պետք է վարույթի նյութերը վերադարձնի նախաքննության մարմին ն հանձնարարություն փա. քննիչին խափանման միջոց կիրառելու միջնորդություն հարուցելու մասին (ՔԴՕ 36-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 3-րդ կետ), հետնաբար բողոքաբերի պնդումներն առ այն, որ քննարկվող միջնորդությունը ներկայացվել է պատշաճ ասբյեկտի կողմից, Վերաքննիչ դատարանի գնահատմեամի, հիմնավորված չէ:

(-) Բացի վերոգրյալից, տվյալ դեպքում Առաջին ատյանի դատարանը փատրել է նան, որ պահպանված չեն օրենքով սահմանված կարգով մեղադրյալին դատարան ներկայացնելու ն մեղադրյալի ներկայությունն ապահովելու պահանջները, որոնք ուղղակիորեն սահմանված են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 285-րդ հոդվածի 5րդ նե 287-րդ հոդվածի Լին մասով, հետնաբար Առաջին ատյանի դատարանը գտել է որ մեղադրյալին Դատարան չներկայացնելու դեպքում ներկայացված միջնորդությամբ առնվազն պետք է նշում կատարվեր այն մասին, որ մեղադրյալի գփնվելու վայրը հայտնի չէ կամ վերջինը գտնվում է ՀՀ սահմաններից դուրս, հակառակ ղեպքում՝ վերջինը պետք է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 11-րդ հոդվածով սահմանված կարգով ձերբակալվեր ն ներկայացվեր դատարան՝

12

միջնորդության հեւ միաժամանակ, ինչի միջոցով միայն կապահովվեր մալադրյալի ներկայությունն ապահովելու պարվտաւկանության կատարումի, որպիսի մուեցումը Վերաքննիչ դատարանի համար նույնպես ընդունելի է:

Մասնավորապես` ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 285-րդ հողվածի 5-րդ ն 267-րդ հոդվածի Լին ն 2-րդ մասերի համալիր վերլուծությունից ակնհայտ է, որ խափանման միջոց կիրառելուն կիրառված խափանման միջոցի ժամկետը երկարաձգելու վարույթ հարուցելու որոշման կայացման, ինչպես նան դրա կապակցությամբ իրականացվող դատալասմների ընթացքում մեղադրյալի մասնակցությունը, պարտադիր է, սակայն պարզապես տարբեր է օրենադրի հայեցողությունը՝ կալանքը որպես խափանման միջոց կիրառելու, ն խափանման միջոցի ժամկետի երկարաձգելու վարույթի մասով Մասնավորապես, օրինակ՝ խափանման միջոցի ժամկետը երկարաձգելու վարույթի մասով մեղադրյալի ներկա գտնվելու համար կա նս մեկ բացառություն, այն է՝ մեղադրյալը կամովին ն գրավոր հրաժարվել է դափտալսումներին մասնակցելու իրավունքից: Այս դեպքում, սակայն, մեղադրյալը պետք է ունենա պաշտպան, որը պարտադիր մասնակցում է խափաւնման միջոցի ժամկետը երկարաձգելու միջնորդությամբ դափալսումներին: Իսկ երբ խոսքը գնում է կալանքը որպես խափանման միջոց կիրառելու մասին, ապա մեղադրյալի պարվադիր մասնակցության կանոնից բացառություն է այն դնաքը, երբ մեղադրյալի գտնվելու վայրը հայտնի չէ, կամ նա գտնվում է Հայաստանի Հանրապետության սահմաններից դուրս, մինչդեռ տվյալ դեպքում, երբ տնային կալանքը որպես խափանման միջոց կիրառելու վերարերյալ միջնորդության հետ միասին Մուշեղ Պողոսյանը դատարան չի ներկայացվել, ն միաժամանակ մեղադրողի կողմից ներկայացված միջնորդության մեջ որեէ նշում մեղադրյալի գտնվելու վայրի հայտնի չլինելու կամ նրա Հայաստանի Հանրապետության սահմաններից դուրս զտնվելու մասին առկա չէ, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանի հետնությունները՝ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 285-րդ հողվածի 5-րդ ն

13

287-րդ հոդվածի Էին մասով սահմանված պահանջները պահպանված չլինելու մասին հիմնավոր են ն բխում են սույն գործով նյութերի համալիր վերլուծությունից:

Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ օրենքից չի բխում նան բողոքաբերի այն պնդումը, որ կալանք կամ տնային կալանք խափանման միջոց կիրառելու (ժաւմկեվտր երկարաձգելու) միջնորդություն հարուցելու դեպքում մեղադրյալին ձերբակալելը պարտադիր չէ, քանի որ օրենքում ուղղակիորեն է սահմանված, որ միջնորդության հեր միաժամանակ դատարան պերք է տարվի նան ձերբակալվածը, որ նիարին մեղադրյալի մասնակցություն ապահովելու պարտականությունն կրում է միջնորդություն հարուցող պաշտոնատար անձի (..)»:

Վճռաբեկ դատարանի պատճառաբանությունները ն եզրահանգումը.

14. Սույն գործով Վճռաբեկ դատարանի առջն բարձրացված առաջին իրավական հարցը հետնյալն է. հիմնավոր են արդյո՞ք Առաջին ատյանի դատարանի՝ Մ.Պողոսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց տնային կալանք կիրառելու վերաբերյալ Հսկող դատախազի կողմից ներկայացված միջնորդության կապակացությամբ վարույթի հարուցումը մերժելու մասին որոշումն անփոփոխ թողնելու վերաբերյալ Վերաքննիչ դատարանի հետնությունները:

15. ՀՀ Սահմանադրության 6-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝

«Պեվաւկան ն տեղական ինքնակառավարման մարմիններն ու պաշտոնատար անձինք իրավասու են կատարկլու միայն այնպիսի գործողություններ, որոնց համար լիազորված են Սահմանադրությամբ կամ օրենքներով»:

ՀՀ Սահմանադրության 176-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն՝

«Դատախազություն, գործում է Սահմանադրությամի իրեն վերապահված լիազորությունների շրջանակում՝ օրենքի հիման վրա»:

ՃՇՇ քրեական դատավարության օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի համաձայն՝

«Լ Քրեական վարույթն իրականացնող մարմիններն են՝

2Տե՛ս նյութեր, հատոր 2, թերթեր 96-104:

14

1) քենիչը՝ վարույթը: նախաձեռնելու պահից մինչն մեղադրական եզրակացությունը, կամ քրեական վարույթը կարճելու մուսին որոշումը հսկող դատախազին հանձնելը.

2) հսկող դատախազը` մեղադրական եզրակացությունը կամ քրեական վարույթը կարճելու մասին որոշում, քննիչից արանալու պահից մինչն մեղադրական եզրակացությունը դատարան հանձնելը, քրեսւկան վարույթը կարճելու մասին քննիչի որոշում, հատրատելը կամ վարույթի նյութերր նախաքննության մարմին վերադարձնելը:

Ը)»:

ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաճայն՝

«Դատախազը պատասխանատու է քրեական հետապնդման հարուցման,

չհարուցան ե դադարեցման իրավաչափության, մինչդատական վարույթի օրինականության, վարույթի հանրային մասնակիցների կողմից հարկադրանքի միջոցների կիրառման օրինականության, դատարանում հանրային մեղադրանքը պաշտպանելու կամ պետական շահերի պաշտպանության հայց հարուցելու համար անհրաժեշտ հանգամանքների վերհան ման, ինչպես նան դատական ակտի բողոքարկման կամ չրողոքարկման իրավաչափության համար»:

ՃՇՇ քրեական դատավարության օրենսգրքի 36-րդ հոդվածի համաձայն՝

«Հսկող դափախազն իրավասու է հանձնարարություն վփալու

(-)

3) քննիչին քրեական հետապնդման հարուցման կամ դադարեցման հարցը լուծելու, հարկադրանքի միջոցներ կիրառելու, դատարանում հանրային մեղադրանքը պաշտպանելու կամ պետական շահերի պաշտպանության հայց հարուցելու համար նշանակություն ունեցող որոշաւկի հանգամանքներ պարզելու կապակցությամի»:

ՃՇՇ քրեական դատավարության օրենսգրքի 41-րդ հոդվածի Լին մասի համաձայն՝

«քննիչը (--) դիմում է դատարան այն օրենսգրքով սահմանված հարկադրանքի միջոցներ կիրառելու, կալանքի ժամկերը երկարաձգելու, քննչական ն գաղտնի

15

քննչական գործողություններ կատարնեու միջնորդություններով միջնորդության պատճենն անհապաղ ուղարկելով հսկող դավաւվնազին (..)»:

ՃՇՇ քրեական դատավարության օրենսգրքի 205-րդ հոդվածի համաճայն՝

«. Մեղադրական եզրակացությամբ վարույթի նյութերն սրանալուց հետո՝ յոթ օրվա ընթացքում, հսկող դատախազն ընդունում է հետեյալ որոշումներից մեկը՝

1) մեղադրական եզրակացությունը հասվաւտելու մեւսին.

2) մեղադրական եզրակացությունը վերակազմելու մասին, եթե քրեական վարույթի նյութերի ուսումնասիրության արդյունքում պարզում է, որ անհրաժեշտ է մեղադրանքից հանել առանձին փաստրեր կամ ի շահ մեղադրյալի փոխել նրան վերագրվող արարքի իրավական գնահավզաւկանը՝ առանց սկզբնական փաստերն էապես փախեկլու.

3) վարույթի նյութերը նախաքննության մարմին վերադարձնելու մասին, եթե վարույթի նյութերի ուսումնասիրության արդյունքում պարզում է, որ անհրաժեշտ է շարունակել նախաքննությունը, կարճել վարույթը, կասեցնել քրեական հետապնդման ժամկետը կամ կազմել նոր մեղադրական եզրակացություն:

2. Եթե վարույթի նյութերի ուատւմնասիրության արդյունքում պարզում է, որ անհրաժեշտ է մեղադրյալին ներկայացված մեղադրանքը լրացնել կամ փոփոխել սկզբնականից էապես տարբերվող փաստերով ապա հսկող դատախազը նախաքննությունը շարունակելու համար վարույթի նյութերը վերադարձնում է նախաքննության մարմին:

Յ Մեղադրական եզրակացությամի արացված վարույթի նյութերով հսկող դատախազն իրավատւ է վերացնելու կամ փոխելու մեղադրյալի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը, իսկ եթե խափանման միջոց չի կիրառվել միջոցներ ձեռնարկել խափանման միջոց կիրառելու համալ (...)»:

ՃՇՇ քրեական դատավարության օրենսգրքի 284-րդ հոդվածի համաձայն՝

«. Սույն օրենսգրքով աահմանված պավշաճռ իրավական ընթացակարգի շիջանակներում դատարանը քենում է՝

16

1) վարչական հսկողությունը, տնային կալանքը կամ կալանքը որպես խափանման միջոց կիրառելու վերաբերյալ միջնորդությունը (.-)»:

Բողոքարկվող դատական ակտը կայացվելու պահին` մինչն «Հայաստանի Հանրապետության քրեական դատավարության օրենսգրքում փոփոխություններ ն լրացումներ կատարելու մասին» թիվ ՀՕ-32-Ն օրենքի ուժի մեջ մտնելը (ուժի մեջ է մտել 20244 թվականի փետրվարի ծին) գործող խմբագրութամբ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 285-րդ հոդվածի 1-ին մասը սահմանել է.

«Խափանման միջոց կիրառելու, ինչպես նան կալանքի կամ տնային կալանքի ժամկետը երկարաձգելու վարույթը հարուցվում է քննիչի միջնորդության հիման վրա»:

ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 287-րդ հոդվածի համաձայն՝

«Լ Խափանման միջոց կիրառելու կամ կիրառված խափանման միջոցի ժամկետը երկարաձգելու միջնորդությամԻ անցկացվում եւ դատալսումներ՝ կողմերի հավասարության ն մրցակցության հիման վրա, քննիչի ն մեղադրյալի պարվադիր մասնակցությամբ: Մեղադրյալի ներկայության ապահովման պարվտաւկանությունը կրում է միջնորդությունը հարուցած պաշվտնավտար անձր:

(-.)

3. Խափանման միջոց կիրառելու կամ կիրառված խափանման միջոցի ժամկետը երկարաձգելու միջնորդությամբ դավալսումներին մասնակցության իրավունք ունեն հակող դատախազը, խնչպես նան մեղադրյալի պաշտպանը ն օրինական ներկայացուցիչը:»:

16. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 206-րդ հոդվածի՝ 2024 թվականի փետրվարի 6-ից գործող խմբագրության համաձայն՝ «Սույն օրենսգրքի 310-րդ հոդվածի րդ մասով նախատեսված հիմքով քրեական գործն ստանալուց հետո մեղադրյալի նկատմամիԻ կիրառված խափանման միջոցի ժամկերր ` երկարաձգելու անհրաժեշտության դեպքում հակող դատախազը համապատասխան միջնորդություն է ներկայացնում դատարա: ՀԸ քրեական դատավարության օրենսգրքի 285-րդ հոդվածի Լին մասի՝ 2024 թվականի փետրվարի 6-ից գործող խմբագրության

17

համաձայն՝ Խափանման միջոց կիրառելու ինչպես նան կալանքի կամ տնային կալանքի ժամկետի երկարաձգելու վարույթը հարուցվում է քննիչի, իսկ այն օրենսգրքով նախավեսված դեպքերում՝ դատախազի միջնորդության հիման վրա»:

ՀԸ քրեական դատավարության օրենսգրքի 310-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն` «Եթե պահպանված չէ սույն օրենսգրքի 206-րդ հոդվածի 2րդ մասով սահմանված ժամկետը, ապա դատարանն առանց նախնական դատալսումներ անցկացնելու մասին որոշում կայացնելու քրեական գործր վերադարձնում է հսկող դատախազին խափանման միջոցի հարցը քննարկելու ն գործը կրկին դատարան հանձնելու նպատաւկով»:

17. Վճռաբեկ դատարանն, անդրադառնալով վարույթի հանրային մասնակիցների՝ բացառապես գործառույթից բխող գործողություններ կատարելու իրավասություն ունենալու օրենսդրական կարգավորումներին, Հայկ Կարապաերյանի գործով որոշմամբ արձանագրել է, որ հարկադրանքի միջոցներ կիրառելու, կալանքի ժամկետը երկարաձգելու, քննչական ն գաղտնի քննչական գործողություններ կատարելու միջնորդություններով դատարան դիմելու իրավասությունն օրենսդիրը վերապահել է քննիչին, իսկ դատախազին լիազորել է հետ վերցնե համապատասխան միջնորդություը կամ մասնակցել դրա քննութան դատական վարույթին՝ հետնողականորեն իրացնելով «գործառույթ-սուբյեկտ-լիազորություն» եռամիասնական շղթան: Այս մոտեցումը բխում է քրեադատավարական գործառույթների տարանջատման սկզբունքից ն արտացոլում է դատախազության

սահմանադրաիրավական կարգավիճակը:

18. Անդրադառնալով պետաիշխանական լիազորություններով օժտված վարույթի հանրային մասնակիցների՝ օրենքով վերապահված լիազորությունների շրջանակին՝ Վճռաբեկ դատարանը, համալիր վերլուծության ենթարկելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 6-րդ հոդվածի 1-ին մասի 18-21-րդ կետերը ն 35-36-րդ հոդվածները, արձանագրում է, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգիրքն 3 Տե՛ս ումոհտ ոաեուզ Վճոաբեկ դատարանի՝ Հայկ Կարապեւրյանի գործով 2023 թվականի սեպտեմբերի 1- ի թիվ ՇԴ/0003/09/19 որոշումը:

18

ամրագրում է քննության ընթացքում վարույթի հանրային մասնակիցներից յուրաքանչյուրի գործառույթը, վերջիններիս վարույթին մասնակցելու նպատակը ն սահմանված լիազորություններն իրացնելու իրավաչափ միջոցները՝ մասնավորապես սահմանելով, որ քննության ընթացքում դատախազն իրականացնում է բացառապես ՀՀ Սահմանադրությամբ նախատեսված` օրենքով իրեն վերապահված գործառույթներ, քննչական մարմնի ղեկավարը` նախաքննության կազմակերպման ն դրա արդյունավետութան ապահովման գործառույթ, քննիչը նախաքննության իրականացման, իսկ հետաքննության մարմինը` նախաքննության իրականացմանն օժանդակող գործառույթ:

Վերոնշյալ կարգավորումները բխում են ՀՀ Սահմանադրությամբ ամրագրված օրինականութան ն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի վարույթի հանրայնության սկզբունքներից, որոնց հիման վրա վարույթի հանրային մասնակիցները լիազորված են կատարելու միայն այնպիսի գործողություններ, որոնք նախատեսված են օրենքով ն անհրաժեշտ են իրենց գործառույթներն իրականացնելու համար: Նման կարգավորումը բացառում է վարույթի հանրային մասնակիցների կողմից միննույն գործառույթով օժտված լինելը, ինչի արդյունքում վարույթի հանրային մասնակից պաշտոնատար անձը կատարում է օրենքով իրեն վերապահված կոնկրետ գործողություններ՝ դրանով իսկ հնարավորություն ունենալով ոչ միայն ընտրել իր վարութային վարքագիծը, այլն կանխատեսել դրա հետնանքները:

19. Վարույթի հանրային մասնակիցների ինքնուրույնությունը ն պատասխանատվությունը նախատեսող՝ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35րդ հոդվածի ն մինչդատական վարույթի ընթացքում հսկող դատախազի լիազորություններն ամրագրող՝` ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 38-րդ հոդվածի վերլուծությունից բխում է, որ նախաքննության նկատմամբ դատավարական ղեկավարում իրականացնելիս հսկող դատախազը պատասխանատու է քրեական հետապնդման հարուցման, չհարուցմման ն դադարեցման իրավաչափության, մինչդատական վարույթի օրինականության, վարույթի հանրային մասնակիցների

19

կողմից հարկադրանքի միջոցների կիրառման օրինականության, դատարանում հանրային մեղադրանքը պաշտպանելու կամ պետական շահերի պաշտպանության հայց հարուցելու համար անհրաժեշտ հանգամանքների վերհանման, ինչպես նան դատական ակտի բողոքարկման կամ չբողոքարկման իրավաչափության համար: Հետնաբար հսկղ դատախազը, կիրառելով Մահմանադրութամբ վերապահված իր

գործառույթները, մինչդատական վարույթի օրինականութան նկատմամբ դատախազական հսկողություն իրականցնելիս, լիազորված չէ կատարելու այնպիսի գործողություններ, որոնք վերապահված են նախաքննություն իրականացնող քննիչին՝ մասնավորապես ապացույցների ձեռքբերմանն ուղղված քննչական գործողություններ կատարելը կամ դրանց վերաբերյալ դատարանին միջնորդություններ ներկայացնելը կամ, ի թիվս այլնի, հարկադրանքի միջոցներ կիրառելու կամ դրանց կիրառման վերաբերյալ դատարանին միջնորդություններ ներկայացնելը: Միաժամանակ հսկող դատախազը, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով սահմանված դեպքերում (ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 285-րդ հոդվածի 10-րդ, 292-րդ հոդվածի 10-րդ ն 295-րդ հոդվածի 10-րդ մասեր) իրավասու է հետ վերցնելու քննիչի՝ դատարան ներկայացրած միջնորդությունը կամ մասնակցելու դատական երաշխիքների վարույթին:

20. Միննույն ժամանակ, սույն որոշման 16-րդ կետում մեջբերված նորմերի լույսի ներքո Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ «Հայաստանի Հանրապետության քրեական դատավարության օրենսգրքում փոփոխություններ ն լրացումներ կատարելու մասին» թիվ ՀՕ32-Ն օրենքով կատարված փոփոխությունների ն լարցումների արդյունքում՝ դատարանի կողմից խափանման միջոց կիրառելու, ինչպես նան կալանքի կամ տնային կալանքի ժամկետը երկարաձգելու վարույթը օրենքով նախատեսված դեպքերում կարող է հարուցվել դատախազի միջնորդության հիման վրա: Իսկ օրենսգրքով նախատեսված դեպքերը վերաբերում են այն իրավիճակներին, երբ դատավորը, ստանալով քրեական գործը, պարզում է, որ մեղադրյալի կալանքի ժամկետը լրանալուց 15 օր առաջ մեղադրական եզրակացությունը վարույթի նյութերի

20

հետ միասին դատարան հանձնելու օրենսդրական պահանջը պահպանված չէ, քրեական գործը վերադարձնում է հսկող դատախազին՝ խափանման միջոցի հարցը քննարկելու ն գործը կրկին դատարան հանձնելու նպատակով, ինչի հիման վրա հսկող դատախազը՝ քրեական գործն ստանալուց հետո, մեղադրյալի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցի ժամկետը երկարաձգելու անհրաժեշտության դեպքում համապատասխան միջնորդություն է ներկայացնում դատարան:

20.1. Վերոնշյալ կարգավորման համատեքստում Վճռաբեկ դատարանը հարկ է համարում ընդգծել այն հանգամանքը, որ մինչդատական վարույթի վերաբերյալ քրեադատավարական նորմերի համալիր վերլուծությունից հստակ երնում է, որ եթե մինչդատական վարույթն ավարտվում է գործն ըստ էության քննության առնելու համար դատարան ուղարկելով, ապա նախաքննությունը, ինչպես ուղղակիորեն սահմանել է օրենսդիրը, ավարտվում է, ի թիվս այլնի, մեղադրական եզրակացություն կազմելով: Մեղադրական եզրակացություն Օ այն դատավարական փաստաթուղթն է, որով ամփոփվում են նախաքննության արդյունքները նե ստանում դատավարական ամրագրում: Նշված փուլին հաջորդում է մինչդատական վարույթի նկատմամբ դատավարական ղեկավարում իրականացնող դատախազի կողմից այդ մեղադրական եզրակացության ստուգման գործընթացը, որի ընթացքում ապացույցների հավաքմանն ուղղված քննչական կամ այլ դատավարական գործողություններ չեն իրականացվում, ինչը բնորոշ է նախաքննությանը: Ուստի, հաշվի առնելով նշված դատավարական փուլերից յուրաքանչյուրի առանձանահատկությունը, օրենսդիրը չի սահմանել հսկող դատախազի կողմից մեղադրական եզրակացության ստուգման փուլում մեղադրյալի նկատմամբ կալանք, տնային կալանք կամ վարչական հսկողություն հարկադրանքի միջոցները կիրառելու կամ դրանց ժամկետը երկարաձգելու վերաբերյալ դատարանին միջնորդություններ ներկայացնելու իրավասություն: Միննույն ժամանակ «Հայաստանի Հանրապետության քրեական դատավարության օրենսգրքում փոփոխություններ ն լրացումներ կատարելու մասին» թիվ ՀՕ-32-Ն օրենքով սահմանվել է մեղադրյալի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցի ժամկետը երկարաձգելու վերաբերյալ

21

դատարանին միջնորդություն ներկայացնելու հսկող դատախազի իրավասությունը՝ նկատի ունենալով, որ դատարանի կողմից քրեական գործի վերադարձման դեպքում հետընթաց դեպի նախաքննություն կամ հսկող դատախազի կողմից մեղադրական եզրակացությամբ ստացված վարույթի նյութերի ուսումնասիրություն չի կատարվում:

21. Սույն գործի նյութերի ուսումնասիրությունից երնում է, որ՝

- 2023 թվականի հոկտեմբերի 21-ին Հսկող դատախազի կողմից Առաջին ատյանի դատարան է ներկայացվել Մ.Պողոսյանի նկատմամբ տնային կալանքը որպես խափանման միջոց կիրառելու վերաբերյալ միջնորդություն, որով, ի թիվս այլնի, նշվել է, որ թիվ 69132323 քրեական վարույթը մեղադրական եզրակացությամբ հանձնվել է հսկող դատախազին ն ազատության սահմանափակման հետ չկապված խափանման միջոցները չեն կարող ապահովել մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը",

- Առաջին ատյանի դատարանի 2023 թվականի հոկտեմբերի 2Լի որոշմամբ Շսկող դատախազի կողմից ներկայացված միջնորդության կապակացությամբ վարույթի հարուցումը մերժվել է՝ հիմք ընդունելով, որ միջնորդությունը ներկայացվել է ոչ պատշաճ սուբյեկտի կողմից ն չի պահպանվել մեղադրյալին դատարան ներկայացնելու պահանջը»,

- Վերաքննիչ դատարանի 2023 թվականի նոյեմբերի 24-ին որոշմամբ Առաջին ատյանի դատարանի որոշումը թողնվել է անփոփոխ` արձանագրելով, որ խափանման միջոց կիրառելու միջնորդություն հարուցելու իրավասությունը պատկանում է քննիչին ն քննիչից բացի որնէ այլ դատավարական սուբյեկտ խափանման միջոց կիրառելու միջնորդություն հարուցելու լիազորությամբ օժտված չէ:

Վերաքննիչ դատարանը գտել է նան, որ Առաջին ատյանի դատարանի հետնությունը՝ մեղադրյալին դատարան ներկայացնելու պահանջը պահպանված զինելու մասին, հիմնավոր է ն բխում է գործի նյութերի համալիր վերլուծությունից: 4Տե՛ս նյութեր, հատոր 1, թերթեր 3-37:

5 Տե՛ս նյութեր, հատոր 1, թերթեր 39-42:

6սնյութեր, հատոր 2, թերթեր 96-104:

22

22. Վերոշարադրյալ փաստական հանգամանքները գնահատելով սույն որոշման 15-201-րդ կետերում մեջբերված իրավադրույթների ն իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո` Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ Հսկող դատախազի կողմից մեղադրական եզրակացությամբ վարույթի նյութերն ստանալուց հետո, մեղադրյալի նկատմամբ որպես խափանման միջոց տնային կալանքը կիրառելու մասին ներկայացված միջնորդության վերաբերյալ ստորադաս