Գևորգյան — ԵԴ/0513/11/20

ԵԴ/0513/11/20

թ...

2228 Տ նեն

' ՍԸ ԱՏԵ» ԱՀՀ

լվ" ՀԱ 52 ԼՀ՞՝

Ջ ն Հ Ի » Է

ՆՍ Խ2ՈԾՆ 2227

ԱՏ 211ՀՅ228

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ

ՎՃՌԱԲԵԿ ԴԱՏԱՐԱՆ

ՈՐՈՇՈՒՄ

ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ

Հայաստանի Հանրապետության

վերաքննիչ քրեական դատարան,

նախագահող դատավոր՝ Տ.Սահակյան

2024 թվականի սեպտեմբերի 26-ին քաղաք Երնանում

ՀԸ վճռաբեկ դատարանի հակակոռուպցիոն պալատի կոռուպցիոն

հանցագործությունների քննության դատական կազմը (այսուհետ նան՝ Վճռաբեկ դատարան),

նախագահությամբ՝ Ե.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆԻ

մասնակցությամբ դատավորներ՝ Ա.ԿՐԿՅԱՇԱՐՅԱՆԻ

Ո.ՄԽԻԹԱՐՅԱՆԻ

գրավոր ընթացակարգով քննության առնելով ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի (այսուհետ նան՝ Վերաքննիչ դատարան) 2021 թվականի փետրվարի 22-ի որոշման դեմ ՀՀ գլխավոր դատախազ Ա.Դավթյանի վճռաբեկ բողոքը,

1 Շամաճայն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի անցումային դրույթները կարգավորող 483-րդ հոդվածի 8-րդ մասի՝ սույն բողոքը քննվում է մինչն 2022 թվականի հուլիսի 1-ը գործող կարգով:

ՊԱՐԶԵՑ ՛

Գործի դատավարական նախապատմությունը.

Լ 2020 թվականի մարտի 1-ին ՀՀ հատուկ քննչական ծառայության խոշտանգումների ն մարդու դեմ ուղղված հանցագործությունների քննության վարչությունում (այսուհետ նան՝ Նախաքննության մարմին) 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի (այսուհետ նան՝ ՀՀ քրեական օրենսգիրք) 314.3-րդ հոդվածի 2-րդ մասի ն ՀՀ քրեական օրենսգրքի 310.1ին հոդվածի 1-ին մասի հատկանիշներով հարուցվել է թիվ 62206020 քրեական գործը:

11. Նախաքննության մարմնի 2020 թվականի ապրիլի 7-ի որոշմամբ Արթուր Սամվելի Գնորգյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ ն նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 3143-րդ հոդվածի 2-րդ մասով ն ՀՀ քրեական օրենսգրքի 310.1 հոդվածի 1-ին մասով:

12. Նախաքննության մարմնի՝ նույն օրվա մեկ այլ որոշմամբ թիվ 62206020 քրեական գործով կալանք է դրվել մեղադրյալ ԱՕԳնորգյանին պատկանող, Շայաստանի Հանրապետությունում գտնվող գույքերի, այդ թվում` դրամական միջոցների վրա:

Նախաքննության մարմնի` նույն օրվա մեկ այլ որոշմամբ թիվ 62206020 քրեական գործով կալանք է դրվել մեղադրյալ ԱՕԳնորգյանին պատկանող, Ամերիկայի Միացյալ Նահագներ, Լոս Անջելես վարչաշրջան, Գլենդեյլ, 1426 Մերրիման ԴՐ հասցեում գտնվող առանձնատան վրա:

13. Վերոնշյալ որոշումների դեմ մեղադրյալ ԱԳնորգյանի պաշտպաններ Շ.Անանյանը ն Լ.Ասլանյանը բողոք են ներկայացրել ՀՀ գլխավոր դատախազություն, որը ՀՀ գլխավոր դատախազության ՀՀ հատուկ քննչական ծառայությունում մինչդատական վարույթի օրինականության նկատմամբ հսկողության վարչության դատախազ Ա.Մարգարյանի (այսուհետ նան՝ Դատախազ) 2020 թվականի մայիսի 14-ի որոշմամբ մերժվել է:

2. 2020 թվականի հունիսի 2-ին Երնան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարան (այսուհետ նան՝ Առաջին ատյանի դատարան) է ստացվել Նախաքննության մարմնի` «Մեղադրյալի գույքի վրա կալանք դնելու մասին» 2020 թվականի ապրիլի 7-ի որոշումների ն Դատախազի՝ «Բողոքը մերժելու մասին»

2020 թվականի մայիսի 14-ի որոշման դեմ մեղադրյալ ԱԳնորգյանի պաշտպաններ Հ.Անանյանի ն Լ.Ասլանյանի բողոքը:

2.. Առաջին ատյանի դատարանի 2020 թվականի դեկտեմբերի 16-ի որոշմամբ բողոքը բավարարվել է ն վարույթն իրականացնող մարմինը պարտավորեցվել է եռօրյա ժամկետում վերացնել թիվ 62206020 քրեական գործով Նախաքննության մարմնի 2020 թվականի ապրիլի 7-ի որոշումներով մեղադրյալ ԱԳնորգյանի իրավունքների ն ազատությունների, մասնավորապես, սեփականության իրավունքի խախտումը:

3. Դատախազի վերաքննիչ բողոքի քննության արդյունքում Վերաքննիչ դատարանի 2021 թվականի փետրվարի 22-ի որոշմամբ բողոքը մերժվել է, իսկ Առաջին ատյանի դատարանի որոշումը՝ թողնվել օրինական ուժի մեջ:

4. Վերաքննիչ դատարանի վերոնշյալ որոշման դեմ ՀՀ գլխավոր դատախազ Ա.Դավթյանը ներկայացրել է վճռաբեկ բողոք, որը Վճռաբեկ դատարանի 2021 թվականի հուլիսի 16-ի որոշմամբ ընդունվել է վարույթ:

2021 թվականի օգոստոսի 5-ին Վճռաբեկ դատարան է ստացվել մեղադրյալ Ա.Գնորգյանի պաշտպաններ Հ.Անանյանի ն Լ.Ապանյանի կողմից ներկայացված վճռաբեկ բողոքի պատասխանը, որով վերջինները խնդրել են ամբողջությամբ մերժել Դատախազի բողոքը, ն օրինական ուժի մեջ թողնել ստորադաս դատարանների որոշումները:

2023 թվականի հունվարի 16-ին գործը բաշխվել (հանձնվել) է ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի հակակոռուպցիոն պալատի կոռուպցիոն հանցագործությունների քննության դատական կազմին:

41. Վճռաբեկ դատարանի 2024 թվականի մայիսի 8-ի որոշմամբ սահմանվել է

վճռաբեկ բողոքի քննության գրավոր ընթացակարգ:

շ Համաձայն Բարձրազույն դատական խորհրդի 2023 թվականի հունվարի 5-ի թիվ ԲԴԽ-2-Ն-1 որոշման` ՀՀ վճռաբեկ դատարանի քրեական պալատում` վարույթ ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի հավելված Է 1՛ով նախատեսված կոռուպցիոն հանցանքների վերաբերյալ մինչդատական վարույթներով կայացված դատական ակտերի դեմ բերված բողոքներով զործերը վերաբաշխվել են ՀՀ վճռաբեկ դատարանի հակակոռուպցիոն պալատի կոռուպցիոն հանցագործությունների քենության դատական կազմի դատավորների միջն:

Վճոաբեկ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները ն պահանջը. ՛

5. Բողոքաբերը նշել է, որ Վերաքննիչ դատարանի որոշումն օրինական ն հիմնավոր չէ, Վերաքննի։ դատարանը թույլրէ տվել դատական սխալ՝ քրեադատավարական օրենքի էական խախտումներ, որոնք ազդել են գործի ելքի վրա, հետնաբար դատական ակտը ենթակա է բեկանման:

5.1. Մասնավորապես՝ բողոքաբերը գտել է, որ բողոքարկվող դատական ակտում Վերաքննիչ դատարանը որնէ կերպ չի անդրադարձել վերաքննիչ բողոքում նշված՝ գույքի վրա կալանք դնելու իրավական հիմքերին ն Առաջին ատյանի դատարանի պատճառաբանություննեի դեմ բերված փաստարկներին, այլ վկայակոչելով օրենսդրական դրույթները ն Վճռաբեկ դատարանի մի շարք որոշումներում արտահայտված իրավական դիրքորոշումները, պարզապես արձանագրել է, որ Առաջին ատյանի դատարանի կողմից թույլ չեն տրվել նյութական ն դատավարական իրավունքի այնպիսի խախտումներ, որոնք կարող են հիմք հանդիսանալ վիճարկվող որոշումը բեկանելու ն փոփոխելու համար, հետնաբար Վերաքննիչ դատարանի կողմից կայացված դատական ակտը պատճառաբանված չէ:

5.2. Բացի այդ, բողոքաբերը նշել է, որ գործով ձեռք բերված փաստական տվյալներով պարզվել է, որ մեղադրյալ Ա.Գնորգյանը 2011 թվականի ապրիլի 6-ին 490.000 ԱՄՆ դոլարով ձեռք է բերել Լոս Անջելես վարչաշրջանի Վուդլենդ Հիլսի 22619 Հոլանդա ՌԴ-ի հասցեի անշարժ գույքը, 2015 թվականի օգոստոսի 10-ին 520.000 ԱՄՆ դոլարով ձեռք է բերել Գլենդեյլի Քեմփբլ փողոցի 1130 շենքի 104 բնակարանը, իսկ 2016 թվականի հունիսի 2-ին՝ Վելլի Վիլիջ թաղամասի Ուիթսեթ ավենյուի 4832 շենքի 103 բնակարանը:

2016 թվականի նոյեմբերի 15-ին հայկական մամուլը գրել է Ա.Գնորգյանի կողմից ԱՄՆ, Կալիֆորնիա նահանգում գնված հիշյալ երկու բնակարանների մասին, մինչդեռ Ա.Գնորգյանը հերքել է դրանք իրեն պատկանելու հանգամանքը՝ հայտարարելով, որ կարող է փաստաթղթեր ցույց տալ, որ ԱԳնորգյան անուն-ազգանունով անձանց պատկանող երեք տասնյակ գույք կա ԱՄՆ-ում՝ ակնարկելով, որ դրանք իր հետ կապ չունեն:

Բացի այդ, Ա.Գնորգյանի մեղադրանքի ծավալում ընդգրկված` 739.625.000 ՀՀ դրամին համարժեք՝ 1525.000 ԱՄՆ դոլարով ձեռք բերված՝ Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ, Լոս Անջելես վարչաշրջան, Գլենդեյլ, 1426 Մերրիման ԴՐ հասցեում

գտնվող անշարժ գույքը, Ա.Գնորգյանը 2020 թվականի հունվարի 15-ին վաճառել ։ «Արվիվի» ընկերությանը:

5.3. Նշվածի համատեքստում բողոքաբերը գտել է, որ ձեռք բերված վերոգրյալ փաստական տվյալներն առնվազն ողջամիտ ենթադրություն են ձնավորում առ այն, որ մամուլի կողմից Ա.Գնորգյանին պատկանող վերոգրյալ անշարժ գույքերի մասին հրապարակումներ կատարելուց հետո, վերջինը, փորձելով թաքցնել այդ գույքերն իրեն պատկանելու հանգամանքը, դրանք անվանափոխել է իրեն պատկանող ընկերության անվամբ, այնուհետն վաճառել, ուստի Օ`նման ապայմաններում Ա.Գնորգյանի գույքի վրա կալանք դնելու որոշումներով վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից վկայակոչված իրավական հիմքերը, մասնավորապես այն, որ Ա.Գնորգյանը կարող է անձամբ կամ իր մերձավոր ազգականների միջոցով օտարելու եղանակով թաքցնել, սպառել իրեն պատկանող շարժական ն անշարժ գույքը, հիմնավոր է ն բխում է քրեական գործով ձեռք բերված փաստական տվյալներից:

Ավելին՝ բողոքաբերը գտել է, որ քրեադատավարական հարկադրանքի տվյալ միջոցի կիրառման համար հիմք է մեղադրյալի կողմից բռնագրավման ենթակա գույքը թաքցնելու, փչացնելու կամ սպառելու՝ գործի նյութերից բխող ենթադրությունը ն ոչ թե այդպիսի գործողություն կատարելու փաստը, որպիսի պայմաններում Առաջին ատյանի դատարանի հետնությունը, թե վարույթն իրականացնող մարմինը պատշաճորեն չի հիմնավորել գույքի վրա կալանք դնելու՝ օրենքով նախատեսված հիմքերը, անհիմն են, չեն բխում քրեական գործի նյութերից ն տվյալ քրեադատավարական հարկադրանքի միջոցը կիրառելու վերաբերյալ օրենսդրական պահանջներից:

Անդրադառնալով Առաջին Օ-ատյան ։6դատարանի դատական ակտում

արձանագրված՝ գույքի վրա կալանք դնելու նպատակի մասին այն եզրահանգմանը, որ վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից մեղադրյալ Ա.Գնորգյանի գույքի վրա կալանք դնելու մասին որոշումներով որպես նպատակ պետք է նշված լիներ գույքի հնարավոր բռնագրավման ապահովումը, մինչդեռ կայացված որոշումներում քննիչը որնէ հիմնավորում այդ կապակցությամբ չի նշել՝ բողոքաբերը փաստել է, որ հիշյալ որոշումներով վարույթն իրականացնող քննիչն արձանագրել է, որ 2020 թվականի ապրիլի 7-ին որոշում է կայացվել Ա.Գնորգյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 314.3-րդ հոդվածի 2-րդ մասով ն ՀՀ քրեական օրենսգրքի 310.1-ին հոդվածի 1-ին մասով որպես

մեղադրյալ ներգրավելու մասին, այնուհետն վկայակոչել է նշված հարկադրանքի միջոցի կիրառման նպատակները սահմանող՝ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 232րդ հոդվածի Լին մասի դրույթները, ն արձանագրելով, որ Ա.Գնորգյանին մեղսագրված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 310.Լ-ին հոդվածի 1-ին մասի սանկցիան որպես պատժատեսակ նախատեսում է նան գույքի բոնագրավումը, ի թիվս այլ նպատակների, արձանագրել է, որ Ա.Գնորգյանի գույքի վրա կալանք դնելու անհրաժեշտությունը պայմանավորված է նան գույքի հնարավոր բռնագանձումն ապահովելու հանգամանքով, որպիսի պայմաններում Առաջին ատյանի դատարանի եզրահանգումը, թե վարույթն իրականացնող քննիչը կայացված որոշումներով որպես նպատակ գույքի բռնագրավումը չի նշել ն չի պատճառաբանել, անհիմն է:

5.4. Բողոքաբերը միաժամանակ նշել է, որ քննության տվյալ փուլում հնարավոր չի եղել որոշել գույքի այն հստակ չափը, որն անհրաժեշտ կլինի դատական ծախսերն ապահովելու համար: Դրանով պայմանավորված` քննարկվող սահմանափակող դատավարական միջոցը գործադրվել է համապատասխան սուբյեկտի փաստացի ամբողջ գույքի վրա՝ հետագայում դրանով ապահովվող քրեաիրավական ն քրեադատավարական հետնանքների կիրառման անհնարինությունը բացառելու համար:

Այս համատեքստում բողոքաբերը գտել է, որ պետք է հաշվի առնել նան, որ միայն գույքի հնարավոր բոնագրավման ենթակա գումարը նախաքննության տվյալ փուլում կազմում է առնվազն 725.000 ԱՄՆ դոլարին համարժեք դրամ: Նշված գումարի չափի մեծությունը չի կարող ակնհայտորեն չհամապատասխանել Ա.Գնորգյանին պատկանող ն արգելադրված գույքերի արժեքներին: Այլ խոսքով, առկա չէ իրավիճակ, որ բռնագրավման ենթակա փոքր չափի գումարի պայմաններում արգելանք է դրվել այդ գումարի չափն ակնհայտորեն գերազանցող գույքի վրա:

ծ. Վերոշարադրյալի հիման վրա բողոքաբերը խնդրել է բեկանել Առաջին ատյանի դատարանի 2020 թվականի դեկտեմբերի 16-ի որոշումն օրինական ուժի մեջ թողնելու մասին Վերաքննիչ դատարանի 2021 թվականի փետրվարի 22-ի որոշումը ն կայացնել դրան փոխարինող դատական ակտ՝ մերժելով մեղադրյալ ԱԳնորգյանի պաշտպանների կողմից ներկայացված բողոքը:

Վճռաբեկ բողոքի քննության համար էական նշանակություն ունեցո փաստական հանգամանքները.

7. Արթուր Սամվելի Գնորգյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ ն նրան ՀՀ քրեական օրենսգրքի 314.3-րդ հոդվածի 2-րդ մասով ն ՀՀ քրեական օրենսգրքի 310.Լին հոդվածի 1-ին մասով մեղադրանք է առաջադրվել հանրորեն վտանգավոր այն արարքների համար, որ. «(..) /Նա/ հանդիսանալով հայտարարատու պաշտոնատար անձ ՀՀ բարձրաստիճան պաշտոնատար անձանց էթիկայի հանձնաժողով ներկայացրած իր` 2017 ն 2018 թվականների գույքի, եկամուտների ն փոխկապակցված անձանց, ինչպես նան 2019 թվականի հունվարի 14-ին պաշտոնից ազատվելուց հետո պաշտոնական պարտականությունները դադարեցնելու օրվա դրությամբ առկա գույքի, եկամուրնեի ն փոխկապակցված անձանց հայտարարագրերում թաքցրել է իրեն պատկանող անշարժ գույքերի, սահմանափակ պատասխանատվությամբ ընկերությունում բաժնեմաս ունենալու մասին հայտարարագրման ենթեւկաւ տվյալները, որը հանգեցրել է առանձնապես խոշոր չափերով գույքերի չհայրարարագրման, բացի այդ, հաշվելու

ժամանակահավփտվածում ապօրինի հարափացել է՝ Արթուր Գնորգյանի գույքի ավելացումն էականորեն գերազանացել է նրա օրինական եկամուտները ն ողջամտորեն չի հիմնավորվում դրանցով:

Այսպես.

Արթուր Գնորգյանը, 2015 թվականի մայիսի 3Լից 2019 թվականի հունվարի 14- ն ընկած ժամանակահատվածում հանդիսանալով ՀՀ Ազգային ժողովի պատգամավոր ն «Հանրային ծառայության մասին» ՀՀ օրենքով սահմանված կարգով հայտարարատու պաշտոնատար անձ, ՀՀ բարձիաարիճան պաշտոնատար անձանց էթիկայի հանձնաժողով ներկայացրած իր՝ 2017 ն 2018 թվականների գույքի, եկամուտների ն փոխկապակցված անձանց հայտարարագրերում թաքցրել է Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներում իրեն պատկանող առանձնապես խոշոր չափերով երեք անշարժ գույքի` 2011 թվականի ապրիլի 6-ին 490.000 ԱՄՆ դոլարով ձեռք բերած՝ Լոս Անջելես վարչաշրջանի Վուդլենդ Հիլսի 22619 Հոլանդա ՌԴ-ի, 2015 թվականի օգոստոսի 10-ին 520.000 ԱՄՆ դոլարով ձեռք բերած՝ Գլենդեյլի Քեմփրլ փողոցի 1130 շենքի 104 բնակարանի, 2016 թվականի հունիսի 2ին Վելլի Վիլիջ թաղամասի Ուիթսեթ ավենյուի 4832 շենքի 103 բնակարանի, ինչպես նան «Արվիվի»

ՍՊԸ-ում 100 տոկոս բաժնեմաս ունենալու վերաբերյալ հայտարարագրման ենթակա տվյալները:

Բացի այդ, Արթուր Գնորգյանը ՀՀ բարձրաստիճան պաշտոնատար անձանց էթիկայի հանձնաժողով ներկայացրած իր` 2018 թվականի գույքի, եկամուտների ն փոխկապակցված անձանց, ինչպես նան 2019 թվականի հունվարի 14-ին պաշտոնից ազատվելուց հետո պաշտոնական պարտականությունները դադարեցնելու օրվա դրությամբ առկա գույքի, եկամուտների ն փոխկապակցված անձանց վերաբերյալ հայտարարագրերում անփոփոխ հայտարարագրել է 50.000.000 ՀՀ դրամ, 1600.000 ԱՄՆ դոլար ն 120.000 Եվրո:

Մինչդեռ, 2019 թվականի հունվարի 10-ին Արթուր Գնորգյանը 739.625.000 ՀՀ դրամին համարժեք՝ 1525.000 ԱՄՆ դոլարով, որից 800.000 ԱՄՆ դոլարը վարկային միջոցներով, Ամերիկայի Միացյալ Նահանգնե, Լոս Անջելես վարչաշրջան, Գլենդեյլ, 1426 Մերրիման ԴՐ հասցեում ձեռք է բերել առանձնատուն, ինչի մասին հայտարարագրման ենթակա տվյալը թաքցրել է 2019 թվականի հունվարի 14-ին պաշտոնից Փազափտվելուց հերո պաշտոնական պարտականությունները դադարեցնելու օրվաւ դրությամի առկա գույքի, եկամուտների ն փոխկապակցված անձանց վերաբերյալ ՀՀ բարձրաարիճան պաշտոնատար անձանց էթիկայի հանձնաժողով ներկայացրած իր հայտարարագրում:

Այսպիսով, Արթուր Գնորգյանը չի հայտարարագրել իր առանձնապես խոշոր չափերով` Լ000.000 ՀՀ դրամը գերազանցող հիշյալ անշարժ գույքը ն հաշվետու ժամանակահաղտվածում ապօրինի հարատացել է, քանի որ 2019 թվականի հունվարի 10-ին ԱՄՆ-ում հիշյալ առանձնատան ձեռք բերումով Արթուր Գնորգյանի գույքի ավելացումն էականորեն գերազանացել է նրա՝ վերը նշված հայտարարագրերում: արտացոլված օրինական եկամուտները ն ողջամվտրեն չի հիմնավորվում դրանցով: (2.5:

8. Մեղադրյալ Ա.Գնորգյանի գույքի վրա կալանք դնելու մասին 2020 թվականի ապրիլի 7-ի որոշումների համաձայն՝ `՝Նախաքննության մարմինը, մեջբերելով քրեական գործի դատավարական նախապատմություն, ՀՀ քրեական

դատավարության օրենսգրքի 232-րդ հոդվածի 1-ին ն 2-րդ մասերը, ՀՀ քրեական ՅՏե'ս գործի նյութեր, հատոր Լին, թերթեր 40-41:

օրենսգրքի 3101-ին հոդվածի Լին մասը, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 103.Լին հոդվածի Լին մասը, գտել է, որ Ա.Գնորգյանը կարող է անձամբ կամ իր մերձավոր ազգականների միջոցով օտարելու եղանակով թաքցնել, սպառել իրեն պատկանող շարժական ն անշարժ գույքը, ուստի ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 232-233-րդ հոդվածներով, որոշել է գույքի հնարավոր բռնագրավումը, բռնագանձումն ու դատական ծախսերն ապահովելու համար կալանք դնել մեղադրյալ ԱԳնորգյանին պատկանող՝ Հայաստանի Հանրապետությունում գտնվող գույքերի, այդ թվում` դրամական միջոցների վրա, ինչպես նան մեղադրյալ ԱԳնորգյանին պատկանող, Ամերիկայի Միացյալ Նահագներ, Լոս Անջելես վարչաշրջան, Գլենդեյլ, 1426 Մերրիման ԴՐ հասցեում գտնվող առանձնատան վրա':

9. Առաջին ատյանի դատարանի որոշման համաձայն` «(...) Անդրադառնալով գույքի վրա կալանք դնելու որպես քրեադատավարական հարկադրանքի միջոցի իրավական հիմքերին, դատարանն արձանագրում է, որ 2020 թվականի ապրիլի ին քննիչի որոշմամբ կալանք է դրվել մեղադրյալ Ա.Գնորգյանին պատկանող, ՀՀ- ում գտնվող գույքերի, այդ թվում` դրամական միջոցների վրա, նույն օրը մեկ այլ որոշմամբ կալանք է դրվել մեղադրյալ Ա.Գնորգյանին պատկանող, ԱՄՆ, Լոս Անջելես վարչաշրջան, Գլենդեյլ, 1426 Մերրիման ԴՐ հասցնում գտնվող առանձնատան վրա այն հիմնավորմամբ, որ Ա.Գնորգյանը բարձրաարիճան պաշտոնատար անձ է եղել, ինչը հիմք է հանդիսանում ենթադրելու, որ նա կարող է անձամբ կամ իր մերձավոր ազգականների միջոցով օտարելու եղանակով թաքցնել, սպառել իրեն պատկանող նշյալ գույքերը: Դատական նեիարի ժամանակ դատախազը հավելեց, որ քննիչի նշյալ որոշումների կայացման համար փաստական հիմք է հանդիսացել նան վարույթն իրականացնող մարմնի ողջամիտ եզրահանգումն առ այն, որ ԱՄՆ ՀԴԲ իրավական հարցերով փարածաշիջանային կցորդից 23.03.2020. ՞` թվականին արացված փաստաթղթերում առկա տեղեկավվությունից երնում է, որ Ա.Գնորգյանն իրեն պատկանող որոշ գույքեր օտարկլ է, ինչն էլ հիմք է հանդիսանում այն ողջամիտ եզրահանգմանը հանգելու, որ հանրության կողմից իրեն պատկանող գույքերի մասին իրազեկվելուց հետո Ա.Գնեորգյանը փորձել է դրանք թաքցնել օտարելու միջոցով: Դատարանը, 4Տե՛ս գործի նյութեր, հատոր Լին, թերթեր 1316:

հետազովտելով նշյալ փաարաթուղթը, արձանագրում է, որ րանում ներկայացված տեղեկատվության համաձայն` առերնույթ Ա.Գնորգյանը 2020 թվականի հունվարի 15-ին վաճառել է Լոս Անջելես վարչական շրջան, ԿԱԶԼ02-1709, Գլենդեյլ, 1426 Մերրիման ԴՐ հասցնում գտնվող գույքը «Արվիվի» ՍՊԸ ընկերությանը, որի սեփականատերը, սակայն, հանդիսանում է հենց ինքր: Ինչ վերաբերում է սեփականության իրավունքով Ա.Գնորգյանին պատկանող վյուս անշարժ գույքերին, ապա նշյալ փատրաթղթի ուսումնասիրությունից առերնույթ բխում է, որ դրանք շարունակում են մնալ Ա.Գնորգյանի սեփականության ներքո: Հեւնաբար, անհիմն է վարույթն իրականացնող մարմնի այն եզրահանգումն, որ Ա.Գնորգյանն իրեն պատկանող որոշ գույքեր օտարել է, ինչն էլ հիմք է հանդիսանում այն ողջամիտ եզրահանգմանը հանգելու որ հանրության կողմից իրեն պատկանող գույքերի մասին իրազեկվելուց հեվտ Ա.Գնորգյանը փորձել է դրանք թաքցնել օվարելու միջոցով: Վերոգրյալի համատեքարում դատարանն արձանագրում է, որ վարույթն իրականացնող մարմինը պատշաճորեն չի հիմնավորել գույքի վրա կալանք դնելու օրենքով նախատեսված հիմքերը: Մասնավորապես, ՀՀում ն ԱՄՆ-ում Ա.Գնորգյանին պատկանող թվով 10 անշարժ գույքերից Ա.Գնորգյանը, ըսվ գործում առկա նյութերի, օտարել է ընդամենը մեկը, ընդ որում այն վաճառել է իրեն պատկանող ընկերությանը, ինչը չի կարող համոզիչ փատրարկ հանդիսանալ արձանագրելու համար այն, որ Ա.Գնորգյանը փորձել է իրեն պատկանող գույքը թաքցնել օտարելու միջոցով:

Միննույն ժամանակ, դատարանն հարկ է համարում ընդգծել, որ բողոքաբերի ներկայացուցչի կողմից դատարան է ներկայացվել 2020 թվականի ապրիլի Թ-ին թվագրված նոտարական վավերացմամբ փաստաթուղթ, ըս որի Ա.Գնորգյանը ԱՄՆ Լոս Անջելես վարչաշրջան, Գլենդեյլ, 1426 Մերրիման Դր հասցեում գտնվող առանձնատան սեփականատեր է դարձել 2019 թվականի մարտի 6-ին, ընդ որում, Ա.Գնորգյանը միայն 2019 թվականի մարտի Լին է ուղարկել անշարժ գույքի գնման գործարքը փակելու համար մնացած գումարը, որը կազմել է 702270.79 ԱՄՆ դոլար, մինչդեո րատ Ա.Գնորգյանին առաջադրված մեղադրանքի՝ հիշյալ հասցեում գտնվող առանձնավգաունը Ա.Գենորգյանը ձեռք է բերել 2019 թվականի հունվարի 10-ին: Այսինքն բողոքաբերի ներկայացուցչի կողմից ներկայացված նշյալ փաստաթուղթն առերնույթ ուղղակի հաւկասության մեջ է գտնվում մեղադրանքում հաարատված

համարվող այն փաստի հետ, որ խնդրո առարկա, առանձնատունը ԱԼ Գեորգյանը ձեռք է բերել 2019 թվականի հունվարի 10-ին:

(-.)

Գույքի վրա կալանք դնելու իրականացման նպատակներին անդրադառնալով դատարանն իրավաչափ է համարում բողոքաբերի ներկայացուցչի այն փաստարկը, հար որի` դատախազը որեէ կերպ չի հիմնավորել Ա.Գնորգյանի նկատմամբ կիրառվելիք ՀՀ քրեական օրենսգիքի 105.1 հոդվածի անհրաժեշտությունը, քանի որ սույն գործով ԱԳնորգյանին չի վերագրվել հանցագործության կատարման արդյունքում ուղղակի կամ անուղղակի առաջացած կամ արացված գույք, ինչի պայմաններում միայն հնարավոր կլիներ քննարկել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 103.1 հոդվածի կիրառման անհրաժեշտությունը: Դատարանն արձանագրում է, որ Ա.Գնորգյանին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրնական օրենսգիքի 310.1 հոդվածի Լին մասով ն 314.3 հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված արարքների կատարմուն համար: Ընդ որում, ԱԳնորգյանին մեղսագրվող արարքներից միայն ՀՀ քրնական օրենսգրքի 310.1 հոդվածով նախատեսված արարքի համար է օրենադիրը որպես լրացուցիչ պատժավտեսուկ նախավճեսել գույքի բռնագրավումը: Այսինքն` գույքի վրա կալանք դնելու մասին որոշում կայացնելն ունի հարակ ուրվագծվաւծ նպատակ. այն է՝ ի թիվս այլնի, ապահովել գույքի հնարավոր բռնագրավումը: Հետնարբար, այս համապտեքատրում Ա.Գնորգյանին առաջադրված մեղադրանքի շրջանակներում նրան պատկանող գույքի վրա կալանքի մասին որոշման կայացման նպավակը պարք է լիներ գույքի հնարավոր բոնագրավման ապահովումը: Մինչդեռ քննիչը որնէ հիմնավորում այդ կապակցությամբ չի նշել իր որոշմամի, իակ դավաւխազը փորձելով հիմնավորել քննիչի որոշման իրավաչափությունը, գույքի վրա կալանք դնպր պատճառաբանել է նան գույքի բռնագանձման անհրաժեշտությամբ, ինչը սակայն չի բխում սույն գործի նյութերից:

Դատարանը հարկ է համարում ընդգծել, որ վարույթն իրականացնող մարմնի որոշումների մեջ խնդրահարույց է նան այն հանգամանքը, որ դրանում հատակ նշում չի արվել այն մասին, թե ինչ արժեքի գույքի վրա պետք է կալանք դնել, ավելին՝ անգամ չի պարզվել այն գույքի արժեքը, որի վրա դրվել է կալանքը, մինչդեո օրենքը հատակ սահմանում է, որ պեւրք է կալանք դրվի որոշակի արժեքով գույքի վրա, այլ ոչ թե ամրողջ, ընդ որում այն որոշվում է շուկայական արժեքով, ն րար

անհրաժեշտության կարող է ներգրավվել ապրանքագեվ-մասնագեվտ այդ արժեքը որոշելու համար կամ նշանակվել փորձաքննություն: (...)

Նման պայմաններում դատարանը գտնում է, որ վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից 07.04.2020 թվականի գույքի վրա կալանք դնելու մասին որոշումներով խախտվել են մեղադրյալ Արթուր Գնորգյանի իրավունքները ն ազատությունները, ինչը ենթակա Լ վերացման: (...)»:

10. ՀՀ գլխավոր դատախազության ՀՀ հատուկ քննչական ծառայությունում մինչդատական վարույթի օրինականության նկատմամբ հսկողության վարչության դատախազ ԱՄարգարյանի կողմից ներկայացված վերաքննիչ բողոքի համաձայն՝ «(..) 1Ձ/եոք բերված վերոգրյալ փատրական տվյալները առնվազն ողջամիտ ենթադրություն են ձնավորում առ այն, որ մամուլի կողմից ԱԳնորգյանին պատկանող վերոգրյալ անշարժ գույքերի մասին հրապարակումներ կավարելուց հետո, վերջինս, փորձել է թաքցնել այդ գույքերի իրեն պատկանելու հանգամանքը, դրանք անվանափոխել է իրեն պատկանող ընկերության անվամը, այնուհետն վաճառել:

Նման պայմաններում Ա.Գնորգյանի գույքի վրա կալանք դնելու որոշումներով՝ վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից վկայակոչված իրավական հիմքերը, մասնավորապես այն, որ Արթուր Գնորգյանը կարող է անձամբ կամ իր մերձավոր ազգականների միջոցով օտարելու եղանակով՝ թաքցնել, սպառել իրեն պատկանող շարժական ն անշարժ գույքը, հիմնավոր է, բխում է քրեական գործով ձեռք բերված փատրական տվյալներից:

Հատկանշական է, որ նման փատրական տվյալների առկայության

պայմաններում, ինչպես նան հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ օրենադիրը նշվածքրեադավզմավարական հարկադրանքի միջոցի կիրառման հիմք է նախատեսել մեղադրյալի կողմից բոնագրավման ենթակա գույքը թաքցնելու փչացնելու կամ` սպառելու՝ գործի նյութերից բխող ենթադրությունը ն ոչ թե այդպիսի գործողություն կատարելու փատրը, վիճարկվող դատական ակտով արձանագրվել է, թե վարույթն իրականացնող մարմինը պափշաճորեն չի հիմնավորել գույքի վրա կալանք դնելու՝ օրենքով նախատեսված հիմքերը, մասնավորապես, ՀՀ-ում ն ԱՄՆ-ում Ա.Գնորգյանն 5Տե'ս գործի նյութեր, հատոր Լին, թերթեր 123-130:

13

իրեն պավկանող թվով 10 անշարժ գույքերից օտարել է միայն մեկը, որպիսի պատճառաբանությունները անհիմն են, չեն բխում քրեական գործի նյութերից ն փվյալ քրեադավաւվարական հարկադրանքի միջոցը կիրառելու վերաբերյալ օրենադրական պահանջներից: (...):

Ինչ վերաբերում է վիճարկվող դատական ակվփով արձանագրված` գույքի վրա կալանք դնելու նպատակին, մասնավորապես, այն եզրահանգմանը, որ վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից մեղադրյալ Ա.Գնորգյանի գույքի վրա կալանք դնելու մասին որոշումներով որպես նպատակ պետք է նշված լիներ գույքի հնարավոր բոնագրավման ապահովումը, մինչդեո կայացված որոշումներում քննիչը որնէ հիմնավորումայդ կապակցությամի չի նշել, նշել է, որ հիշյալ որոշումներով՝ վարույթն իրականացնող քննիչն արձանագր է, ոլչ 2020թ. ապրիլի 7-ին որոշում է կայացվել Արթուր Սամվելի Գնորգյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 314.3-րդ հոդվածի 2-րդ մասով ն 310.Լին հոդվածի Լին մասով որպես մեղադրյալ ներգրավելու մասին, այնուհետրն՝ վկայակոչել է նշված հարկադրանքի միջոցի կիրառման նպատակները սահմանող ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 232-րդ հոդվածի Լին մասի դրույթները ն արձանագրելով, որ Ա.Գնորգյանին մեղսագրված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 510. Էրդ հոդվածի Լին մասի սաւնկցիան որպես պատժատեսակ նախատեսվում է նաւն գույքի բռնագրավումը, ի թիվս այլ նպավաւկների, արձանագրել է, որ Ա.Գնորգյանի գույքի վրա կալանք դնելու անհրաժեշլտությունը պայմանավորված է նան գույքի հնարավոր բոնագանձումն ապահովելու հանգամանքով, որպիսի պայմաններում Առաջին ատյանի դատարանի եզրահանգումը, թե վարույթն իրականացնող քննիչը կայացված որոշումներով որպես նպատակ գույքի բոնագրավումը չի նշե ն չի պատճառաբանել, անհիմն է: Միաժամանակ, անհայտ է, թե վերոգրյալ պայմաններում դատարանը նշված նպատակի հիմնավորման վերաբերյալ ինչ լրացուցիչ պատճառարաւնություններ է ակնկալել:

Անդրադառնալով Առաջին ատյանի դատարանի կողմից խնդրահարույց դիտված այն հանգամանքին, որ վարույթն իրականացնող քննիչի որոշումներում՝ բացակայում է հարակ նշում, թե ինչ արժեքի գույքի վրա պերք է կալանք դնել ն չի պարզվել գույքերի արժեքները, նշել է, որ գույքի հնարավոր բոնագրավման ն դատական ծախսերի ապահովման անհրաժեշտությունն առաջ է գալիս ոչ թե դրանց իրական, այլ հնարավոր առկայությամիպայմանավորված ն նախաքննության

տարբեր փուլերում այդ գումարը կարող է աճել: Հակառակ զնարանությոն դեպքում գույքի բոնագրավման ն դավփաւկան ծախսերի ապահովմեւն համար գույքի վրա կալանք դնելու իրավակարգավորումը, այնքանով, որքանով այդպիսի հարցեր նախաքննության փուլում չի քննարկվում, կդառնա 2ինքնանպարակ ն անիրագործելի:

Նշված պափտճառալրաւնությունը պայմանավորած է նան առանձին դեպքերում արգելադրվող գույքի խիար որոշակի չափր սահմանելու անհնարինությամբ: Այսինքն՝ քննության տվյալ փուլում հնարավոր չի եղել որոշել գույքի այն հարակ չափը, որն անհրաժեշտ կլինի դատական ծախսերն ապահովելու համար: Դրանով պայմանավորված՝ քննարկվող սահմանափակող դատավարական միջոցը գործադրվել է համապատասխան ասբյեկրի փատրացի ամբողջ գույքի վրա` հետագայում դրանով ապահովվող՝ քրեաիրավական ն քրեադատավարական հետնանքների կիրառման անհնարինությունը բացառելու համար:

(.-.)

Այս համատեքսում պետք է հաշվի առնել նան, որ միայն գույքի հնարավոր բոնագրվման ենթեւկա գումարը նախաքննության տվյալ փուլում կազմում է առնվազն 725,000 ԱՄՆ դոլարին համարժեք դրում: Նշված գումարի չափի մեծությունը չի կարող ակնհայտորեն չհամապավզտասխանել Ա.Գնորգյանին պատկանող ն արգելադրված գույքերի արժեքներին: Այլ խոսքով, աոկա չէ իրավիճակ, որ բռնագրավման ենթակա փոքր չափի գումարի պայմաններում արգելանք է դրվել ակնհայտորեն այդ գումարի չափը գերազանցող գույքի վրա: (...)»":

11. Վերաքննիչ դատարանի որոշման համաձայն՝ «(...) /Վ/երաքնենիչ դատարանն արձանագրում է, որ Առաջին ատյանի դատարանի հեփնությունները՝ Արթուր Գնորգյանի խախպփված իրավունքների ն ազատությունների ն դրանք վերացնելու՝ վարույթն իրականացնող մարմնի պարտականության մասին իրավաչափ են, կայացված դատական ակտով Առաջին աւրյանի դատարանի կողմից թույլ չեն տրվել նյութական ն դատավարական իրավունքի այնպիսի խախտումներ, որոնք հանգեցրել են դատական սխալի ն կարող են հիմք հանդիսանալ Երեան քաղաքի 6Տե՛'ս գործի նյութեր, հատոր 2-րդ, թերթեր 19:

առաջին ատյանի ընդհանուր իրավատաթյան դատարանի 2020 թվականի դեկտեմբերի 16-ի որոշումը բեկանելու ն փովտխելու համար'(...)»՛:

Վճռաբեկ դատարանի պատճառաբանությունները ն եզրահանգումը.

12. Սույն գործով Վճռաբեկ դատարանի առջն բարձրացված իրավական հարցը հետնյալն է. հիմնավոր են արդյո՞ք մեղադրյալ ԱԳնորգյանին պատկանող անշարժ գույքի վրա կալանք դնելու վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի որոշումն օրինական ուժի մեջ թողնելու մասին Վերաքննիչ դատարանի հետնությունները:

13. ՀՀ Սահմանադրության 10-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ «Հայաստանի Հանրապետությունում ճանաչվում են հավասարապես պաշտպանվում են սեփականության բոլոր ձները»:

ՃՇՇ Սահմանադրության 60-րդ հոդվածի համաձայն՝ «Լ Յուրաքանչյուր ոք ունի օրինական հիմքով ձեռք բերած սեփականությունն Օ իր հայնցողությամը մփրապեպտելու, օգտագործելու ն տնօրինելու իրավունք: (...)

5. Սեփականության իրավունքը կարող է սահմանափակվել միայն օրենքով հանրությաւն շահերի կամ այլոց հիմնական իրավունքների ն ազատությունների պաշտպանության նպավաւկով (..)»:

13.Լ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 232-րդ հոդվածի համաձայն՝ «Լ Գույքի վրա կալանք դեղր կիրառվում է քաղաքացիական հայցը, գույքի հնարավոր բոնագրավումը, բոնագանձումը ն դավւական ծախսերն ապահովելու համար: (...):

4. Կալանք չի կարող դրվել այն գույքի վրա, որի վրա օրենքի համաձայն չի կարող տարածվել բոնագանձում»:

ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 233-րդ հոդվածի համաճայն՝ «Լ Գույքի վրա կալանք դնելը քրեական վարույթն իրականացնող մարմինների կողմից կարող է կիրառվել միայն այն դեպքու երբ գործով հավաքված ապացույցները բավարար հիմք են տալիս ենթադրելու որ կասկածյալը, մեղադրյալը կամ այն անձը, որի մոտ զտնվում է գույքը, կարող է թաքցնել, փչացնել կամ սպառել բոնագրավմուն ենթակա գույքը:

7 Տե՛ս գործի նյութեր, հատոր 2-րդ, թերթեր 42-56:

11. Քրեական վարույթն իրականացնող մարմինն անհապաղ կալանք է դնում Հայաստանի Հանրապետության քրնական օրենսգրքի 105.Լին հոդվածի Լին մասով նախատեսված րոնագանձմուն ենթակա գույքի վրա: (...):

3. Գույքի վրա կալանք դնելու մասին որոշման մեջ պետք է նշվի կալանքի ենթակա գույքը, ինչպես նան գույքի այն արժեքը, որի վրա բավական է կալանք դնել քաղաքացիական հայցը ն դափական ծախսերն ապահովելու համար: (...)»:

ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 234րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ «Կալանքի ենթակա գույքի արժեքը որոշվում է դրա շուկայական գնով»:

ՀԸ քրեական դատավարության օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի համաձայն՝ «(:.) 3. Գույքի վրա կալանք դնելիս հնարավորության դեպքում ներգրավվում է մասնագետ-ապրանքագեվ, որը որոշում է դրա մոտավոր արժեքը: (...)»:

13.2. Վճռաբեկ դատարանը, Ալլա Սեկոյանի գործով որոշմամբ քննարկելով գույքի վրա կալանք դնելու ինստիտուտը, արձանագրել է, որ իր սեփականությունը հանդիսացող գույքն իր հայեցողությամբ տնօրինելու տիրապետելու ն օգտագործելու՝ անձ սահմանադրական իրավունք սահմանափակող

քրեադատավարական հարկադրանքի այս միջոցի իրավաչափ կիրառման համար վարույթն իրականացնող մարմինն ընդհանուր շահի ն անհատի՝ իր գույքից անարգել օգտվելու իրավունքի պաշտպանության պահանջների միջն պարտավոր է ապահովել արդարացի հավասարակշռությունձ:

144 ՃՇՇ Սահմանադրության 172րդ հոդվածի համաձայն` «Վերաքննիչ դատարաններն առաջին ավյանի դատարանների դատական ակտերն օրենքով սահմանված լիազորությունների շրջանակներում վերանայող դատական ատյուն են»:

ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 386-րդ հոդվածի համաձայն՝ «Վերաքննիչ բողոքի հիման վրա վերաքննիչ դատարանը արուգում է գործի փաստական հանգամանքների բացահայտման ն քրեական օրենքի կիրառման ճշտությունը, ինչպես նան գործր քննելիս ն լուծելիս քրեական դավաւվարական օրենքի նորմերի պահպանումը»:

ՑՏե'ս Ալա Սեկոյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի՝ 2012 թվականի նոյեմբերի 1-ի թիվ ԵԿԴ/0185/1/11 որոշման 14-րդ կետը:

14.1 Դատական վերանայման իրավունքի համատեքստում, դատարանների գործառութային տարանջատման`՝ Հ Սահմանադրական դատարանն

անդրադարձել է թիվ ՍԴՈ-719 որոշմամբ՝ արձանագրելով, որ տարբեր ատյանների դատարանները միմյանցից տարբերվում են իրենց իրավասությունների շրջանակով: Տվյալ դատական ատյանի իրավասությունների շրջանակով են պայմանավորված այդ դատարանի կողմից ընդունվող դատական ակտերի բնույթն ու բովանդակությունը. յուրաքանչյուր դատական ատյանի կողմից ընդունվող ակտը հանդիսանում է տվյալ դատական ատյանի իրավասությունների ն գործառույթների կրողը: Հետնաբար, հաշվի առնելով, որ յուրաքանչյուն դատական ատյանի գործառույթի իրացման արդյունքում անձի իրավունքների դատական պաշտպանությունը նոր որակ է ստանում, յուրաքանչյուր դատական ատյանի կողմից իր գործառույթների իրականացման արդյունքում ընդունված` դատական ակտն իր ինքնուրույն դերակատարությունն ունի դատական պաշտպանության իրավունքի իրացման ողջ գործընթացում»:

Անդրադառնալով վերաքննության կարգով դատական ակտերի

օրինականության ն հիմնավորվածության ստուգմանը՝ Վճռաբեկ դատարանը Հրայր Հովսեփյանի գործով որոշմամբ արձանագրել է, որ «վերաքննություն» բառը ծագում է լատիներեն «Ճքքօլճծ)» բառից ն թարգմանաբար նշանակում է բողոքարկում, որն իրենից ենթադրում է ստորադաս դատարանի կողմից կայացված դատական ակտի օրինականութան ն հիմնավորվածության ստուգում: Այսինքն վերաքննիչ դատարանը, սահմանափակ վերաքննության մոդելի պայմաններում, կաշկանդված լինելով վերաքննիչ բողոքի հիմքերի ն հիմնավորումների սահմաններով, վերանայում է առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը: Նման պայմաններում, պետք է փաստել, որ եթե առաջին ատյանի դատարանը լրիվ ծավալով քննության է առնում բողոքը ն հկայացվացծ որոշմամբ լուծում ներկայացված պահանջի հիմնավորվածության ու իրավաչափության հարցը, ապա վերաքննիչ դատարանը, որպես կանոն, վերաքննիչ բողոքի հիմքերի ն հիմնավորումների սահմաններում վերանայում է առաջին ատյանի դատարանի կողմից բողոքի առնչությամբ տրված լոծման հիմնավորվածություն ն իրավաչափությունը: Այդ համատեքստում Տիր Սահմանադրական դատարանի՝ 2007 թվականի նոյեմբերի 28-ի թիվ ՍԴՌ719 որոշման

-րդ կետը:

վերաքննիչ դատարանի մատչելիությունն անձի համար երաշխավորվում է հենց ար նպատակով` ստուգման ենթարկելու իր իրավունքներին ն օրինական շահերին առնչվող դատական ակտը: Հարկ է նկատել, որ այս սահմանով են տարանջատվում առաջին ատյանի ն վերաքննիչ դատարանների գործառույթները, այդ դատարանների առջն դրված խնդիրները ն հետապնդվող նպատակները: Հակառակ պարագայում, երբ վերաքննիչ դատարանն իր կարգավիճակով ստանձնի առաջին ատյանի դատարանի դերը, ոչ միայն կխախտվի այդ դատարանների միջն ձնավորված գործառութային կապը, այլ նան անհամաչափորեն կսահմանափակվի անձի՝ վերաքննության մատչելիության իրավունքը, ն վերջինս կզրկվի իր վերաբերյալ կայացված դատական ակտը ստուգման ենթարկելու հնարավորությունից ծ:

5. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 290-րդ հոդվածը սահմանում է.

«Լ. Հետաքննության մարմնի աշխատակցի, քննիչի, դատախազի, օպերատիվ- հետախուզական գործողություններ իրականացնող մարմինների՝ սույն օրենսգրքով նախատեսված որոշումների ն գործողությունների օրինական ն հիմնավոր չլինելու դեմ բողոքները դատարան կարող են ներկայացվել կասկածյալի, մեղադրյալի, պաշտպանի, վուժողի, քրեական դատավարության մասնակիցների, այլ անձանց կողմից, որոնց իրավունքները ն օրինական շահերը խախպվել են այդ որոշումներով ն գործողություններով, ն եթե նրանց բողոքները չեն բավարարվել դատախազի կողմից:

(.-.)

5. Բողոքլ: ճանաչելով հիմնավորված դատավորը որոշում է կայացնում անձի իրավունքների ն ազավաաթյունների խախվամրի վերացնելու վայույթն իրականացնող մարմնի պարվաւկանության մասին (...):»:

ՀԸ քրեական դատավարության օրենսգրքի 358-րդ հոդվածի համաձայն՝ «Լ Դատարանի դատավճիոր պետք է լինի օրինական ն հիմնավորված: (...)

41 Դատարանի դատավճիոր պետք է լինին պատճառարանված:

Պատճառարանման ենթակա են դատարանի կողմից դատաւվճոում շարադրված բոլոր հետնությունները ն որոշումները»:

» Տես Վճռաբեկ դատարանի՝ Հրայր Հովսեփյանի գործով 2020 թվականի մայիսի 25ի թիվ ԵԴ/0426/11/18 որոշման 15-րդ կետը:

15.1 Վճռաբեկ դատարանի կայուն նախադեպային իրավունքում հեավորած դիրքորոշումների համաձայն՝ մինչդատական վարույթի նկատմամբ դատական վերահսկողությունը դատավարական օրենքվ նախատեսված միջոցների համակարգ է, որն ուղղած է դատական իշխանության սահմանադրական գործառույթների իրականացմանը գործի մինչդատական վարույթում նպատակ ունենալով թույլ չտալու անձի իրավունքների ն ազատությունների անօրեն ու չհիմնավորված սահմանափակումներ, ինչպես նան վերականգնելու խախտված իրավունքներն ու ազատությունները: Մինչդատական վարույթն իրականացնող մարմնի որոշումների ն գործողությունների դեմ իրավասու անձի կողմից բողոք բերելու դեպքում (եթե այդ որոշումները կամ գործողությունները ենթակա են դատական բողոքարկման) դատարանը պարտավոր է ստուգել բողոքարկված որոշումների կամ գործողությունների օրինականությունն ու հիմնավորվածությունը, պարզել, թե արդյոք առկա է անձի իրավունքների ն ազատությունների խախտում, արդյունքում` կայացնել հիմնավորված ն պատճառաբանված որոշում` թույլ տրված օրինախախտումը վերացնելու ն անձ խախտված իրավունքներն ու

ազատությունները վերականգնելու վերաբերյալ իրավասու մարմնի (պաշտոնատար անձի) պարտականությունը սահմանելու կամ բողոքը մերժելու մասին":

Միննույն ժամանակ դատական վերահսկողությունն անձի սահմանադրական իրավունքնեի ն ազատությունների պաշտպանության կարնորագույն երաշխիքներից է, ինչն էականորեն բարձրացնում է քրեական դատավարության այդ փուլում դատարանների կողմից կայացվող որոշումների իրավական նշանակությունը: Ուստի մինչդգատական վարույթն իրականացնող մարմնի որոշումների ն գործողությունների օրինականության ն հիմնավորվածության ստուգման արդյունքում դատարանների կողմից օրինականությունից շեղվող, չհիմնավորված, չպատճառաբանված կամ ոչ պատշաճ պատճառաբանված որոշումների կայացումն անընդունելի է:

Վերոգրյալի հիման վրա՝ Վճռաբեկ դատարանը գտել է, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 358-րդ հոդվածով սահմանված դատավճռին

1. Տե՛ս Ներսես Միսակյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի՝ 2009 թվականի ապրիլի 10-ի թիվ ԱՐԴ/0003/11/08 որոշման 12-րդ կետը, Վլադիմիր Բաղդասարյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի՝ 201