Հովսեփյան — ՏԴ1/0028/01/17

անը ար ՏԴ1/0028/01/17

Ո -ԱՅ: բ

ՍՔ

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ

ՎՃՌԱԲԵԿ ԴԱՏԱՐԱՆ

ՈՐՈՇՈՒՄ

ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ

Հայաստանի Հանրապետության

վերաքննիչ քրեական դատարանի որոշում

Նախագահող դատավոր՝ Ս.Մարաբյան

Դատավորներ՝ Տ.Սահակյան

Ռ.Բարսեղյան

15 փետրվարի 2023 թվական ք.Երնան

ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի քրեական պալատը (այսուհետ նան՝ Վճռաբեկ դատարան) նախագահությամբ՝ Հ.ԱՍԱՏՐՅԱՆԻ

մասնակցությամբ դատավորներ` Ս.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆԻ

Ե.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆԻ

Լ.ԹԱԴԵՎՈՍՅԱՆԻ

Ա.ՊՈՂՈՍՅԱՆԻ

Ս.ՕՀԱՆՅԱՆԻ

գրավոր ընթացակարգով քննության առնելով Արման Լեոնիդի Հովսեփյանի վերաբերյալ ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի՝ 2020 թվականի փետրվարի 11Լի որոշման դեմ ՀՀ գլխավոր դատախազի տեղակալ Ա.Աֆանդյանի վճռաբեկ բողոքը,

2

ՊԱՐԶԵՑ

Գործի դատավարական նախապատմությունը.

1. 2016 թվականի հոկտեմբերի 1-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Տավուշի մարզային քննչական վարչությունում 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի (այսուհետ՝ ՀՀ քրեական օրենսգիրք) 316-րդ հոդվածի 2-րդ մասի հատկանիշներով հարուցվել է թիվ 36103716 քրեական գործը:

Նախաքննության մարմնի՝ 2016 թվականի հոկտեմբերի 14-ի որոշմամբ Արման Լեռնիդի Հովսեփյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ ն նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 316-րդ հոդվածի 2-րդ մասով:

2017 թվականի ապրիլի 28-ին քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Տավուշի մարզի ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան ն ընդունվել է դատարանի վարույթ:

2018 թվականի օգոստոսի 24-ին Տավուշի մարզի դատախազի տեղակալ Ա.Գնորգյանի կողմից որոշում է կայացվել Արման Հովսեփյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 316-րդ հոդվածի 2-րդ մասով առաջադրված մեղադրանքը փոփոխելու ն ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-316-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նրան նոր մեղադրանք առաջադրելու մասին:

2. Տավուշի մարզի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի (այսուհետ` նան Առաջին ատյանի դատարան) 2018 թվականի հոկտեմբերի 4-ի դատավճռով ամբաստանյալ Ա.Հովսեփյանը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-316-րդ հոդվածի 2-րդ մասով առաջադրված մեղադրանքում ճանաչվել է անմեղ ն արդարացվել՝ արարքում հանցակազմի բացակայության պատճառաբանությամըբ:

Յ. Առաջին ատյանի դատարանը 2019 թվականի հունվարի 18-ի որոշմամբ վերականգնել է վերոնշյալ դատավճռի դեմ դատախազի կողմից վերաքննիչ բողոք բերելու բաց թողնված ժամկետը:

4. Հիշյալ դատավճռի դեմ 2019 թվականի հունվարի 24-ին ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան է ստացվել Տավուշի մարզի դատախազ Վ.Գրիգորյանի վերաքննիչ բողոքը:

5. ՇԸ վերաքննիչ քրեական դատարանի (այսուհետ` նան Վերաքննիչ դատարան) 2020 թվականի փետրվարի 1-ի որոշմամբ դատախազի բողոքը

Յ

մերժվել է, իսկ Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2018 թվականի հոկտեմբերի 4-ի դատավճիոը՝ թողնվել անփոփոխ:

6. Վերաքննիչ դատարանի վերոնշյալ որոշման դեմ ՀՀ գլխավոր դատախազի տեղակալ Ա.Աֆանդյանը բերել է վճռաբեկ բողոք, որը Վճռաբեկ դատարանի՝ 2021 թվականի փետրվարի 8-ի որոշմամբ ընդունվել է վարույթ: Վճռաբեկ դատարանը 2022 թվականի նոյեմբերի 21-ի որոշմամբ սահմանել է վճռաբեկ բողոքի քննության գրավոր ընթացակարգ:

Վճոաբեկ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները ն պահանջը.

Վճռաբեկ բողոքը քննվում է հետնյալ հիմքերի սահմաններում՝ ներքոհիշյալ հիմնավորումներով.

7. Բողոքաբերը գտել է, որ Վերաքննիչ դատարանի կողմից թույլ է տրվել դատական սխալ, որը խաթարել է արդարադատության բուն էությունը՝ անհիմն կերպով մերժվել է դատավճռի դեմ դատախազի կողմից բերված վերաքննիչ բողոքը, ն արդյունքում խախտվել է հանրային ու մասնավոր շահերի հավասարակշռությունը:

Բողոքի հեղինակը փաստարկել է, որ Վերաքննիչ դատարանը դուրս է եկել իր իրավասության սահմաններից՝ քննարկման առարկա դարձնելով մի հարց, որը չի բխել վերաքննիչ բողոքի հիմքերից ն հիմնավորումներից:

Ի հիմնավորումն իր պնդման, բողոքաբերը նշել է, որ դատախազը վերաքննիչ բողոք է ներկայացրել Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2018 թվականի հոկտեմբերի 4ի դատավճռի դեմ, մինչդեռ Վերաքննի դատարանը, սեփական

նախաձեռնությամբ, իր որոշման մեջ քննարկման առարկա է դարձրել վերաքննիչ բողոք ներկայացնելու ժամկետի բացթողումը հարգելի ճանաչելու մասին Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2019 թվականի հունվարի 18-ի որոշման օրինականությունը, արդյունքում արձանագրել է, որ այն օրինական չէ, ն առանց անդրադառնալու դատախազի վերաքննիչ բողոքի փաստարկներին, մերժել է այն:

Բողոքաբերն ընդգծել է, ող Վճռաբեկ դատարանի իրավական

' Շամաձայն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի անցումային դրույթները կարգավորող կաա 8-րդ մասի՝ սույն բողոքը քննվում է մինչն 2022 թվականի հուլիսի Լը գործող

4

դիրքորոշումների համաձայն չի բացառվում Վերաքննիչ դատարանի հնարավորությունը՝ դուրս գալու վերաքննիչ վերանայման սահմաններից, եթե առկա է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 398-րդ հոդվածի 3-րդ մասով նախատեսված` դատական ակտի անվերապահ բեկանման հիմք: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 398րդ հոդվածի 3-րդ մասի վերլուծությունից ակնհայտ է, որ դատարանի կողմից բողոքարկման համար օրենքով նախատեսված ժամկետի բացթողումը հարգելի ճանաչելու իրավաչափության հարցը ներառված չէ դատավճիռը բոլոր դեպքերում բեկանման ենթակա լինելու հարցերի շրջանակում ն հետնաբար չի կարող հիմք հանդիսանալ վերաքննիչ վերանայման սահմաններից դուրս գալու համար: Այսինքն, Վերաքննիչ դատարանը, դուրս գալով վերաքննիչ բողոքի հիմքերից ն հիմնավորումներից, անդրադարձել է այնպիսի հարցի, որը չէր կարող ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 398-րդ հոդվածի 3-րդ մասով նախատեսված` դատական ակտի անվերապահ բեկանման հիմք հանդիսանալ:

Բողոք բերած անձը նշել է նան, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 174րդ հոդվածի 4րդ մասից բխում է, որ վերադաս դատարան կարող է բողոքարկվել միայն բաց թողնված ժամկետը վերականգնելուց դատարանի հրաժարումը, իսկ բաց թողնված ժամկետը վերականգնելու մասին դատական ակտը վերաքննության կարգով բողոքարկման ենթակա չէ: Եվ հենց այդ պատճառով է, որ Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2019 թվականի հունվարի 18-ի որոշման դեմ պաշտպանության կողմի բողոքը Վերաքննիչ դատարանի` 2019 թվականի փետրվարի 20ի որոշմամբ առանց քննության է թողնվել: Ուստի՝ Վերաքննիչ դատարանը դուրս է եկել իր իրավասության սահմաններից, ինչը դատավարական իրավունքի խախտում է:

7.. Բողոքաբերն անհիմն է համարել նան Վերաքննիչ դատարանի այն դիրքորոշումը, որ բաց թողնված ժամկետը վերականգնելու մասին Առաջին ատյանի դատարանի որոշմանն իրավասու է անդրադառնալ գործն ըստ էության լուծող դատական ակտի դեմ ներկայացված դատախազի բողոքի քննության հետ մեկտեղ, հակառակ դեպքում` կվտանգվի անձի արդար դատաքննության իրավունքը: Մինչդեռ, անձի արդար դատաքննության իրավունքը քննարկվող դեպքում չէր կարող խախտվել առնվազն այն պատճառով, որ եթե գործն ըստ էության քննելիս

5

Վերաքննիչ դատարանը կայացներ որոշում` ի վնաս ամբաստանյալի, օրինակ, ամբաստանյալ Արման Հովսեփյան մեղավոր ճանաչվեր առաջադրված մեղադրանքում, ապա նման պայմաններում պաշտպանության կողմը զրկված չէր լինի Վերաքննիչ դատարանի կայացրած դատական ակտը Վճռաբեկ դատարան բողոքարկելու հնարավորությունից: Նույնը վերաբերում է նան այն դեպքերին, երբ վերաքննիչ դատարանը, բեկանելով առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը, քրեական գործն ուղարկեր ստորադաս դատարան` այլ կազմով նոր քննություն իրականացնելու համար ն այդ քննության արդյունքում առաջին ատյանի դատարանի կողմից կայացվեր մեղադրական դատավճիռ: Նման պայմաններում պաշտպանության կողմը հնարավորություն կունենար առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը բողոքարկել վերաքննության կարգով: ՀՇետնաբար, նման դեպքերում չի վտանգվում անձի արդար դատաքննության իրավունքը:

8. Վերոգրյալի հիման վրա, բողոք բերած անձը խնդրել է ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի՝ 2020 թվականի փետրվարի 11-ի որոշումը բեկանել ն գործն ուղարկել նույն դատարան՝ նոր քննության:

Վճոաբեկ բողոքի քննության համար էական նշանակություն ունեցող փաստական հանգամանքները.

9. Արման Հովսեփյանին մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ «նա 2016 թվականի հոկտեմբերի 1Էին, ժամը 16:20-ին Դիլիջան քաղաքի Մյասնիկյան 88 հասցեում գտնվող իրենց տանը ալկոհոլային հարրբածությաւն վիճակում հայհոյել է կնոջը՝ Ադրինա Մատինյանին, ում ահազանգի հիման վրա նշված հասցնե ժամանած իշխանության ներկայացուցիչներ ոստիկանության Դիլիջանի բաժնի քրեական հեւրախուզության օպերլիազոր օպերատիվ խմբի անդամ Էմիլ Ղազարյանը, անչափահասների գործերով խմբի փտեատւչ Կարապեր Մակվելյանը ն թույլվվության համակարգի փեսու Արմեն Անդրեասյանը, կատարելով իրենց ծառայողական պարպտականությունները՝ պահանջել են դադարեցնել հայհոյանքները, սակայն Արման Հովանփյանը չի ենթարկվել ոստիկանության ծառայողների օրինական պահանջներին՝ շարունակել է հայհոյել ն սպառնալիքներ տմավով, գործարկված բնենզասղոցով հարձակվել է Արմեն Անդրեասյանի վրա՝

6

վերջինիս նե մյու, աշխատողների կյանքի ն առողջության համար գործադրել վտանգավոր րոնությու՝ կապված նրանց կողմից իրենց ծառայողական պարտականությունները կատարելու հե»:

10. «Բողոքարկման ժամկետը վերականգնելու միջնորդությունը քննության առնելու մասին» Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2019 թվականի հունվարի 18-ի որոշման համաձայն՝ «(..) Քննության առնելով միջնորդությունը, ուասմնասիրելով ներկայացված նյութերը՝ դատարանը գտնում է, որ վերաքննիչ բողոք բերելու ժամկետը բաց է թողնվել հարգելի պավճառով, ուստի ն այն պետք է վերականգնել՝ նկատի ունենալով, որ թիվ ՏԴ1/0028/01/17 քրեական գործով դափաւվճիոր կայացվել ԷԼ 04101208 թվականին, դավավճիոր փաարորեն ՁՕ ՋՕ0Տավաշի մարզի դատախազություն արացվել է 2018 թվականի հոկտեմբերի 2-ին, իսկ մինչն բողոքարկման ժամկետի լրանալը այն գործով դատախազը եղել է

ծանրաբեռնված, գտնվել է պարտադիր դասընթացների մեջ»::

11. Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2018 թվականի հոկտեմբերի 4-ի դատավճոի դեմ 2019 թվականի հունվարի 24-ին ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան է ստացվել Տավուշի մարզի դատախազ Վ.Գրիգորյանի վերաքննիչ բողոքը: Բողոքաբերը Վերաքննի, ։0դատարանին խնդրել|լէ բեկանել ն փոփոխել արդարացման դատավճիռը ն Արման Հովսեփյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-316-րդ հոդվածի 2-րդ մասով:

12. Վերաքննիչ դատարանի՝ 2019 թվականի հունվարի 29-ի որոշմամբ Տավուշի մարզի դատախազ Վ.Գրիգորյանի վերաքննիչ բողոքն ընդունվել է դատարանի վարույթ:

13. 2019 թվականի փետրվարի 14-ին Վերաքննիչ դատարանում ստացվել է ամբաստանյալ Արման Հովսեփյանի պաշտպան Վրեժ Ներկարարյանի վերաքննիչ բողոքն ընդդեմ դատախազի կողմից վերաքննիչ բողոք բերելու բաց թողնված ժամկետը վերականգնելու մասին Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2019 թվականի հունվարի 18-ի որոշման:

14. Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2019 թվականի հունվարի 18-ի որոշման դեմ պաշտպանության կողմի բողոքը Վերաքննիչ դատարանի` 2019 թվականի 2 Տե՛ս քրեական գործ, հատոր 5, թերթեր 37-39:

3 Տե՛ս նյութեր, հատոր 5, թերթ 101ա:

7

փետրվարի 20ի որոշմամբ թողնվել է առանց քննության` տվյալ որոշումը վերաքննության կարգով բողոքարկման ենթակա չլինելու հիմքով':

14.1. Մեջբերելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 376.Լրդ հոդվածը՝ Վերաքննիչ դատարանը 2019 թվականի փետրվարի 20-ի որոշմամբ արձանագրել է. «Վերոգրյալ իրավանորմի համակարգային ն համալիր վերլուծությունը ցույց է տալիս, որ օրենադիրը հարակ սահմանել է առաջին ավյանի դատարանի այն դատական ակտերի, որոնք կարող են բողոքարկվել վերաքննության կարգով, միաժամանակ սահմանելով, որ օրենքով ուղղակի նախատեսված դեպքերում: կարող են բողոքարկվել նան այլ դատական ակտեր, որոնք նշված հողվածում: թվարկված ցանկում ներառված չեն:

Քննարկվող նորմի վերլուծությունից պարզ է դառնում, որ վերաքննիչ բողոք բերելու համար րաց թողնված ժամկերը հարգելի համարելու վերաբերյալ միջնորդություն, առաջին ատյանի կողմից բավարարելու մասին որոշումը ներառված չէ վերաքննության կարգով ինքնուրույն բողոքարկման ենթակա որոշումների ցանկում, իսկ օրենսգրքի այլ հոդվածներում նս նախատեսված չէ այդ որոշման բողոքարկման հնարավորությու, հետնաբար հիմք ընդունելով վերոգրյալը, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Օրենսգրքի 376.1 հոդվածում: չնախատեսված որոշումները չեւ հանդիսանում վերաքննության կարգով քննության առարկա:

(-)

Նկատի ունենալով, որ Արման Հովսեփյանի պաշտպան Վ. Ներկարարյանի կողմից վերաքննության կարգով րար էության բողոքարկվել է Առաջին ատյանի դատարանի կայացրած այնպիսի որոշում, որը նախատեսված չէ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 376.Էրդ հողվածով ն չի կարող լինել վերաքննության առարկա, ուստի Վերաքննի։ դատարանը գտնում է, որ այն Վերաքննիչ դատարանի կողմից րար էության քննության առնվել չի կարող ն պետք է թողնել առանց քննության»»:

15. Վերաքննիչ դատարանի (դատավորների նույն կազմով, որոնք կայացրել էին նախորդ կետում հիշատակված որոշումը) 2020 թվականի փետրվարի 11-ի «Տես նյութեր, հատոր 6, թերթեր 42-43:

5 Տեն նյութեր, հատոր 6, թերթեր 42-43:

8

որոշման համաձայն՝ «/...) Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ մինչն դատախազի ներկայացրած վերաքննի։ բողոքի հիմքերին ՁՕ ու .-հիմնավորումներին անդրադառնալը` պետք է նախնառաջ անդրադառնալ այն հարցին, թե որքանով է իրավաչափ եղ դատարանի կողմից բողոքարկման համար օրենքով

նախատեսված ժամկետի բաց թողնումը հարգելի ճանաչելը:

(-) Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ դատարանի այդ որոշման դեմ ներկայացված բողոքը վարույթ չի ընդունվել, քանի որ այն նախատեսված չէ բողոքարկման ենթակա որոշումների ցանկում (տես վերաքննիչ բողոքն առանց քննության թողնելու մասին 20.02.2019 թվականի որոշումը), սաւկայն Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ այղ որոշմանը պետք է անդրադառնա րար էության քննության փուլում ն այն գնահատի գործն րավ էության լուծող դատական ակտի դեմ ներկայացված դատախազի բողոքի քննության հետ մեկտեղ, հակառակ դեպքում՝ վտանգվում է անձի արդար դատաքննության իրավունքը:

(չ-) Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ ՀՀ Տավուշի մարզի ըդնհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 18.012019թ. ոլյոշումի` դափախազի միջնորդությունը բավարարելու ե բողոքարկման համար օրենքով նախատեսված ժամկետի բաց թողնելը հարգելի ճանաչելու մասին, անօրինական է ն անհիմն հետեյալ պատճառաբաւնությամը:

(..) Վերաքննիչ դատարանն ուսումնասիրելով դատարանի որոշումը` գտնում է, որ դատարանը ցուցաբերել է ձնական մոտեցում, ակնհայտ անհիմն կերպով հարգելի է համարել բողոքարկման ժամկետի րաց թողնելը, քանի որ դրա համար բերված փաարարկները բավարար չէին բողոքարկման ժամկետի բաց թողումը հարգելի ճանաչելու համար:

(:-) Վերաքննիչ դատարանի համար նախնաոռաջ Աւնրնդունելի են դատախազի միջնորդության մեջ բերված պատճառարանություններն առ այն, որ «թեն Դամտավճիոր Տեւվուշի մարզի դափախազությունում ստացվել է 2018թ. հոկտեմինրի 15-ին, որի բողոքարկման ժամկետը լրացել է 2018թ. նոյեմբերի 15-ին, սակայն) սույն գործով մեղադրողր` Տավուշի մարզի դատախազի տեղակալ Ա.Գնորգյանը հիշյալ դատավճիոր արանալու պահին 0110.2018-16.10.2018թթ. հանդիսացել Լ Տավուշի մարզի դատախազի պաշվտնակատարը, այնուհերն մեկնել է Արդարադատության

9

ակադեմիա պարտադիր դասընթացների, իսկ 25122018թից գտնվում է արձակուրդում: Վերոգրյալի համատեքարում դիտարկելով այն միջնորդության քննության համար էական նշանակություն ունեցող հանգամանքները՝ նկատի առնելով մեղադրող դատախազի աշխատանքային ծանրաբեոնվածությաւն հանգամանքները, ինչպես նան վերջինիս կողմից դասընթացների ն արձակուրդում գտնվելու հանգամանքը, խնդրում եմ հարգելի համարել վերաքննության կարգով դափավճիոր բողոքարկելու բաց թողնված ժամկետի նկատի ունենալով, որ դատավճիոր փապրորեն ատացվել է 2018 թվականի հոկտեմբերի 15-ին, իսկ մինչն բողոքարկման ժեաւմկետի լրանալը մեղադրող դատախազը եղել է ծաւնրաբեոռնված, գտնվել է պարտադիր դասընթացների մեջ (...):

(-.) Ինչպես երնում է Վերաքննիչ բողոքից ու բողոքարկման համար սահմանված ժամկետը բաց թողնելը հարգելի ճանաչելու մասին միջնորդությունից՝ ՀՀ Տավուշի մարզի դատախազն է միջնորդություն ն բողոք ներկայացրել, հետնաբար անհիմն են այն պատփճառարանությունները, որ դատավճիոր արանալու պահին մեղադրողը հանդիսացել է մարզի դատախազի պաշտոնակավարը, ուստի եղել է ծանրաբեռնված, հետո պարտադիր դասընթացների մեջ է գտնվել ն այլե, քանի որ մարզի դատախազը կարող էր ավելի շում նման միջնորդություն ն բողոք ներկայացնել:

(-:) Դատախազի միջնորդության մեջ ներկայացվող

պատճառարանություններն ակնհայտ անհիմն են նան այն պատճառով, որ դատավիճոր արանալուց (15.10.2018թ.) մինչն բողոք ներկայացնելը (24.012019թ.) անցել է երեք ամսից ավել ժամանակ:

(-) Վերոգրյալի հաշվառմամբ դատարանը չպետք է բավարարեր դատախազի միջնորդությունը, բողոքարկման ժամկերի րաց թողնելը հարգելի համալրելու պատճառաբանությունները «հարգելի» չեն:

Դատարանը հաշվի չի առել նան այն հանգամանքը, որ րողոքարկմաւն ժամկետի րաց թողնելը հարգելի ճանաչելով հնարավորություն է տվել դատախազին բողոքարկելու օրինական ուժի մեջ մրած դատական ակվա, որր պաշտպանվում է «Մարդու իրավունքների ն հիմնարար ազատությունների

10

պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայի (այսուհետ նան՝ Կոնվենցիա) 6-րդ հոդվածի ն ՀՀ Սահմանադրության 63-րդ հոդվածի ուժով:

(.-.) Տավուշի մարզի ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանը պետք է բողոքարկման համար րաց թողնված ժեաւմկետը հարգելի ճանաչելու մասին միջնորդությունը մերժեր, քանի որ բողոքարկվում էր օրենքի ուժ արացած դատական ակտը, ընդ որում՝ սովորական բողոքարկմանը բնորոշ հիմքերով (...):

(-.) Դատարանը հնարավորություն տալով բողոքարկելու օրինական ուժի մեջ մրած դատական ակտր՝ բողոքարկման սովորական հիմքերով, զուտ կրկնակի քննություն կատարելու նպատակով՝ թույլ է տվել Կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածով ն Սահմանադրության 63-րդ հոդվածով յուրաքանչյուր անձի համար երաշխավորված՝ արդար դավաքննության իրավունքի խախրում, քանի որ խախտվել է դատական ակտի վերջնական լինելու ն իրավական որոշակիության ակզբունքները, որպիսի հանգամանքը բավարար է վարելու, որ բողոքը չի կարող բավարարվել:

(-) Վերաքննիչ դավարանը գտնում է, որ առյն դեպքում բողոքը պետք է մերժել ժամկետանց լինելու պատճառաբանությաւմը, քանի որ, ինչպես նշվեց վերնում, դատական ակտը, որով հարգելի է ճանաչվել բողոքարկման ժամկետի բաց թողնելը, կայացվել է անձի հիմնարար իրավունքների խախտմամբ, ուստի այն չի կարող իրավական հետնանք առաջացնել:

Վերաքննիչ դատարանը փաատրում է, որ թեն ժամկետանց րողոքները թողնվում են առանց քննության, չեն ընդունվում. վարույթ, սակայն այս դեպքում առանձնահամտվությունն այն է, որ առկա է դատարանի որոշում, որով հարգելի էր ճանաչվել ժամկետի բաց թողնելը, ուսրի Վերաքննիչ դատարանը այդ հարցին անդրադառնում է բողոքի վերարերյալ րար էության որոշում կայացնելու համատեքստում՝ հաշվի առնելով, որ այդ հանգամանքը Վերաքննիչ դատարանում պնդեցին նան արդարացվածը ն նրա պաշտպանը, որոնց բողոքը թողնվել էր առանց քննության:

(-) Ամփոփելով, Վերաքննիչ դափարանը հանգում է այն հետնության, որ դատախազի վերաքննիչ բողոքը պեւրք է մերժել, իսկ Տավուշի մարզի ընդհանուր

1

իրավասության դատարանի 2018 թվականի հոկտեմբերի 4ի թիվ ՏԴՆՕ028/01/17 դատավճիոր թողնել անփովտիխ: (..-":

Վճռաբեկ դատարանի պատճառաբանությունները ն եզրահանգումը.

16. Սույն գործով Վճռաբեկ դատարանի առջն բարձրացված իրավական հարցը հետնյալն է. արդյո՞ք իրավաչափ էր Վերաքննիչ դատարանի կողմից վերաքննիչ բողոքի հիմքերի ն հիմնավորումների սահմաններից դուրս գալը:

17, ՀՀ Սահմանադրության 6-րդ հոդվածի համաձայն՝ «Պեւրական ն տեղական ինքնակառավարման մարմիններն ու պաշտոնատար անձինք իրավասու են կատարելու միայն այնպիսի գործողություններ, որոնց համար լիազորված են Սահմանադրությամը կամ օրենքներով (...)»:

1998 թվականի հուլիսի 1Լին ընդունված ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի (այսուհետ՝ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգիրք) 385-րդ հոդվածի Լին մասի համաձայն` «Վերաքննիչ դատարանը դատական ակտը վերանայում է վերաքննիչ բողոքի հիմքերի ն հիմնավորումների սահմաններում»:

ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 398-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն՝ «Դատավճիոր բոլոր դեպքերում ենթակա է բեկանման, եյթն՝

1) գործով վարույթի կարճման կամ քրեական հետապնդման դադարեցման համար հիմքերի առկայության դեպքում առաջին ատյանի դատարանը չի կարճել վարույթը կամ չի դադարեցրել հերապնդումը.

11) մեղադրական դավավճիոր կայացվել է ապացույցների բավարար ամբողջությամի չհիմնավորված խոսվտվանական ցուցմունքի հիման վրա.

2) դատավճիոըր կայացվել է դատարանի ոչ օրինական կազմով.

3) գործը քննվել է ամբաարանյալի բացակայությամի, բացառությամի այն օրենսգիքի 314. Էրդ հոդվածի վեցերորդ մասով նախավեսվաւծ դեսյքի.

4) գործը քննվել է պաշտպանի բացակալությամի, երբ նրա մասնակցությունը, համաձայն օրենքի, պարտադիր էր, կամ այլ կերպ խախվվել է մեղադրյալի՝ պաշտպան ունենալու իրավունքը.

5 դատարանում խախտվել է մայրենի լեզվից ն թարգմանի

6 Տե՛ս նյութեր, հատոր 7, թերթեր 67.75:

12

ծառայություններից օգտվելու: ամբաստանյալի իրավունքը.

6)/.5անձամիԻ իր պաշտպանությունն Օ։-իրականացրած -ամրասվտաւնյալին իրավունք չի վերապահվել մասնակցելու դատական վիճարանություններին.

7) ամբաարանյալին չի փրվել վերջին խոսքի իրավունք.

Ց) խախվվել է խորհրդակցական սենյակի գաղվաիությունը.

9) գործում բացակայում է դատական նիստի արձանագրությունը.

10) :300դատավճոում իսպառ րացակայւմ է դրա .6.նկարագրական- պատճառաբանական մասը.

1) խախտվել է գործի քննության ընդդատությունը.

12) հեռակա վարույթ իրականացնելու՝ սույն օրենսգրքով նախատեսված հիմքի բացակայության կամ հեռակա վայսայթի իրականացումը րացառող՝` այն օրենսգրքով սահմանված պայմաններից որեէ մեկի առկայության դեպքում իրականացվել է հեռակա կարգով դատական քննություն»:

18. Անդրադառնալով վերաքննիչ դատարանի կողմից դատական ակտը վերաքննիչ բողոքի հիմքերի ն հիմնավորումների սահմաններում վերանայելու օրենսդրական պահանջի բովանդակությանը՝ Վճռաբեկ դատարանը կրկնում է, որ՝

- դատական ակտը վերաքննիչ բողոքի հիմքերի ն հիմնավորումների սահմաններում վերանայելու իրավական՝ պահանջը՝ պարունակում է դատավարության մասնակցին տրված երաշխիք առ այն, որ դատական քննության ընթացքում վերաքննիչ դատարանը չի կատարի տվյալ անձի դատավարական հակառակորդի գործառույթ՛,

- ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 385-րդ հոդվածում ամրագրված սահմանափակումները բացարձակ բնույթ չեն կրում, ն դրանք պետք է դիտարկել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի այլ իրավանորմերի համատեքստում: Վերաքննիչ դատարանն իրավասու է դուրս գալ վերաքննիչ բողոքի հիմքերի ն հիմնավորումների սահմաններից միայն այն դեպքում, երբ առկա է դատավարական իրավունքի այնպիսի խախտում, որն անվերապահորեն պետք է հանգեցնի դատական ակտի բեկանման (ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 398-րդ հոդվածի 3-րդ մաս) կամ առկա է քրեական գործի վարույթը կարճելու կամ 7 Տես Վճռաբեկ դատարանի` Արթուր Սաքունցի գործով 2010 թվականի օգոստոսի 27-ի թիվ ԼԴ/0001/11/10 որոշման 1-րդ կետը:

Թ

քրեական հետապնդումը դադարեցնելու հիմք (ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 1-ին ն 2-րդ մասեր) կամ անձի նկատմամբ խոշտանգում ն վատ վերաբերմունքի այլ ձներ կիրառված լինելու դեպքում: Մյուս բոլոր դեպքերում վերաքննիչ դատարանը կաշկանդված է դատական վերանայման սահմանների վերաբերյալ կանոններով, ուստին պարտավոր է դատական ակտը վերանայել բացառապես վերաքննիչ բողոքի հիմքեր, ն հիմնավորումների սահմաններումձ:

19. Սույն գործի նյութերի ուսումնասիրությունից երնում է, որ՝

- Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2018 թվականի հոկտեմբերի 4-ի դատավճռով Արման Հովսեփյանը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-316-րդ հոդվածի 2-րդ մասով առաջադրված մեղադրանքում ճանաջվել է անմեղ ն արդարացվել՝,

- Առաջին ատյանի դատարանը 2019 թվականի հունվարի 18-ի որոշմամբ վերականգնել է վերոնշյալ դատավճռի դեմ դատախազի կողմից վերաքննիչ բողոք բերելու բաց թողնված ժամկետը",

- վերոհիշյալ դատավճռի դեմ 2019 թվականի հունվարի 24-ին ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան է ստացվել Տավուշի մարզի դատախազ Վ.Գրիգորյանի վերաքննիչ բողոքը: Բողոքաբերը Վերաքննիչ դատարանին խնդրել է բեկանել ն փոփոխել արդարացման դատավճիռը ն Արման Հովսեփյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-316-րդ հոդվածի 2-րդ մասով",

- 2019 թվականի փետրվարի 14-ին Վերաքննիչ դատարանում ստացվել է ամբաստանյալ Արման Հովսեփյանի պաշտպան Վրեժ ՝Ներկարարյանի վերաքննիչ բողոքն ընդդեմ վերաքննիչ բողոք բերելու բաց թողնված ժամկետը վերականգնելու մասին Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2019 թվականի հունվարի 18-ի որոշման: Վերաքննիչ դատարանի՝ 2019 թվականի փետրվարի 20-ի որոշմամբ պաշտպանի Ց Տե՛ս, ոամոնչ ոառոմճ, Վճռաբեկ դատարանի` Սվետլանա Գրիգորյանի գործով 2011 թվականի մայիսի 1-ի թիվ ԵԿԴ/0281/01/10 որոշումը, Արյթուր Խուրշուդյանի գործով 2012 թվականի հունիսի 8-ի թիվ ԵԱՔԴ/0065/01/11 որոշումը, Իլարիոն Նունուշյանի գործով 2015 թվականի հունիսի 5-ի որոշումը, Լուկաշ Վերանյանի գործով 2018 թվականի հունիսի 15-ի որոշումը:

9 Տե՛ս սույն որոշման 2-րդ կետը:

օ Տե՛ս սույն որոշման 3-րդ կետը:

ս Տես սույն որոշման 4-րդ ն 13-րդ կետերը:

14

բողոքը թողնվել է առանց քննության` տվյալ դատական ակտը բողոքարկման ենթակա չլինելու պատճառաբանությամբ»,

- Վերաքննիչ դատարանի՝ 2020 թվականի փետրվարի 1Լի որոշմամբ դատախազի բողոքը մերժվել է, իսկ Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2018 թվականի հոկտեմբերի 4-ի դատավճիռը՝ թողնվել անփոփոխ: Վերաքննիչ դատարանը նշել է, որ մինչն դատախազի ներկայացրած վերաքննիչ բողոքի հիմքերին ու հիմնավորումներին անդրադառնալը պետք է նախնառաջ անդրադառնա բողոքարկման համար օրենքով նախատեսված ժամկետի բացթողումն Առաջին ատյանի դատարանի կողմից հարգելի ճանաչելու իրավաչափությանը: Վերաքննիչ դատարանը նշել է, որ Առաջին ատյանի դատարանի այդ որոշման դեմ ներկայացված վերաքննիչ բողոքը վարույթ չի ընդունվել, քանի որ այն նախատեսված չէ բողոքարկման ենթակա որոշումների ցանկում, սակայն այդ որոշմանը պետք է անդրադառնալ ն այն գնահատել դատավճռի դեմ ներկայացված դատախազի վերաքննիչ բողոքի քննության հետ մեկտեղ, քանի որ հակառակ դեպքում կվտանգվի անձի արդար դատաքննության իրավունքը: Վերաքննիչ դատարանը գտել է, որ դատախազի միջնորդություն, ։»բավարարելու ն բողոքարկման համար օրենքով նախատեսված ժամկետը բաց թողնելը հարգելի ճանաչելու մասին Առաջին ատյանի դատարանի որոշումն անօրինական է ն անհիմն, դատարանը չպետք է բավարարեր դատախազի միջնորդությունը, քանի որ դրանում բերված պատճառաբանությունները հարգելի չեն: Վերաքննիչ դատարանը նշել է, որ թեն ժամկետանց բողոքները չեն ընդունվում վարույթ, թողնվում են առանց քննության, սակայն այս դեպքում առանձնահատկությունն այն է, որ առկա է դատարանի որոշում, որով հարգելի էր ճանաչվել ժամկետը բաց թողնելը, ուստի այդ հարցին անդրադառնալով գործի ըստ էության քննության փուլում, հանգում է այն հետնության, որ դատախազի վերաքննիչ բողոքը պետք է մերժել, իսկ դատավճիռը՝ թողնել անփոփոխ::

20. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 380-րդ հոդվածի համաճձայն՝ «4. Հարգելի պատճառներով բողոքարկման համար սահմանված ժամկետի րաց թողնելու դեպքում բողոք ներկայացնելու իրավունք ունեցող անձինք կարող են ռ Տե՛ս սույն որոշման 15-րդ ն 16-րդ կետերը:

5 Տե՛ս սույն որոշման 17-րդ կետը:

5

դատական ակտր կայացրած դատարանի առաջ միջնորդել վերականգնելու բաց թողնված ժամկետը: Բաց թողնված ժամկեարը վերականգնելու մասին միջնորդությունը քննվում է դատական նիստում դավավճիո կամ որոշում կայացրած դավփարանի կողմից, որն իրավունք ունի կանչել միջնորդություն հարուցած անձին՝ բացատրություններ վալու համար:

2. Բաց թողնված ժեաւմկետր վերականգնելու մասին միջնորդությունը մերժելու որոշում, վնասնհինգօրյա ժամկետում կարող է բողոքարկվել վերաքննիչ դատարուն, որն իրավունք ունի վերականգնել րաց թողնված ժամկետը ն քննել գործը պահպանելով սույն օրենսգրքի 382 հոդվածում ն 383 հոդվածի երկրորդ մասում շարադրված պահանջները: Վերաքննիչ դատարանը բողոք ներկայացրած անձի միջնորդության հիման վրա բաց թողնված ժամկետն իրավունքի ուժով համարում է հարգելի, եթե բողոք ներկայացրած անձր հիմնավորում է, որ դատական ակտն արանալու պահից չեն լրացել բողոքարկման ժամկետները: (...)»:

2. Վերը մեջբերված նորմի բովանդակությունից ակնհայտ է, որ հիշյալ իրավակարգավորման իմաստով՝ վերաքննության կարգով բողոքարկման ենթակա է միայն բաց թողնված ժամկետը վերականգնելու միջնորդությունը մերժելու մասին որոշումը, իսկ միջնորդությունը բավարարելու մասին որոշումը վերաքննության կարգով բողոքարկման ենթակա չէ:

Հիմք ընդունելով վերը նշված կարգավորումը, Վերաքննիչ դատարանը, բողոքարկման ժամկետը վերականգնելու մասին Առաջին ատյանի դատարանի՝ 209 թվականի հունվարի 18ի որոշման դեմ պաշտպան Վ.Ներկարարյանի վերաքննիչ բողոքը թողել է առանց քննության՝ նս փաստելով նշված դատական ակտի՝ բողոքարկման ենթակա չլինելու հանգամանքը":

Վերը վկայակոչված փաստերից հետնում է, որ Վերաքննիչ դատարանը, նույն կազմով քննության առնելով մեկ այլ դատական ակտի դեմ դատախազի վերաքննիչ բողոքը, նախորդ որոշմամբ արտահայտված դիրքորոշմանը տրամագծորեն հակառակ դիրքորոշում արտահայտելով, դուրս է եկել վերաքննիչ բողոքի հիմքերի ն հիմնավորումների սահմաններից, փաստացի քննության է առել իր իսկ կողմից առանց քննության թողնված պաշտպան Վ.Ներկարարյանի վերաքննիչ բողոքը՝ Կ Տես սույն որոշման 14-րդ ն 14.1-րդ կետերը:

16

օրենքով նման իրավական հնարավորության բացակայության պայմաններում ն արդյունքում արձանագրել է անձի արդար դատաքննության իրավունքի հնարավոր խախտման փաստը:

22. Սույն որոշման 19-րդ կետում վկայակոչված փաստական հանգամանքները գնահատելով սույն որոշման 1718րդ ն 202-րդ կետերում մեջբերված իրավադրույթների ն իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո` Վճռաբեկ դատարանը փաստում է, որ Վերաքննիչ դատարանը, օրենքով սահմանված հիմքերի բացակայության պայմաններում, դուրս է եկել վերաքննիչ բողոքի հիմքերի ն հիմնավորումների սահմաններից` արդյունքում ոչ իրավաչափ հետնության հանգելով անձի արդար դատաքննության իրավունքը վտանգված լինելու վերաբերյալ:

Վճոաբեկ դատարանը կրկնում է, որ վերաքննիչ դատարանի՝ վերանայման սահմաններից դուրս գալու հնարավորությունը կրում է ոչ թե բացարձակ, այլ սահմանափակ բնութ, քանի որ հանրային ն մասնավոր շահերի

հավասարակշռումը պահանջում է ոչ թե ցանկացած, այլ միայն բացառիկ դեպքերում բողոքի սահմաններից դուրս գալու հնարավորության ընձեռում:

Մինչդեռ սույն գործով որոշում կայացնելիս, Վերաքննիչ դատարանը, օրենքով նախատեսված բացառիկ հիմքերի բացակայության պարագայում, չի ունեցել վերանայման սահմաններից դուրս գալու իրավական հնարավորություն, ուստին պարտավոր էր դատական ակտը վերանայել բացառապես վերաքննիչ բողոքի հիմքերի ն հիմնավորումների սահմաններում: Ընդ որում, հարկ է նկատել, որ վերոնշյալ ոչ իրավաչափ հետնության հանգելու արդյունքում Վերաքննիչ դատարանն իր որոշմամբ չի անդրադարձել բողոքաբերի փաստարկներին, մասնավորապես` ապացույցների ոչ պատշաճ գնահատման ն նյութական իրավունքի նորմի սխալ կիրառության հարցերին:

23. Ելնելով վերոգրյալից Վճռաբեկ դատարանը եզրահանգում է, որ դատախազի վերաքննիչ բողոքի հիմքերի ն հիմնավորումների սահմաններից Վերաքննիչ դատարանի կողմից դուրս գալն իրավաչափ չէր:

24. Ամփոփելով վերոշարադրյալը՝ Վճռաբեկ դատարանը փաստում է, որ սույն գործով դատական ակտ կայացնելիս Վերաքննիչ դատարանը թույլ է տվել ՀՇ

17

քրեական դատավարության օրենսգրքի 7-րդ ն 385-րդ հոդվածների պահանջների խախտումներ, որոնք իրենց բնույթով էական են, քանի որ ազդել են գործով ճիշտ որոշում կայացնելու վրա:

Վերոնշյալ հանգամանքը Վճռաբեկ դատարանին հիմք է տալիս ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 419-րդ հոդվածի Լին մասի 2-րդ կետի հիման վրա բեկանելու Վերաքննիչ դատարանի որոշումը ն գործն ուղարկելու նույն դատարան՝ նոր քննության:

25. Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ նոր քննության ընթացքում Վերաքննիչ դատարանը պետք է ըստ էության քննության առնի Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռի դեմ դատախազի ներկայացրած վերաքննիչ բողոքը ն հանգի համապատասխան հետնության:

Ելնելով վերոգրյալից ն ղեկավարվելով Հայաստանի Հանրապետության Սահմանադրության 162րդ, 163»րդ, 11Լրդ հոդվածներով, ՃՇայաստանի Հանրապետության քրեական դատավարության օրենսգրքի 39-րդ, 43-րդ, 361-րդ, 415.1-րդ, 418.-րդ, 419-րդ, 422-423-րդ հոդվածներով՝ Վճռաբեկ դատարանը

ՈՐՈՇԵՑ

1. Վճռաբեկ բողոքը բավարարել: Արման Լեոնիդի Հովսեփյանի վերաբերյալ ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի՝ 2020 թվականի փետրվարի 11Լի որոշումը բեկանել ն գործն ուղարկել նույն դատարան՝ նոր քննության:

2. Որոշումն օրինական ուժի մեջ է մտնում կայացման պահից, վերջնական է ն ենթակա չէ բողոքարկման:

՞Նախագահող՝ Հ.ԱՍԱՏՐՅԱՆ

Դատավորներ՝ Ս.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆ

Ե.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆ

Լ.ԹԱԴԵՎՈՍՅԱՆ

Ա.ՊՈՂՈՍՅԱՆ

Ս.ՕՀԱՆՅԱՆ