ԱՐԱԴ/0003/11/23

ւ 245 ԱՐԱԴ/0003/11/23

«11» | ԷԻ» Ը

աան

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ

ՎՃՌԱԲԵԿ ԴԱՏԱՐԱՆ

ՈՐՈՇՈՒՄ

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ

Արագածոտնի մարզի առաջին ատյանի

ընդհանուր իրավասության դատարան,

նախագահող դատավոր՝ Ա.Մնացականյան

Շայաստանի Հանրապետության

վերաքննիչ քրեական դատարան,

նախագահող դատավոր՝ Մ.Մելքոնյան

9 հոկտեմբերի 2025 թվական ք.Երնան

ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի քրեական պալատը (այսուհեա' Վճռաբեկ դատարան), նախագահությամբ՝ Հ.ԱՍԱՏՐՅԱՆԻ

մասնակցությամբ դատավորներ Ս.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆԻ

Շ.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆԻ

ԱԴԱՆԻԵԼՅԱՆԻ

ԼԹԱԴԵՎՈՍՅԱՆԻ

ԱՊՈՂՈՍՅԱՆԻ

գրավոր ընթացակարգով, քննության առնելով ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի՝ 2023 թվականի մայիսի 25-ի որոշման դեմ ՀՀ գլխավոր դատախազի տեղակալ ԱՊողոսյանի հատուկ վերանայման վճռաբեկ բողոքը,

2

ՊԱՐՔԵՑ

Վարույթի դատավարական նախապատմությունը.

Լ 2021 թվականի մարտի 29-ին, Արագածոտնի մարզային քննչական վարչությունում, 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 322-րդ հոդվածի 1-ին մասի հատկանիշներով, հարուցվել է թիվ Ո | քրեական գործը:

2022 թվականի նոյեմբերի 2ին, Արագածոտնի մարզային քննչական վարչությունում, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 447-րդ հոդվածի 1-ին մասով, նախաձեռնվել է թիվը: ւս վարույթը:

2022 թվականի նոյեմբերի 24-ին. Արագածոտնի մարզային քննչական վարչությունում, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 507-րդ հոդվածի 1-ին մասով, նախաձեռնվել էթի: սս վարույթը:

2022 թվականի դեկտեմբերի 5-ին, Արագածոտնի մարզային քննչական վարչությունում, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 460-րդ հոդվածի 1-ին մասով, նախաձեռնվել է թիվը վարույթը:

2022 թվականի դեկտեմբերի 12-ին, ՀՀ հակակոռուպցիոն կոմիտեում, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 264-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 6-րդ կետով, նախաձեռնվել է թիվ արս վարույթը:

Նախաքննության մարմնի՝ 2022 թվականի դեկտեմբերի 7-ի, դեկտեմբերի 22-ի, դեկտեմբերի 26-ի, դեկտեմբերի 27-ի որոշումներով թիվ աաա:

աւան վարույթները միացվել են թիվ աան: կաս վարույթին:

11 2022 թվականի դեկտեմբերի 7-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Արագածոտնի մարզային քննչական վարչության քննիչ ԱԹովմասյանը որոշում է կայացրել Արագածոտնի մարզային քննչական վարչությունում քննվուլ թիվ | | քրեական վարույթով արան 2 րությանը տուժող ճանաչելու

մասին: |

2. 2023 թվականի հունվարի 3Լին ՀՀ քննչական կոմիտեի Արագածոտնի մարզային քննչական վարչության հատկապես կարնոր գործերով ավագ քննիչ Բ.Սարգսյանը թիվ 43-43/26547-2023 գրությամբ տուժող ատտաաայյյւը Ո | ՍՊ ընկերության լիազոր ներկայացուցիչ Վարազդատ Կարապետյանին

3

(այսուհետ՝ նան տուժողի լիազոր ներկայացուցիչ) հայտնել է, որ տվյալ պահին սա չի կարող ծանոթանալ նախաքննության փուլում գտնվող թիվ ատ քրեական վարույթի բոլոր նյութերին, այլ կարող է ծանոթանալ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 50-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 10րդ ն 12րդ կետերով նախատեսված նյութերին:

3. Վերոգրյալ վարութային ակտի դեմ տուժողի լիազոր ներկայացուցչի բողոքը Արագածոտնի մարզի դատախազության ավագ դատախազ Վ.Մելքոնյանի՝ 2023 թվականի փետրվարի 6-ի որոշմամբ մերժվել է:

4 Արագածոտնի մարզի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի (այսուհետ՝ նան Առաջին ատյանի դատարան)՝ 2023 թվականի մարտի 29-ի որոշմամբ տուժող աան ւթյան լիազոր

ներկայացուցչի բողոքը բավարարվել է ն վարույթի հանրային մասնակիցը պարտավորեցվել է տուժող արը. ության

ծանոթացնել թիվ ար ս սրթ՝ նիշյալ որոշման

պատճառաբանական մասում նշված չափանիշներին համապատասխանող բոլոր նյութերին:

5. Դատախազ Վ.Մելքոնյանի հատուկ վերանայման վերաքննիչ բողոքի քննության արդյունքում, ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ՝ նան Վերաքննիչ դատարան) 2023 թվականի մայիսի 25-ի որոշմամբ բողոքը մերժել է՝ անփոփոխ թողնելով Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2023 թվականի մարտի 29-ի որոշումը:

6. Վերաքննիչ դատարանի վերոնշյալ որոշման դեմ ՀՀ գլխավոր դատախազի տեղակալ Ա.Պողոսյանը ներկայացրել է հատուկ վերանայման վճռաբեկ բողոք, որը Վճռաբեկ դատարանի՝ 2023 թվականի հոկտեմբերի 24-ի որոշմամբ ընդունվել է վարույթ ն սահմանվել է բողոքի քննության գրավոր ընթացակարգ:

Վճոաբեկ բողոքի հիմքերը, փաստարկները ն պահանջը.

Վճռաբեկ բողոքը քննվում է հետնյալ հիմքերի սահմաններում` ներքոնշյալ փաստարկներով.

4

7. Բողոքարերը գտել է, որ Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2023 թվականի մարտի 29-ի որոշումն անփոփոխ թողնելու վերաբերյալ Վերաքննիչ դատարանի` 2023 թվականի մայիսի 25-ի որոշումը չի բխում ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 9-րդ, 50-րդ, 199-րդ, 207-րդ, 299-րդ հոդվածների պահանջներից, հետնաբար դրանով թույլ է տրվել դատական սխալ` քրեադատավարական օրենքի էական խախտում, քանզի չի ապահովվել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 15-րդ հոդվածով սահմանված վարույթի հանրայնության սկզբունքի բովանդակությունը կազմող հանրային ն մասնավոր շահերի հավասարակշռված պաշտպանությունը, որն էլ ազդել է վարույթի ելքի վրա ն խաթարել է արդարադատության բուն էությունը:

7Լ Բողոքաբերը նշել է, որ ելնելով վարույթի մասնավոր մասնակիցների իրավունքների ն օրինական շահերի պաշտպանության անհրաժեշտությունից, վարույթի նյութերին ծանոթանալու իրավունքը որոշ դեպքերում օրենսդիրը երաշխավորել է սան մինչն նախաքննության ավարտը՝ սահմանելով նյութերի այնպիսի ծավալ, որն ըստ էության բավարար կլինի դատավարության մասնավոր մասնակիցների կողմից իրենց իրավունքների ն օրինական շահերի արդյունավետ պաշտպանությունն իրականացնելու համար: Մասնավորապես, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 50-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 12-րդ կետի համաձայն՝ տուժողն իրավունք ունի իր խնդրանքով անվճար ստանալու իր մասնակցությամբ կատարված ապացուցողական ն վարութային այլ գործողության արձանագրության, այդ թվում` դրա հավելվածի, ինչպես նան փորձաքննություն նշանակելու մասին որոշման ն փորձագետի եզրակացության պատճենները:

72. Նման. պայմաններում բողոքաբերը, անդրադառնալով ստորադաս դատարանների այն պնդմանը, որ տուժող ղնա."

ընկերությանը, բացի ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 50-րդ հոդվածով սահմանված նյութերից, պետք է տրամադրվեն նան այնպիսի ծավալով նյութեր, որոնք հնարավորություն կտան տուժողին բավարար պատկերացում կազմել նրա կողմից ներկայացված . հաղորդումներում մատնանշված անձանց նկատմամբ քրեական հետապնդում չհարուցելու պատճառների կամ դրան խոչընդոտող հանգամանքների մասին ն հնարավորություն կտան տուժողին լիարժեքորեն իրացնելու միջնորդություններ հարուցելու, ինչպես նան ապացույցներ ներկայացնելու

5

իր իրավունքը՝ կապված ենթադրյալ հանցագործությամբ խախտված իրավունքների վերականգման հետ, նշել է, որ նման կերպ ստորադաս դատարանները ոչ իրավաչափ պարտականություն են դրել վարույթի հանրային մասնակցի վրա, որը չի բխում ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի պահանջներից:

Բողոքաբերի պնդմամբ` Առաջին ատյանի դատարանը վարույթի հանրային մասնակիցների համար սահմանել է անորոշ տվյալների տրամադրման ն ծանոթացման պարտականություն: Մասնավորապես, բողոքաբերը նշել է, որ անձի նկատմամբ քրեական հետապնդում հարուցելու հիմքերի առկայության կամ բացակայության մասին պատկերացում կազմելու համար անհրաժեշտ է ծանոթանալ քրեական վարույթում առկա բոլոր նյութերին, որի արդյունքում նոր միայն հնարավոր կլինի ողջամիտ եզրահանգում կատարել հիմքերի առկայության կամ բացակայության վերաբերյալ, իսկ դեռնս չավարտված նախաքննության փուլում վարույթի մասնավոր մասնակցին վարույթի բոլոր նութերի տրամադրումը հակասում է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի պահանջներին ն չի բխում արդարադատության շահից:

8. Բողոքաբերը նշել է նան, որ վարույթի նյութերին ծանոթանալու վերաբերյալ տուժողի ներկայացված միջնորդության մերժումը դատավորության հետագա փուլերում վիճարկելը չի կարող հանգեցնել տուժողի իրավունքների ն օրինական շահերի անհամարժեք սահմանափակման: Հետնաբար նշված որոշումը չի կարող հանդիսանալ մինչդատական վարույթի նկատմամբ դատական վերահսկողության առարկա, մինչդեռ ստորադաս դատարաններն անհիմն կերպով հանգել են հետնության, որ նշված չափանիշներն համապատասխանու նյութերին չծանոթացնելու վիճարկումը դատաքննության ընթացքում լինելու է առարկայազուրկ, իսկ նախաքննության տնականության հաշվառմամբ` տուժողին ակնհայտորեն զրկելու է իր իրավաչափ շահերն արդյունավետ պաշտպանելու իրական հնարավորությունից:

9. Վերոգրյալի հիման վրա, բողոքի հեղինակը խնդրել է ամբողջությամբ բեկանել Վերաքննիչ դատարանի՝ 2023 թվականի մայիսի 25-ի որոշումը ն մերժել տուժող արան 7 ւթյան լիազոր ներկայացուցչի

բողոքը:

6

Վճռաբեկ բողոքի պատասխանը.

10. Տուժող Աաաա 27 ււ թան լիազոր

ներկայացուցիչը դատական վերանայման բողոքի պատասխանում նշել է, որ դատախազի բողոքն անհիմն է ն բողոքում ներկայացված պահանջները կհանգեցնեն տուժողի հիմնարար իրավունքների խախտման, քանի որ տուժող կողմի պահանջը ոչ թե վարույթի ամբողջ նյութերին ձնականորեն ծանոթանալն է, այլ այնպիսի ծավալի նյութերի, որոնք հնարավորություն կտան իրացնելու օրենքով սահմանված իրավունքները:

Տուժողի լիազոր ներկայացուցիչը փաստել է նան, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքում նախաքննության ընթացքում նախաքննական գաղտնիք չհանդիսացող նյութերին ծանոթանալու որնէ օրենսդրական արգելք չկա:

Բացի այդ, բողոքի պատասխանի հեղինակը նշել է, որ Առաջին ատյանի դատարանի որոշմամբ սահմանված պահանջները հստակ են ն դրանք չեն խախտում նախաքննության գաղտնիությունը, հետնաբար նման ծավալի նութերի տրամադրումը հնարավորություն կտա տուժող կողմին ողջամիտ ենթադրություններ անել վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից օբյեկտիվ, լրիվ, բազմակողմանի, ողջամիտ ժամկետներում քննության օրենսդրական պահանջների պահպանված զինելու մասին:

Միաժամանակ բողոքի պատասխանի հեղինակը գտել է, որ քննիչը

համապատասխան նյութերը չտրամադրելու դեպքում պետք է հստակ պատճառաբանի չտրամադրելու նպատակը ն հիմքերը:

10.1. Ամփոփելով, վճռաբեկ բողոքի պատասխան ներկայացրած անձը խնդրել է ամբողջությամը մերժել վճռաբեկ բողոքը:

Վճռաբեկ բողոքի քննության համար էական նշանակություն ունեցող փաստական հանգամանքները.

1. Քննիչի՝ 2023 թվականի հունվարի 31ի թիվ 43-43/26547-2023 գրության համաձայն. «(.) 1յրպես վաողի լիազոր ներկայացուցիչ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 54-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն Դուք ունեք տուժողի բոլոր իրավունքները ն պարվականությունները, բացառությամբ վմսժողի

7

անձից անբաժանելի իրավունքների ն պարտականությունների, իսկ տուժողը վարույթի բոլոր նյութերին կարող է ծանոթանալ, իի խնդրանքով դրանցից անվճար արանալ պատճեններ կամ դուրս գրել ցանկացած տեղեկություն միայն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 50-րդ հոդվածի 2րդ մասի Թրդ կերի հիմքով՝ նախաքննության ավարտման մասին ծանուցում արանալու պահից, ուտրի նախաքննության վոլում գտնվող սույն քրեական վարույթի բոլոր նյութերին ներկա պահին չեք կարող ծանոթանալ, սակայն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 50-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 10-րդ կերի համաձայն իրավունք ունեք ծանոթանալու Ձեր մասնակցությամը կատարված ապացուցողական ն վարութային այլ գործողության արձանագրությանը, դիտողություններ ներկայացնելու այդ արձանագրություններում գրառումների ճշտության ն լրիվության կապակցությամբ (..։ իսկ 12րդ կերի համաձայն՝ խնդրանքով անվճար արանալու իր մասնակցությամբ կատարված ապացուցողական ն վարութային, այլ գործողության, արձանագաաթյան, այդ թվում՝ դրա, հավելվածի, ինչպես նան փորձաքննություն նշանակելու մասին որոշման ն փորձագեվփ եզրակացության պատճենները, ուարի 10-րդ ն 12րդ կարերով նախատեսված փատարաթղթերին, այդ թվում նշանկված

դատաշինարարատեխնիկական ն հիդրուներգուրեխնիկական փորձաքննությանը ծանոթանալու, պատճեններ արանալու համար կարող եք ներկայանալ Արագածուրնի մարզային քննչական վարչություն (...)»՛:

12. Առաջին ատյանի դատարանը, տուժողի լիագոր ներկայացուցչի բողոքի կապակցությամբ, իր դատական ակտում արձանագրել է հետնյալը. «(...) Դարարանը գտնում է, որ փուժողը, ունենալով ենթադրյալ հանցագործությամբ իր խախտված հրավունքների վերականգնման շահ, միջնորդություններ հարուցելու ինչպես նան ապացույցներ ներկայացնելու իր իրավունքն արդյունավոր իրականացնելու համար պեվմք է հնարավորություն ունենա ծանոթանալու որոշակի ծավալով վայույթի խյութերի, ինչը կինի նան նրա իրավունքների ն օրինական շահերի պաշտպանության կարնոր երաշխիք: Ընդ որում` ոլապես կանոն, որքան երկար Է տնում նախաքննությունը, ն քրեական հետապնդում չի հարուցվում որնք անձի նկատմամբ, այնքան ավելի մեծ ծավալով նյութեր պետք է ծանոթացվեն տուժողին՝ Տես վարույթի նյութեր, հատոր 1, թերթ 19:

8

հնարավորություն ընձեռելով ըավարար պատկերացում կազմել քրեական հետապնդում չհարուցելու պատճառների կամ դրան խոչընդուրող հանգամանքների մասին, որպեսզի վուժողը, բար անհրաժեշտության, կարողանա լիարժեքորեն իրացնե միջնորդություններ հարուցելու, ինչպես նան ապացույցներ ներկայացնելու իր իրավունքը:

Դատարանը հարկ է համարում նշել նան, որ վերոգրյալը չի կարող ենթադրել նախաքննության փուլում գտնվող քրեական վարույթի ամբուլջ նյութերին վտւժողին ծանոթացնելու անհրաժեշտություն, հատկապես երը առկա Է կոնֆխդենցիալ կամ գաղտնի բնույթի փեղեկավվության պաշտպանության անհրաժեշտություն: Միննույն ժամանակ, կոնֆխդենցիա կամ գաղփնեի բնոյթի 5 տեղեկարվության պաշփապանության անհրաժեշտությու, չպետք Է մեկնաբանվի չափազանց ձնականացված (Թռոօջջխօ |նտոճնջուՍ ն դիտարկվի որպես անվերապահ հիմք՝ վարույթի նյութերին ծանոթանալոց տուժողին զրկկւ ն ենթադրյալ հանցագործությամն նրա խախտված շահերի վերականգնմանն ուղղված իրավունքներն անհարկի սահմանափակելու համար: Հետնարար, կոնֆիդենցիալ կամ գաղտնի բնույթի տեղեկատվության պաշտպանության անհրաժեշտությամը պայմանավորված, ծանոթացման ներկայացվող գործի նյութերի ծավալը որոշելիս, վարույթն իրականացնող մարմինը պետք է գործի, բարնխղճորեն` ինքնաբերաբար թույլ չտալով տուժողի ենթադրյալ հանցագործությամբ իր խախորված շահերի վերականգնմանն ուղղված իրավունքների անհամաչափ սահմանափակում:

Վերոգրյալ իրավական վերլուծությունների լույսի ներքո Դատարանը հարկ է համարում արձանագրել, որ թիլ արո ոո րույթի շրջանակներում քննվում են պուժող ՏՏ | ՍՊ ընկերության շահերին

: առնչվող, տարբեր ժամանակահավվածներում ենթադրաբար կատարված դեպքեր, որոնց վերաբերյալ ընկերության կողմից տարբեր ժամանակահատվածներում՝ ներկայացվլ են հաղորդումներ՝ մատնանշելով նան ենթադրյալ հանցանք կատարած կոնկրետ անձանց: Մասնավորապես` 2021 թվականի մարտի 13-ին ՀՀ ռարիկանության Երնան քաղաքի վարչության ՕԿԿից հաղորդում է արացվել աաա, ւ: «ուր Կարապետյանից այն

մասին, որ աաա շի մորչայան տարածքի ման

9

աաա ...

փեղադիված աղբահավաք մարաղական կոնարրուկցիան աար

ատար. շու Որւուքներն ինքնակամ իրականացնելով,

ցանկանում: է փողահանել` հայտարարելով, որ այն պատկանում է իրեն: Դեպքի առթիվ 2021 թվականի մարտի 29-ին Արագածարնի մարզային քննչական վարչությունւմ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 322րդ հոդված, Լին մասի հատկանիշներով հարուցվել է թիվ ԱՋ ույ" գործը, որը հնտագայում միացվել է թիզ ււ արույթին:

Վերը նշվածի պայմաններում Դատարանը գփնում է, որ փուժող Ո | ատա տ... բոցի տուժողի մասնակցությամբ

կավարված ապացուցողական ն վարութային այլ գործողոաթյունների արձանագրություններից, պետք է ծանոթացվեն նան այնպիսի ծավալով նյութեր, որոնք՝ |

ա) հնարավորություն կտան տուժողին բավարար պատկերացում կազմել ելաւ կողմից ներկայացված հաղորդումներում մատնանշված անձանց նկատմամբ քրեական հետապնդում չհարուցելու պատճառների կամ դրան խոչընդուրող հանգամանքների մասին,

ր) հնարավորություն կտան տուժողին լիարժեքորեն իրացնելու

միջնորդություններ հարուցելու ինչպես նան ապացույցներ ներկայացնելու իր իրավունքը` կապված ենթադրյալ հանցագործությամբ խախրված իրավունքների վերականգնման հեր: |

Դատարանը գվմասմ է նան. որ վոր նշված չափանիշներին

համապատասխանող նյութերին տուժողին չծանոթացնելու վիճարկումը դատաքննության ընթացքում` լինելու է առարկայազուրկ, իսկ որոշ դրվագների նախաքննության վւնականության հաշվառմամբ` վուժողին ակնհայվտրեն զրկելու է իր իրավաչափ շահերն արդյունավեվ: պաշտպանելու իրական հնարավորությունից:

Վերոգրյալի հիման վրա Դատարանն արձանագրում է, որ ՀՀ քննչական կոմիտեի Արագածուրնի մարզային քննչական վարչաթյան ՀԿԳ ավագ քննիչ ԲՍարգսյանը, տուժող արար Ո 2

չծանոթացնալով վերը նշված չափանիշներին համապատասխանող նյութերին, թույլ է

10

տվել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 15-րդ հոդվածով երաշխավորված վարույթի հանրայնության սկզբունքի խախրում, ինի արդյունքում անհամաչավտրեն սահմանափակվել է ենթադրյալ հանցագործությամբ իր խախտված շահերի վերականգնմանն ուղղված վտւժողի իրավունքների իրացումը:

Ատիոփելով վերոգրյալը Դատարանը գտնում է, որ մինչդատական ակտի վիճարկման վերաբերյալ տուժող աաա...»

լիազոր ներկայացուցիչ Վարազդավ: Կարապեվյյանի բողոքը պետք է բավարարել ն վարույթի հանրային մասնակցին պարտավորեցնել տուժող աան

աւուր ծանոթացնել թիվ ՍԱԱՋ ոո, արութի՝ սույն

որոշման պատճառաբանական մասում նշված չափանիշներին համապատասխանող բոլոր նյութերին: (...)»:

13. Վերաքննիչ դատարանը, անփոփոխ թողնելով Առաջին ատյանի որոշումը, արձանագրել է հետնյալը. «/...) Վերաքննիչ դատարանը հանգում է այն հնտեոթյեւն, որ Սարա 1 շ..»ու իզո ներկայացուցիչ

Վարազդատ Կարապետյանի բողոքը բավարարելու վերաբերյալ ոյտշում կայացնելիս Առաջին ատյանի դավարանը թույլ չի տվել գործի եքի վրա ազդեցություն ունեցող դատական սխալ ն րար էության կայացրել Է հարցը ճիշտ քածող դատրական ակվ. որր բեկանելու իրավաչափ հիմքեր չկան, նման պայմաններում հատուկ վերանայման բողոքի հիմնավորումներն ի զորու չեն չեզոքացնելու Առաջին ափյանի դավարանի իրավաչափ հեփնությունները, հետնաբար ՀՀ Արագածովնի մարզի դատախազության ավագ դատախազ Վ.Մելթոնյանի հատուկ վերանայման բողոքը պետք է մերժել, իսկ Առաջին ատյանի դատարանի 29.05.2023թվականի թիվ ԱՐԱԴ/0003/1/23 որոշումը` թողնել անվախ: (..»5:

Վճռաբեկ դատարանի հիմնավորումները ն եզրահանգումը.

14. Սույն գործով Վճռաբեկ դատարանի տոջն բարձրացված իրավական հարցը հետնյալն է. հիմնավո՞ր են արդյոք վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից տուժող 4 Տե'ս վարույթի նյութեր, հատոր 1, թերթեր 123-135:

3 Տե՛ս վարույթի նյութեր, հատոր 2, թերթեր 100-106:

1

առտտատատտտատ ՍՊ ընկերության իրավունքների անհամաչափ

սահմանափակման վերաբերյալ նտորադամ դատարանների հետնությունները:

15. Ը Սահմանադրության 61-րդ հոդվածի քին մասի համաձայն՝

«Յուրաքանչյուր ոք ունի իր իրավունքների ն ազատությունների արդրւնավեւր դատական պաշտպանության իրավունք»:

ՀՀ Սահմանադրության 63-րդ հոդվածի 1-րն մասի համաձայն՝ «Յուրաքանչյուր ոք ուի անկախ ն անաչառ դատարանի կողմից իր գործի արդարացի, հրապարակային ն ողջամիտ ժամկետում, քննության իրավունք»:

ՀԸ քրեական դատավարության օրենսգրքի 15-րդ բոդվածի համաճայն՝ «ԼՎարույթի իրականացումը հանրային գործունեություն է, որի ընթացքում ն արդյունքում ապահովվում Է հանրային ն մասնավոր շահերի հավասարակշռված պաշտպանությունը:

2. Արդարադավմաթյունը, դատախազական հակողությունը, նախաքննությունը, հերաքննությունը կ հանրային այլ գործունեությունն իրականացվում` են բացառապես իրավունքի շահից ելնելով օրենքի հիման վրա արեղծված իրավասու մարմինների կողմից:

(...)

4. Վարույթի հանրայնությունն ապահովելիս անձի իրավունքների կամ ազապությունների սահմանափակումը պետք է համաչափ լինի հակակշիռ հանրային շահերի պաշտպանության նպատակին: (.-.»:

ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 23-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն` «Յուրաքանչյուր ոք. որին ենթադրյալ հանցագործությամբ վնաս Է

պատճառվել, սույն օրենսգրքով սահմանված դեպքերում: ն կարգով ունի հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության ենթարկելու ն

հանցագործությամի իրեն պատճառված վնասր դապտուցելու պահանջով դատարան դիմելու իրավունք»:

Նույն օրենսգրքի 50-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` «Տուժուլը սույն օրենսգրքով սահմանված կարգով իրավունք ունի՝

1 ծանոթանալու մեղադրյալին ներկայացված մեղադրանքին.

(--)

12

4) վարույթի նյութերին կցելու ն հեարազուրկու համար ներկայացնելու ապացույցներ.

5) հարուցելու միջնորդություններ.

6) հայտնելու բացարկներ.

(-.)

8) անվճար արանալու իր կարգավիճակին վերարդտղ դատավարական ակտերի պատճենները.

9) առարկելու վարույթի հանրային մասնակիցների զործողությունների դեմ.

10) ծանոթանալու իր մասնակցությամբ կատարված ապացացողական ն վարութային այլ: գործողության 6արձանագրությանը, դիկմլություններ ներկայացնելու այդ արձանագրությունում: գրառումների ճշտության ն լրիվության կապակցությամը, ծանոթանալու դատական նիարի արձանագրությանը ն ներկայացնելու դրա վերարերյալ իր դիտողությունները, ապացուցողական ն վարութային այլ գործողությանը մասնակցելու, դատական նիարին ներկա. գտեվեզու դեպքում պահանջելու համապատասխան արձանագրության մեջ կատարել իր մատնանշած հանգամանքների մասին գրառումներ.

1) անվճար արանալու քրեական հներապնդում: հարուցելու չհարուցելու այն դադարեցնելու կամ կասեցնելու ինչպես նան քրեական վարույթը կարճելու մասին որոշումների պատճենները, մեղադրական եզրակացության, եզրափակիչ ակտի կամ եզրափակիչ դատական ակտի պազճենը.

(-)

12) իր խնդրանքով անվճար արանալու իր մասնակցությամը կատարված ապացուցողական ն վարութային այլ գործողության. արձանագրության, այղ թվում՝ դրա հավելվածի, : ինչպես նան փորձաքննություն նշանակելու մասին որոշման ն փորձագետի եզրակացության պապտենները.

13) նախաքննության ավարտման մասին ծանուցում արանալու պահից ծանոթանալու վարույթի բոլոր նյութերին, իր խաղրանքով դրանցից անվճար սվանալու պափճեններ կամ դուլա գրելու ցանկացած տալեկություն.

(:.)

Թ

16) ըողոքարկելու վարույթի հանրային, մասնակիցների ն դատարանի վարութային ակտերը, այդ թվում՝ եզրափակիչ դատավարական ակտերը: (...)»:

ՇԸ քրեական դատավարության օրենսգրքի 199-րդ հոդվածի Լին մասի համաձայն` «Եթե մինչդատական վարույթում հավաքված բոլոր ապացույցները գնահատելով քննիչը հանգում է հենության, որ մեղադրյալին վերագրվող հանցանքի համար իրավասու դատարանի կողմից նրա դատապարտումը մեծապես հավանական է, ապա նախաքննության ավարտի մասին գրավոր ծանուցում է վարույթի մասնավոր մասնակիցներին ն հայտնում վարույթի նյութերին նրանց ծանոթանալու փեղը, ժամանակը ն հաջորդականություն, միաժամանակ ակսելով մեղադրական եզրակացության կազմումը»:

ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 200-րդ հոդվածի Լին մասի համաձայն՝ «Քենիչը վարույթի նյութերը մեղադրյալի, նրա օրինական ներկայացուցչի ն պաշվայանի ծանոթացմանը ներկայացնում է բոլոր դեպքերում, իսկ վարույթի մասնավոր մյուս մասնակիցներին, ինչպես նան սույն օրենսգիքի 199-րդ հոդվածի 5- րդ մասում նշված անձանց՝ նրանց գրավոր խնադրանքով»:

ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 299-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` «Դատական բողոքարկման ենթակա են նան մինչդատական այն ակտերը, որոնց վիճարկումը դատաքննության ընթացքում անհնար է լինելու կամ բողոքարկողին ակնհայտորեն զիկելու է իր իրավաչավ շահերն արդյունավար պաշվփապանելու իրական հնարավորությունից»:

ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 304-րդ հոդվածի համաձայն՝ «ԼՄինչդատական ակտի վիճարկման վարույթի, արդյունքով դատարանը որոշմամը ամբողջությամբ կամ մասնակի բավարարում է բողոքը կամ մերժում է այն:

(-)

3. Բողոքը բավարարելու դեպքում դատարանը վարույթի հանրային մասնակցի վրա դնում է անձի իրավունքների խավխարումը վերացնելուն ուղղված կոնկրար վարութային ակտեր կայացնելու (կատարելու) պարվականություն: (...)»:

151. ՀՀ Սահմանադրական դատարանը, թիվ ՍՄԴՈՂՕՑ որոշմամբ

անդրադառնալով 1998 թվականի հուլիսի 1Լին ընդունված ՃՇ քրեական դատավարության օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի Լին մասի 9-րդ կետի՝

14

«նախաքննության ավարտման պահից» դրույթի ն 201-րդ հոդվածի Լին մասի՝ ՀՀ Սահմանադրությանը համապատասխանության հարցին, արտահայտել է հետնյալ իրավական դիրքորոշումները. «Քրեական դատավարության օրենսգիրքը սահմանելով նախնական քննության գաղփնիության ընդհանսր կանոնը, միաժամանակ գործի վարույթն իխրականացնող մարմնին հայեցողություն է վերապահում թույլատրել նախնական քննության վփվյալենրի հրապարակում: Համաձայն այդ դրույթի նախնական քննության տվյալները ենթակա են հրապարակման միայն գործի վարույթն իրականացնող մարմնի թույլրվությամբ: Սիաժամանակ, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի` տուժողի իրավունքները սահմանող դրույթների համադրված վերլուծությունը թույլ Է տալիս առանձնացնել քրեական գործի այն նյութերի շրջանակը, որոնց մատչելիությունը, տուժողի. համար երաշխավորված է նախնական քննության ընթացքում մինչն նախաքննության ավարտի՝ անկախ վարույթն իրականացնող մարմնի հայեցողությունից:

(:.) '

ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի վերոհիշյալ նորմերի վերլուծության արդյունքում սահմանադրական դատարանն արձանագրում է, որ օրենադիրն առանձնացնում է մինչն նախնական քննության ավարտը (գործով մեղադրական եզրակացություն կազմելը) վաուժողի նամ նրա ներկայացուցչի, ինչպես նան փուժողի իրավահաջորդի համար մատչելի գործի նյութերի որոշակի ողջամիր շրջանակ, որոնց վերաբերյալ տուժողի փալեկացվածությունը նախնական քննության փուլում ապահովում Լ տուժողի րացարկննր հայտնելու միջնորդություններ հարուցելու, հեւրաքննության մարմնի, քննիչի, դատախազի, գործողություններն ու որոշումների բողոքարկելու խրավունքներն իրացնելու հնարավորությանը ն այդպիսով երաշխավորում է նան փուժողի իրավունքների ն օրինական շահերի արդյունավեվ: պաշվայանությունը մինչդատական վարույթի ընթացքում:

Ինչ վերաբերում է նախնական քննության այն տվյալներին, որոնք մինչն դրա ավարտը կարող են հրապարակվել միայն վարույթն իրականացնող մարմնի թույրրվությամբ ն կարող են մատչկի դառնալ պտւժողին միայն վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից իր հայեցողության իրացման արդյունքում, ապա. այդ կապակցությամբ սահմանադրական դատարանն անհրաժեշտ է համարում նան

5

ենդգծել, որ վարույթն իրականացնող մարմնի՝ շահագրգիռ անձին քրեական գործի նյութերից այս կամ այն փատրաթղթի տրամադրումը մերժելու մասին որոշումը պարք է լինի պատճառարանված, ինչպես դա նախատեսված է ՀՀ քր. դավ. օր-ի 102- իդ հոդվածով: Սկզբունքային մուրեցումը պետք է լինի այն, որ նախնական քննության տվյալների հրապարակման թուլվվություն տալու վարայթն իրականացնուլ իրավասու մարմնի հայեցողությունը չպեւրք է լինի բացարձակ: Այդ կապակցությամբ կայացված որոշում, պերք է հետապելի նախաքննության շահերի իրական պաշտպանության նպատակ:

(-.) |

Նախնական . քննության փուլում տուժողի վերոհիշյալ 9 իլավունքների, նախաքննություն իրականացնող մարմինների համապավասիչաւն

պարտականությունների համադրված վերլուծության հիման վրա, հաշվի առնելով նան այն հանգամանքը, որ փուժողի գործի նյութերին ծանոթանալու իրավունքն իրացվում է մինչն մեղադրական եզրակացություն կազմելը, այն է՝ նախաքննության ինքնուրույն, մաս կազմող ն դրա ավարտին նախորդող ժամանակահատվածում' սահմանադրական դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի վիճարկվող դրույթները չեն խոչընդուրում վմւժողի իրավունքների ն օրինական շահերի արդյունավետ պաշտպանությանը: Ըափ այդմ, սահմանադրական դատարանը զտնում Է, որ օրենադրական մակարդակում ապահովված է արդարացի, հավասարակշռություն, մի կողմից, նախնական քնասթյան գաղտնիության ընդհանուր կանոնով հետապնդվող իրավաչափ նպատակի, մյուս կողմից՝ մինչդապական վարույթում տուժողի իրավունքների իրացումը ն օրինական շահերի պաշտպանությունն ապահովելու նպատակի միջն: Բացի դրանից, անհրաժեշտ է քրեական դատավարությունը դիտարկել համակարգային ամբողջականության մեջ ն իրավունքների իրացման որնէ փողում օրենքի հիման վրա նախատեսաված ընթացակարգային իրավաչափ սահմանափակումը չի կարող դիտարկվել որպես Սահմանադրության 18-րդ հոդվածով նախատեսված իրավունքների ուրնահարում: (-1»4:

«Տես ՀՀ Սահմանադրական դատարանի՝ 2012 թվականի հունվարի 24-ի թիվ ՍԴՈ-1008 որոշումը:

16

16. ՄԱԿի Գլխավոր վեհաժողովի 1985 թվականի սոյեմբերի 29-ի Շանցագործություներ նե իշխանութան չարաշահման զոհերի համար արդարադատության հիմնական սկզբունքների հռչակագրի համաձայն` «(..) դատավարակաւն ընթացակարգերը պետք ն համապատասխանեն

հանցագործություններից տուժած գ անձանց պահանջներին Օ Օ0արչ թվում՝ դատավարություն, արդյունքների մասին տուժողին տաղլեկատվությու տրամադրելու միջոցով, հատկապես այն դեպքերում, երբ նրանց կողմից պահանջվել են այդպիսիք, գործերի քննության անհարկի ձգձգումները կանխելու միջոցով, ինչպես նան վարույթի ցանկացած փուլում գործի էության վերաբերյալ տուժուլներին կարծիք արտահայտելու հնարավություն ապահովելու ալանակով, այն դեպքում, երը շոշափվում են նրանց անձնական շահերի»:

16.1. Եվրոպայի խորհրդի նախարարների կոմիտեի 1985 թվականի հունիսի 28-ի՝ «Քրեական իրավունքի ն դատավարության շրջանակներում տուժածի կարգավիճակի մասին» Թ(Յ5) Ա, 2006 թվականի հունիսի 14-ի «Հանցագործության զոհերի աջակցության վերաբերյալ» Թ(2006)8 հանձնարարականներում առաջարկվում է ազգային մակարդակներով միջոցներ ձեռնարկել տուժողների իրավունքների պաշտպանության համար: Մասնավորապես, Կոմիտեի 1985 թվականի հանձնարարականի նախաբանում հատուկ ընդգծվել է, որ այն ընդունվել է՝ ելնելով այն հանգամանքից, որ քրեական արդարադատության նպատակներն ավանդաբար ձնակերպվել են պետության ն իրավախախտի միջն հարաբերությունների տիրույթում, ինչի արդյունքում այդ համակարգի գործադրումը հաճախ բարդացնում է տուժողի մոտ ծագած խնդիրները, այլ ոչ թե նպաստում դրանց լուծմանը: Մինչդեռ քրեական արդարադատության հիմնական գործառույթը պետք է լինի տուժողի պահանջները բավարարելը ն շահերը պաշտպանելը":

Եվրոպայի խորհրդի Նախարարների կոմիտեի 2006 թվականի հունիսի 14-ի՝ «Հանցագործության զոհերի աջակցության վերաբերյալ» Ք(2006)8 հանձնարարականի 6.1 կետի համաձայն անդամ պեվտաթրանների պերք է 5Տես ՄԱԿ-ի Գլխավոր վեհաժողովի՝ 1985 թվականի նոյեմբերի 29-ի թիվ 40/34 բանաձնով ընդունված՝ Հանցագործությունների ն իշխանության չարաշահման զոհերի համար արդարադատության հիմնական սկզբունքների հռչակագիրը:

ճՏե՛ս Եվրոպայի խորհրդի նախարարների կոմիտեի՝ 1985 թվականի հունիսի 28-ի՝ «Տուժողի դերը քրեական իրավունքի ն դատավարության շրջանակներում» թիվ Ի(85) 11 հանձնարարականը:

17

հանցագործության զոհի համար երաշխավորեն իրենց գործին առնչվող ն իրենց շահերի պաշտպանության ու իրավունքների իրացման համար անհրաժեշտ մմոլեկարվություն: Նույն հանձնարարականի 6.5-րդ կետում, որը վերաբերում է հանցագործության գոհի համար երաշխավորվոլ՝ քրեական գործի վարույթին առնչվող տեղեկատվության ծավալին, ամրագրված է. «Պետությունը պետք է համապատասխան միջոցներով երաշխավորի, որ հանցագործության զոհերը տեղեկացվեն իրենց բողոքների արդյունըների, քրեական գործի ընթացքի համապատասխան փուլերի ն իրավատս դատարանի դատավճոխ վերաբերյալ»:

17. Վճռաբեկ դատարանը, դատական պաշտպանության իրավունքի

համատեքստում անդրադառնալով քրեական արդարադատության համակարգում դատավարության մասնակիցների կամ շահագրգիռ անձանց կողմից գործի նյութերին ծանոթանալու իրավունքին 7, արձանագրել է, որ «(.) /Գործի նյութերին ծանոթանալու խրավունքն ուն, հիմնարար նշանակություն դատավարության մասնակիցների կամ շահագրգիռ անձանց կողմից իրենց իրավունքների ու օրինական շահերի արդյունավետ պաշտպանությունն իրականացնելու համար: Մասնավորապես, այն հնարավորության է տալիս մի կողմից պատկերացում կազմելու գործի ընթացքի մասին, միջնորդելու կատարել լրացուցիչ քննչական կամ այլ դատավարական գործողություններ, մյուս կողմից անհրաժեշտություն դեպքում ներկայացնելու փարական տվյալներով հիմնավորված րողոք վարույթն իրականացնող մարմնի ոչ իրավաչափ որոշումների կամ գործողությունների (անգործության) դեմ:

Օթենադիրը քրեական դատավարությունում նախատեսել է գործի նյութերին ծանոթանալու տարին, խրավական ընթացակարգեր մինչն նախաքննության ավարտը ն նախաքննության ավարտից հետո: Ընդ որում, եթե առաջին դեպքում, ելնելով նախաքննական գաղտնիքի պաշտպանության անհրաժեշտովթյունից կամ քրեադատավարական համապատասխան փուլի առանձնահատկություններից, գործի նյութերին ծանոթանալու իրավունքը, որպես կանոն, ենթարկվում է 7 Վճռաբեկ դատարանի՝ քրեական արդարադատության համակարգում դատավարության մասնակիցների կամ շահագրգիռ անձանց կողմից գործի նյութերին ծանոթանալու իրավունքի վերաբերյալ նախկինում արտահայտված իրավական դիրքորոշումները շարունակում են վերաբերելի կատ հարա ոամռոմւ) կիրառելի լինել նան գործող քրեադատավարական կարգավորումների

18

ժամանակային կամ ծավալային սահմանափակման, ապա երկրորդ դեպքում դատավարության մասնակիցների համար երաշխավորված է առանց որեէ սահմանավաւկման գործի նյութերին ծանոթանալու իրավունքը: Այսպետ նախաքննության ավարտման պահից գործի րոլոր նյութերին ծանոթանալու, դրանցից պատճեններ հանելու ն գործից ցանկացած ծավալի փեղեկություն դուրս գրելու իրավունքը քրեական դավամվարության օրենսգրքում նախատեսված Է կտժովի, քաղաքացիական հայցվորի, քաղաքացիական պատասխանողի, մեղադրյալի, վերջիններիս օրինական ներկայացուցչների, ինչպես նան պաշվայանի համար:

Միննույն ժամանակ, ելնելով դափավարության մասնակիցների իրավունքների ն օրինական շահերի պաշտպանության անհրաժեշտությունից, ապացույցներ հավաքելու կողմերի հնարավորություններից գործի նյութերին ծանոթանալու իրավունքը որոշ դեպքերում օրենադիրը երաշխավորն, է նան մինչն նախաքննության ավարտը:

Այսպես, օրինակ՝ հաշվի. առնելով ձեռքրերվող ապացույցի

առանձնահատկությունները, դատավարության մասնակիցների իրավունքները: փորձաքննության եզրակացություւը ծանոթացման է ներկայացվում վարույթի մասնավոր մասնակիցներին: Կամ գործի նյութերին ծանոթանալու ն րար անհրաժեշտության լրացուցիչ քննչական կամ ապլ դատավարական

գործողություններ, կաղրարելու միջնորդություններ ներկայացնելու համար քրեական դազաւվարության օրենսգրքում ամիագրված Լ մինչն մեղադրական եզրակացություն կազմեր դատավարության մասնակիցներին գործի նյութերը ծանոթացման ներկայացնելու կարգը: Վերջինա րար էության լրացուցիչ երաշխիք է կողմերի միջն դատավարական իրավահավասարության այզբունքը կենսագործելու ն, րար այդմ, ապացուցողական «զամբյուղում» ինչպես մեղադրական, այնպես էլ պաշտալանակաւն կողմի համոզմամբ ձեռքբերման ենթակա փատրական վվյալները ներառելու համար (15:

Ց Տե'ս, ոճն ումոոճի, Վճռաբեկ դատարանի՝ «Հեսսար» ՍՊԸ-ի գործով 2018 թվականի սեպտեմբերի 20-ի թիվ ԱՐԴԼ/0006/11/17 որոշումը:

19

18. Սույն որոշմամբ վկայակոչված՝ սահմանադրական, կոնվենցիոն, միջազգային իրավական փաստաթղթեի նե Հճ քրեական դատավարության օրենսգրքի դրույթների ու դրանց վերաբերյալ մեջբերված իրավական դիրքորոշումների հաշվառմամբ Վճռաբեկ դատարանը կրկնում է, որ օրենսդիրը քրեական դատավարությունում նախատեսել է վարույթի նյութերին ծանոթանալու տարբեր իրավական ընթացակարգեր՝ մինչն նախաքննության ավարտը ն նախաքննության ավարտից հետո: Ընդ որում, նախաքննության ավարտին վարույթի մասնավոր մասնակիցների այդ թվում տուժողի, համար երաշխավորվում է օրենքով սահմանված կարգով վարույթի ամբողջ նյութերին ծանոթանալու իրավունք: Ինչ վերաբերում է մինչն նախաքննության ավարտը վարույթի նյութերին ծանոթանալու իրավունքին, ապա, Խպնելով նախնական քննութան գաղտնիության պաշտպանության անհրաժեշտությունից, ինչպես նան, քրեադատավարական համապատասխան փուլի առանձնահատկություններից, վարույթի նյութերին ծանոթանալու իրավունքը, որպես կանոն, կարող է ենթարկվել ժամանակային կամ ծավալային սահմանափակման: .

Միննույն ժամանակ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ օրենսդիրը սահմանել է մինչն նախաքննության ավարտը (վարույթով մեղադրական եզրակացություն կազմելը) վարույթի նյութերի որոշակի ողջամիտ շրջանակ, որոնց վերաբերյալ տուժողի տեղեկացվածությունը նախաքննության փուլում ապահովում Է վերջինիս` միջնորդություններ հարուցելու, բացարկներ հայտնելու, վարույթի հանրային մասնակիցների գործողությունների դեմ առարկելու, վարույթի հանրային մասնակիցների ն դատարանի վարութային ակտերը, այդ թվում եզրափակիչ դատավարական ակտերը բողոքարկելու, ինչպես նան օրենքով սահմանված այլ իրավունքներն իրացնելու հնարավորությունը՝ այդպիսով իսկ երաշխավորելով տուժողի իրավունքների ն օրինական շահերի արդյունավետ պաշտպանությունը նան մինչդատական վարույթի ընթացքում:

18... Վերոգրյալի հետ մեկտեղ, Վճռարեկ դատարանը գտնում է, որ վարույթն իրականացնող . մարմինը, ելնելով նախնական քննության գաղտնիության պաշտպանության անհրաժեշտությունից, ինչպես նան քրեադատավարական համապատասխան փովլի առանձնահատկություններից, ոնի որոշակի

| 20

հայեցողություն՝ որոշելու մինչն, նախաքննության ավարտն օրենքով սահմանված նյութերից բացի ինչպիսի այլ տվյալներ կարող են մատչելի դառնալ տուժողին: Այս համատեքստում վարույթն իրականացնող մարմինը պարտականություն ունի ոչ թե տրամադրելու կոնկրետ ապացուցողական գործողություննեեի արդյունքներն ամրագրող դատավարական փաստաթղթերը, այլ վարույթի ընթացքի ն արդյունքների վերաբերյալ անհրաժեշտ տեղեկատվություն, որն էլ հնարավորություն կտա տուժողին իրականացնել իր իրավունքների արդյունավետ պաշտպանությունը: Ալ կերպ, վարույթն իրականացնող մարմինը, գտնելով, որ քրեական վարույթի կոնկրետ նյութի տրամադրումը կարող է չբխել նախաքննության շահերից, այնուամենայնիվ պետք է «հանցագործության զոհի» համար երաշխավորի իր գործին առնչվող ն իր շահերի պաշտպանության ու իրավունքների իրացման համար անհրաժեշտ տեղեկատվության տրամադրում:

Վերոգրյալի առնչությամբ, Վճռաբեկ դատարանը Մահմանադրական

դատարանի՝ 2012 թվականի հունվարի 24-ի թիվ ՍԴՈՎՕ08 որոշման հաշվառմամբ, անհրաժեշտ է համարում նան ընդգծել, որ վարույթն իրականացնող մարմնի՝ շահագրգիո անձին քրեական վարույթի նյութերից այս կամ այն տեղեկատվության տրամադրումը մերժելը պետք է լինի պատճառաբանված, որպեսզի վարույթն իրականացնող իրավասու մարմնի հայեցողությունը չկրի բացարձակ բնույթ ն այդ կապակցությամբ կայացված որոշումը հետապնդի նախաքննության շահերի իրական պաշտպանության նպատակ:

19. Սույն գործի նյութերի ուսումնասիրությունից երնում է, որ՝

- քննիչը տուժողի լիազոր ներկայացուցչին գրավոր հայտնել է, որ վերջինս չի կարող ծանոթանալ նախաքննության փուլում գտնվող քրեական վարույթի բոլոր նյութերին, այլ կարող է ծանոթանալ միայն տուժողի մասնակցությամբ կատարված ապացուցողական ն վարութային այլ գործողությունների արձանագրություններին, իսկ վարույթի բոլոր նյութերին կարող է ծանոթանալ միայն նախաքննության ավարտին::

- Առաջին ատյանի դատարանը, բավարարելով տուժողի լիազոր ներկայացուցչի բողոքը, գտել է, որ տուժուլ աաա 7 ւթյունը,

9 Տես սույն որոշման 11-րդ կետը:

21

բացի տուժողի մասնակցությամբ կատարված ապացուցողական ն. վարութային այլ գործողությունների արձանագըություններից, պետք է ծանոթացվի նան այնպիսի ծավալով նյութերի, որոնք հնարավորություն կտան տուժողին բավարար պատկերացում կազմել նրա կողմից ներկայացված հաղորդումներում մատնանշված անձանց նկատմամբ քրեական հետապնդում չհարուցելու պատճառների կամ դրան խոչընդոտող հանգամանքների մասին, ինչպես նան հնարավորություն կտան վերջինիս լիարժեքորեն իրացնել միջնորդություններ հարուցելու, ինչպես նան ապացուցնե՝ ներկայացնեու իբ իրավունք կապված ենթադրյալ

հանցագործությամբ խախտված իրավունքների վերականգնման հետ:

Միաժամանակ, Առաջին ատյանի դատարանը նշել է, որ վերոգրյալը չի կարող ենթադրել նախաքննության փուլում գտնվող