Առուշանյան — ՍԴ/0043/01/21

ՀԱՆ 4425

/7 ՅՈՑ ՍԴ/0043/01/21

Ն ՈԽՆՀ Է

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ

ՎՃՌԱԲԵԿ ԴԱՏԱՐԱՆ

ՈՐՈՇՈՒՄ

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ

Սյունիքի մարզի առաջին ատյանի

ընդհանուր իրավասության դատարան

նախագահող դատավոր՝ Գ.Գասպարյան

Հայաստանի Հանրապետության

վերաքննիչ քրեական դատարան

նախագահող դատավոր՝ Ա.Բեկթաշյան

2024 թվականի նոյեմբերի 28-ին քաղաք Երնանում

ՀՀ վճռաբեկ դատարանի հակակոռուպցիոն պալատի կոռուպցիոն

հանցագործությունների քննության դատական կազմը (այսուհետ նան՝ Վճռաբեկ դատարան),

նախագահությամբ՝ Ե.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆԻ

մասնակցությամբ դատավորներ՝ Ա.ԿՐԿՅԱՇԱՐՅԱՆԻ

ՌՈ.ՄԽԻԹԱՐՅԱՆԻ

Ս.ՉԻՉՈՅԱՆԻ

Դ.ՎԵՔԻԼՅԱՆԻ

գրավոր ընթացակարգով քննության առնելով ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի (այսուհետ նան՝ Վերաքննիչ դատարան) 2021 թվականի դեկտեմբերի 15-ի որոշման դեմ

2

ամբաստանյալ Առուշ Գագիկի Առուշանյանի պաշտպան Դ.Կարապետյանի վճռաբեկ բողոքը,

ՊԱՐԶԵՑ

Գործի դատավարական նախապատմությունը.

1. 2019 թվականի մայիսի 27-ին ՀՀ ոստիկանության Գորիսի բաժնում հարուցվել է թիվ 32153719 քրեական գործը:

2020 թվականի դեկտեմբերի 28-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի հատկապես կարնոր գործերի քննության գլխավոր վարչութան ընդհանուր բնութի ն ընտրական հանցագործությունների քննության վարչության պետի տեղակալ Ա.Գեղամյանի որոշմամբ մեղադրյալ Առուշ Առուշանյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել 2.000.000 ՀՀ դրամի չափով գրավը, որը 2020 թվականի դեկտեմբերի 30-ին մեղադրյալ Ա. Առուշանյանի կողմից փոխանցվել է ՀՀ դատախազության դեպոզիտ հաշվեհամարին:

ՀՀ քննչական կոմիտեի հատկապես կարնոր գործերի քննության գլխավոր վարչության ընդհանուր բնույթի ն ընտրական հանցագործությունների քննության վարչության պետի տեղակալ Ա.Գեղամյանի որոշմամբ թիվ 32153719 քրեական գործից մաս է առանձնացվել ն նախաքննությունը շարունակվել է թիվ 69105821 համարով:

2. 2021 թվականի հունիսի 16-ին թիվ 69105821 քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Առուշ Գագիկի Առուշանյանի՝ 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի (այսուհետ նան՝ ՀՀ քրեական օրենսգիրք) 308-րդ հոդվածի 1-ին մասով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 188-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 291-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 322-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, ն մյուսների վերաբերյալ, մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Սյունիքի մարզի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարան (այսուհետ նան՝ Առաջին ատյանի դատարան), որին շնորհվել է թիվ ՍԴ/0043/01/21 համարը:

2021 թվականի հունիսի 30-ին թիվ 69107021 քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Հրայր Գնորգի Բաղդասարյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-308-րդ հոդվածի 1-ին մասով ' Շամաձայն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի անցումային դրույթները կարգավորող 483-րդ հոդվածի 8-րդ մասի՝ սույն բողոքը քննվում է մինչն 2022 թվականի հուլիսի 1-ը գործող կարգով:

Յ

ն ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-188-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով, մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Առաջին ատյանի դատարան, որին շնորհվել է թիվ ՍԴ/0054/01/21 համարը:

2021 թվականի հուլիսի 12ին Առաջին ատյանի դատարանի որոշմամբ թիվ ՍԴ/0054/01/21 քրեական գործը միացվել է թիվ ՍԴ/0043/01/21 քրեական գործին:

Յ. 2021 թվականի հունիսի 18-ին ՀՀ գլխավոր դատախազության ՀՀ ազգային անվտանգության ծառայությունում մինչդատական վարույթի օրինականության նկատմամբ հսկողության վարչությունում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 154.2-րդ հոդվածի 1-ին մասով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 154.2-րդ հոդվածի 4-րդ մասի Լին ն 2-րդ կետերով հարուցվել է թիվ 61206621 քրեական գործը:

3.Լ Երեան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2021 թվականի հուլիսի 16-ի որոշմամբ նախաքննության մարմնի միջնորդությունը բավարարվել է, ն թիվ 61206621 քրեական գործով մեղադրյալ Ա.Առուշանյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել կալանավորումը՝ երկու ամիս ժամկետով:

4. 2021 թվականի օգոստոսի 23-ին թիվ 61206621 քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Ա.Առուշանյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 35-154.2-րդ հոդվածի 4-րդ մասի 2-րդ կետով ն ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-154.2-րդ հոդվածի 4-րդ մասի 2-րդ կետով, ն մյուսների վերաբերյալ, մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Առաջին ատյանի դատարան, որին շնորհվել է թիվ ՄԴԼ/0056/01/21 համարը:

Առաջին ատյանի դատարանի 2021 թվականի սեպտեմբերի 10-ի որոշմամբ մեղադրյալ ԱՍռուշանյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրած կալանավորումը թողնվել է անփոփոխ:

Առաջին ատյանի դատարանի 2021 թվականի հոկտեմբերի 8-ի որոշմամբ թիվ ՍԴԼ/0056/01/21 քրեական գործը միացվել է թիվ ՍԴ/0043/01/21 քրեական գործին, ն դատաքննությունը շարունակվել է 2 ՍԴ/0043/01/21 քրեական գործի համարով՝ դատավոր Գ.Գասպարյանի նախագահությամբ:

5. 2021 թվականի նոյեմբերի 5-ին Առաջին ատյանի դատարանի որոշմամբ մեղադրող դատախազի միջնորդություն, բավարարվել է, ն ամբաստանյալ Ա.Առուշանյանի

4

նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը՝ 2.000.000 ՀՀ դրամ գումարի չափով գրավը, դարձվել է պետության եկամուտ:

6. Ամբաստանյալ Ա.Առուշանյանի պաշտպան Դ.Կարապետյանի վերաքննիչ բողոքի քննության արդյունքում Վերաքննիչ դատարանի 2021 թվականի դեկտեմբերի 15-ի որոշմամբ բողոքը մերժվել է, իսկ Առաջին ատյանի դատարանի 2021 թվականի նոյեմբերի 5-ի որոշումը՝ թողնվել անփոփոխ:

7. Վերաքննիչ դատարանի 2021 թվականի դեկտեմբերի 15ի որոշման դեմ ամբաստանյալ Ա.Առուշանյանի պաշտպան Դ.Կարապետյանը վճռաբեկ բողոք է բերել, որը Վճռաբեկ դատարանի քրեական պալատի 2022 թվականի ապրիլի 18-ի որոշմամբ ընդունվել է վարույթ:

2023 թվականի հուլիսի 14ին գործը բաշխվել (հանձնվել) է ՀՀ վճռաբեկ դատարանի հակակոռուպցիոն պալատի կոռուպցիոն հանցագործությունների քննության դատական կազմին:

7.. Վճռաբեկ դատարանի 2024 թվականի փետրվարի 29-ի որոշմամբ սահմանվել է վճռաբեկ բողոքի քննության գրավոր ընթացակարգ:

Վճոաբեկ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները ն պահանջը.

Վճռաբեկ բողոքը քննվում է հետնյալ հիմքերի սահմաններում` ներքոհիշյալ հիմնավորումներով.

8. Բողոքի հեղինակը գտել է, որ ստորադաս դատարանների որոշումները հիմնավոր չեն ն կայացվել են դատավարական իրավունքի էական խախտումներով, որոնք ազդել են գործի ելքի վրա:

Բողոքաբերը բարձրացվող հարցերում նշել է, թե արդյոք վիճարկվող դատական ակտերով չի խախտվել անձի անմեղության կանխավարկածը ն արդյոք գործը վարույթ ընդունած դատարանը՝ քրեական գործերի միացման դեպքում, անձի նկատմամբ երկու տարբեր /ազատությունից զրկելու հետ կապված ն չկապված/ խափանման միջոցներ կիրառված լինելու պայմաններում չպետք է կրկին, քննարկման առարկա դարձնի խափանման միջոցի հարցը:

5

9. Բողոքաբերը գտել է, որ գրավը քրեադատավարական իմաստով գոյություն ունի այնքան ժամանակ, քանի դեռ այդ դրամական միջոցը կամ արժեքը պահվում է համապատասխան դեպոզիտ հաշվում: Պետության եկամուտ դարձնելու հիմքն անձի կողմից 1998 թվականի հուլիսի 1-ին ընդունված ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի (այսուհետ նան՝ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգիրք) 135-րդ հոդվածի Լին մասով նախատեսված արարքի կատարումն է, իսկ գույքի սեփականատիրոջը վերադարձնելու պայմաններն են՝ երբ չի ապացուցվել|Ս ր հիշյալ հոդվածով նախատեսված արարքներ կատարելու հանգամանքը կամ փոփոխվել (վերացվել) է տվյալ խափանման միջոցը: Այսինքն, երկու դեպքում էլ՝ թե' պետության եկամուտ դարձնելու, թե' սեփականատիրոջը վերադարձնելու հարցի քննարկման ժամանակ, գրավը քրեադատավարական իմաստով պետք է փաստացի գոյություն ունենա, հակառակ իրավիճակը հանգեցնելու է գույքի սեփականատիրոջ սահմանադրորեն պաշտպանվող իրավունքների անվերականգնելի խախտման՝ հաշվի առնելով պետության եկամուտ դարձված գույքի վերադարձման իրավական մեխանիզմի բացակայությունը: Մասնավորապես, եթե գրավը դարձվել է պետության եկամուտ, ապա որպես այդպիսին այն այլնս գոյություն ունենալ չի կարող, ուստի այդ պայմաններում ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 143-րդ հոդվածի 9-րդ մասով նախատեսված իրավակարգավորումը դառնում է ոչ կիրառելի՝ իր բացասական հետնանքներով, իսկ օրենսդիրը, ակնհայտ է, որ այդ նորմը սահմանելով՝ նման նպատակ ունենալ չէր կարող, ուստի ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 143- րդ հոդվածի 9-րդ մասով նախատեսված իրավանորմի կիրառման անհնարինության բացառման անհրաժեշտությամբ պայմանավորված հիշյալ նորմով սահմանված հանգամանի ապացուցման կամ հերքման հարցը քննարկելիս գրավը՝ որպես քրեադատավարական հասկացություն ն նյութական արժեք, պետք է գոյություն ունենա ն գտնվի համապատասխան դեպոզիտ հաշվում:

10 Անդրադառնալով Ա.Առուշանյանի անմեղության կանխավարկածին՝ բողոքաբերը գտել է, որ դատարանի խնդիրն է հաստատել կամ բացառել| ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 135-րդ հոդվածի Լին մասով նախատեսված արարքներ կատարված լինելու հանգամանքը, իսկ նման` մասնավորապես նոր հանցավոր արարքի

6

ենթադրաբար կատարման հիմքի մասին եզրահանգման կարող է գալ միայն գործն ըստ էության լուծող դատական ակտ կայացնելիս խորհրդակցական սենյակում ն այդ ժամանակ էլ կարող է անդրադառնալ գրավը պետության եկամուտ դարձնելու հարցին:

Բողոքի հեղինակը նշել է նան, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 135-րդ հոդվածի 1Լին մասով նախատեսված արարքներ կատարված լինելու հանգամանքի ապացուցման անհրաժեշտություն սահմանող ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 143-րդ հոդվածի 9-րդ մասի մեկնաբանությունից երնում է, որ օրենսդիրը երկու դեպքում էլ օգտագործել է «ապացուցում» հասկացությունը, որի ընթացակարգն օրենքով նախատեսված է: Հիշյալ իրավակարգավորումներից հետնում է, որ անձի կողմից հանցավոր արարքի կատարումը երկու դեպքում էլ պետք է ապացուցվի օրենքով նախատեսված կարգով՝ համակցության մեջ դրանք գնահատելու եղանակով՝ քրեադատավարական համապատասխան փուլում, իսկ անձի մեղավորությանը գնահատական տալու փուլը դատարանի համար խորհրդակցական սենյակում գտնվելուն դատական ակտ հրապարակելու ժամանակն է:

1. Վերոգրյալից ելնելով բողոքաբերը խնդրել է բեկանել Առաջին ատյանի դատարանի 2021 թվականի նոյեմբերի 5-ի որոշումը ն այն անփոփոխ թողնելու մասին Վերաքննիչ քրեական դատարանի 2021 թվականի դեկտեմբերի 15-ի որոշումը:

Վճռաբեկ բողոքի քննության համար էական նշանակություն ունեցող փաստական հանգամանքները.

12. Առուշ Գագիկի Առուշանյանին 2021 թվականի մայիսի 25-ին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 308-րդ հոդվածի 1-ին մասով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 188-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1ի կետով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 291-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 322-րդ հոդվածի 2-րդ մասով ն ՀՀ քրեական օրենսգրքի 113-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ ն 6-րդ կետերով, իսկ 2021 թվականի օգոստոսի 9-ին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 35-1542-րդ հոդվածի 4րդ մասի 2-րդ կետով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-154.2-րդ հոդվածի 4-րդ մասի 2-րդ կետով մեղադրանքներ են առաջադրվել այն բանի համար, որ. «Նայ նպատակ ունենալով Հայաստեունի Հանրապետության Սյունիքի մարզի Գորիս

7

համայնքի Վերիշե բնակավայրի վարչայան տարածքում ` զբաղվել հանքարդյունաբերությամի ն հանքանյութի վերամշակմամբ, այսինքն` դրսնորելով շահույթ արանալու շահագրգովածություն, «Հայաարանի Հանրապետության Սյունիքի մարզի Վերիշենի գյուղական համայնքի վարչական սահմանների նկարագիրը հաստատելու ն Վերիշենի գյուղական համայնքի վարչական սահմաններում, գտնվող՝ պետական սեփականություն հանդիսացող հողամասերն անհատույց սեփականություն իրավունքով համայնքին փոխանցելու մասին» ՀՀ կառավարության 09.03.2006թ. 76.375-Ն որոշման հիման վրա Վերիշեն բնակավայրի վարչական տարածքում գտնվող 09-096- 0244-0022 կադաստրային ծածկագրով 0,555 հա գյուղատնտեսական նշանակության հողամասի նկատմամրբ 23.04.2019 թվականին նախ գրանցել է Գորիս համայնքի սեփականության իրավունքը, այնուհետն՝ Գորիս համայնքի ավագանու 02.05.2019 թվականի 76 30-ԼԱ որոշմեւմը այն դրել է աճուրդի:

() Այնուռերն առանց հողի նպատակային նշանակության փոփոխության ինչպես վերը նշված հողափարածքում, այնպես էլ դրա սահմաններից դուրս՝ տարրեր քաղաքացիների սխփականությաան խրավուքով պատկանող հողամասերում իրականացվել են հողաշինարարական ն հողօգտագործման աշխատանքներ, իսկ Առուշ Առուշանյանը, «Տեղական ինքնակառավարման մասին» ՀՀ օրենքի 43-րդ հոդվածի Լին մասի 4-րդ ն 5րդ կարերի համաձայն ունենալով համայնքի վարչական սահմաններում, գտնվող հողերի նպատակային օգվագործման, հողօգտագործողների կողմից հողային օրենսդրության պահանջների պահպանման նկատմամբ վերահակողություն իրականացնելու, ապօրինի հողօգտագործումը կանխարգելելու, կասեցնելու ն վերացնելու սեփական լիազորություններ, կրելով ՀՀ հողային օրենսգրքի 43-րդ հոդվածի Լին մասով սահմանված՝ հողօգտագործողների կողմից հողային օրենսդրության պահանջների կատարման, հողամասերն րատ նպատակային ն գործառնական նշանալկությաւմը օգտագործելու, հողօգտագործման սահմանների ն սահմանանիշերի պահպանման, հողերի պահպանմանն ուղղված միջոցառումների, հողերի խախրման հետ կապված աշխատանքներ կատարելիս հողի բերրի շերտի հանման, պահպանման ն օգտագործման նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնելու, նույն հոդվածի 2-րդ մասով սահմանված՝

8

համայնքի վարչական սահմաններում ապօրինի հողօգտագործումը կանխարգելու, կասեցնելու ն վերացնելու, օրենքով սահմանված դեպքերում ու կարգով հողային օրենսդրության պահանջները խախտողների նկատմամբ վարչական տույժեր կիրաոկլու, խնեչպես նան խրավախախպտում թույլ կված անձան՝ օրենքով սահմանված պատասխանատվության ենթարկելու 6 վերաբերալ գ իրավատւ 6. մարմիններին հաղորդումներ ներկայացնելու պարտականություններ, քաջատեղյակ լինելով այդպիսի աշխատանքների կատարման մասին ն ունենալով շահադիտական ու անձնական այլ շահագրգովաւծություն, այդ ուղղությամբ դիտավորությամը որնէ միջոց չի ձեռնարկել:

(-)

Բացի այդ, Առուշ Առուշանյանն, իր ընտանիքին պատկանող, սակայն իր կողմից փաստացի ղեկավարվող «Արատալ» ՍՊ ընկերությունում (այսուհեվ`՝ ընկերություն) 2020 թվականի հունվար-փետրվար ամիսներին կատարված գույքագրմամբ արձանագրված 32,588,792 ՀՀ դրամի պակասորդի վերաբերյալ պարզաբանումներ ստանալու ն պատճառված վնասը հատուցելուն հարկադրելու նպատակով, իր 22ընաւնիքին պատկանող խանութների ցանցի հաշվապահ Հայկ Մնացականյանի միջոցով, 2020 թվականի փետրվարի 8-ին ընկերության՝ Գորիս-Ստեփանակերտ ավտոճանապարհի աջակողմյան հավվածում գտնվող «Շորին Ձոր» կոչվող տեղանքի պահեապ է կանչել այդ ընկերությանը պատկանող, Գորիս համայնքի Սյունիքի 14 հասցեում գործունեություն ծավալող շինանյութերի խանութի պատասխանատու վաճառող Գուրգեն Սամվելի Հովսեփյանին:

Նույն օրը` ժամի 19ից 2Լի սահմաններում, նշված պահեստի աշխատասենյակում Գուրգեն Հովսեփյանի հետ հանդիպման ընթացքում, երի վերջինս հերքել է իր կողմից յուրացում կատարելու հանգամանքը, Առու. Առուշանյանն իր՝ ՀՀ քրեական դափավարության օրենսգրքով (այասհեր՝ Օրենսգիրք) սահմանված իրական իրավունքներն իրացնելու, այն է՝ Օրենսգրքի 177178-րդ հոդվածներով սահմանված կարգով առերնույթ հանցագործության մասին քրեական գործ հարուցելու իրավասություն ունեցող մարմիններին հաղորդում ներկայացնելու պատճառված ենթադրյալ վնասի վերականգնման վերաբերյալ Օրենսգրքի 58-6Լրդ հոդվածներով սահմանված, ինչպես

9

նան այլ քրեադատավարական կամ. քաղաքացիադատավարաեւկան ընթացակարգերին դիմելու վտխարեն ն այդպիսի կարգի խախտմամբ, ինքնակամ իրականացրել է իր այդ իրական կամ ենթադրյալ իրավունքները, մասնավորապես՝ ֆիզիկական րոնություն գործադրելով՝ մարմնի տարբեր մասերին բազմաթիվ հարվածներ հասցնելով, ինչպես նան հետագայում ես այդպիսի րբոնություս գործադրելու սպառնալիքով, որպես պատճառված ենթադրյալ վնասի դիմաց փոխհատուցմաւն միջոց, Գուրգեն Հովսեփյանից պահանջել է իրեն հանձնել վերջինիս սեփականության իրավունքով պատկանող «Նիսսան Պայտփֆայնդեր» մակնիշի «01109099» համարանիշի ավտոմեքենան, ինչպես նան բանկում գրավադնել կնոջ հարազատներին պատկանող բնակարանը ն արացած վարկային միջոցները փրամադրել իրեն:

(-) Բացի այդ, Առուշ Առուշանյանը 2020 թվականի օգոսվատաի 28-ին իր ընկերների՝ Էրիկ Արթուրի Աղաջանյանի ն Հարութ Սամվելի Լալազարյանի հետ խմրի կազմում, խուլիգանական գդրդումնկնտվ Արթուր Վահրամի Գյուրջյանի առողջությանը դիտավորությամբ պատճառել է կյանքի համար ոչ վտանգավոր մարմնական վնասվածքներ:

(-) Ինչպես նան 2021 թվականի հունիսի 20-ին Հայաստանի Հանրապեղտությունում կայացած Ազգային ժողովի արտահերթ ընտրությունների նախընտրական քարոզարշավի ընթացքում ուղղակի դիտավորությամի նախապատրաստել է ծանր հանցագործություն՝ ընտրություններին մասնակցելու ն «Հայաարան» դաշինքի օգտին կողմ քվեարկելու համար երկու կամ ավելի ընտրողի կաշառք վալը, սակայն նրա կամքից անկախ հանգամանքներով հանցագործությունն ավարտին չի հասցվել:

Բացի այդ, Առուշ Առուշանյանը, սոցիալապես անապահով վիճակում գտնվելու փաստով պայմանավորված կախվածության մեջ գտնվելն օգտագործելով, Գորիս համայնքի Քարահունջ բնակավայրի վարչական ղեկավար Լուսինե Ավերյանի միջոցով կազմակերպել է նույն բնակավայրի երկու ն ավելի ընտրողի 2021 թվականի հունիսի 20-ին կայանալիք ՀՀ Ազգային ժողովի արվահերթ ընտրություններին մասնակցելուն ն «Հայաստաւն» դաշինքի օգտին կողմ քվնարկելուն հարկադրելը:

10

Այսպես.ՀՀ նախագահի 2021 թվականի մայիսի 1-ի թիվ ՆՀ-99-Ն հրամանագրով ՀՀ-ում 2021 թվականի հունիսի 20-ին նշանակվել են Ազգային ժողովի արտահերթ ընտրություններ: Նշված ընտրություններին մասնակցելու համար, խի թիվս այլ լուսակցությունների ու դաշինքների, առաջադրվել է նան «Հայաստան» դաշինքը, որի ընտրեւկաւն ցուցակի 32-րդ համարը զբաղեցրել է Առուշ Գագիկի Առուշանյանը:

«Հայաարան» դաշինքի օգտին Սյունիքի մարզի Գորիս համայնքի ընտրողներից առավելագույն քվեներ ապահովելու ն ընտրություններոմ ցանկալի արդյունք արձանագրելու անձնական ն խմրային շահերից ելնելով, նույն համայնքի ղեկավար Առուշ Առուշանյանը մտադրվել է քվեի դիմաց ընտրողներին փալ կաշաոք` ընտրություններին նրանց մասնակցությունը ն «Հայաստան» դաշինքի օգտին կողմ քվեարկելն ապահովելու համար:

Իր հանցավոր նպատակի իրականացման համար 2021 թվականի հունիսին՝ ընտրություններից մի քանի օր առաջ, Առուշ Առուշանյանը Գորիս համայնքի Քարահունջ բնակավայրի վարչական ղեկավար Լուսինե Ավետյանի աշխավաւսենյակում հանդիպել է վերջինիս ն առաջարկել ընտրություններից հեվտ դրամական օգնություն տրամադրել այն հնտրողներին, ովքեր կիտարանան րնտրել «Հայաստան» դաշինքին` այդ կերպ՝ հանցավոր նպատակի իրագործումը հեշտացնելու համար պայմաններ արեղծելու Խլանակով ուղղակի դիտավորությամբ նախապատրաստելով ծանր հանցագործություն՝ երկու կամ ավելի ընտրողի կաշառք տալը:

Նկարագրված հանցագործություն, սակայն, ավարտին չի հասցվել Առուշ Առուշանյանի կամքից անկախ հանգամանքներով, քանի որ Լուսինն Ավարյանը հրաժարվել է հանդիպել ընտրողներին ն «Հայատրան» դաշինքի օգտին քվեարկելու դիմաց նրանց առաջարկել դրամեւկան օգնության տեսքով կաշառք:

Բացի այդ, 2021 թվականի ապրիլի 28-ին Առուշ Առուշանյանի պահանջով Լուսինե Ավետյանը կազմակերպել է նրա հանդիպումը Քարահունջ բնակավայրի մի շարք բնակիչների, այդ թվում Սաթիկ Սինանյանի, Նարինե Արզումանյանի, Լիանա Մկրտչյանի, Ալինա Օհանջանյան, ե Նաիրա Սարգսյանի հեվ, ովքեր Առուշ Առուշանյանից տարբեր խնդիրների լուծման համար դրամական աջակցություն են

11

խնդրել: Այնուհերն Գորիս համայնքի ղեկավարի տեղակալի 2021 թվականի մայիսի 5-ի թիվ 265Ա որոշման հիման վրա Սաթիկ Սինանյանի որդուն` Հարութ Սինանյանին, Նարինե Արզումանյանին, Ալինա Օհանջանյանին ն Նաիրա Սարգսյանին բանկային փոխանցման միջոցով փրամադրվել է 100.000-ական ՀՀ դրամ, իսկ Լիանա Մկրփչյանին՝ 220.000 ՀՀ դրամ:

Հեփագայում՝ նախընտրական քարոզարշավի ընթացքում, Սյունիքի մարզի Գորիս համայնքի ղեկավար Առուշ Առուշանյանը, «Հայաստան» դաշինքի օգտին Սյունիքի մարզի Գորիս համայնքի ընտրողներից առավելագուն օքվենեն ապահովելու ն ընտրություններում ցանկալի արդյունք արձանագրելու անձնական ն խմբային շահերից ելնելով, կազմակերպել է սռցիալապես անապահով վիճակում գտնվելու փաստով պայմանավորված կախվածության մեջ գտնվող երկու ն ավելի ընտրողներին ընտրությանը մասնակցելուն ն «Հայաարան» դաշինքի օգտին կողմ քվեարկելուն հարկադրելը, այն է` իրենից ծառայողական կախվածության մեջ գտնվող Գորիս համայնքի «Քարահունջ բնակավայրի վարչական ղեկավար Լուսինն Ավերյանին հանձնարարել Լ արանձնել «Հայաստան» դաշինքի՝ Քարահունջ ։9րնակավայրի նախրեվրական շտաբի ղեկավարման աշխատանքները ն րոլոր ոեսուրսները, այդ թվում՝ մինչ այդ պահր Գորիսի համայնքապերարանից արդեն իսկ դրամական օգնություն ստացածներին մեկտեղել, որ նրանք մասնակցեն ընտրություններին ն ընտրեն «Հայասվաւն» դաշինքին:

Առուշ Առուշանյանի կազմակերպմամբ Քարահունջ բնակավայրի վարչական ղեկավար Լուսինն Ավետյանն իր հերթին 2021 թվականի հունիսի 7-ին հաջորդող փարբեր օրերի ընթացքում անձամբ հանդիպումների ն հեռախոսազանգերի ժամանակ, օգտագործելով «Քարահունջ բնակավայրի բնակիչներ Սաթիկ Սինանյանի, Նարինե Արզումանյանի, Ալինա Օհանջանյանի, Լիանա Մկրտչյանի, Նաիրա, Սարգսյանի ն Մհեր Բաղդասարյանի խոցելի՝ առցիալապես անապահով վիճակում գտնվելու փաստով պայմանավորված կախվածության մեջ գվնվելու հանգամանքը, հարկադրել է նրանց մասնակցել 2021 թվականի հունիսի 20-ի ընտրություններին ն կողմ քվեարկել իր մատնանշած՝ «Հայաստան» դաշինքի օգտին:

12

Արդյունքում, Առուշ Առուշանյանի կազմակերպմամբ Լուսինն Ավետյանի հիշյալ

գործողություններով խաթարվել է Հայաարանի Հանրապետության Սահմանադրությամբ

ն ՀՀ ընտրական օրենսգրքով երաշխավորված` Հայաստանի Հանրապետության

քաղաքացու ընտրական իրավունքի իրականացման` ազատության ն կամավորության սկզբունքի Լությունը:»7:

13-Նախաքննության մարմնի՝ թիվ 32153719 քրեական գործով խափանման միջոց ընտրելու մասին 2020 թվականի դեկտեմբերի 28-ի որոշման համաձայն` «/..) Տվյալ դեպքում, թեն վարույթն իրականացնող մարմնի գնահատմամի խափանման միջոցներից միայն կալանավորումը կարող էր ապահովել մեղադրյալ ԱԱոռուշանյանի պատշաճ վարքագիծը, սակայն հաշվի առնելով, որ դատարանի կողմից մերժվել է նշված խափանման միջոցը կիրառելու միջնորդությունը, վարույթն իրականացնող մարմինը գտնում է, որ մինչն վերաքննության կարգով դավփարանի կայացրած որոշման բողոքարկումը ն քննարկումը, խափանման միջոցներից հաջորդը, որոշակի առումով կարող է չեզոքացնել մեղադրյալի ոչ պատշաճ վարքագիծը կարող է լինել գրավ (-)»::

14. Առաջին ատյանի դատարանի՝ խափանման միջոց գրավը պետության եկամուտ դարձնելու վերաբերյալ միջնորդությունը քննարկելու մասին 2021 թվականի նոյեմբերի 5-ի որոշման համաձայն՝(...) Դաւրարանը ուսումնասիրելով սույն քրեական գործի նյութերը՝ արձանագրում է, որ ամրաարանյալ Առուշ Գագիկի Առուշանյանին մեղսագվում է նան ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-154.2 հոդվածի 4-րդ մասի 2-րդ կետով ն ՀՀ քրեական օրենսգրքի 3538-1542 հոդվածի 4րդ մասի 2րդ կետով նախատեսված ենթեւդրյալ հանցանքների կատարումը: Ըստ մեղադրանքի ձնակերպման՝ ամբաստանյալը մեղսագրվող արարքները կատարել է իր նկատմամբ գրավը որպես խափանման միջոց ընտրելուց հետո:

Դատարանը ամբատրանյալի նկատմամբ կիրառված կալանավորման որպես խափանման միջոցի հիմնավորվածության վերաբերյալ հարցի քննության ընթացքում: գտել է, որ շարունակում է առկա լինել հիմնավոր կասկածն առ այն, որ Առուշ Առուշանյանը առնչություն ունն խրեն մեղսագրվող վերր նշված արարքներին: 2 Տե'սնյութեր, հատոր 5, թերթեր 89-96, հատոր 9, թերթեր 7.9: 3Տե՛ս նյութեր, հատոր 7, թերթեր 57-64:

13

ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 134-րդ հոդվածի Լին մասի համաձայն՝ խափանման միջոցները հարկադրանքի միջոցներ են, որոնք կիրառվում են կասկածյալի կամ մեղադրյալի նկատմամբ՝ քրեական գործով վարույթի ընթացքում նրանց ոչ պատշաճ վարքագիծը կանխելու ն դավփավճոխ կատարումն ապահովելու նպավտակով:

Խափանման միջոցները վարույթի ընթացքում կասկածյալների, մեղադրյալների կամ. ամբաստանյալների նկատմամի կիրառվող հարկադրանքի տեսակներ են, որոնց կիրառումը թույլատրելի է միայն այն դեպքում, երբ առկա է հիմնավոր կասկած առ այն, որ վերջիններս առերնույթ առնչություն ունեն մեղսագրվող արարքների կատարմանը:

Դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 143-րդ հոդվածի 8-րդ մասով սահմանված կարգով որպես խափանման միջոց կիրաւոված գրավի առարկան պետության եկամուտ դարձնելու հարցի քննարկման համար ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 135-րդ հոդվածի Լին մասով նախատեսված արարքներից որեէ մեկր ամիաատանյալի կողմից կատարված լինելու փաարի հաստատման համար նես պահանջվում է նշված գործողություններին ամբաարանյալի առերնույթ առնչությունը, հավաստող «հիմնավոր կասկածի» չափանիշին համապատասխանող փաստական տվյալների ամբողջություն:

Ինչպես նախաքննության, այնպես էլ դատական քննության փուլում քննության առնելով այն հարցը, թն այս կամ այն խափանմաեւն միջոցներից, որը կարող է ապահովել մեղադրյալի պափշաճ վարքագիծը` իրավասու մարմինները ելնում են գործի կոնկրետ փաստական տվյալներից ն եթե դիցուք գործի նյութերում առկա լինեն փաատարական տվյալներ այն մասին, որոնք կարող են ողջամիտ կասկած հարուցել անձի նկապտմաեւմը ազավաւզիկման հետ չկապված խափանման միջոցներ կիրառված լինելու պայմաններում: վերջիններիս կողմից քրեական օրենքով նախատեսված նոր արարք կատարելու վերաբերյալ` խափանման միջոցի ավելի խիար տեսակի ընտրության հարցի քննության համար հիմնավոր կասկածից վեր ապացուցողական չափանիշին համապատասխանող ապացույցների կամ օրինական ուժի մեջ մտած մեղադրական դավաւվճոխ առկայությաւն անհրաժեշտություն չի պահանջվում:

14

Խափանման միջոցներից ամենախիսփր՝` կալանավորումը կիրառելու համար անգամ, արարքի հինավորվածության վերաբերյալ ապացույցների ավելի բարձր շեմ չի պահանջվում, իսկ իրավատւ Դատարաւնի կողմից հիմնավոր կասկածի առկայության փաստի հավաստումը չի հակասի անմեղություն կանխաւվարկածի ակզիունքին ն չի կարող դիտվել որպես Դատարանի կողմից անձի մեղավորության կանխորոշում կամ հայտնած կանխակալ դիրքորոշում: Վերոգրյալի հիման վրա Դավփարանը գտնում է, որ գրավի առարկան պետության եկամուտ դարձնելու հիմքերի վերաբերյալ նս չի կարող ներկայացվել «հիմնավոր կասկածից վեր» ` ապացուցողացան չափանիշին համապատասխանող փաատարական փտվյալների առկայության վերաբերյալ պահանջ: Ասվածը բխում է վերր մեջբերված քրեադատավարական նորմերի տփրամաբանությունից:

Դատարանը գտնում է, որ դավփավարության այս փուլում շարունակում է առկա լինել հիմնավոր կասկածն առ այն, որ Առուշ Առուշանյանն առնչություն ունի իրեն մեղսագրվող վերը նշված արարքներին, որոնք կատարվել են վերջինիս նկատմամբ մեկ այլ գործով որպես խափանման միջոց գրավի կիրառված լինելու պայմաններում, հետնաբար առկա է հիմնավոր կասկած առ այն, որ ամիբատրանյալը առերնույթ առնչություն ունի ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 155-րդ հոդվածի Լին մասի 3- իդ կելով նկարագրված արարքի կատարմանը: Այսինքն` վարույթի այս վոլում առկա է գրավը պեվպության եկամուվ դարձնելու հիմքը` ամբաստանյալի կողմից առերնույթ ՀՀ քրեական դատավարություն օրենսգրքի 135-րդ հոդվածի Լին մասով նկարագրված արարք կատարած լինելու հիմնավոր կասկածը:

Ելնելով վերոգրյալից՝ Դատարանը գտնում է, ոլչ 2020 թվականի դեկտեմբերի 30-ին մեղադրյալ Առուշ Առուշանյանի կողմից ՀՀ դավւախազությաւն դեպոզիվ: հաշվեհամարին փոխանցված իր նկատմամի որպես խափանման միջոց ընտրված գրավը` 2.000.000 ՀՀ դրաւմ գումարը պեվք է դարձնել պետության եկամում:»":

15. Վերաքննիչ դատարանի 2021 թվականի դեկտեմբերի 15-ի որոշման համաձայն՝ «(..) Վերաքննիչ դատարանը, Առաջին ատյանի դատարանի որոշման վերը նշված հիմնավորումները դիտարկելով վերոգրյալ իրավական նորմերի լույսի ներքո, գվնում է, «Տե՛ս նյութեր, հատոր 9, թերթ 102-110:

15

որ այդ հիմնավորումներն ամբողջությամբ բխում են դրանցից, որպիսի պայմեւններում այդ հիմնավորումներն ընդունելի են նան Վերաքննիչ դատարանի համար:

Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ Առուշ Առուշանյանն իր նկատմամի որպես խափանման միջոց գրավ ընտրված լինելու պայմաններում ենթադրաբար կատարել է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգիրքի 135-րդ հոդվածի Լին մասի 5-րդ կետով նախապտեսված գործողություններ, այն է` կատարել է քրեական օրենքով չթույլատրված նոր արարք, այլ կերպ` ոչ պափշաճ վարքագիծ դրսնորելու միջոցով խախտել է նրա նկապտմաեւմը որպես խափանման միջոց կիրառված գրավի պայմաններից մեկը, որը հիմք է հանդիսացել նրա նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց գրավը կալանավորմամբ վփատփոխելու համար: Տվյալ փաստարկով խափանման միջոց գրավի փոփոխումը, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 145-րդ հոդվածի րդ մասի գործողության ուժով, ենթադրում է նան գրավի գումարը որպես պետության եկամուտ ուղղելու անխուսափելի գործընթացի նախաձեռնում, որը կարող է իրականացվել բացառապես դատախազի միջնորդության հիման վրա (տվյալ դեպքում Առաջին ատյանի դատարուն նման միջնորդություն ներկայացվել է):

Ավելին, օրենադիրը ՀՀ քրնական դատավարության օրենսգրքի 143-րդ հոդվածի 9- րդ մասով նախատեսել է իրավական երաշխիք, համաձայն որի՝ գրավը վերադարձվում է գրավավոնին նան այն դեպքում, երը չի ապացուցվել նույն օրենսգրքի 155-րդ հոդվածի Լին մասով նախատեսված արարքներ կատարելու հանգամանքը, այլ կերպ՝ վարույթն իրականացնող մարմինները կարող են ն պարտավոր են խափանման միջոց գրավի պահպանման (վերացնելու կամ փոփոխելու) ն դրա գումարի վերադարձման հարցին անդրադառնալ վերջնական որոշումներ (ինչպես դատաւվճիո, այնպես էլ նախաքննության կամ անձի նկատմամը քրեական հետաւպնդման ավարտի մասին վկայող քրեական գործի վարույթը կարճելու ն/կամ քրեական հետապնդումը դադարեցնելու) կայացնելիս:

Վերը նշված վերլուծությունների արդյունքներով Վերաքննիչ դատարանը փաստում: է, որ «քրեական օրենքով չթույլատրված արարք» ն «հանցագործություն» կատարելու եզրույթները չեն նույնանում (չեն համինկնում), այլ կերպ՝ միայն օրինական ուժի մեջ մտած դատավճռով հանցագործություն կատարելու փատրի հատրապտումի գրավի

16

գումարր պետության եկամուր դարձնելու միակ իրավիճակը չէ, տվյալ գործընթացի նախաձեռնում, քրեական հետապնդման ենթարկվող անձ անմեղության կանխավարկածը չի խախտում: Գրավի գումարր պետության եկամուտ դարձնելու հարցին հնարավոր է անդրադառնալ ինչպե դատական քննության արդյունքներով (դատավճռով, այնպես էլ նախաքննության փալում, այդ թվում շարունակվող նախաքննության պայմաններում, երը դատավճոի առկայության մասին խոսք անգամ գնալ չի կարող:»`:

Վճոաբեկ դատարանի պատճառաբանությունները ն եգրահանգումը.

16. Սույն գործով Վճռաբեկ դատարանի առջն բարձրացված իրավական հարցը հետնյալն է. իրավաչափ է արդյոք գործի դատական քննության փուլում քրեական օրենքով չթույլատրված արարք կատարելու հիմքով գրավը պետության եկամուտ դարձնելու մասին ստորադաս դատարանների եզրահանգումը:

17. «Մարդու իրավունքների ն հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայի (այսուհետ նան՝ Եվրոպական կոնվենցիա) 6-րդ հոդվածի 2-րդ կետի համաձայն` «Յուրաքանչյուր ոք, ով մեղադրվում է քրեական հանցագործություն կատարելու մեջ, համարվում է անմեղ, քանի դեռ նրա մեղավորությունն ապացուցված չէ օրենքին համապատասխան»:

ՀՀ Սահմանադրության 66-րդ հոդվածի համաձայն` «Հանցագործության համար մեղադրվողը համարվում է անմեղ, քանի դեռ նրա մեղքն ապացուցված չէ օրենքով սահմանված կարգով դատարանի օրինական ուժի մեջ մրած դատավճռով»:

171. Եվրոպական կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածի 2րդ կետի մեկնաբանման շրջանակներում Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանն արտահայտել է հետնյալ իրավական դիրքորոշումները.

- անմեղության կանխավարկածի խախտում է այն դեպքը, երբ դատական որոշման կամ պաշտոնատար անձի կողմից արված հայտարարության մեջ կարծիք է 5 Տե՛ս նյութեր, հատոր 9, թերթեր 159-166:

17

արտահայտվում հանցանքի կատարման մեջ մեղադրվող անձի մեղքի վերաբերյալ՝ նախքան նրա մեղքը կհաստատվի օրենքով սահմանված կարգով`,

- անմեղության կանխավարկածը որպես քրեական գործի վարույթի դատավարական երաշխիք, ի թիվս այլնի, որոշակի պահանջներ է սահմանում՝ կապված դատական իշխանության մարմինների կամ այլ հանրային պաշտոնատար անձանց կողմից կասկածյալի (մեղադրյալի, ամբաստանյալի) մեղավորության վերաբերյալ կանխակալ արտահայտությունների հետ" շեշտադրելով վերջիններիս, կողմից կատարվող հայտարարություններում բառերի ընտրության կարնորությունն այն դեպքում, երբ խոսքը գնում է հանցանքի կատարման մեջ օրենքով սահմանված կարգով չմեղադրված ն չդատապարտված անձանց մասին:։

18. ՀԸ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաճայն՝ «Հանցագործության համար կասկածվողը կամ մեղադրվողը համարվում է անմեղ, քանի դեռ նրա մեղավորությունն ապացուցված չէ այն օրենսգրքով սահմանված կարգով դատարանի՝ օրինական ուժի մեջ մտաւծ դավփավճոով: (...)»:

19. Անմեղության կանխավարկածի սկզբունքի վերաբերյալ սահմանադրաիրավական ն քրեադատավարական վերոնշյալ նորմերի վերլուծութան հիման վրա Վճռաբեկ դատարանն Արմեն Բաղդասարյանի գործով արձանագրել է, որ հանցագործության կատարման մեջ կասկածվողի կամ մեղադրվողի մեղքն ապացուցված կարող է համարվել միայն դատարանի՝ օրենքով սահմանված կարգով կայացված ն օրինական ուժի մեջ մտած դատավճռով: Այլ խոսքով՝ կասկածյալի կամ մեղադրյալի մեղավորությունը կարելի է հաստատված համարել միայն այն դեպքում, երբ առկա է օրինական ուժի մեջ մտած դատավճիռ»:

6 Տես Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի` Շո ». Քցլաոտմ գործով 2007 թվականի փետրվարի 6-ի վճիռը, գանգատ թիվ 14348/02, 66-րդ կետ:

7 Տե'ս Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի՝ /4416ոծ1 46 Թեօուծու 5. Է՛ռոօօ գործով 1996 թվականի օգոստոսի 7-ի վճիռը, գանգատ թիվ 15175/89, 35-36-րդ կետեր, ՊՏ: 5. 510» մռ գործով 2007 թվականի փետրվարի 27-ի վճիռը, գանգատ թիվ 65559/01, 88-րդ կետ:

8 Տես Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի` ճկու չ. Նամհսճուն գործով 2000 թվականի հոկտեմբերի 10-ի վճիռը, գանգատ թիվ 42095/98, 41-րդ կետ:

» Տես Վճռաբեկ դատարանի` Արմեն Բաղդասարյանի գործով 2013 թվականի սեպտեմբերի 13ի թիվ ԵԱՔԴ/0009/11/13 որոշման 14-րդ ն 15-րդ կետերը:

18

19.1. Գործնականում անմեղության կանխավարկածը կարող է խախտվել՝ իր բնույթով ընթացակարգային ն նյութական առումներով: Օրինակ՝ ընթացքի մեջ գտնվող վարույթի շրջանակներում անձի անմեղության կանխավարկածը խախտող հայտարարություններ անելը, որը չի ազդում գործով վերջնական որոշման կայացման վրա, անմեղության կանխավարկած, րնթացակարգային խախտում էչ Մինչդեռ, անմեղության կանխավարկածի այնպիսի խախտումները, որոնք պաշտպանության կողմի ապացույցների անտեսմամբ, ազդում են դատական ակտի կամ այլ վերջնական որոշման բովանդակության վրա (ինչպես օրինակ` Վիրաբյանն ընդդեմ Հայաստանի գործով սույն որոշման 13.1-րդ կետում ներկայացված վճռի), իրենց բնույթով նյութական են":

20. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 135-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝

«Դատարանը, դատախազը, քննիչը կամ հետաքննության մարմինը խափանման միջոց կարող են կիրառել միայն այն դեպքում, երբ քրեական գործով ձեռք բերված նյութերը բավարար հիմք են տալիս ենթադրելու, որ կասկածյալը կամ մեղադրյալը կարող ի

1) թաքնվել քրեական վարույթն իրականացնող մարմնից.

2) խոչընդուրն մինչդատական վարույթում կամ. դատարանում գործի քննությաւնը՝ քրեական դատավարությանը մասնակցող անձանց վրա անօրինական ազդեցություն գործադրելու, գործի համար նշանակություն ունեցող նյութերը թաքցնելու կամ կեղծելու, քրեական վարույթն իրականացնող մարմնի կանչով առանց հարգելի պատճառների չներկայանալու կամ այլ ճանապարհով.

3)կաղարել քրեական օրենքով չթույլատրված արարք.

4) խուսափել քրեական պատասխանատվությունից ն նշանակված պապտմփժը կրելուց.

5) խոչընդոտել դատարանի դատավճոի կատարմանը: (...)»:

2020 թվականի ապրիլի 14ի խմբագրությամբ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 143-րդ հոդվածի 8-րդ ն 9-րդ մասերի համաձայն՝

. Տե'ս Ճոո| ԸԾօոօյ, Քելնքք: 176եե, Ղիօ Թմքիւ էօ 4 Բու ոու 1ո 1ոէշոոճնօո"լ էճ: Օ210:մ Սոօոջներ Քոօջտ (2020),

19

«8. Եթե կասկածյալը կամ մեղադրյալը կատարել է սույն օրենսգրքի 135-րդ հոդվածի Լ ին մասով նախատեսված արարք, ապա գրավը պետության եկամուտ է դարձվում: դատարանի որոշմամբ դատախազի միջնորդության հիման վրա, իսկ քրեական գործր դատարանում քննելիմ նան դատարանի նախաձեռնությամբ: Գրավը պետության եկամուտ դարձնելու կամ միջնորդությունը մերժելու մաւսին դատարանի որոշումը կարող է բողոքարկվել վերադաս դատարան:

9. Գրավը վերադարձվում է գրավավտւին այն դեպքերում, երբ չի ապացուցվել այն օրենսգրքի 135րդ հոդվածի Լին մասով նախատեսված արարքներ կատարելու հանգամանքը, կամ գրավը՝ որպես խափանման միջոց, վերացվել կամ փոխվել է: Գրավը վերադարձնելու մասին որոշումն ընդունում է քրեական վարույթն իրականացնող մարմինը համապատասխան խափանման միջոցը վերացնելու կամ փոխելու մասին որոշում կայացնելու հետ միաժամանակ: (...)»:

2. Անդրադառնալով գրավը պետության եկամուտ դարձնելու օրենսդրական հիմքերին՝ Վճռաբեկ դատարանը, համալիր վերլուծության ենթարկելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 135-րդ հոդվածի Լին մասով ն 143-րդ հոդվածի 8-րդ ն 9-րդ մասերով նախատեսված նորմերը, արձանագրում է, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 135-րդ հոդվածի Լին մասով նախատեսված են կասկածյալի կամ մեղադրյալի նկատմամբ խափանման միջոց կիրառելու հիմքերը, իսկ գրավը պետության եկամուտ դարձնելու հիմքերը նույնական են խափանման միջոց կիրառելու հիմքերի հետ, ուստի դրանցից մեկի կամ մի քանիսի առկայությունը հանգեցնում է գրավը պետության եկամուտ դարձնելուն: Միննույն ժամանակ, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 143-րդ հոդվածի 9-րդ մասը նախատեսում է գրավը գրավատուին վերադարձնելու այն դեպքերը, երբ չի ապացուցվում ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 135-րդ հոդվածի Լին մասով նախատեսված արարքները կատարելու հանգամանքը: Հետնաբար օրենսդիրը, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 143-րդ հոդվածի 8-րդ ն 9րդ մասերում նախատեսելով «դրանցից մեկի կամ մի քանիսի կատարումը» ն «չի ապացուցվում ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 135-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարքները» բովանդակությունը, նպատակ է ունեցել արդեն իսկ կատարված ն

20

ապացուցված արարքի դեպքում գրավը դարձնել պետության եկամուտ՝ հաշվի առնելով, որ գրավատուի կողմից գրավի առարկան պետության եկամուտ դարձնելը ինտենսիվ միջամտություն Օէ անձի սահմանադրությամբ երաշխավորված սեփականության իրավունքին:

Ինչ վերաբերում է քրեական օրենքով չթույլատրված արարք կատարելու հիմքով (ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 135-րդ հոդվածի Լին մասի 3-րդ կետ) գրավը պետության եկամուտ դարձնելուն, ապա Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որի տարբերություն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 135-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված մյուս հիմքերի՝ գրավը պետության եկամուտ դարձնելու համատեքստում դատարանի կողմից քրեական օրենքով չթույլատրված արարք կատարելու հանգամանքը կարող է ապացուցված համարվել միայն դատարանի օրինական ուժի մեջ մտած դատավճռով, իսկ քրեական գործի քննության փուլում գրավը պետության եկամուտ դարձնելու հարցը ենթակա է լուծման վերջնական դատական ակտով, հակառակ պարագայում վարույթն իրականացնող մարմնի տվյալ դեպքում դատարանի գործողություններն ինքնին կհանգեցնեն Օ` անձի անմեղութան կանխավարկածի խախտման:

22 Վճռաբեկ դատարանը փաստում է նան, որ գրավը պետության եկամուտ դարձնելու հիմքերն օրենսդիրն առավել հստակ ամրագրել է 2021 թվականի հունիսի 30-ին ընդունված ն 2022 թվականի հուլիսի Լից ուժի մեջ մտած Հ