Քաղաքացիական իրավունք — 21.04.2026

22 Տ ար ,

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ

ՎՃՌԱԲԵԿ ԴԱՏԱՐԱՆ

ՈՐՈՇՈՒՄ

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ

աաա ջի ւտյսնի

ընդհանուր իրավասության դատարան,

նախագահող դատավոր՝ մրրրը

ՀՇ.վերաքննիչ քրեական դատարան,

նախագահող դատավոր՝ մնրըը

21 ապրիլի 2026 թվական ք.Երնան

ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի քրեական պալատը (այսուհետ՝ Վճռաբեկ դատարան), նախագահությամբ՝ Հ.ԱՍԱՏՐՅԱՆԻ

մասնակցությամբ դատավորներ՝ Ս.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆԻ

Հ.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆԻ

Ա.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆԻ

Լ.ԹԱԴԵՎՈՍՅԱՆԻ

Ա.ՊՈՂՈՍՅԱՆԻ

գրավոր ընթացակարգով քննության առնելով ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի՝ 2025 թվականի հունվարի 3-ի որոշման դեմ ՀՀ գլխավոր դատախազի տեղակալ Լ.Գրիգորյանի հատուկ վերանայման վճռաբեկ բողոքը,

2

ՊԱՐԶԵՑ

Վարույթի դատավարական նախապատմությունը.

Լ ՀՀ քննչական կոմիտեի մնըը:ււս վարչությունում, 2023

թվականի հոկտեմբերի 3-ին, ՀՀ քրեական օրենսգրքի աը լ

հատկանիշներով նախաձեռնվել է թիվ անկ ւան վարույթը:

2. 2024 թվականի դեկտեմբերի 4-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի (ջա ԱԱ Աա աաաավ

ներկայացրել ԱԱ ԱՏ առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության

դատարան (այսուհետ նան՝ Առաջին ատյանի դատարան)՝ թիվ աման քրեական նինա... ` `

ընկերություններից (մինչն 2024 թվականի դեկտեմբերի 12) տեղեկատվության՝ Աարաաաատրաաթա ւ «գործված: արատ

հեռախոսահամարի՝ 2023 թվականի հուլիսի Լից մինչն նույն թվականի հոկտեմբերի 3-ը ներառյալ ժամանակահատվածի ելքային ն մուտքային զանգերը (այդ թվում՝ զրոյական), հեռախոսային հաղորդակցությունը սկսելու ն ավարտելու ժամանակն ու հեռախոսային հաղորդակցությունը սկսելու պահին ն դրա ընթացքում հաղորդակցվողների գտնվելու վայրը ն նրանց տեղաշարժը պարզելու համար անհրաժեշտ տվյալների պահանջի թույլտվություն ստանալու մասին:

Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2024 թվականի դեկտեմբերի 4-ի որոշմամբ նախաքննության մարմնի միջնորդությունը մերժվել է:

3. Դատախազ Աոա աաա հատուկ վերանայման բողոքի քննության

արդյունքում ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ` նան Վերաքննիչ դատարան) 2025 թվականի հունվարի 3-ի որոշմամբ բողոքը մերժել է՝ Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2024 թվականի դեկտեմբերի 4-ի որոշումը թողնելով անփոփոխ:

4. Վերաքննիչ դատարանի վերոնշյալ որոշման դեմ ՀՀ գլխավոր դատախազի տեղակալ Լ.Գրիգորյանը բերել է հատուկ վերանայման վճռաբեկ բողոք, որը Վճռաբեկ դատարանի՝ 2025 թվականի ապրիլի 30-ի որոշմամբ ընդունվել է վարույթ ն սահմանվել է վճռաբեկ բողոքի քննության գրավոր ընթացակարգ:

3

Վճոաբեկ բողոքի հիմքերը, փաստարկները ն պահանջը.

Վճռաբեկ բողոքը քննվում է հետնյալ հիմքերի սահմաններում՝ ներքոհիշյալ փաստարկներով.

5. Բողոքի հեղինակի պնդմամբ՝ Վերաքննիչ դատարանը խախտել է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 15-րդ, 26-րդ, 35-րդ, 39-րդ, 209-րդ, 232-րդ, 239-րդ ն 292-րդ հոդվածների պահանջները, ինչը հանգեցրել է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 15րդ հոդվածով օսահմանված՝ վարույթի հանրայնության սկզբունքի խախտման, որը քրեադատավարական օրենքի էական խախտում է ն հիմք է դատական ակտը բեկանելու համար:

Բողոքաբերը գտել է, որ քննիչի միջնորդությունը եղել է հիմնավորված, քանի որ վարույթն իրականացնող մարմնի միջնորդությամբ ն միջնորդությանը կից նյութերով բավարար փաստական տվյալնր են ներկայացվել հայցվող տեղեկությունը վարույթի համար նշանակություն ունեցող հանգամանքների մասին տեղեկությունների տիրապետող համապատասխան մարմնից ստանալու անհրաժեշտության վերաբերյալ: Առաջին ատյանի դատարանն ըստ էության եզրահանգման է եկել, որ փոխանցվող տվյալների վերաբերյալ տեղեկատվության պահանջը ստանալու թույլտվություն կարող է տրվել միայն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 232-րդ հոդվածի 4-րդ, 4.-րդ մասերով նախատեսված դեպքերում, մինչդեռ ղանը / մոադրյալի դատավարական

կարգավիճակ, վերջինիս վերաբերյալ առկա չէ հիմնավոր ենթադրություն այն մասին, որ «մեղադրյալը» պարբերաբար անմիջականորեն հաղորդակցվել է կամ ողջամտորեն կարող է հաղորդակցվել նրա հետ, քանի որ ըստ միջնորդության ն դրան կից նյութերի քրեական վարույթով որնէ մեկի նկատմամբ հանրային քրեական հետապնդում հարուցված չէ, ինչպես նան Արան Ա ԱաՑԱւվ երբնէ չի հարցաքննվել, ուստ. ն առկա չէ «նրա ցուցմունքը» ստուգելու անհրաժեշտություն:

5.. Բողոքի հեղինակը նշել է, որ վարույթի համար նշանակություն ունեցող հանգամանքները, մասնավորապես անձի կողմից ենթադրյալ հանցանք կատարելու, այն է՝ աաա ւր

պատճառ կարող է հանդիսանալ համակարգչային ցանց ապօրինի ներթափանցելով

4

վերջինիս համացանցում պատկանող կայքերի (էջերի) անհատական տվյալների փոփոխության, աղավաղման արդոսքւմ ռար

ԼԱ ԱՆԱ րար ՀԱԱ Հրի ՑՆ ՆՅ, ԼԱՑԻ ԱՆԵՆ ԱՏՀԱ

Սարա ը ի հասգամանքը հնարավոր է պարզել նան

ատար 1: շահագործված բջջային հեռախոսահամարի հայցվող

ժամանակահատվածի ելքային ն մուտքային զանգերի, այդ թվում զրոյական, վերաբերյալ տեղեկատվությունը՝ հեռախոսային հաղորդակցությունը սկսելու ն ավարտելու ժամանակը, հեռախոսային հաղորդակցությունը սկսելու պահին ն դրա ընթացքում հաղորդակցվողների գտնվելու վայրը ն նրանց տեղաշարժը պարզելու համար անհրաժեշտ տվյալները ստանալու ն դրանց շուրջ համապատասխան քննություն իրականացնելու դեպքում:

6. Վերոգրյալի հիման վրա, բողոք բերած անձը խնդրել է Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2024 թվականի դեկտեմբերի 4-ի որոշումն անփոփոխ թողնելու մասին Վերաքննիչ դատարանի՝ 2025 թվականի հունվարի 3-ի որոշումը բեկանել ն կայացնել փոխարինող դատական ակտ՝ թույլատրելով վարույթն իրականացնող մարմնին Հայաստանի Հանրապետությունում գործող բջջային օպերատորներից պահանջել ն ստանալ արնի ւ ւչեոող՝ քսնիչի միջնորդությամբ

նշված նամակագրության ն հաղորդակցության այլ ձների վերաբերյալ անհրաժեշտ տվյալները:

Վճռաբեկ բողոքի քննության համար էական նշանակություն ունեցող յիաստական հանգամանքները.

7. Նախաքննության մարմնի՝ 2024 թվականի դեկտեմբերի 4-ի՝

նամակագրության ն հաղորդակցության այ ձների առգրավում կատարելը թույլատրելու մասին (տեղեկատվական պահանջի թույլտվություն ստանալու մասին) ին .. ։..```` վ

Սարավան նե Ա ոնա նրանում

կրոնին աաա ան րն ն ւ ԱՆ ԵԿԱՑ ԱԵյ

րարական աոան Ո ԱՆՈՑ ԱՆՅՆՆ|

5

Սարա Ա Արան Ն Ա ԱՐԱ ն ԱՈ ան աաաեիոզ

Սարա աո ԱԱ Ն Աաաա Ամի աու,

Նկատի ունենալով, որ դրանով փատրվում է այնպիսի դեպք կամ

գործողություն կամ անգործություն, որին ողջամտորեն կարող է տրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ա ԱՆՐՈՒՈ ԹՆԵ մասով նախատեսված արարքին համապատաախանելու նախնական իրավական գնահատական` 2023 թվականի հոկտեմբերի 3-ին նախաձեռնվել է աԱ Խանի վարույթը:

ատատատաաա 1 ոժող ո ցոցտաթ տվել, ի թիվս այլնի,

նա.

Սոր արարո Ա ան անո որ Աաաա

Սարան ու րնա ակո Մաո անո րական ԱԱ աԱոՒ

Սրրրն անարար ՈՄԱ Ա ՆՈՅՆՆ 11 Աաաա:

Արրոաաախն նանա արին Տամ Մրաինկանաար՞ւվ

Սանան րնա աար աաա Ան Ա ԱՒ Ա Նոնան անա

Արութին ոն ննա ԱՒ արու ԱԱ ման ԱԱ ԱՈԱ ԱՎ

Սրա աւո ան նան ԱԱ ՈՑ ՈՆԱ Աա րոն նոր աու

Արտոն ննան նանան Անն նաւն ամար նով

Սատանան անորո: Աաաա Մաման

Աաաա րանա աան արար րանա մանանան

հնարաոր արրրւաա ւ Հաաա նամա ւին իոաորը

Սարոն արու: ՍԱ Աա ան ԱԱ Յ ԵՄ

Բարրի րանա ննա Ն Աա Ա աան նՐ ՈՆ:

Մորոնի աոան աա Ագա ԱՏԱՆԱ աոր Յու

Սրա ոնն աղն ԱԱԱԱԱ ՈՆԱ կենկն աան եո

ԱՆԵ ակե Լան Է ԱԼ 7 Ա Նկ ԱԼ: ան Հն աՆ ԱԱ ՄՆայ

Ստատաաանրրաննուա անո ւ նն աւաան ԱԱն ՆԱՆՈ Վ

Խորա աոան աոարկա մ աա մա անան աաոր|

Սրտրարաա աաա ան նին ն ԱԱ ՍրԱանրաա ԱԲԻ որ ԾԱՆ

Սրրրորա անն աղա նա անան նաԱ ԱԱ ԱՄԱՑ ԱՑԱՆ ՈՒՄ

6

«մարը. թիւս այլնի, նան այն մասին.8

Նույնարովանդակ ցուցմունք է տվել նան մ Մաոն:

Վկա րար ւշ. մ, | թիվս այլնի, նան այն

ապ ՆՈՆ ԱՐՀ ՅԱ

7

Արոր անանուն Ա Անո ա նեղանում

Սրա Ա ԱՏԳ ա Ա Աաաա ոնա աաա աաա

ԱԱ նանման աա ԱԲԱ աո ԿՈՈ ակա)

ՍՄԱ արիա ն ԱԱ Տաթ Աննա ՈԱ ԱԱտաամին իւ

Մրրո րոնա ա ԱՆ ԱԱԱՈՆ Աա Ա ԱԱ աԱ ուրն:

Հրո ԱՄԱՆ ՏԱ ԱՄԱ ԱԱ ԱԳԱ ն աաա,

ԱԱ ՐՆ ԱՆՆ ԱԱ ԱԱՀ ԱՆ Լ ՄԱ

Աաաա Արանեա Ան Արկ աո ԱՑ Ա ոնրո արանի

Արինա Մր ոնա րար ակննոնրա ՈՔ Ուն ՁԱ աԱ աու,

Սր ո աՀ Աաաա ԱԱ Անն նն աԱ ան նաաաաոն իե:

Արմոանը

Սրա ԲԱԹ Ո Ար ԱԱ Ա ԱՈ ԱԳԱ ա աոան Տն Աաաաթաե

Մորուա ր իական ԱՆԱ աա ր Աաաա աննա ավո

Սրա աան)

Նախաքննության ընթացքում պարզվել է, որ մնար

աաա համարը:

Քրեական վարույթի նախաքննության համար կարնոր նշանակություն ունեցող հանգամանքները, մասնավորապես՝ աատատաազոըը....

պարբերաբար հեռախոսային կապի մեջ գտնված անձանց շրջանակը, միջադեպին հնարավոր մասնակցություն ունեցած այլ անձանց հետ հեռախոսային կապի մեջ գտնվելու, նրանց զանգահարելու կամ հաղորդագրություններ ուղարկելու, ինչպես նան քննության համար հետաքրքրություն ներկայացնող ժամանակահատվածում ատար... լարմոր հանգամանքներ սյարզելու համար

անհրաժեշտ է ՀՀ-ում գործող բջջային օպերատորներից պահանջել ն արանալ Սրան Ն ԱԱ ԱԳԱ Աա ի ոու ՆԱՆ մաման անուն

հեռախոսահամարի՝ ասու... Ո որվ ներառյալ

ժամանակահատվածի ելքային ն մուրքային զանգերը (այդ թվում` զրոյական), հեռախոսային հաղորդակցություն, սկսղու ն ավարտելու ժամանակն ու հեռախոսային հաղորդակցություն, սկսելու պահին ն դրա ընթացքում հաղորդակցվողների գտնվելու վայրը ն նրանց տեղաշարժը պարզելու համար

8

անհրաժեշտ տվյալները: Ընդ որում, ակնկալվող տեղեկատվությունն էական նշանակություն ունի քրեական վարույթի ընթացքի համար, մինչդեռ այն կարող է վերցվել բացառապես դատարանի թույլվվությամբ:

Վերոգրյալի հիման վրա դասարանին միջնորդում եմ տրամադրել թիվ ատա .......... աարարնա ր արաո

Ո Աաաա աի Ա` արամ

ընի խարան

ԱՈՂ ո| մինչն Աաաա իվ ներառյալ ժամանակահատվածի ելքային ն մումքային զանգերը (այդ թվում` զրոյական), հեռախոսային հաղորդակցությունը ակսելու ն ավարտելու ժամանակն ու հեռախոսային հաղորդակցությունը սկսելու պահին ն դրա ընթացքում հաղորդակցվողների գտնվելու մայրը ն նրանց տեղաշարժը պարզելու համար անհրաժեշտ տվյալների պահանջի թույլվւվություն Ը»:

8. Առաջին ատյանի դատարանի որոշման համաձայն` «(...) Դատարանն արձանագրում է, որ նախաքննական մարմնի միջնորդությունը պարունակում է փվյալներ, ի թիվս այլնի, նան այն հանցագործության մասին, որի առիթով առկա է փոխանցվող տվյալներ պարունակող տեղեկատվության պահանջի

անհրաժեշտություն, ու թե ինչպիսի՞ տվյալներ պերք է արացվեն անձի սահմանադրական իրավունքների ն ազատությունների սահմանափակման հեր կապված գործողության արդյունքում, ինչպես նան փոխանցվող տվյալներ պարունակող տեղեկատվության պահանջի հասցեատերն ու հայցվող տեղեկության տրամադրման ժամկեվվ:

Այդուռանդերձ՝ դատարանն արձանագրում է, որ սույն դեպքում առկա չեն փոխանցվող տվյալներ պարունակող փտաեղեկատվության պահանջի համար օրենսդրի կողմից սահմանված իրավաչափության պայմանները: Այսպես՝ ֆիքսված կամ բջջային հեռախոսային ցանցի դեպքում բաժանորդի ն օգվագործուլի տմատքային ն ելքային զանգերը (հաղորդագրությունները), հեռախոսային հաղորդակցություն, սկաելու ն ավարտելու ժամանակն ու հեռախոսային հաղորդակցությանը սկսելու պահին ն դրա ընթացքում հաղորդակցվողների ԼՏե՛ս վարույթի նյութեր, հատոր 1, թերթեր 3-8:

0

գտնվելու վայրը ն նրանց տեղաշարժը պարզելու համար անհրաժեշտ տվյալներ պարունակող փաեղեկավվության պահանջի համար օրենադիրը սահմանել է իրավաչափության հավելյալ պայմաններ, մասնավորապես` հեռախոսային հաղորդակցություն, ակսելու պահին ն դրա ընթացքում հաղորդակցվողների գտնվելու վայրը ն նրանց տեղաշարժը պարզելու համար անհրաժեշտ տվյալները կարող են պահանջվել 1) այն ֆիզիկական անձի նկատմամբ, որի վերաբերյալ առկա են ենթադրյալ հանցանք կատարելու մասին վկայող փաստեր, 2) մեղադրյալի նկատմամբ, 3) տուժողի կամ վկայի նկատմամբ, եթե դա անհրաժեշտ է նրա ցուցմունքը արուգելու համար, իսկ ֆիքսված կամ բջջային հեռախոսային ցանցի դեպքում բաժանորդի ն օգտագործողի մուտքային ն ելքային զանգերը (հաղորդագրությունների, հեռախոսային .հաղորդակցությունը սկսելու ն ավարտելու ժամանակը պարզելու համար անհրաժեշտ փպվյալները կարող են պահանջվել, եթե համապատասխան վվյալները վերաբերում են՝ ) այն ֆիզիկական անձին, որի վերաբերյալ առկա են ենթադրյալ հանցանք կատարելու մատին վկայող փատրեր, 2) մեղադրյալին, 3 այն ֆիզիկական անմին, որի վերաբերյալ առկա է հիմնավոր ենթադրություն այն մասին, որ մրրատվուը պարբերաբար անմիջականորեն հաղորդակցվել է կամ ողջամրորեն կարող է հաղորդակցվել նրա հեղ, 4) այն իրավաբանական անձին, որի վերաբերյալ առկա է հիմնավոր ենթադրություն այն մասին, որ դրա գործունեությունն ամբողջությամը կամ վերաբերելի մասով կառավարվում, վերահսկվում կամ որնէ կերպ փաատրացի ուղղորդվում է սույն մասի Լին կամ 2-րդ կետով նշված անձի կողմից, մինչդեռ ասյն դեպքում, ինչպես վերը նշվեց, նշված իրավաչափության պայմաններից գեթ մեկն աան մմ.Ջզ.ՎՁզՁԲ,, խան ի

ենթադրյալ հանցանք կատարելու մասին վկայող փաստեր, աոան ..... մեղադրյալի դավարական կարգավիճակ, աան ույ աոկա չէ

հիմնավոր ենթադրություՄ այն մասին, որ «մեղադրյալը» պարբերաբար անմիջականորեն հաղորդակցվել է կամ ողջամտորեն կարող է հաղորդակցվել նրա հեղ, քանի որ րար միջնորդության ն դրան կից նյութերի` թիվ ատա. վարույթով որնէ մեկի նկատմամբ հանրային քրեական հետապնդում հարուցված

10

չէ, ինչպես նան «տուժող» Աաաա երբնէ չի հարցաքննվել, ուսրի ն առկա չէ «նրա ցուցմունքը» արուգելու անհրաժեշտություն:

Ընդհանրացնելով վերոշարադրյալը դատարանը գտնում է, որ նման պայմաններում աաա: 22 2ոշործաշ՝ ոռ

անը Աո. | մինչն ԱԱ ՅՅ | ներառյալ

ժամանակահատվածի ելքային ն մուրքային զանգերը (այդ թվում` զրոյական) հեռախոսային հաղորդակցություն, ակսելու ն ավարտեվու ժամանակն ու հեռախոսային հաղորդակցություն, սկսելու պահին ն դրա ընթացքում հաղորդակցվողների գտնվելու վայրը ն նրանց տեղաշարժը պարզելու համար անհրաժեշտ տվյալների պահանջի թույլտվություն փալր կարող է վերջինիս անձնական կյանքի անձեռնմխելիության իրավունքը դարձնել վերացական ն պատրանքային, ինչն անթույլատրելի է: Այլ կերպ՝ դատարանը գտնում է, որ առանց իրավական հիմքի թան աակ անձնական կյանքի անձեռնեմխելիության իրավունքին միջամտությունն արդարացված լինել չի կարող (...)»:

9. Վերաքննիչ դատարանի որոշման համաձայն՝ «(...) Վերաքննիչ դատարանն հր համաձայնությունն Օէ հայտնում Առաջին ատյանի դատարանի այն դավաղությանը, որ առկա չեն փոխանցվող տվալներ պարունակող

պեղեկատվության պահանջի համար օրենալրի կողմից սահմանված

հրավաչափության պայմանները: -Մասնավորապես՝ նանո 11 ՄՈՅՅԱ վերաբերյալ առկա չեն ենթադրյալ հանցանք կատարելու մասին վկայող փատրեր, նա չունե մեղադրյալի դատավարական կարգավիճակ, բացի ար, մոտ ի 115 | վերաբերյալ առկա չէ հիմնավոր ենթադրություն այն մասին, որ մեղադրյալը պարբերաբար անմիջականորեն հաղորդակցվել է կամ ողջամտորեն կարող է հաղորդակցվել նրա հեր, քանի որ րար միջնորդության ն դրան կից նյութերի որնէ մեկի նկատմամբ հանրային քրեական հետապնդում հարուցված չէ, ինչպես նան փուժող ԱԱ ԱՎԱՆ) երբնէ չի հարցաքննվել, ուստի ն առկա չէ նրա ցուցմունքը արուգելու անհրաժեշվաւթյուն:

Ինչ վերաբերում է հատուկ վերանայման բողոքի այն փաստարկին, որ քրեական վարույթի նախաքննության ընթացքում կատարված մանրը 2 Տե'ս վարույթի նյութեր, հատոր 1, թերթեր 28-34:

1

բջջային հեռախոսի տվյալների զննման արդյունքում հայտնաբերվկ է հաղորդագրություն, որի հաշվառմամբ անհրաժեշտության է առաջացել ՀՀ-ում գործող բջջային օպերատորներից. պահանջել ն արանալ նամակագրության ն հաղորդակցության այլ ձների վերաբերյալ տվյալները, ապա հարկ է արձանագրել, ոի Այն որոշմամբ վերք շարադրված իրավական դիրքորոշումները, վերլուծություններն ու դատողություններն իրենց համակցության մեջ արդեն իակ ամբողջությամբ ներառում են դրա վերաբերյալ Վերաքննիչ դափարանի մուեցումներն ու բարձրացված հարցի պատասխաններն, ուստի` լրացուցիչ դրան առանձին անդրադառնալու անհրաժեշտությունը բացակայում է (...)»:

Վճռաբեկ դատարանի հիմնավորումները ն եզրահանգումը.

10. Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ տուժողի վերաբերյալ փոխանցվող տվյալները ստանալու ընթացակարգերի մեկնաբանման կապակցությամբ առկա է օրենքի միատեսակ կիրառության ապահովման ն իրավունքի զարգացման խնդիր: Ուստի, անհրաժեշտ է համարում սույն գործով արտահայտել իրավական դիրքորոշումներ, որոնք կարող են ուղենիշային նշանակություն ունենալ նույնաբնույթ գործերով միասնական դատական պրակտիկայի ձնավորման համար:

Սույն վարոյթով Վճռաբեկ դատարանի առջն բարձրացված իրավական հարցը հետնյալն է. արդյո՞ք մահացած տուժողի վերաբերյալ փոխանցվող տվյալը ստանալու ընթացակարգերը համահունչ են Մարդու իրավունքների ն հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին եվրոպական կոնվենցիայի (այսուհետ նան՝ Եվրոպական կոնվենցիա) 8-րդ ն 2րդ հոդվածներով նախատեսված չափանիշներին:

1. Եվրոպական դատարանն ընդգծել է, որ Եվրոպական կոնվենցիայի ամբողջ կառուցվածքը հիմնված է այն ընդհանուր ենթադրության (1ռօ ջջոծոռմ ճջտսութնօո) վրա, որ անդամ պետություննեի պետական մարմինները գործում են բարեխղճորեն: Այդ կառուցվածքը ներառում է վերահսկողության ընթացակարգը. վճիռների կատարումը` պետք է լինի բարեխիղճ ն տեղի ունենա վճռի «եզրակացությունների ն ոգու» հետ համատեղելի ձնով: Վերջնական դատական 3Տե'ս վարույթի նյութեր, հատոր 2, թերթեր 2130:

12

վճռի չկատարումը, հավանաբար, կհանգեցնի օրենքի գերակայության սկզբունքի հետ անհամատեղելի իրավիճակների': Ավելին, Եվրռպական կոնվենցիայի 15-րդ արձանագրությամբ Բարձր պայմանավորվող կողմերը, սուբսիդիարության սկզբունքին համապատասխան, կրում են Եվրոպական կոնվենցիայով ն դրան կից արձանագրություններով սահմանված իրավունքները ն ազատություններն ապահովելու առաջնային պատասխանատվությունը ն դա անելիս նրանք օգտվում են հայեցողության իրավունքից, որը ենթակա է Եվրոպական դատարանի վերահսկողությանը: Սուբսիդիարության սկզբունքը պարտադրում է համատեղ պատասխանատվություն՝ մասնակից պետությունների ն Եվրոպական դատարանի միջն։ Դատարանները պետք է մեկնաբանեն ն կիրառեն ներպետական օրենսդրությունն այնպես, ռր լիարժեք ուժ տան Եվրոպական կոնվենցիայով ն դրա կից արձանագրություններով սահմանված իրավունքներին ն ազատություններին»:

Այսպիսով, պետությունները պարտավորություն են ստանձնում ձեռնարկել անհատական ն ընդհանուր միջոցներ` համապատասխանաբար դիմումատուների իրավունքների խախտումները վերացնելու (փորձելով հնարավորինս վերականգնել մինչն իրավունքի խախտումը եղած դրությունը) ն նոր համանման խախտումները կանխարգելելու նպատակով: Եվրոպական կոնվենցիոն համակարգի

արդյունավետությունը Օ։»գլխավորապես պայմանավորված է Եվրոպական դատարանի վճիռների կատարման մակարդակով, ինչն իր հերթին ենթադրում է ներպետական օրենսդրությունը ն իրավակիրառ պրակտիկան Եվրոպական դատարանի կողմից սահմանված չափանիշներին համապատասխանեցնելուն ուղղված մշտական բնույթ կրող գործընթաց:

Եվրոպական կոնվենցիայի 2-րդ հոդվածի համաձայն` «Լ Յուրաքանչյուրի կյանքի իրավունքը պաշտպանվում է օրենքով:

(:.)»:

« Տես Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի՝ /-ա5ռմո ,. 7տուծ գործով 2022 թվականի հուլիսի 1-ի վճիռը, գանգատ թիվ 28749/18, կետեր 169-170:

5 Տես Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի` Օշքմն մ. Քօլռոմ գործով 2022 թվականի մարտի 15-ի վճիռը, գանգատ թիվ 43572/18, կետ 324:

3

Եվրոպական կոնվենցիայի 8-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1 Յուրաքանչյուր ոք ունի իր անձնական ու ընտանեկան կյանքի, բնակարանի ն նամակագրության նկատմամբ հարգանքի իրավունք:

2. Չի թույլատրվում պերական մարմինների միջամրությունն այդ իրավունքի իրականացմանը, բացառությամբ այն դեպքերի, երը դա նախատեսված է օրենքով ն անհրաժեշտ է ժողովրդավարական հասարակությունում ի շահ պետական անվտանգության, Օ հասարակական կարգի կամ երկրի 0փնտփեսական բարեկեցության, ինչպես նան անկարգությունների կամ: հանցագործությունների կանխման, առողջության կամ բարոյականության պաշտպանության կամ այլ անձանց իրավունքների ն ազավությունների պաշտպանության նպատակով»:

Եվրոպական դատարանն անդրադառնալով կյանքի իրավունքի

պաշտպանության դրական պարտականություններին, նշել է, որ կյանքի իրավունքը պաշտպանելու պետության պարտականությունը ներառում է ոչ միայն նյութական՝ այլ նան դատավարական պարտականությունըձ: Քննության ցանկացած թերություն, որը խաթարում է մահվան պատճառը կամ պատասխանատու անձի կամ անձանց բացահայտելու հնարավորություն, կարող է հանգեցնել այդ չափանիշի խախտմանը՛:

Ուստի նման դեպքերում ընթացակարգային պարտավորությունը կարող է շարունակվել այնքան ժամանակ, քանի դեռ անձի ճակատագիրը մնում է անհայտ. պահանջվող քննություն չիրականացնելու. շարունակականությունը կհամարվի շարունակվող խախտում: Սա կիրառելի է նույնիսկ այն դեպքում, երբ մահը հետագայում կարող է ենթադրվել:

Արդյունավետ քննություն իրականացնելու ընթացքում իշխանությունները պարտավոր են ապահովել յուրաքանչյուրի անձնական ն ընտանեկան կյանքի նկատմամբ հարգանքի իրավունքի պաշտպանությունը, որը սահմանված է Եվրոպական կոնվենցիայի 8-րդ հոդվածով: Կառավարության դիրքորոշմամբ՝ 5 Տես Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի` 8րշօմնծ Մոտս Պճոզջօ ս. Թօուռուռ գործով 2019 թվականի հունիսի 25-ի վճիռը, զանզատ թիվ 44720/13, 137-րդ կետ:

7 Տես Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի` 41-Տեշեմ ռոմ ՕԱ ,. 1օ Սուօմ 1Ղոշճնու գործով 201 թվականի հուլիսի 74-ի վճիռը, գանգատ թիվ 55721/07, 166-րդ կետ։

8 Տե՛ս Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի` Մճուճսն գոմ Օմճ5 7). 1ադեօջ գործով 2009 թվականի հուլիսի 74-ի վճիռը, գանգատ թիվ 16064/90, 148-րդ կետ:

14

արդյունավետ քննության պահանջները անհրաժեշտ էին դարձնում որոշակի միջամտություն հայցվորի անձնական ն ընտանեկան կյանքի նկատմամբ հարգանքի իրավունքի իրականացմանը»:

Որպեսզի քննությունը համարվի «արդյունավետ»՝ Եվրոպական կոնվենցիայի 2-րդ հոդվածի իմաստով, այն նախ ն առաջ պետք է լինի համարժեք: Սա, ի թիվս այլնի, ենթադրում է, որ իշխանությունները պարտավոր են ձեռնարկել բոլոր ողջամիտ քայլերը՝ դեպքի վերաբերյալ ապացույցներ ձեռք բերելու համար":

Այս հանգամանքներում Դատարանը գտնում է, որ պետական մարմինները պարտավոր են ապահովել պատշաճ հավասարակշոություն Օ Եվրոպական կոնվենցիայի 2-րդ հոդվածով նախատեսված արդյունավետ քննության պահանջների ն քննությանը մասնակցող անձանց անձնական ն ընտանեկան կյանքի նկատմամբ հարգանքի իրավունքի պաշտպանության միջն:

Դիմումատուների դեպքում քննության արդյունավետության պահանջները պետք է հնարավորինս բարձը աստիճանով համադրվեն նրանց անձնական ն ընտանեկան կյանքի նկատմամբ հարգանքի իրավունքի հետճ:

1.1. ՀՀ Սահմանադրության 81-րդ հոդվածի համաձայն` «Լ Հիմնական իրավունքների ն ազավաաթյունների վերաբերյալ . Սահմանադրությունում ամրագրված դրույթների մեկնաբանելիս հաշվի է առնվում Հայաարանի Հանրապետության վավերացրած՝ մարդու իրավունքների վերաբերյալ միջազգային պայմանագրերի հիման վրա գործող մարմինների պրակտիկան»:

ՀՀ Սահմանադրության 5-րդ հոդվածի համաձայն՝ «/..) 3. Հայասատանի Հանրապետության վավերացրած միջազգային պայմանագրերի ն օրենքների նորմերի միջն հակասության դեպքում կիրառվում են միջազգային պայմանագրերի նորմերը»:

Եվրոպական դատարանի կողմից մշակվել է «իրավաչափության թեստ», որը պահանջում է Եվրոպական կոնվենցիայի 8-րդ հոդվածով երաշխավորված 5 Տես Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի՝ Տ01ռ ճոմ Թջելժեռ յ. Քռլոոմ գործով 2018 թվականի սեպտեմբերի 20-ի վճիռր, գանգատ թիվ 31083/17, 19-րդ կետ։

» Տես Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի՝ /4դոզու Զո Տա ս. 1օ Սուամ Խոքճնու գործով 2016 թվականի մարտի 30-ի վճիռը, գանգատ թիվ 5878/08: 233-րդ կետ։

ո Տե՛ս Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի` 501մռ «ոմ Թյելքես չ. Քօլոոմ գործով 2018 թվականի սեպտեմբերի 20-ի վճիռը, գանգատ թիվ 31083/17, 121-րդ կետ:

5

իրավունքի նկատմամբ միջամտությունը թույլատրելի դիտարկելու համար մի շարք պայմանների միաժամանակյա առկայություն: Մասնավորապես, միջամտությունը թույլատրելի ն իրավաչափ համարելու համար այն պետք է՝ նախատեսված լինի օրենքով, հետապնդի իրավաչափ նպատակ ն անհրաժեշտ լինի

ժողովրդավարական հասարակությունում:

- «օրենք» հասկացությունն ըստ Եվրոպական դատարանի նախադեպային իրավունքի պետք է դիտարկել «բռվանդակային» ն ոչ թե «ձնական» իմաստով»,

- Եվրոպական կոնվենցիայի 8-րդ հոդվածի 2-րդ մասում թվարկված են այն իրավաչափ նպատակները, որոնք կարող են արդարացնել այդ հոդվածով պաշտպանված իրավունքներին միջամտությունը. միջամտություն կարող է լինել «փ շահ պետական անվտանգության, հասարակական կարգի կամ երկրի փերեսական բարեկեցության, ինչպես նան անկարգությունների կամ հանցագործությունների կանխման, առողջության կամ բարոյականության պաշտպանության կամ այլ անձանց իրավունքների ն ազատությունների պաշվպանության արարանկութ» Ընդ որում Եվրոպական դատարանը նկատել է, որ իր պրակտիկան բավականին սպառիչ է, երբ այն ստուգում է Եվրոպական կոնվենցիայի 8-ից 11-րդ հոդվածների 2- րդ մասերի իմաստով իրավաչափ նպատակի առկայությունը»,

-՝ տրպեսզի միջամտությունն Օ0անհրաժեշտ լինի ժողովրդավարական հասարակությունում, Եվրոպական կոնվենցիայի 8-րդ հոդվածով պաշտպանվող անձնական տվյալներին միջամտող ցանկացած միջոց պետք է բավարարի «սոցիալական հրատապ կարիք» պահանջին ն չպետք է անհամաչափ լինի հետապնդվող նպատակին: Ներպետական իշխանություններն են իրականացնում իրավիճակի նախնական գնահատումը, սակայն անհրաժեշտության պահանջի վերջնական գնահատումն իրականացնում է Եվրոպական դատարանը":

Թեն Եվրոպական դատարանը վերջին տասնամյակներում ավելի ու ավելի է կարնորում տուժողների իրավունքները քրեական դատավարության ռ Տես Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի՝ Տոօուն Ս115656:5 8.7... 1իօ Պ6մօոռոմճ գործով 2010 թվականի սեպտեմբերի 14-ի վճիռը, գանգատ թիվ 38224/03, 83-րդ կետ:

Ց Տես Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի` 5.4.Տ. ». 77ռոճշ գործով 2014 թվականի հուլիսի Լի վճիռր, զանգատ թիվ 43835/1, 114-րդ կետ:

Կ Տես Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի՝ Օ.օո ս. Տածմծո գործով 1988 թվականի մարտի 24-ի վճիոր, գանգատ թիվ 10465/83, 67-րդ կետ։

16

համատեքստում (հատկապես Եվրոպական կոնվենցիայի 2-րդ, 3-րդ, 6-րդ ն 8-րդ հոդվածների ներքո դրական պարտավոերությունների միջոցով), այդ իրավունքները նույնպես կարող են սահմանափակվել, երբ դա անհրաժեշտ է այլ օրինական նպատակների համար: Ընդ որում, տուժողի մասնավոր կյանքի նկատմամբ միջամտությունը՝ օբյեկտիվ պատճառներով առանց վերջինիս կամահայտնության դատական վերահսկողության ենթակա լինելու պահանջը ոչ թե համարվում է տուժողի իրավունքների սահմանափակում, այլ այն երաշխիք է, որպեսզի բացառվի կամայական միջամտությունը: Եթե տուժողի կողմից օգտագործված հեռախոսով իրականացվել են զանգեր, հաղորդագրություններ, որոնք կարող են կարնոր նշանակություն ունենալ հանցագործության բացահայտման համար, ապա այդպիսի տվյալների ձեռքբերումը ն վերլուծություն, կարող է համարվել Եվրոպական կոնվենցիայի 8րդ հոդվածով պաշտպանված իրավունքին օրինական միջամտություն:

Վճռաբեկ դատարանն առիթ ունեցել է անդրադառնալ մահացած տուժողի անձնական կյանքի գաղտնիության իրավունքին միջամտության հարցին, մասնավորապես, Վահե Բարսեղյանի գործով որոշմամբ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է, որ սուբյեկտի մահն ինքնին բացառում է այդ տվյալների նկատմամբ ենթադրյալ հանցագործության զոհից հասանելիության համաձայնություն ստանալու հնարավորությունը, որպիսի պայմաններում, հանցագործության բացահայտման հանրային շահով պայմանավորված, մահացած անձի անձնական տվյալների՝ այդ թվում նամակագրության գաղտնիության իրավունքը, կարող է սահմանափակվել բացառապես դատարանի որոշման հիման վրա՞։

12. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 6-րդ հոդվածի համաձայն՝ «/...)

62) փոխանցվող փվյալներ` ֆիքսված կամ բջջային հեռախոսային ցանցի դեպքում` բաժանորդի ն օգտագործողի մուտքային ն ելքային զանգերը,

(հաղորդագրությունները, հեռախոսային հաղորդակցություն, սկսելու ն ավարպտելու ժամանակը, հեռախոսային հաղորդակցությունը սկսելու պահին ն դրա ընթացքում հաղորդակցվողների գտնվելու վայրը ն նրանց տեղաշարժը պարզելու 5 Տես Վճռաբեկ դատարանի՝ Վահե Բարսեղյանի գործով 2023 թվականի դեկտեմբերի 1-ի թիվ ԼԴ/0018/08/21 որոշման 16.1-րդ կետը:

17

համար անհրաժեշվ: տվյալները, համացանցային հաղորդակցության, այդ թվում համացանցային հեռախոսային հողորգակքության ն համացանցի միջոցով վփտիւանցվող էլեկտրոնային հաղորդումների դեպքում համացանցային հեռախոսազանգերի մուրքային ն ելքային զանգերը, համացանցին միանալու ն համացանցից դուրա գալու վայրը, ժամանակը, տնողությունը, տեղաշարժը: համացանցային հասցեն, ներառյալ ինտերնե: պրուտկոլի (15) հասցեն պարզելու համար անհրաժեշվ վվյալները»:

ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 232-րդ հոդվածի համաձայն՝ «Լ Տեղեկավվության պահանջը քննիչի գրավոր դիմումն Լ վարույթի համար նշանակություն ունեցող հանգամանքների մասին տեղեկությունների տիրապետող պետական կամ տեղական ինքնակառավարման մարմիններին, իրավաբանական անձին կամ ցանկացած այլ կազմեւկերպությանը:

(-.)

3.1 Բացառապես դատարանի որոշմամի կարող են պահանջվել փոխանցվող վպյալները:

4 Հեղախոսային հաղորդակցությունն սկսելու պահին ն դրա ընթացքում հաղորդակցվողների գտնվելու վայրը ն նրանց տեղաշարժը պարզելու համար անհրաժեշտ վվյալները կարող են պահանջվել

1) այն ֆիզիկական անձի նկատմամի, որի վերաբերյալ առկա են ենթադրյալ հանցանք կատարելու մասին վկայող փաստեր.

2) մեղադրյալի նկատմամբ.

3) տուժողի կամ վկայի նկատմամի, եթե դա անհրաժեշտ է նրա ցուցմունքը ստուգելու համար:

41 ֆիքսված կամ բջջային հեռախոսային ցանցի դեպքում բաժանորդի ն օգտագործողի մոարքային ն ելքային զանգերը (հաղորդագրությունները), հեռախոսային հաղորդակցություն ակսելո ն ավարտելու ժամանակը, համացանցային հաղորդակցության, այդ թվում համացանցային հեռախոսային հաղորդակցության ն համացանցի միջոցով փոխանցվող էլեկրրոնային հաղորդումների դեպքում` համացանցային հեռախոսազանգերի մուփքային ն

18

ելքային զանգերը կարոլ են պահանջվե, եթե համապատասխան տվյալները վերաբերում են`

1) այն ֆիզիկական անձին, որի վերաբերյալ առկա են ենթադրյալ հանցանք կատարելու մասին վկայող փաստեր.

2) մեղադրյալին.

3) այն ֆիզիկական անձին, որի վերաբերյալ առկա է հիմնավոր

ենթադրություն այն մասին, որ մեղադիյալը պարբերաբար անմիջականորեն հաղորդակցվել է կամ ողջամվտրեն կարող է հաղորդակցվել նրա հեր.

4) այն իրավաբանական անձին, որի վերարերյալ առկա է հիմնավոր ենթադրություն այն մասին, որ դրա գործունեությունն ամբողջությամբ կամ վերաբերելի մասով կառավարվում, վերահակվում կամ որնէ կերպ փատրացի ուղղորդվում է այն մասի Էին կամ 2-րդ կեվտվ նշված անձի կողմից»:

Վերոգրյալից հետնում է, ռր տեղեկատվության պահանջի շրջանակներում փոխանցվող տվյալների առանձին տեսակների ստացման կառուցակարգերը տարբերվում ենն իրենց սուբյեկտային կազմով: Այսպես, Պեռախոսային հաղորդակցությունը սկսելու պահին ն դրա ընթացքում հաղորդակցվողների գտնվելու վայրի ն նրանց տեղաշարժի տվյալը կարող է պահանջվել այն ֆիզիկական անձի նկատմամբ, որի վերաբերյալ առկա են ենթադրյալ հանցանք կատարելու մասին վկայող փաստեր, մեղադրյալի նկատմամբ, տուժողի կամ վկայի նկատմամբ, եթե դա անհրաժեշտ է նրանց ցուցմունքները ստուգելու համար: Իսկ ֆիքսված կամ բջջային հեռախոսային ցանցի դեպքում բաժանորդի ն օգտագործողի մոարքային ն ելքային զանգերի (հաղորդագրությունները), հեռախոսային հաղորդակցություն, Օօ ակսելու ն ավարտելու ժամանակը: համացանցային հաղորդակցության, այդ թվում համացանցային հեռախոսային հաղորդակցության ն համացանցի միջոցով փոխանցվող էլեկտրոնային հաղորդումների դեպքում համացանցային հեռախոսազանգերի մուտքային ե ելքային զանգերի տվյալները կարող են պահանջվել, եթե այդ տվյալները վերաբերում են այն ֆիզիկական անձին, որի վերաբերյալ առկա են ենթադրյալ հանցանք կատարելու մասին վկայող փաստեր, մեղադրյալին, այն ֆիզիկական անձին, որի վերաբերյալ առկա է հիմնավոր ենթադրություն այն մասին, որ

19

մեղադրյալը պարբերաբար անմիջականորեն հաղորդակցվել է կամ ողջամտորեն կարող է հաղորդակցվել նրա հետ, այն իրավաբանական անձին, որի վերաբերյալ առկա է հիմնավոր ենթադրություն այն մասին, որ դրա գործունեությունն ամբողջությամբ կամ վերաբերելի մասով կառավարվում, վերահսկվում կամ որնէ կերպ փաստացի ուղղորդվում է նույն մասի 1-ին կամ 2-րդ կետով նշված անձի կողմից:

Հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ փոխանցվող տվյալները ստանալու համար ներպետական օրենսդրությունը սահմանում է որոշակի սուբյեկտային կազմ, Եվրոպական կոնվենցիայի 2-րդ հոդվածի դրական պարտավորությունների լույսի ներքո այն պետք է մեկնաբանվի հանցագործությունների բացահայտման շահի ն մարդու իրավունքների պաշտպանության միջն հավասարակշռություն գտնելու համատեքստում: Սույն դեպքում հանցագործության բացահայտման հանրային շահը համընկնում է մահացած տուժողի մերձավոր ազգականների՝ դեպքի աաա ւո պարզելու մասնավոր շահի

հետ: Ուստի, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 232-րդ հոդվածի տարբեր մասերում տեղ գտած՝ «տուժողի նկատմամի, եթե դա անհրաժեշտ է նրա ցուցմունքը արուգելու համար» ն «այն ֆիզիկական անձին, որի վերաբերյալ առկա է հիմնավոր ենթադրություն այն մասին, որ մեղադրյալի պարբերաբար անմիջականորեն հաղորդակցվել է նրա հար» իրավաչափության պայմանները, մահացած տուժողի իրավունքների պաշտպանության ն հանցագործության բացահայտման շահով պայմանավորված, իրավակիրառ պրակտիկայում պետք է մեկնաբանվեն փոխանցվող տվյալները տրամադրելու օգտին: Նման դատողությունը պայմանավորված, է նան այն հանգամանքով, որ սուբյեկտի (տուժողի) մահն ինքնին բացառում է ենթադրյալ հանցագործության զոհից այդ տվյալների նկատմամբ հասանելիության համաձայնություն ստանալու հնարավորությունը:

Միջամտության անհրաժեշտության ն համաչափության տեսանկյունից այն ապացուցողական գործողությունները, որոնք ինտենսիվ միջամտություն են իրականացնում անհատի, տվյալ դեպքում, տուժողի անձնական կյանքին, պետք է կիրառվեն միայն այն դեպքում, երբ դրանք բացարձակապես անհրաժեշտ են

20

հանցագործությունը բացահայտելու ն ապացույցներ ձեռք բերելու համար, ն որ այլ, պակաս միջամտող միջոցներն անարդյունավետ են:

Որպես կանոն, նմանատիպ միջոցների կիրառումը պահանջում է դատական վերահսկողություն, որը գնահատում է միջամտության անհրաժեշտությունն ու համաչափությունը: Նույնիսկ դատական վերահսկողության արդյունքում միջամտող ապացուցողական գործողությունը կատարելու թույլտվության դեպքում, միջամտության ծավալը պետք է խիստ սահմանափակ լինի՝ հիմնվելով կոնկրետ հանցագործության բացահայտման նպատակների վրա:

13. Սույն վարույթի նյութերի ուսումնասիրությունից երնում է, որ.

- նախաքննության մարմինը միջնորդություն է ներկայացրել Առաջին ատյանի դատարան` աաա ց օգտագործված մարը

հեռախոսահամարի՝ ելքային ն մուտքային զանգերը (այդ թվում` զրոյական), հեռախոսային հաղորդակցությունը սկսելու ն ավարտելու ժամանակն ու հեռախոսային հաղորդակցությունը սկսելու պահին ն դրա ընթացքում հաղորդակցվողների գտնվելու վայրը ն նրանց տեղաշարժը պարզելու համար անհրաժեշտ տվյալների պահանջի թույլտվություն ստանալու մասին:

- Առաջին ատյանի դատարանը նախաքննության մարմնի միջնորդությունը մերժել է այն պատճառաբանությամբ, որ սույն դեպքում առկա չեն փոխանցվող տվյալներ պարունակող տեղեկատվության պահանջի համար օրենսդրի կողմից սահմանված իրավաչափության պայմանները:

Մասնավորապես, Խա յալ առկա չեն

ենթադրյալ հանցանք կատարելու մասին վկայող փաստեր, վերջինս չունի մեղադրյալի դատավարական կարգավիճակ, առկա չէ հիմնավոր ենթադրություն այն մասին, որ «մեղադրյալը» պարբերաբար անմիջականորեն հաղորդակցվել է կամ ողջամտորեն կարող է հաղորդակցվել նրա հետ, քանի որ ըստ միջնորդության ն դրան կից նյութերի՝ թիվ մարն: ուս վարույթով որնէ մեկի նկատմամբ հանրային քրեական հետապնդում հարուցված չէ, ինչպես նան «տուժող» 6 Տե՛ս սույն որոշման 7-րդ կետը: '

21

ԱԱ Ո երբնէ չի հարցաքննվել, ուստի ն առկա չէ «նրա ցուցմունքը» ստուգելու անհրաժեշտություն:

- Վերաքննիչ դատարանն անփոփոխ է թողել Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2024 թվականի դեկտեմբերի 4-ի որոշումը՝ համաձայնելով այն դիրքորոշման հետ, որ առկա չեն փոխանցվող տվյալներ պարունակող տեղեկատվության պահանջի համար օրենսդրի կողմից սահմանված իրավաչափության պայմանները": '

14. Նախորդ կետում մեջբերված փաստական հանգամանքները զնահատելով սույն որոշման 11-12-րդ կետերում վկայակոչված իրավադրույթների ն շարադրված իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո՝ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ մահացած տուժողի իրավունքների պաշտպանության համար երաշխիքներ նախատեսելու պահանջով պայմանավորված՝ մասնավոր կյանքի գաղտնիության իրավունքի ն հանցագործության բացահայտման հանրային շահի միջն արդարացի հավասարակշռումից բխում է, որ միջամտող քրեադատավարական գործիքակազմը նպատակային գործադրվում է ոչ թե տուժողի իրավունքները սահմանափակելու, այլ որպես հանցագործության բացահայտման վերջին միջոց` վարույթի համար նշանակություն ունեցող հանգամանքները պարզելու համար:

Այլ կերպ, հանցագործությունների բացահայտման շահն ինքնին օրինական նպատակ է միջամտությոնն արդարացնելու համար, սակայն այն պետք է գնահատվի կոնկրետ գործով ն լինի վերջին միջոց, այսինքն, իրավունքները սահմանափակող լիազորությունը պետք է կիրառվի միայն այն դեպքում, երբ դա խիստ անհրաժեշտ է ն չկան այլընտրանքային, ավելի մեղմ լուծումներ: Հակառակ դեպքում հանցագործությունների բացահայտման շահը, օրինական ն կարնոր նպատակ լինելով, չի կարող արդարացնել անհատի իրավունքների անհամաչափ կամ չափազանցված սահմանափակումները

15. Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ մահացած տուժողի վերաբերյալ փոխանցվող տվյալը ստանալու ընթացակարգը համահունչ չէ Եվրոպական կոնվենցիայի 8-րդ ն 2-րդ հոդվածներով նախատեսված չափանիշներին ն չի 5 Տե'ս սույն որոշման 8-րդ կետը:

5 Տե՛ս սույն որոշման 9-րդ կետը:

22

ապահովում հանրային ն մասնավոր շահերի (մահացած տուժողի շահերի) հավասարակշռված պաշտպանությունը:

Մինչդեռ, ստորադաս դատարանները նման իրավիճակում ապացուցողական գործողության կատարման թույլտվությունը մերժել ես` հիմքում դնելով քննիչի տեղեկատվության պահանջի իրավաչափության պայմանը պահպանված չլինելու հանգամանքը, որպիսի մոտեցումը իրավաչափ չէ ու չի ապահովում վարույթի ընթացքում հանրային ն մասնավոր շահերի հավասարակշռված

պաշտպանությունը:

16. Ամփոփելով վերոգրյալը՝ Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ ստորադաս դատարանների հետնությունն առ այն, որ առկա չեն փոխանցվող տվյալներ պարունակող տեղեկատվության պահանջի համար օրենսդրի կողմից սահմանված իրավաչափության պայմանները, հիմնավոր չէ:

17. Այսպիսով, Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ սույն գործով Առաջին ատյանի դատարանը՝ դատական ակտ կայացնելիս, իսկ Վերաքննիչ դատարանը՝ Առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտն անփոփոխ թողնելով, թույլ են տվել դատական սխալ՝ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 232-րդ հոդվածի խախտում, որն իր բնույթով էական է, քանի որ հանգեցրել է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 15-րդ հոդվածով նախատեսված` հանրայնության սկզբունքի խախտման, ինչն ազդել է վարույթի ելքի վրա, ինչը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 362-րդ հոդվածի համաձայն՝ հիմք է ստորադաս դատարանների դատական ակտերը բեկանելու ն վարույթն Առաջին ատյանի դատարան՝ նոր քննության փոխանցելու համար»:

Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ նոր քննության ընթացքում Առաջին ատյանի դատարանը նախաքննության մարմնի միջնորդության կապակցությամբ պետք է հանգի համապատասխան հետնության:

Ելնելով վերոգրյալից ն ղեկավարվելով Հայաստանի Հանրապետության Սահմանադրության 162-րդ, 163-րդ, 17-րդ հոդվածներով ն «Հայաստանի Հանրապետության քրեական դատավարու