Բոշյան — ԵԿԴ/0244/01/17

7 Վ ԵԿԴ/0244/01/7

17 ՀԱՈՒՏԻ ԱԱրա ծ

ՀՏՀ 5-՛

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ

ՎՃՌԱԲԵԿ ԴԱՏԱՐԱՆ

ՈՐՈՇՈՒՄ

ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ

Հայաստանի Հանրապետության

վերաքննիչ քրեական դատարանի որոշում

Նախագահող դատավոր՝ Ռ.Մխիթարյան

Դատավորներ՝ Կ.Մարդանյան

Մ.Հարությունյան

2023 թվականի օգոստոսի 25-ին ք.Երնան

ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի քրեական պալատը (այսուհետ՝ Վճռաբեկ դատարան), նախագահությամբ՝ Հ.ԱՍԱՏՐՅԱՆԻ

մասնակցությամբ դատավորներ՝ Ս.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆԻ

Ա.ՊՈՂՈՍՅԱՆԻ

Ս.ՕՀԱՆՅԱՆԻ

գրավոր ընթացակարգով քննության առնելով ամբաստանյալ Ալբերտ Արթուրի Բոշյանի վերաբերյալ ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի՝ 2021 թվականի փետրվարի 26-ի որոշման դեմ ՀՀ գլխավոր դատախազի տեղակալ Ա.Աֆանդյանի վճռաբեկ բողոքը,

ՊԱՐԶԵՑ

Գործի դատավարական նախապատմությունը.

1. 2017 թվականի ապրիլի 15-ին ՀՀ ոստիկանության Երնան քաղաքի վարչության Կենտրոնական բաժնում հարուցվել է թիվ 15160817 քրեական գործը՝ 2003 թվականի

2

ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի (այսուհետ՝ ՀՀ քրեական օրենսգիրք) 258-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետի հատկանիշներով:

Նախաքննության մարմնի՝ 2017 թվականի հունիսի 8-ի որոշմամբ Ալբերտ Արթուրի Բոշյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ ն նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով:

Նախաքննության մարմնի՝ 2017 թվականի հունիսի 8-ի որոշմամբ Ալբերտ Բոշյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել չհեռանալու մասին ստորագրությունը: Նույն օրը նրա նկատմամբ հայտարարվել է հետախուզում:

2017 թվականի հունիսի 13-ին ԱԲոշյանը հայտնաբերվել ն բերման է ենթարկվել ոստիկանության բաժին: 2017 թվականի հունիսի 14-ին նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով:

Նախաքննության մարմնի՝ 2017 թվականի օգոստոսի 3Լի որոշմամբ ԱՐԲոշյանին առաջադրված մեղադրանքը փոփոխվել է ն նրան նոր մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով:

2017 թվականի սեպտեմբերի 11-ին քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երնան քաղաքի Կենտրոն ն Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան:

2. Երնան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանը (այսուհետ` նան Առաջին ատյանի դատարան), կիրառելով դատական քննության արագացված կարգ, 2019 թվականի դեկտեմբերի 19-ի դատավճռով Ա.Բոշյանին մեղավոր է ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով, ն նրա նկատմամբ պատիժ է նշանակել ազատազրկում՝ 2 (երկու) տարի 6 (վեց) ամիս ժամկետով:

Յ. Վերոնշյալ դատավճռի դեմ ամբաստանյալ ԱՐԲոշյանի վերաքննիչ բողոքի քննության արդյունքում, ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ` նան Վերաքննիչ դատարան) 2021 թվականի փետրվարի 26-ի որոշմամբ բողոքը մասնակիորեն բավարարել է, Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2019 թվականի դեկտեմբերի 19-ի դատավճիռը բեկանել ն փոփոխել է՝ ԱԲոշյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ

Յ

հոդվածի 3-րդ մասի Լին կետով առաջադրված մեղադրանքում ճանաչել է անմեղ ն արդարացրել՝ արարքում հանցակազմի բացակայության հիմքով:

4. Վերաքննիչ դատարանի վերոնշյալ որոշման դեմ ՀՀ գլխավոր դատախազի տեղակալ Ա.Աֆանդյանը ներկայացրել է վճռաբեկ բողոք, որը Վճռաբեկ դատարանի՝ 2021 թվականի նոյեմբերի 2-ի որոշմամբ ընդունվել է վարույթ:

Վճռաբեկ դատարանի՝ 2022 թվականի մարտի 2-ի որոշմամբ սահմանվել է վճռաբեկ բողոքի քննության գրավոր ընթացակարգ:

Վճոաբեկ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները ն պահանջը.

Վճռաբեկ բողոքը քննվում է հետնյալ հիմքերի սահմաններում` ներքոհիշյալ հիմնավորումներով.

5. Բողոքաբերի պնդմամբ՝ Վերաքննիչ դատարանը թույլ է տվել դատական սխալ՝ նյութական ն դատավարական իրավունքի այնպիսի խախտում, որն ազդել է գործի ելքի վրա: Մասնավորապես, բողոքի հեղինակը, վկայակոչելով Վճռաբեկ դատարանի մի շարք որոշումներ, փաստարկել է, որ Վերաքննիչ դատարանը դուրս է եկել վերաքննության սահմաններից ն առանց ապացույցների հետազոտում իրականացնելու, գնահատել է գործով ձեռք բերված ապացույցները, որի արդյունքում դատողություններ է արել արարքի սխալ որակման վերաբերյալ:

5.. Վերոգրյալի հետ մեկտեղ, ըստ բողոքաբերի, Վերաքննիչ դատարանը հաշվի չի առել այն, որ նույն վիճաբանության մյուս երեք մասնակիցների Ա.Եղոյանի, Ռ.Գրիգորյանի ն Մ.Բաբայանի նկատմամբ արագացված դատաքննության կարգով արդեն իսկ ոջ արդարացման հիմքով կայացվել է դատական ակտ, որը մտել է օրինական ուժի մեջ: Բացի այդ, ինչպես մյու, ամբաստանյալները, այնպես էլ ԱՐԲոշյանը, մեղսագրվող արարքներում իրենց մեղավոր են ճանաչել ն միջնորդել են գործի քննությունն իրականացնել արագացված կարգով, պաշտպանի հետ խորհրդակցելուց հետո:

' Համաձայն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի անցումային դրույթները կարգավորող 483-րդ հոդվածի 8-րդ մասի՝ սույն բողոքը քննվում է մինչն 2022 թվականի հուլիսի 1-ը գործող կարգով:

4

5.2. Բողոքաբերը նշել է նան, որ Վերաքննիչ դատարանը բողոքի սահմաններից կարող է դուրս գալ միայն այն պայմաններում, երբ առանց ապացույցների հետազոտման, ակնհայտ փաստերի առկայությամբ կարող է հետնություններ անել 1998 թվականի հուլիսի Լին ընդունված ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի (այսուհետ՝ նան ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգիրք) 35րդ հոդվածի 1-ին ն 2րդ մասերով նախատեսված հիմքերի առկայության մասին: Մինչդեռ, Վերաքննիչ դատարանը, դուրս գալով վերաքննիչ բողոք ն բողոքը քննելու ժամանակ իրեն վերապահված լիազորությունների շրջանակից, չհետազոտելով որնէ ապացույց, Ա.Բոշյանի նկատմամբ կայացրել է արդարացման դատական ակտ:

6. Շիմք ընդունելով վերոշարադրյալը՝ բողոքաբերը խնդրել է բեկանել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի՝ 2021 թվականի փետրվարի 26-ի որոշումը ն գործն ուղարկել նույն դատարան՝ նոր քննության:

Վճռաբեկ բողոքի քննության համար էական նշանակություն ունեցող փաստական հանգամանքները.

7. Ալբերտ Բոշյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 3-րդ մասի Լին կետով մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ. «/...) (Ե/ա 2017թ. ապրիլի 6-ին՝ ժամի 00:00ի սահմաններում, ընկերոջ Մակիչ Բարայանի հետ այցելել է Երնան քաղաքի Տերյան փողոցի 105/1 հասցեում գործող «Ց պլյուս» ակումբ` զվարճանալու, որի ընթացքում ալկոհոլ են գործածել: Ժամը 05.20-ի սահմաններում ակումբի սանհանգույցի դիմաց նույն ակումբի այցելու Մակիչ Բաբայանը երկար հայացք է նետել Արամ Եղոյանի կողմ, ինչը վերջինիա դուր չի եկել ու հերագա պարզաբանումների համար դուրս են եկել ակումբի մուտքի դիմաց: Այդ ընթացքում վերջիններիս են միացել նան Արամ Եղոյանի ինկեր Ռաֆիկ Գրիգորի Գրիգորյանն ու Մակիչ Բաբայանի ընկեր Ալբերտ Արթուրի Բոշյանը:

Արդեն ակումբի մումքի աոջն իրեն երկար նայելու կապակցությամբ Արամ Եղոյանը պարզաբանում է պահանջել Մակիչ Բաբայանից, որն արտահայտվել է հետնյալ արտահայտությամի՝ «Ապե, երկար ես նայում», իսկ Մակիչ Բաբայանը պատասխանել է

5

«Երկար եմ նայում, որ ջոգեմ ով է դեմս կանգնած», որի արդյունքում Ալբեր. Բոշյանը չնչին առիթն օգվագործելով, իր անձի առավելությունը ներկաների մոտ լնղգծելու մոլուցքով տարված, Ռ.Գրիգորյանի կողմից հարվածներ արանալուց հետո ինքն էլ իր հերթին սկսել է ձեռքերով հարվածներ հասցնել վերջինիս, իսկ Մակիչ Բարայանը՝ Արամ Եղոյանին, այնուհետն Արամ Եղոյանը ովփքով հարվածել ու գերնին է տապալել Մակիչ Բաբայանին, իսկ Ռաֆիկ Գրիգորյանը` Ալբերտ Բոշյանին, սկսել են ուրքերով ու ձեռքերով հարվածներ հասցնել գեփնին ընկած Ալբերտ Բոշյանին ու Մակիչ Բարայանին, որը նկապտկլ է «18 պլյուս» ակումբում որպես դոնապան աշխատող Կամո Կիրակոսյանն ու գործով չպարզված մի աղջիկ, ովքեր փորձել են հանդարտեցնել վիճաբանողներին, սակայն նրանց մոտ առաջացել է վախի մթնոլորմ, որից հերո օգնության են կանչել ակումբում եղած հաճախորդներին, ովքեր դուրս են եկել ակումբից, փորձել են հանդարտեցնել վիճարանողներին, սակայն վերջիններս սեփական անձր վեր դասելով հասարակության մեջ սահմանված համընդհանուր ճանաչում արացած բարոյական ն իրավական նորմերից, կոպիտ կերպով խախտելով հասարակական կարգը, բացահայտ ցույց են տվել իրենց արհամարհական վերարերմունքը հասարակության՝ ակումբի հաճախորդների նե աշխատակիցների նկատմամի, ակումիի հաճախորդների ն աշխատակիցների ներկայությունն Օանտեսելով ու նրանց մոր վախի մթնոլորտ ստեղծելով, շարունակել են իրենց խուլիգանական գործողություններն ու այն դադարեցրել են միայն տարածքում ծառայություն իրականացնող ՀՀ ոստիկանության ՊՊԵ գնդի 3-րդ հատուկ գումարտակի աշխավակիցների միջամպությունից հերո, ովքեր դեպքի վայրից բնրման են ենթարկել վիճաբանության մասնակիցներին»:

8 Առաջին ատյանին դատարանի դատավճռի համաձայն «(.) Մինչ

դատաքննությունը սկսելն ամբաարանյալներ Արամ Հայկի Եղոյանը, Ռաֆիկ Գրիգորի Գրիգորյանը, Մակիչ Կարապետի Բաբայանը ն Ալբերվ Արթուրի Բոշյանը միջնորդել են դատաւկաւն քննությունն անցկացնել արագացվաեւծ կարգով: Ի պատասխան Դատարանի հարցերին` ամբաստանյալները հայտարարել են, ոլ, միջնորդությունը ներկայացրել են կամավոր, մինչն միջնորդությունը ննրկայացնելը խորհրդակցել են պաշվայանների հեր, 2 Տե՛ս քրեական գործ, հատոր 2, թերթեր 199-200:

6

գիտակցում են արագացված կարգով դատական քննություն անցկացնելու կարգր ն հետնանքները, առաջադրված մեղադրանքն իրենց պարզ է, իրենք համաձայն են մեղադրանքի հետ, առաջադրված մեղադրանքում իրենց ճանաչում են մեղավոր:

(-.)

Առաջադրված մեղադրանքն ամբաատանյալի կողմից ընդունելու ն դատական քննության արագացվեաւծ կարգ կիրառելու պայմաններում Դատարանն ապացուցված է համարում ամբաստանյալ Ալբերտ Արթուրի Բոշյանի կողմից՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 3րդ մասի Լին կեվտվ նախատեսված ն դատաւվճոի 17-րդ կետում նկարագրված հանցավոր արարքի կատարումը, ն փապրում է, որ վերջինս իր կատարած արարքի համար ենթակա է պապժի:

(-.)

Վերոգրյալի ամփոփմամբ Դատարանն արձանագրում է, որ ամբապրանյալ Ալբերտ Արթուրի Բոշյանն իր կատարած ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի Յրդ մասի Լին կետով նախատեսված հանցավոր արարքի համար ենթակա է ազատազրկման՝ 2 (երկու) փարի 6 (վեց) ամիս ժամկետով, ինչն համաչափ է կափարված արարքին, ինչպես նան անհրաժեշտ ն բավարար՝ սոցիալական արդարությունը վերականգեելու, ամբաստանյալին ուղղելու ն նրա կողմից նոր հանցանքի կատարումը կանխելու համար (...)»::

9. Առաջին ատյանի դատարանի որոշման դեմ ամբաստանյալ Ա.Բոշյանի վերաքննիչ բողոքի համաճայն՝ «(..) Խնդրում եմ հաշվի առնել, որ ես ինձ առաջադրված մեղադրանքը ընդունել եմ, զղջացել եմ կատարածիս համար, նախկինում եղել եմ դատապարտված, սակայն 2013 թ. Համաներման ակտի կիրառմամբ ազատվել եմ պատժի կրումից: Գտնում եմ որ դատարանը չպերք է նախկին իմ դատվածությունը հաշվի առներ ն ռեցիդիվի կանոններով պատիժ նշանակեր, քանի որ համաներման կիրառման դեպքում դատվածությունը վերացվել է:

(:-.) Հաշվի առնելով գործի կոնկրետ հանգամանքների, պատասխանավվությունը ն պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, ինչպես նան պատասխանապտվությունն ու 3 Տե՛ս քրեական գործ, հատոր 8, թերթեր 131135:

7

պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, գտնում եմ, որ իմ նկատմամբ ազատազրկման ձնով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելով տվյալ գործով հնարավոր է հասնել ՀՀ քր. Օր. 48-րդ հոդվածով նախատեսված պամտժի նպատակներին՝ սոցիալական արդարության վերականգնմանը, պատժի ենթարկված անձի ուղղմանը ն հանցագործությունների կանխմանը: (...):

Այսպիսով, գտնում եմ, որ դափտավճոռվ նշանակված պատիժն անարդարացի է ակնհայտ խիար լինելու պատճառով, այն չի համապատասխանում ինձ վերագրվող հանցագործության ծանրությանը ն իմ անձին (...)»':

10. Վերաքննիչ դատարանը, մասնակիորեն բեկանելով ն փոփոխելով Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը, արձանագրել է հետնյալը. «՛...) (Ինչպես երնում է մեղադրանքի փատրական կողմի նկարագրությունից, մինչն Ռաֆիկ Գրիգորյանից դեմքի շիջանում բռունցքների հարվածներ արանալը հասարակական կարգի խախտմանը միտված կամ ոչ իրավաչափ որնէ այլ վարքագծի դրսնորում ամբաարանյալ ԱԲոշյանի կողմից չի դրանորվել, այդպիսին երան չի մեղսագրվկղ: Միննույն ժամանակ, մեղադրանքի փաստական կողմր չի ներառում ամբաարանյալ ԱբԲոշյանի կողմից հասարակական կարգի խախտմանը միվված կամ որնէ այլ ոչ իրավաչափ վարքագծի դրսնորման կոնկրեր դրսնորում Ռաֆիկ Գրիգորյանի կողմից ոտքով հարվածելու միջոցով գետնին փապալվելուց ն գետնին ընկած վիճակում ոտքերի ու ձեռքերի հարվածներ արանալու ընթացքում, ընդուպ մինչն ռարիկանների միջամտությաւմը ծեծկովուքի դադարեցվելը:։ Փոխարենը մեղադրանքի փատրական կողմի նկարագրության մեջ ներառվել են ընդհանուր բնույթի վերացական ձնեակերպումներ, ինչպիսիք ենւ. «..) Ալբերտ Բոշյանը չնչին առիթն օգտագործելով իր անձի առավելությունը ներկաների մոտ ընդգծելու մոլուցքով վարված, Ռաֆիկ Գրիգորյանի կողմից հարվածներ արանալուց հետո ինքն էլ իր հերթին ակսել է ձեռքերով հարվածներ հասցնել վերջինիս, (..) փորձել են հանդարտեցնել վիճարանողներին, սակայն վերջիններս սափական անձր վեր դասելով հասարակության մեջ սահմանված համընդհանուր ճանաչում արացած բարոյական ն իրավական նորմերից, կոպիտ կերպով 4 Տե՛ս քրեական գործ, հատոր 9, թերթեր 2-8:

8

խախտելով հասարակական կարգը, բացահայտ ցույց են փվել իրենց արհամարհական վերաբերմունքը հասարակության՝ ակումբի հաճախորդների ն աշխատակիցների նկատմամբ, ակումբի հաճախորդների ն աշխատակիցների ներկայությունն անտեսելով ու նրանց մոտ վախի մթնոլորտ արեղծելով, շարունակել են իրենց խուլիգանական գործողությունները (...)»:

Ինչ վերաբերում է ամբաստանյալ ԱբԲոշյանի կողմից Ռաֆիկ Գրիգորյանից հարվածներ արանալուց հետո իր հերթին նրան հարվածելուն, ապա նշվածը հանգեցնում է հենց նրան, որ ամիբաարաւնյալ Ա.Բոշյանի վարքագիծը (պատասխան հարվածը) ուղղված է եղել կոնկրեր անձի՝ Ռաֆին Գրիգորյանին, ն պայմանավորված է եղել հենց վերջինիս հակաօրինական վարքագժծով:

Դրա հեփ մեկտեղ, ինչպես հետնում է առսյն որոշման 46-րդ կետերում մեջրերվածների համադրումից, վիճաբանությունն ու ծեծկոտուքն առաջացել է ոչ թե ամբասղտաւեյալ Ա.Բոշյանի, այլ մյուսների ոչ իրավաչափ վարքագծի հետնանքով, ն նրա մոտ խուլիզանական դրդումների առկայության մասին դատողություն անելու հիմքեր չկան:

(:-) (Վ/երաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ ամբաարանյալ Ա.Բոշյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 3-րդ մասի Լին կերով նախատեսված հանցանք կատարելու մեջ մեղավոր ճանաչելով` Առաջին ատյանի դափարանն անտեսել է այն հանգամանքը, որ հենց միայն առաջադրված մեղադրանքի ձնակերպումն ու դրանում ներառված փաստական հանգամանքներն ինքնին բացառում են ամիատրանյալ Ա.Բոշյանին վերագրված արարքում խուլիգանության հանցակազմի աւրյեկտիվ կողմը բնութագրող հատկանիշները:

Ընդ որում, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 37».3-իդ հողվածի Լին մասի դրույթների ն դրանց` սույն որոշման 8-րդ կերում շարադրված մեկնաբանման լույսի ներքո Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ դատական քննության արագացված կարգի կիրաոման պայմաններում Առաջին ատյեունի դատարանը ոչ միայն իրավասու էր, այլն՝ պարտավոր էր անդրադառնալ մեղադրանքի փատրական հանգամանքների իրավաբանական որակմանը, որպիսի մոտեցումը տանճնչ ուսռոմչ բխում է նան ՀՀ

9

վճռաբեկ դատարանի` Արսեն Սերոբյանի ն Էդվարդ Պեփրոսյանի վերաբերյալ գործով 2015 թվականի սեպտեմբերի Թի թիվ ԵԱՔԴ/0002/017135 որոշմամբ արձանագրված իրավական դիրքորոշումներից:

Վերոգրյալի հաշվառմամբ Վերաքննիչ դատարանը փապրում է, ոլչ ամիաարանյալ Ա.Բոշյանին մեղավոր ճանաչելով ՀՀ քրնական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 3-րդ մասի Է ին կետով նախատեսված հանցանք կատարելու մեջ, ն նրան դազփապարտելով 2 (երկու) տարի 6 (վեց) ամիս ժամկետով ազատազիկման` Առաջին ատյանի դատարանը թույլ է տվել քրեական օրենքի ոչ ճիշտ կիրառում, ինչն իր հերթին հանգեցրել է ՀՇ քրնական դատավարության օրենսգիքի 55-րդ հողվածի Էին մասի 2րդ կետի խախտման: Իսկ ՀՀ քրեական դափավարության օրենսգրքի 398-րդ հոդվածի 3-րդ մասի Լին կետի իմասվով՝ դատավարության իրավունքի վերոնշյալ խախտումն ինքնին հանդիսանում է դավտաւկան ակտի անվերապահ բեկանման հիմք, ն բողոքի հիմքերի ու հիմնավորումների սահմաններից վերադաս դատարանի կողմից դուրս գալու համար օրենադրի կողմից նախատեսված սահմանափակ դեպքերից մեկը (...):

Այլ կերպ` Առաջին ավյանի դատարանի կողմից առյն գործով թույլ են փրվել ՀՀ քրեական դապտավարության օրենսգրքի 397398րդ հոդվածներով նախափեսված՝ նյութական ն դատավարական իրավունքի խախտումներ, որոնք Վերաքննիչ դատարանին հիմք են տալիս ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 394-րդ հոդվածի Լին մասի 5-րդ կետի ն 398-րդ հոդվածի 3-րդ մասի Լին կերի հիման վրա բեկանելու բողոքարկված դատական ակտր, ճանաչելու ամիատարանյալ Ա.Բոշյանի անմեղությունը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 3րդ մասի Լին կետով առաջադրված մեղադրանքում, նրա նկատմամբ քրեական հերապնդումը ՀՀ քրեական դափավարության օրենսգրքի 35-րդ հողվածի Լին մասի 2րդ կերով նախապտեսված՝ հանցակազմի բացակայության հիմքով դադարեցնելու ն քրեական գործի վարույթը կարճելու(...)»»:

5 Տե՛ս քրեական գործ, հատոր 9, թերթեր 106-117:

10

Վճոաբեկ դատարանի պատճառաբանությունները ն եգրահանգումը.

1. Սույն գործով Վճռաբեկ դատարանի առջն բարձրացված իրավական հարցը հետնյալն է. հիմնավո՛ր է արդյոք ամբաստանյալ Ա.Բոշյանին վերագրված արարքում խուլիգանության հանցակազմի սուբյեկտիվ կողմը բնութագրող հատկանիշների բացակայության հիմքով Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիոր բեկանելու ն փոփոխելու վերաբերյալ Վերաքննիչ դատարանի որոշումը:

12. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 375.1րդ հոդվածի համաձայն՝ «.Եթե. մեղադրողը մեղադրական եզրակացությունում չի առարկել արագացված կարգ կիրառելու դեմ, ապա ամրաարանյալը կամ մեղադրյալն իրեն առաջադրված մեղադրանքի հեվ. համաձայնվելու դեպքում իրավունք ունի միջնորդելու արագացված դատեաւկան քննության կարգ կիրառելու մասին այն հանցագործություններով, որոնց համար Հայաարանի Հանրապետությաւն քրեական օրենսգրքով նախատեսված պատիժը չի գերազանցում 10 փարի ժամկետով ազավաւզիկումը:

(-.) 2. Սույն հոդվածի առաջին մաստվ նախատեսված դեպքում դատարանը կիրառում է դատական քննության արագացված կարգ, եթն՝

1) ամբաստանյալը գիտակցում է իր կողմից ներկայացված միջնորդության բնույթը ն հետննանքները, ն

2) միջնորդությունը ներկայացված է կամավոր, ն

3) պաշտպանի հետ խորհրդակցելուց հետո, եթե ամիաարանյալն ունի այդպիսին:

Յ Դատարանը, գտնելով որ ամիատրանյալի կողմից միջնորդություն ներկայացնելիս չեն պահպանվել այն հոդվածի առաջին կամ երկրորդ մասերով նախատեսված պայմանները, որոշում է ընդունում ընդհանուր կարգով դատաքննություն անցկացնելու մասին:

Դատարանը արագացված կարգ կիրառելու միջնորդությունը մերժում է նաւն, եթե պարզում է, որ ամբաստանյալի արարքի իրավարանական որակումը ճիշվ չէ (...)»:

Նույն օրենսգրքի 375.3-րդ հոդվածի համաձայն՝ «/...) 3. Դատավորը հարցեր է տալիս ամբաստանյալին համոզվելու համար պարզ է արդյոք նրան առաջադրված մեղադրանքը, համաձայն է արդյոք նա մեղադրանքի հետ, պնդում է արդյոք արագացված

11

կարգով դատական քննություն անցկացնելու մասին միջնորդությունը, արդյոք միջնորդությունը ներկայացվել է կամավոր, մինչն միջնորդությունը ներկայացնելը արդյոք խորհրդակցել է պաշտպանի հետ (նթե ամբաարանյալն ունի այդպիսին), գիտակցում է արդյոք արագացված կարգով դավական քննություն անցկացնելու հետնանքները:

4. Հարցերի արդյունքում դատարանը, համոզվելով, որ առկա են սույն օրենսգրքի 375.1 հոդվածով նախապտեսվաեւծ պալյմեւնները, որոշում է կայացնում արագացված կարգով դատական քննություն անցկացնելու մասին: Հակառակ դեպքում դավւական քննությունն իրականացվում է ընդհանուր կարգով:

5. Դատարանը արագացված կարգով դատական քննություն անցկացնելիս քրեական գործով ձեռք բերված ապացույցների ընդհանուր կարգով սահմանված հետազոտություն չի կատարում (...)»:

Արագացված դատական քննություն կիրառելու հիմքերին Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Շողակաթ Ամիրխանյանի ն Գառնիկ Ֆարմանյանի գործով որոշման շրջանակներում, որտեղ իրավական դիրքորոշում է ձնավորել այն մասին, որ դատական քննության արագացված կարգ կիրառելու հիմքն ամբաստանյալի կամ մեղադրյալի կողմից իրեն առաջադրված մեղադրանքի ամբողջ ծավալի հետ համաձայնվելն է: Այլ կերպ՝ դատական քննության արագացված կարգ կիրառվում է այն դեպքում, երբ մեղադրյալը կամ ամբաստանյալը համաձայն է կատարված արարքի փաստական հանգամանքների, մեղքի ձնի, շարժառիթների, արարքի իրավական գնահատականի, ինչպես նան պատճառված վնասի բնույթի ու չափի վերաբերյալ մեղադրական եզրակացության մեջ առկա ենթադրության հետճ:

Թ. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 385-րդ հոդվածի 1Լին մասի համաձայն` «Վերաքննիչ դատարանը դատական անվտ վերանայում է վերաքննիչ բողոքի հիմքերի ն հիմնավորումների սահմաններում»:

Նույն օրենսգրքի 398-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն՝ «Դատավճիոր րոլոր դեպքերում ենթակա է բեկանման, եթե'

6 Տե՛ս Վճռաբեկ դատարանի` Շողակաթ Ամիրխանյանի ն Գառնիկ Ֆարմանյանի գործով 2011 թվականի փետրվարի 24-ի թիվ ԵԿԴ/0209/01/10 որոշման 22-րդ կետը:

12

1) գործով վարույթի կարճման կամ քրեական հերփապնդման դադարեցման համար հիմքերի առկայության դեպքում առաջին ատյանի դավարանը չի կարճել վարույթը կամ չի դադարեցրել հեփապնդումը. (...)»:

14. Վերաքննության գործառութային առանձնահատկությունների համատեքստում Վճռաբեկ դատարանը կայուն նախադեպային իրավունք է ձնավորել առ այն, որ վերաքննիչ դատարանը, որպես կանոն, վերաքննիչ բողոքի հիմքերի ն հիմնավորումների սահմաններում վերանայում է ստորադաս ատյանի դատական ակտի

հիմնավորվածությունն Օու իրավաչափությունը Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը ն հիմնավորումները ոչ միայն կանխորոշում են այն հարցերի շրջանակը, որոնք պետք է քննարկման առարկա դարձվեն վերաքննիչ վարույթի շրջանակներում, այլն նախանշում են վերաքննիչ վերանայման սահմանները: Միաժամանակ որպես մասնավոր շահի նկատմամբ հակակշիռ, հանրաին նե մասնավր շահեի արդյունավետ հավասարակշռության ապահովման անհրաժեշտություն Վերաքննիչ դատարանն իրավասու է դուրս գալ վերաքննիչ բողոքի հիմքերի ն հիմնավորումների սահմաններից, եթե առկա է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 398-րդ հոդվածի 3-րդ մասով նախատեսված դատական ակտի անվերապահ բեկանման հիմք (կամ անձի նկատմամբ խոշտանգում ն վատ վերաբերմունքի այլ ձներ կիրառելու դեպքերում)՛: Ընդ որում, ինչպես հետնում է վերոգրյալից, վերաքննիչ դատարանի՝ վերանայման սահմաններից դուրս գալու սույն հնարավորությունը կրում է ոջ թե բացարձակ, այլ սահմանափակ բնույթ, քանի որ հանրային ն մասնավոր շահերի հավասարակշռումը պահանջում է ոչ թե ցանկացած, այլ միայն բացառիկ դեպքերում բողոքի սահմաններից դուրս գալու հնարավորության ընձեռում:

15. Սույն գործի նյութերի ուսումնասիրությունից հետնում է, որ.

՛ Տես Վճռաբեկ դատարանի՝ Մվեւրլանա Գրիգորյանի գործով 201 թվականի մայիսի 1-ի թիվ ԵԿԴ/0281/01/10 որոշումը:

Ց Տե՛ս, ուսու ուռում, Վճռաբեկ դատարանի` Արթուր Սաքունցի գործով 2010 թվականի օգոստոսի 27-ի թիվ ԼԴ/0001/11/10, Գեղամ Ղազարյանի գործով 2012 թվականի մարտի 30-ի թիվ ԱՐԴ/012/01/11, Արթուր Խուրշուդյանի գործով 2012 թվականի հունիսի 8-ի թիվ ԵԱՔԴ/0065/01/11, Իյլարիոն։ Նունուշյանի գործով 2015 թվականի հունիսի 5-ի թիվ ԵՇԴ/0070/01/13, Լուկաշ Վերանյանի գործով 2018 թվականի հունիսի 15-ի թիվ ԵԿԴ/0074/01/17, Հենրիկ Բարսեղյանի ու Արման Մարջանյանի գործով 2019 թվականի դեկտեմբերի 20- ի թիվ ԵԿԴ/0259/01/16, Հրայր Հովսեւիյանի գործով 2020 թվականի մայիսի 25-ի թիվ ԵԴ/0426/11/18ն Նվեր Մանուկյանի գործով 2022 թվականի հուլիսի 28-ի թիվ ԵԴ/0605/11/19 որոշումները:

13

- ամբաստանյալ ԱԲոշյանը, համաձայնվելով իրեն առաջադրված մեղադրանքի հետ, միջնորդել է դատական քննությունն Օանցկացնե արագացված կարգով, միաժամանակ հայտարարելով, որ միջնորդությունը ներկայացրել է կամավոր, մինչն միջնորդությունը ներկայացնելը խորհրդակցել է պաշտպանի հետ, գիտակցում է արագացված կարգով դատական քննություն անցկացնելու կարգը ն հետնանքները:

- Առաջին ատյանի դատարանը, արագացված կարգի կիրառմամբ, ապացուցված է համարել ամբաստանյալ Ալբերտ Բոշյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1ին կետով նախատեսված հանցավոր արարքի կատարումը ն փաստել, որ վերջինս իր կատարած արարքի համար ենթակա է պատժի":

- Առաջին ատյանի դատարանի վերոնշյալ որոշման դեմ ամբաստանյալ Ա.Բոշյանը վերաքննիչ բողոք է ներկայացրել իր նկատմամբ տուգանք նշանակելու կամ ազատազրկման ձնով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքով":

- Վերաքննիչ բողոքի քննության արդյունքում Վերաքննիչ դատարանը դուրս է եկել բողոքի սահմաններից, արձանագրելով, որ Ա.ԲԲոշյանին առաջադրված մեղադրանքի ձնակերպումն ու դրանում ներառված փաստական հանգամանքներն ինքնին բացառում են վերջինիս վերագրված արարքում խուլիգանության հանցակազմի սուբյեկտիվ կողմը բնութագրող հատկանիշների առկայությունը:

Վերաքննիչ դատարանը փաստել է նան, որ դատական քննության արագացված կարգի կիրառման պայմաններում Առաջին ատյանի դատարանը ոչ միայն իրավասու էր, այլն պարտավոր էր անդրադառնալ մեղադրանքի փաստական հանգամանքների իրավաբանական որակմանը':

16. Նախորդ կետում մեջբերված փաստական տվյալները գնահատելով սույն որոշման 1214րդ կետերում վկայակոչված իրավադրույթների ն արտահայտված իրավական դիրքորոշումների լոյսի ներքո Վճռաբեկ դատարանն իր անհամաձայնությունն Օէ հայտնում Վերաքննի ։»դատարանի այն դատողությանը, որ ԱԲոշյանին առաջադրված մեղադրանքի ձնակերպումն ու դրանում ներառված 5 Տե՛ս սույն որոշման 8-րդ կետը:

Տե՛ս սույն որոշման 9-րդ կետը:

ս Տե սույն որոշման 10-րդ կետը:

14

փաստական հանգամանքներն ինքնին բացառում են վերջինիս վերագրված արարքում խուլիգանության հանցակազմի սուբյեկտիվ կողմը բնութագրող հատկանիշները: Մասնավորապես, Վճռաբեկ դատարանը փաստում է, որ Վերաքննիչ դատարանի կողմից վկայակոչված պատասխան հարված հասցնելը ն վիճաբանության ու ծեծկռտուքի նախաձեռնող չլինելը խուլիգանության հանցակազմը բացառող անվերապահ հիմքեր չեն: Հետնաբար, միայն գործի բոլոր հանգամանքների ն ապացույցների հետազոտման արդյունքում հնարավոր կլիներ Ա.Բոշյանին վերագրվող արարքում սուբյեկտիվ կողմի առկայության կամ բացակայության վերաբերյալ հիմնավոր հետնություն անել: Այլ կերպ՝ Վճռաբեկ դատարան` փաստում է, որ արագացված դատական քննության պայմաններում, երբ ապացույցների ընդհանուր կարգով սահմանված հետազոտություն չի կատարվում, արարքում հանցակազմի բացակայությունը պետք է կասկած չհարուցի: Մինչդեռ, սույն դեպքում Վերաքննի. դատարանի հետնությունը ԱՔԲոշյանին մեղսագրված արարքում խուլիգանության հանցակազմի սուբյեկտիվ կողմի բացակայության վերաբերյալ, չի բխում վերջինիս առաջադրված մեղադրանքի ձնակերպումից, իսկ այդ հարցի վերջնական պարզումը առանց գործում առկա ապացույցների հետազոտման, հնարավոր չէ:

17. Նման պայմաններում Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ Վերաքննիչ դատարանը, օրենքով սահմանված հիմքերի բացակայության պայմաններում, իրավասու չէր դուրս գալ վերաքննիչ բողոքի հիմքերի ն հիմնավորումների սահմաններից:

18. Անդրադառնալով Վերաքննիչ դատարանի այն դատողությանը, որ դատական քննության արագացված կարգի կիրառման պայմաններում Առաջին ատյանի դատարանը պարտավր էր անդրադառնա՝ մեղադրանքի փաստական հանգամանքների իրավաբանական որակմանը՝ Վճռաբեկ դատարանը փաստում է, որ Վերաքննիչ դատարանի նման եզրահանգումը չի բխում Արսեն Սերորյանի ն Էդվարդ Պետրոսյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի ձնավորած իրավական դիրքորոշումից:

Այսպիսով, Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ ամբաստանյալ ԱԲոշյանին վերագրված արարքում խուլիգանության հանցակազմի սուբյեկտիվ կողմը բնութագրող ռ Տես Վճռաբեկ դատարանի` Արսեն Սերոբյանի ն Էդվարդ Պետրոսյանի գործով 2013 թվականի սեպտեմբերի 13-ի թիվ ԵԱՔԴ/0002/01/13 որոշումը։

15

հատկանիշների բացակայության հիմքով Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիոր բեկանելու ն փոփոխելու վերաբերյալ Վերաքննիչ դատարանի որոշումը հիմնավոր չէ:

19. Ամփոփելով վերոշարադրյալը Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2019 թվականի դեկտեմբերի 19-ի դատավճռի օրինականության ն հիմնավորվածության ստուգման ընթացքում Վերաքննիչ դատարանի կողմից թույլ են տրվել քրեադատավարական օրենքի պահանջների խախտումներ, որոնք էական են, քանի որ ազդել են գործով ճիշտ որոշում կայացնելու վրա, ինչը, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 398-րդ հոդվածի հիման վրա, Վերաքննիչ դատարանի՝ 2021 թվականի փետրվարի 26-ի որոշումը բեկանելու ն գործը նույն դատարան նոր քննության ուղարկելու հիմք է:

20. Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ նոր քննության ընթացքում Վերաքննիչ դատարանը, հաշվի առնելով սույն որոշմամբ արտահայտված դիրքորոշումը, պետք է քննության առնի ամբաստանյալի վերաքննիչ բողոքը՝ դրա հիմքերի ն հիմնավորումների սահմաններում:

Ելնելով վերոգրյաից ն ղեկավարվելով Հայաստանի Հանրապետության Սահմանադրության 162-րդ, 163-րդ, 171-րդ հոդվածներով, Հայաստանի Հանրապետության քրեական դատավարության օրենսգրքի 39-րդ, 43-րդ, 361-րդ, 415.1-րդ, 418.Լրդ, 419-րդ, 422-423-րդ հոդվածներով՝ Վճռաբեկ դատարանը

ՈՐՈՇԵՑ

1 Վճռաբեկ բողոքը բավարարել: Ամբաստանյալ Ալբերտ Արթուրի Բոշյանի վերաբերյալ 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 3-րդ մասի Լին կետով Երնան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի՝ 2019 թվականի դեկտեմբերի 19-ի դատավճիռը բեկանելու ն փոփոխելու մասին ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի՝ 2021 թվականի փետրվարի 26-ի որոշումը բեկանել ն գործն ուղարկել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան՝ նոր քննության:

16

2. Ամբաստանյալ Ալբերտ Արթուրի Բոշյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված չհեռանալու մասին ստորագրությունը թողնել անփոփոխ:

3. Որոշումն օրինական ուժի մեջ է մտնում կայացման պահից, վերջնական է ն ենթակա չէ բողոքարկման:

՞Նախագահող՝ Հ.ԱՍԱՏՐՅԱՆ

Դատավորներ՝ Ս.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆ

Ա.ՊՈՂՈՍՅԱՆ

Ս.ՕՀԱՆՅԱՆ