Մամիկոնյան — ՀԿԴ/0233/06/23

ՇԿԴ/0233/06/23

2 ԱՏԽՈԻ

ԱՆ

) 1) ՊՔ, ջ)

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ

ՎՃՌԱԲԵԿ ԴԱՏԱՐԱՆ

ՈՐՈՇՈՒՄ

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ

Հայաստանի Հանրապետության

վերաքննիչ հակակոռուպցիոն դատարանի

որոշում գործ թիվ ՀԿԴ/0233/06/23

Նախագահող դատավոր՝ Մ.Մակյան

ՀԸ վճռաբե`'։ դատարանի հակակոռուպցիոն պալատի կոռուպցիոն

հանցագործությունների քննության դատական կազմը (այսուհետ` նան Վճռաբեկ դատարան),

նախագահությամբ՝ Ե.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆԻ

մասնակցությամբ դատավորներ՝ Ա.ԿՐԿՅԱՇԱՐՅԱՆԻ

Ռ.ՄԽԻԹԱՐՅԱՆԻ

Ս.ՉԻՉՈՅԱՆԻ

Դ.ՎԵՔԻԼՅԱՆԻ

2024 թվականի հունիսի 28-ին քաղաք Երնանում

գրավոր ընթացակարգով քննության առնելով թիվ ՀԿԴ/0233/06/23 գործով ՀՀ վերաքննիչ հակակոռուպցիոն դատարանի (այսուհետ նան՝ Վերաքննիչ դատարան) 202: թվականի նոյեմբերի 23ի որոշման դեմ ՀՀ գլխավոր դատախազ Ա.Վարդապետյանի վճռաբեկ բողոքը,

2

ՊԱՐԶԵՑ

Վարույթի դատավարական նախապատմությունը.

1. Հայաստանի Հանրապետության ազգային անվտանգության ծառայության քննչական գլխավոր վարչության 3-րդ բաժնում 2023 թվականի հունիսի 9-ին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 46Լրդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով (2 դրվագ) ն 46-461-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով, 44-461-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով (3 դրվագ) ն 44-46-461-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով նախատեսված հանցագործությունների հատկանիշներով նախաձեռնվել է թիվ 58227323 քրեական վարույթը:

2023 թվականի հուլիսի 6-ին Վարդան Սերգեյի Մամիկոնյանի նկատմամբ հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 435-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 3-րդ կետով, 435-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 3-րդ կետով ն 435-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 3-րդ կետով:

2023 թվականի հուլիսի 6-ին՝ ժամը 11:30-ին, Վարդան Մամիկոնյանը ձերբակալվել է ազատության մեջ գտնվող մեղադրյալին դատարան ներկայացնելու հիմքով:

Հայաստանի Հանրապետության քննչական կոմիտեի զինվորական քննչական գլխավոր վարչությունում 2023 թվականի հուլիսի 10-ին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 4446-րդ հոդվածի 2րդ մասի 2րդ կետով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներով նախաձեռնվել է թիվ 90154323 քրեական վարույթը:

Հայաստանի Հանրապետության քննչական կոմիտեի զինվորական քննչական գլխավոր վարչությունում 2023 թվականի հուլիսի 10-ին թիվ 90154323 քրեական վարույթը միացվել է թիվ 58227323 քրեական վարույթին ն նախաքննությունը շարունակվել թիվ 58227323 քրեական վարույթի համարով:

Երնան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի՝ 2023 թվականի հուլիսի 7ի որոշմամբ սախաքննական մարմնի միջնորդությունը բավարարվել է ն թիվ 58227323 քրեական վարույթով մեղադրյալ Վարդան Սերգեյի Մամիկոնյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել կալանքը՝ 2 (երկու) ամիս ժամկետով: Կալանքի սկիզբը հաշվվել է մեղադրյալին փաստացի արգելանքի վերցնելու պահից՝ 2023 թվականի հուլիսի 6-ից՝ ժամը 11:30-ից:

3

Մեղադրյալ Վ.Մամիկոնյանի պաշտպաններ Ա.Մելքոնյանի ն Էդ.ՆԱրամյանի հատուկ վերանայման բողոքի քննության արդյունքում ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը 2023 թվականի օգոստոսի 29-ի որոշմամբ Երնան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի՝ 2023 թվականի հուլիսի 7-ի որոշումը բեկանել է ն թիվ 58227323 քրեական վարույթով Վ.Մամիկոնյանի նկատմամբ կալանքը որպես խափանման միջոց կիրառելու միջնորդության հիման վրա վարույթի հարուցումը մերժել, իսկ մեղադրյալ Վ.Մամիկոնյանն անհապաղ ազատ է արձակվել արգելանքից:

2023 թվականի օգոստոսի 29-ին Վ.Մամիկոնյանի նկատմամբ հարուցվել է նոր հանրային քրեական հետապնդում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 435-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 3-րդ կետով (հինգ դրվագ):

2023 թվականի օգոստոսի 29-ին ՀՀ հակակոռուպցիոն կոմիտեի քննչական առաջին վարչության ՀԿԳ ավագ քննիչ Բ.Ադամյանի որոշմամբ ազատության մեջ գտնվող մեղադրյալ Վ.Մամիկոնյանը՝ նրա նկատմամբ կալանքը որպես խափանման միջոց ընտրելու նպատակով ձերբակալվել է ն տարվել քննիչի մոտ:

ՃՇՇ հակակոռուպցիոն դատարանի (այսուհետ նան՝ Առաջին ատյանի դատարան|՝ 2023 թվականի օգոստոսի 30-ի որոշմամբ քննիչ Բ.Ադամյանի միջնորդությունը բավարարվել է ն թիվ 58227323 քրեական վարույթով մեղադրյալ Վ.Մամիկոնյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել կալանքը՝ 2 (երկու) ամիս ժամկետով՝ նույն ժամանակահատվածում սահմանափակելով նրա՝ այ անձանց հետ հաղորդակցվելու իրավունքը, բացառությամբ մերձավոր ազգականների: Կալանքի սկիզբը հաշվվել է մեղադրյալին փաստացի արգելանքի վերցնելու պահից:

Մեղադրյալ Վ.Մամիկոնյանի պաշտպաններ Ա.Մելքոնյանի ն Էդ.ՆԱրամյանի հատուկ վերանայման բողոքի քննության արդյունքում Վերաքննիչ դատարանը 2023 թվականի հոկտեմբերի 12-ի որոշմամբ Առաջին ատյանի դատարանի 2023 թվականի օգոստոնի 30-ի որոշումը թողել է անփոփոխ:

2023 թվականի հոկտեմբերի 25ին Հայաստանի Հանրապետության

հակակոռուպցիոն կոմիտեի քննչական առաջին վարչության հատկապես կարնոր գործերով ավագ քննիչ Բ.Ադամյանի կողմից միջնորդություն է ներկայացվել Առաջին

4

ատյանի դատարան՝ թիվ 58227323 քրեական վարույթով մեղադրյալ Վ.Մամիկոնյանին կալանքի տակ պահելու ժամկետը երկու ամիս ժամկետով երկարաձգելու վերաբերյալ:

2. Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2023 թվականի հոկտեմբերի 27-ի որոշմամբ միջնորդությունը բավարարվել է ն թիվ 58227323 քրեական վարույթով մեղադրյալ Վ.Մամիկոնյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց կալանքի ժամկետը երկարաձգվել է 2 (երկու) ամիս ժամկետով` մինչն 2023 թվականի դեկտեմբերի 30-ը, ինչպես նան սահմանափակվել է նրա՝ այլ անձանց հետ (բացառությամբ՝ մերձավոր ազգականների) հաղորդակցվելու իրավունքը՝ 2 (երկու) ամիս ժամկետով:

3. Մեղադրյալ Վ.Մամիկոնյանի պաշտպաններ ԱՄելքոնյանի ն Էդ.Արամյանի հատուկ վերանայման բողոքի քննության արդյունքում Վերաքննիչ դատարանը 2023 թվականի նոյեմբերի 23-ի որոշմամբ Առաջին ատյանի դատարանի 2023 թվականի հոկտեմբերի 27-ի որոշումը մասնակի բեկանվել է, կայացվել դրան փոխարինող դատական ակտ ն ՀՀ հակակոռուպցիոն կոմիտեի քննչական առաջին վարչության հատկապես կարնոր գործերով ավագ քննիչ Բ.Ադամյանի միջնորդությունը բավարարվել է մասնակի՝ մեղադրյալ Վ.Մամիկոնյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված կալանքը փոխվել է ն վերջինի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառվել տնային կալանքը՝ 2 (երկու) ամիս ժամկետով՝ դրանում հաշվակցելով նրա՝ կալանքի մեջ գտնվելու ժամկետը: Մեղադրյալ Վ.Մամիկոնյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց տնային կալանքի ժամկետի սկիզբը հաշվվել է նրան՝ քաղաք Երնան, Միկոյան փողոց, 5-րդ շենք, 41-րդ բնակարան տեղափոխելու պահից: Պարտավորեցվել է վերջինիս՝ բնակության վայր տեղափոխվելուց ն իր նկատմամբ համապատասխան հատուկ էլեկտրոնային հսկողության միջոցներ կիրառելուց հետո, չլքել իր բնակության տարածքը՝ քաղաք Երնան, Միկոյան փողոց, 5-րդ շենք, 41-րդ բնակարան հասցեն:

4. Վերաքննիչ դատարանի վերոնշյալ որոշման դեմ հատուկ վերանայման բողոք է բերել ՀՀ գլխավոր դատախազ Ա.Վարդապետյանը, որը Վճռաբեկ դատարանի՝ 2024 թվականի հունվարի 3-ի որոշմամբ ընդունվել է վարույթ ն սահմանվել է վճռաբեկ բողոքի քննության գրավոր ընթացակարգ:

5

Հատուկ վերանայման բողոքի հիմքերը, դրանք հիմնավորող փաստարկները ն պահանջը.

Շատուկ վերանայման բողոքը քննվում է հետնյալ հիմքերի սահմաններում՝ ներքոհիշյալ փաստարկներով.

5. Բողոքաբերը գտել է, որ Վերաքննիչ դատարանը, պատշաճ ուսումնասիրության առարկա չդարձնելով Առաջին ատյանի դատարան ներկայացված միջնորդությունը հիմնավորող նյութերը, վարույթով ձեռք բերված փաստական տվյալները գնահատելով մեկը մյուսից անջատ, ինքնավար կերպով, պատշաճ գնահատման չենթարկելով մեղադրյալ Վ.Մամիկոնյանին մեղսագրվող արարքների բնույթը, կատարման եղանակը, դրա ծանրության ն հանրային վտանգավորության աստիճանը, ինչպես նան ակնկալվող պատժի խստությունը, մեղադրյալի նկատմամբ այլ գործով գրավ կիրառված լինելու պայմաններում նոր հանցանք կատարելը, թույլ է տվել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 43րդ ն 116-119րդ հոդվածներով նախատեսված իրավադրույթների խախտում, ինչի արդյունքում խախտվել է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 15րդ հոդվածով նախատեսված` վարույթի հանրայնության սկզբունքը, այն է՝ չի ապահովվել հանրային ն մասնավոր շահերի հավասարակշռված պաշտպանությունը:

Միննույն ժամանակ, բողոքաբերը գտել է, որ բողոքում բարձրացված հարցի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի որոշումը կարող է էական նշանակություն ունենալ կալանքի կիրառման իրավաչափության վերաբերյալ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի կարգավորումների միատեսակ կիրառության ապահովման տեսանկյունից՝ հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ բողոքարկվող դատական ակտում Վերաքննիչ դատարանի հիմնավորումները հակասում են Վահագն Հակոբի Պողոսյանի վերաբերյալ թիվ ԿԴ1Լ/0062/06/12, Արշակ Սարգսի Հակոբյանի վերաբերյալ թիվ ԵԴ/1194/06/21, ինչպես նան Արմեն Լնոնի Աբրահամյանի վերաբերյալ թիվ ԵԱՆԴ/0030/01716 գործով Վճռաբեկ դատարանի որոշումներում արտահայտված իրավական դիրքորոշումներին:

6

Այսպիսով, բողոքաբերը գտել է, որ առկա է սույն բողոքը վարույթ ընդունելու՝ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի Լին մասի 1-ին կետով սահմանված պայմանը:

5.Լ Բողոքաբերը, փաստարկել է, որ Վերաքննիչ դատարանի կողմից ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 43-րդ, 116-119-րդ հոդվածների խախտումները ն դրանց արդյունքում ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 15-րդ հոդվածի խախտումը հանգեցրել է դատական սխալի` քրեադատավարական օրենքի էական խախտման, ուստի՝ վիճարկվող որոշումը ենթակա է բեկանման:

Մասնավորապես բողոքաբերը նշել է, որ Վերաքննիչ դատարանն առավել մեղմ խափանման միջոցի կիրառմամբ մեղադրյալ Վ.Մամիկոնյանի օրինական վարքագիծն ապահովելու հնարավորության վերաբերյալ հետնության հանգելիս հաշվի չի առել ն պատշաճ վերլուծության չի ենթարկել այն հանգամանքը, որ Վ.Մամիկոնյանին մեղսագրվում է բարձր հանրային վտանգավորություն ունեցող՝ հանրային ծառայության շահերի դեմ ուղղված հինգ դրվագ առանձնապես ծանը՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 435-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 3-րդ կետով նախատեսված հանցանքի կատարում, որոնց համար որպես պատիժ նախատեսված է բացառապես ազատազրկումը՝ յոթից տասներկու տարի ժամկետով, որպիսի պայմաններում պետք է փաստել, որ վերագրվող արարքի բնույթը ն վտանգավորության աստիճանը, կանխատեսվող պատժի խստությունն արդեն իսկ բավարար են մեղադրյալի կողմից ազատության մեջ մնալու դեպքում իր վրա ՀԸ քրեական դատավարության օրենսգրքով դրված պարտականությունները չկատարելու ն ապացուցման գործընթացին ապօրինի միջամտելու բարձր հավանականությունը գնահատելու համար:

Ապացուցման գործընթացին ապօրինի միջամտելու բարձր հավանականության մասին է վկայում նան այն, որ մեղադրյալ Վարդան Մամիկոնյանը, զբաղեցնելով ՀՀ ՊՆ զորակոչային զորահավաքային համալրման ծառայության Գեղարքունիքի մարզի տարածքային ստորաբաժանման զորակոչային բաժանմունքի պետի պաշտոնը, ի պաշտոնե տիրապետում է զորակոչային ծառայության, բժշկական հանձնաժողովների աշխատանքներին, հետնաբար նան՝ զորակոչիկների բժշկական հետազոտությունների նրբություններին, որպիսի հանգամանքը բարձրացնում է հավանականությունն առ այն,

7

որ պաշտոնից բխող հեղինակությունն ու կապերն օգտագործելով՝ մեղադրյալը կարող է ապօրինի միջամտել ապացուցման գործընթացին ն ազդեցություն ունենալ զորակոչիկներ Արսեն Աբրահամյանի, Արթուր Եղիազարյանի, Արման Աֆրիկյանի, Արեգ Հովհաննիսյանի ն Մոնթե Ավետիսյանի զորակոչման գործընթացի հետ առնչություն ունեցած զինկոմիսարիատի աշխատակիցների ն վերջինների բժշկական հետազոտություններն իրականացրած բժիշկների վրա, որպեսզի վերջինները չհայտնեն դեպքի հանգամանքների վերաբերյալ իրենց հայտնի տվյալները կամ տան իրականությանը չհամապատասխանող ցուցմունքներ:

Այսինքն՝ բողոքաբերը գտել է, որ ակնհայտ է, որ Անդրանիկ Մկրտչյանը միակ անձը չէ, ում վրա մեղադրյալ Վ.Մամիկոնյանը կարող է ապօրինի ազդեցություն գործադրել:

Ինչ վերաբերում է Վերաքննի, դատարանի կողմից արձանագրված այն հանգամանքին, որ Անդրանիկ Մկրտչյանը միակ անձն է, որի նկատմամբ մեղադրյալ Մամիկոնյանը կարող է ունենալ ենթադրյալ ազդեցություն, սակայն վերջինն արդեն իսկ հարցաքննված է, ն տնային կալանքի կիրառմամբ հնարավոր է ապահովել Վ.Մամիկոնյանի պատշաճ վարքագիծը, ապա նշվածի կապակցությամբ բողոքաբերը փաստել է, որ մեղադրյալ Անդրանիկ Մկրտչյանի հարցաքննված լինելու հանգամանքը ոջ թե վկայում է Վարդան Մամիկոնյանի կողմից վերջինիս նկատմամբ ապօրինի ազդեցություն գործադրելու հավանականության նվազման ն այդ հիմքով այլընտրանքային խափանման միջոցի կիրառման հնարավորության մասին, այլ հակառակը՝ նշված հանգամանքով պայմավորված ավելի է բարձրանում Վ.Մամիկոնյանի կողմից Ա.Մկրտչյանի նկատմամբ անօրինական ազդեցություն գործադրելու հավանականությունը, քանի որ Վ.Մամիկոնյանը, գիտակցելով, որ Ա.Մկրտջյանը ցուցմունքներ է տվել իր դեմ, ամեն կերպ կփորձի անօրինական ազդեցություն գործադրել վերջինի նկատմամբ, որպեսզի Ա.Մկրտչյանը հրաժարվի իր դեմ տրված ցուցմունքնեից կամ փոխի դրանց բովանդակությունը՝ հօգուտ Վ.Մամիկոնյանի, ինչի հնարավորությունը տնային կալանքի կիրառման պայմաններում ավելի մեծ է, քան կալանքի:

8

Բացի այդ, Վերաքննիչ դատարանն անտեսել է նան մեղադրյալին վերագրվող արարքների կատարման շարժառիթի վերաբերյալ գործով ձեռք բերված փաստական տվյալները, մասնավորապես այն, որ մեղադրյալ Վ.Մամիկոնյանն առանձնապես խոշոր չափի՝ 48.813.716 ՀՀ դրամին համարժեք 125.000 ԱՄՆ դոլար գումար կաշառք է ստացել թվով հինգ զորակոչիկների զինվորական ծառայությունից ազատելու ապօրինի գործողության համար, որպիսի հանգամանքն ակնհայտորեն վկայում է կատարված հանցանքների ն մեղադրյալի անձի հանրային վտանգավորության մասին:

Վերոգրյալից բացի՝ բողոքաբերը փաստել է, որ Վերաքննիչ դատարանը պատշաճ վերլուծության չի ենթարկել նան այն հանգամանքը, որ քրեական վարույթի նախաքննությունը գտնվում է ապացույցների հավաքման ակտիվ փուլում, դեռնս բացահայտված չեն դեպքի ամբողջական հանգամանքներն ու հանցավոր մեխանիզմին ներգրավված անձանց շրջանակը, հարցաքննված չեն մի շարք վկաներ, ովքեր զորակոչային ն բժշկական հանձնաժողովների կազմում անմիջական առնչություն են ունեցել զորակոչիկների բժշկական հետազոտությունների, դրանց արդյունքների արձանագրման, գնահատման ն եզրակացությունների տրամադրման հետ, որպիսի պայմաններում ապացուցման գործընթացին ապօրինի միջամտելու ն քննությանը խոչընդոտելու ռիսկի նվազման ն տնային կալանքի կիրառմամբ նշված ռիսկերը չեզոքացնելու մասին հետնություններն անհիմն են:

Վերաքննիչ դատարանի կողմից պատշաճ վերլուծության չեն ենթարկվել նան դատարան ներկայացված նյութերը, որոնցում պարունակվող տեղեկատվությունը նույնպես վկայում է սույն գործով մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը միայն խափանման միջոց կալանքի կիրառմամբ ապահովելու հնարավորության մասին: Մասնավորապես՝ Վերաքննիչ դատարանի տրամադրության տակ եղած նյութերում առկա են մեղադրյալ Վ.Մամիկոնյանի վերաբերյալ` ՀՀ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոնից ստացված ձն 8 ն ձն 9 տեղեկանքները, որոնց ուսումնասիրությամբ պարզ է դառնում, որ Վ.Մամիկոնյանի վերաբերյալ ՀՀ ԱԱԾ քննչական գլխավոր վարչությունում քննված ն մեղադրական եզրակացությամբ դատարան ուղարկված թիվ 58203520 քրեական գործով մեղադրյալի նկատմամբ 2020 թվականի ապրիլի 13-ին որպես խափանման միջոց կիրառվել է 5.000.000 ՀՀ դրամ գրավը: Ավելին՝ «Դատալեքս» դատական

9

տեղեկատվական համակարգի ուսումնասիրությամբ պարզ է դառնում, որ մեղադրյալին նշված քրեական գործով մեղսագրված է զորակոչիկներից խաբեությամբ գումար հափշտակելու մեղադրանք:

Նշվածից ակնհայտ է, որ մեղադրյալը իր նկատմամբ կիրառված գրավ խափանման միջոցի պայմաններում դրսնորել է ոչ պատշաճ վարքագիծ ն կատարել է նոր հանցանք, ինչն էլ իր հերթին բարձրացնում է հավանականությունն առ այն, որ այլընտրանքային խափանման միջոցները, այդ թվում՝ տնային կալանքը, ի զորու չեն ապահովելու մեղադրյալի օրինական վարքագիծը սույն քրեական վարույթի ընթացքում:

Շատկանշական է նան այն հանգամանքը, որ մեղադրյալին մեղսագրվող՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 435-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 3րդ կետով նախատեսված հանցանքը դասվում է կոռուպցիոն բնույթի հանցագործությունների շարքին, որոնք ունեն բարձր լատենտայնություն, ն իրավապահ մարմիններից մեծ ջանքեր ու միջոցներ են պահանջվում այս տեսակ հանցագործություններն ամբողջությամբ բացահայտելու, կոռուպցիոն սխեմայի բոլոր մասնակիցներին հայտնաբերելու ն

պատասխանատվությաան ենթարկելու համար: `ՋՆշված 6հանցատեսակների հատկանիշներով քննվող քրեական վարույթներով առանձնակի բարդություն է ներկայացնում նան այն հանգամանքը, որ ինչպես կաշառք տվողը, այնպես էլ կաշառք ստացողը, ընդհանրապես` հանցավոր մեխանիզմին ներգրավված անձինք, ունեն սեփական շահեր ն շահագրգռված չեն օժանդակելու իրականության բացահայտմանը, որպիսի հանգամանքերը ն փաստական տվյալները Վերաքննիչ դատարանի կողմից իրենց ամբողջության մեջ չվերլուծելը, դրանք իրարից անջատ գնահատելը հանգեցրել են կալանավորման հիմքի նվազման մասին չհիմնավորված եզրահանգման:

Ամփոփելով վերոգրյալը՝ բողոքաբերը փաստել է, որ Վերաքննիչ դատարանը պատշաճ վերլուծության չի ենթարկել մեղադրյալին մեղսագրվող արարքի բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանը, քրեական վարույթով դեռնս առանցքային նշանակություն ունեցող հանգամանքե՝ պարզված չլինելու պայմաններում ապացուցման գործընթացին ապօրինի միջամտելու բարձր հավանականությունը,

10

որոնք ողջամտորեն վկայում են մեղադրյալի օրինական վարքագծի ապահովման տեսանկյունից կալանավորման այլընտրանքի բացակայության մասին:

5.2. Վերոշարադրյալի հիման վրա՝ բողոքաբերը խնդրել է ամբողջությամբ բեկանել Վերաքննիչ դատարանի 2023 թվականի նոյեմբերի 23-ի որոշումը՝ կայացնելով դրան փոխարինող դատական ակտ:

Հատուկ վերանայման բողոքի քննության համար էական նշանակություն ունեցող փաստական հանգամանքները.

6. Վ.Մամիկոնյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 435-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 3-րդ կետով (հինգ դրվագ) հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել հանրորեն վտանգավոր այն արարքի համար, որ «/Վ/արդան Մամիկոնյանը, հանդիսանալով ՀՀ ՊՆ զորակոչային ն զորահավաքային համալրման ծառայության Գեղարքունիքի մարզի փարածքային արորարբրաժանման զորակոչային րբաժաւնմունքի պե. պաշվտնատար անձ, իր ծառայողական լիազորություններն ու դրանցով պայմանավորված ազդեցությունն Օ0օգվագործելով ՀՀ ՊՆ զորակոչային ն զորահավաքային համալրման ծառայության նշված տարածքային

ստորաբաժանումում հաշվառված զորակոչիկները Արսեն Արրահամյանի, Արթուր Եղիազարյանի, Արման Աֆրիկյանի, Արեգ Հովհաննիսյանի ն Մոնթն Ավետիսյանի օգտին ապօրինի գործողություն կատարելու՝ կեղծ բժշկական ախվորոշումների հիման վրա զինվորական ծառայության, հերթական զորակոչից տարկետում փրամադրելու կամ զինվորակաւն ծառայությունից ազատելու ն պահեատազորում հաշվառելու համար 2022 թվականի դեկտեմբերից մինչն 202 թվականի հուլիսն ընկած ժամանակահատվածում նրանցից կամ նրանց մերձավոր ազգականներից անձամբ կամ միջնորդի միջոցով որպես կաշառք պահանջել ու յուրաքանչյուրից ատաւցել է առանձնապես խոշոր չափի 9.762.713,2 ՀՀ դրամին համարժեք 25.000 ԱՄՆ դոլար գումար` ընդհանուր 48.813.716 ՀՀ դրամին համարժեք 125.000 ԱՄՆ դոլար գումար:

Այսպես.

2022 թվականի դեկտեմիերից մինչն 2023 թվականի հուլիսն ընկած ժամանակահատվածում ՀՀ ՊՆ զորակոչային ն զորահավաքային համալրման

11

ծառայությաւն, Գեղարքունիքի մարզի փարածքային արորարաժանման զորակոչային բաժնի պետ Վարդան Մամիկոնյանը նախնական համաձայնություն է ձեռք բերել «Սուրր Մարիամ» րժշկական կենտրոնի տնօրեն Անդրանիկ Մկրտչյանի հետ օրենսդրությամբ սահմանված հիմքերի բացակայության .պայմաններում՝ փաստաթուղթ կեղծելու կամ խարնության այլ ճանապարհով ապատարտադիր զինվորական ծառայությաւն, հայտարարված զորակոչից խուսափելու կամ զորակոչից տարկետում արանալու ցանկություն ունեցող ն իրեն դիմած անձանց Անդրանիկ Մեկրփչյանի օժանդակությամբ կաշառք արանալու դիմաց՝ նրանց օգտին իր իշխանական կամ ծառայողական լիազորությունները կամ դրանցով պայմանավորված ազդեցությունն օգտագործելով գործողություններ կատարելու վերաբերյալ:

Վարդան Մամիկոնյանի հետ ձեռք բերված պայմանավորվածությունն իրագործելու նպատակով «Սուրբ Մարիամ» բժշկական կենտրոնի տնօրեն, բժիշկ Անդրանիկ Մկրտչյանը, տեղյակ լինելով, որ իր ծանոթ՝ 2002 թվականի հունվարի 17-ին ծնված Էդգար Հակորյանի մոտ ախտորոշված է «Արախնոխդալ կիավաւ 17:20 մմ» հիվանդություն, որը հնարավոր է, ոլ համապատասխանում է ՀՀ կառավարության 404-Ն որոշման 14-րդ հոդվածի «Բ» կետի (կենտրոնական նյարդային համակարգի բնածին արատներ) հիվանդությաւնը ն այդ հիմքով զորակոչի ենթակա անձր ազատվում: է ժամկետային զինվորական ծառայությունից ն հաշվառվում պահեստազորում կամ: տրամադրվում է տարկետում, համաձայնություն է ձեոք բերել Էդգար Հակոբյանի հետ իր մատնանշած զորակոչիկների փոխարեն րժշկական հատրատություններում մագնիսառեզոնանսային հեվտազովտւթյան ենթարկվելու ն կեղծ տվյալներ ներկայացնելու վերաբերյալ:

Միմյանց միջն նախապես ձեռք բերված պայմանավորվածության համաձայն՝ 2022 թվականի դեկտյմիերից մինչե 202 թվականի հուլիսն ընկած ժամանակահատվածում ՀՀ ՊՆ զորակոչային ն զորահավաքային համալրման ծառայությաւն, Գեղարքունիքի մարզի փարածքային արորարաժանման զորակոչային բաժնի պետ Վարդան Մամիկոնյանն Անդրանիկ Մկրտչյանին է փրամադրել ՀՀ ՊՆ զորակոչային ն զորահավաքային համալրմեւն ծառայության Գեղարքունիքի մարզի տարածքային սփտրարաժանումում հաշվաւոված զորակոչիկներ Արսեն Աբրահամյանի,

12

Արթուն Եղիազարյանի, Արման Աֆրիկյանի, Արեգ Հովհաննիսյանի, Մոնթեն Ավետիսյաւնի ն դեռնս չպարզված այլ անձնաց անձնագրերի պատճենները, որոնց հիման վրա Անդրանիկ Մկրտչյանը կամ վերջինիս ցուցումով Սյուզաննա, Վիրաբյանը զանգահարել են «էրերունի», «Նաիրի», «Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ» ըժշկական կենտրոններ ն տվյալ անձանց գրանցել մագզնիսառեզոնանսային հետազոտութուների (այսուհետն՝ ՄՌՏ հետազոտության):

Այնուհետն, Վարդան Մամիկոնյանի, Անդրանիկ Մկրտչյանի, իսկ վերջինիս միջոցով՝ Նարեկ Ռաֆայելի Հովհաննիսյանի ու ԻԷղգար Աշոտի Հակոբյանի միջն ձեռք բերված պայմանավորվածության համաձայն՝ Անդրանիկ Մկրտչյանի ցուցումով Նարեկ Հովհաննիսյանն Էդգար Հակոբյանին փեղափոխել է տարբեր բժշկական կենտրոններ, ն Էդգար Հակոբյանը 2023 թվականի հունվարի 23-ին Գ րերունի» ԲԿ-ում Մոնթե Ավետիսյանի, 2023 թվականի ապրիլի 29-ին «րերունս ԲԿ-ում Արսեն Աբրահամյանի, 2023 թվականի հունիսի 3-ին «Սուրբը Գրիգոր Լուսավորիչ» ԲԿ-ում Արթուր Եղիազարյանի, 2023 թվականի հունիսի Թ-ին «Սուրը Գրիգոր Լուսավորիչ» ԲԿ-ում Արման Աֆրիկյանի ն Արեգ Հովհաննիսյանի փոխարեն խաբեությամը ենթարկվել են մագնիսառեզոնանանյին շերտագրության հետազոտությաւն, ինչի արդյունքում հիշյալ զորակոչիկների անձնական տվյալներով կազմվել են պարվադիր ժամկետային ծառայության զորակոչից փարկերման կամ զինվորական ծառայությունից ազատվելու իրավունք վերապահող ախտորոշումների վերաբերյալ բովանդակությամբ կեղծ հետազոտությունների ակտեր, որոնք փոխանցվել են պաշտոնավար անձ հանդիսացող Վարդան Մամիկոնյանին:

Վարդան Մամիկոնյանը բովանդակությամբ կեղծ հետազոտության ակտերի ստացումը կազմակերպկղու, այդ ակտերը արանալուց հետո դրաւնք համապատասխան զորակոչիկների զորակոչային անձնական գործերում ներառելու ն այդպիավ իր ծառայողական լիազորությունները ն դրանցով պայմանավորված ազդեցությունն օգվագործելով նշված զորակոչիկներին պարվադիր ժամկետային զինվորական ծառայությունից օրենքով նախատեսված հիմքերի րացակայության պայմաններում ազատելու կամ ժամկերային զինվորական ծառայությունից տարկետում տրամադրելու ապօրինի գործողության համար, վերր նշված 5 զորակոչիկներից կամ

13

նրանց մերձավոր ազգականներից անձամը կամ միջնորդի միջոցով որպես կաշառք պահանջել ու յուլւաքանչյուրից ստացել է առանձնապես խոշոր չափի 9.762.713,2 ՀՀ դրամին համարժեք 25.000 ԱՍՆ դոլար՝ ընդհանուր 48.813.716 ՀՀ դրամին համարժեք 125.000 ԱՄՆ դոլար գումար (...)»:

7. Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2023 թվականի հոկտեմբերի 27-ի որոշման համաձայն՝ «(...) Դատարանը, գնահատելով տայն միջնորդությանը կից ներկայացված նյութերը, գտնում է, որ (Ս Վարդան Մամիկոնյանին մեղսագրված ենթադրյալ հանցագործության փաստական հանգամանքները, մասնավորապես՝ դրվագների քանակը (5 դրվագ) (2) ենթադրյալ հանցավոր գործողությունների կատարման բնույթը: դրանց դրսնորմեւն ձեր, կատարման եղանակը, (3) ենթադրյալ հանցագործությունների ծանրության աստիճանը (առանձնապես ծանր), (4) ակնկալվող հնարավոր պատժի խարությունը (ՀՀ քրեական օրենսգրքի 455-րդ հոդվածի 3-րդ մաստով նախատեսված է պատիժ ազապտազիկման ձնով՝ յոթից տասներկու տարի ժամկետով), (5) գործով անցնող վկանեի ն մեղադրյալների հեր ` Վարդան Մամիկոնյանի

փոխհարարերությունների բնույթը (զործով անցնող անձանցից Անդրանիկ Մկրտչյանի հետ Վարդան Մամիկոնյանը գտնվել է մտերիմ հարարերությունների, իսկ Արսեն Աբրահամյանի հոր հետ` որոշակի կապերի մեջ) (6) մեղադրյալի՝ ՀՀ ՊՆ զորակոչային ն զորահավաքային համալրման ծառայության Գեղարքունիքի մարզի տարածքային ստորաբաժանման զորակոչային բաժնի պետի պաշտոնը զբաղեցնելու հանգամանքը ն դրանով պայմանավորված գործով անցնող անձանց մու. նրա ունեցած հեղինակությունը բավարար են փաստելու որ առկա է գործով անցնող անձանց նկատմամբ ապօրինի ազդեցություն գործադրելու ն ապացուցման գործընթացին խոչընդուրելու հիմքը:

Այլ կերպ ասած, վերը նշված հանգամանքների համակցությունը Դատարանին թույլ է տալիս գալու այն եզրահանգման, որ մեղադրյալի նկատմամի այլ խափանման միջոցի կիրառումը չի կարող երաշխիք լինել կալանքի համապավասխան հիմքի չեզոքացման համար:

(-.)

ւՏե՛ս գործի նյութեր, հատոր 2, էջեր 128-130:

14

Միննույն ժամանակ այն որոշմամբ շարադրված իրավադրույթների, դրանց վերլուծության արդյունքում ձնավորված :դավտղություննեի նեն իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո Դատարանը հանգում է հետնության, որ այլընտրանքային խափանման միջոցների (այդ թվում` գրավի ն տնային կալանքի) կիրառման միջոցով ողջամվտրեն հնարավոր չէ ապահովել մեղադրյալի հետագա պատշաճ վարքագիծը մինչդատական վարույթի ընթացքում:

Դատարանն արձանագրում է նան, որ կալանքի փակ որոշակի ժամանակ գտնվելուն զուգահեռ, թեպեվ, նվազում է կալանավորման՝ որպես խիչափանման միջոցի կիրառման հիմքերի դրսնորման ողջամիտ հավանականությունը, ինչը, սակայն, առկա փաստական վվյալների պայմաններում միանշանակ պնդել հնարավոր չէ: Մասնավորապես, թեն մեղադրյալ Վարդան Մամիկոնյանն անազավության մեջ է գտնվում արդեն որոշաւկի ժամանակահավված, այնուսւմնենայնիվ այդ հանգամանքը չի նվազեցրել կալանավորման՝ վկայակոչված հիմքն այն աստիճան, որպեսզի թույլատրելի ճանաչվի այլիարրանքային խատփանման որնէ միջոցի կիրառման հնարավորությունը: (...)»:

8. Վերաքննիչ դատարանի՝ 2023 թվականի նոյեմբերի 23-ի որոշման համաձայն՝ «(...) Վերաքննիչ դատարանե, ի թիվս այլնի, հաշվի է առնում այն, որ այն քրեական վարույթով իրականացվում են ապացույցների հավաքում ն գնահատում, որի համապտեքատրում դեռես անհրաժեշտ է կաւտարել մի շարք քննչական գործողություններ, վկաների հարցաքննություններ ն առերես հարցաքննություններ:

Անդրադառնալով մեղադրյալ Վարդան Մամիկոնյանի կալանավորման նպատակների առկայության կամ բացակայության հարցին` Վերաքննիչ դատարանը վերոգրյալ իրավանորմերի ն Վճռաբեկ դավաւրանի իրավական դիրքորոշումների վերլուծությամի փաստում է, որ քննիչի միջնորդություն բավարարելիս, անդրադառնալով քննիչի կողմից ներկայացված կալանք կիրառելու նպափտակներին՝ Առաջին ատյանի դատարանն իրատեսեւկան է համարել վարույթն իրականացնող մարմնի մտավախությունն աո այն, որ մեղադրյալ Վ.Մամիկոնյանը ազատություն մեջ գտնվելով կարող է չկատարել որպես մեղադրյալ իր վրա դրված

շ Տե'ս գործի նյութեր, հատոր 3, 165-171 էջեր:

15

պարվտաւկանությունները, մասնավորապես առկա է ողջամիտ ենթադրություն, որ վերջինս կխոչընդուրի քրեական վարույթին, այդ թվում ապօրինի կմիջատրի ապացուցման գործընթացին, ինչպես նան անօրինական ազդեցություն կգործադրի քրեական դատավարությանը մասնակցող աւնձանց վրա:

Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ Առաջին ատյանի դատարանն, րար էության, պատշաճ գնահատման է ենթարկել մեղադրյալ Վարդան Մամիկոնյանի օրինական վարքագիծն ապահովող ն դրան խոչընդոտող րոլոր հնարավոր հանգամանքները, ինչի հիման վրա էլ գտել է, ոլ, առկա է վերջինիս կողմից ՀՀ քրեական դավավարության օրենսգրքով իր վրա դրված պարտականությունների չկատարման մտավախությունը:

(-.)

Նման պայմաններում, Վերաքննիչ դատարանն իր անհամաձայնությունն է հայտնում Առաջին ատյանի դատարանի այն հետնություններին, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով իր վրա դրված պարտականությունները չկատարելու հավանականություն, չի կարող չեզոքացվել օրենքով ատհմանված որնէ այլընտրանքային խափաւնման միջոցների կիրաոմամի ն գտնում, որ Առաջին ատյանի դատարանը քննիչի միջնորդությունը բավարարելու մասին որոշում կայացնելիս խախտել է նվազագույնի սկզբունքը:

Բացի այդ, Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ Առաջին ատյանի դատարանի դատողությունն առ այն, որ « (..) կալանքի տակ որոշակի ժամանակ գտնվելուն զուգահեռ, թեպեվ, նվազում է կալանավորման՝ որպես խիչափանման միջոցի կիրառման հիմքերի դրսնորման ողջամիտ հավանականությունը, ինչը, սակայն, առկա փաստական վվյալների պայմաններում միանշանակ պնդել հնարավոր չէ: Մասնավորապես, թեն մեղադրյալ Վարդան Մամիկոնյանն անազավության մեջ է գտնվում արդեն որոշաւկի ժամանակահավված, այնուսւմնենայնիվ այդ հանգամանքը չի նվազեցրել կալանավորման՝ վկայակոչված հիմքն այն աստիճան, որպեսզի թույլատրելի ճանաչվի այլիարրանքային խափանման որնէ միջոցի կիրառման հնարավորությունը (...)», որեէ կերպ պատճառարանված չէ: Ավելին, Առաջին ատյանի դատարանը չի հարակեցրկ, թե հատկապես քննության այս փուլում որ

16

հանգամանքների ամիողջությունն է առաջացնում ողջամիվս մտեւվախություն աո այն, որ բացառապես ամենախիստ խափանման միջոցի՝ կալանքի, պայմաններում է հնարավոր հասնել դրա նպատակներին: Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ Առաջին ատյան, դատարանում միջնորդության քննարկման ժամանակ Վ.Մամիկոնյանն ընդհանուր աոմեւմը արդեն իսկ մոտ չորս ամիս գտնվել է կալանքի փակ, գործով կատարվել են մի շարք ակտիվ ապացուցողական գործողություններ, հարցաքննվել են առանցքային վկաներ: Մասնաւվորապես վկա Անդրանիկ Մկրտչյանը միակ անձն է, որ տվել է ենթադրյալ հանցանքներում Վարդան Մամիկոնյանի առնչության վերաբերյալ մեղադրող ցուցմունքներ ն հայտնել, որ պատրապտվր է այդ ցուցմունքները պնդկլ վերջինիս՝ առերես: Մյուս անձինք, ովքեր որնէ չափով մեղադրող ցուցմունքներ են փվել Վարդան Մամիկոնյանի դեմ, դրանցում հայտնել են, որ այդ հանգամանքների մասին լսել են նույն՝ Անդրանիկ Մկրտչյանից: Հետնաբար, Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ վերջինս այն միակ անձն է, որի նկատմամբ մեղադրյալ Մամիկոնյանը կարող է ունենալ ենթադրյալ ազդեցություն: Մինչդեռ, այն պայմաններում, երը ԱՄկրփչյանն արդեն իսկ հարցաքննված է, ավելին, տվել է նան առերես ցուցմունք Վ.Մամիկոնյանի դեմ, Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ որեէ այլընտրանքային խափանման միջոցի՝ մասնավորապես տնային կալանքի պայմաններում, հնարավոր է ապահովել Վ.Մամիկոնյանի մեկուսացում, հիշյալ անձից, ավելին, այդ կերպ հնարավոր է ապահովել Վ.Մամիկոնյանի պատշաճ վարքագիծը, քանի որ նախ՝ մեղադրյալ Մամիկոնյանն այլես հնարավորություն չունի ազդելու արդեն իսկ իր դեմ մի քանի անգամ մեղադրական ցուցմունք փված անձի վրա, բացի այդ, վարույթն իրականացնող մարմինը Առաջին ատյանի դատարանն չի ներկայացրել այլ փաարական տվյալ, թն ում. կամ ինչ վարութային գործողության վրա նս կարող է ապօրինի ազդեցություն ունենալ Վ.Մամիկոնյանը:

Նման պայմաններում, Վերաքննիչ դատարանն ընդգծում է, որ արդեն իսկ վերացել թէ Վ.Մամիկոնյանին կալանքի փակ պահելու նախկինում եղած անհրաժեշտությունը, պայմանավորված այն բանով, որ նախաքննության ներկա փուլում անհամաչափորեն նվազել են նրա կողմից գործի քննությանը խոչընդովվու՝

17

դատավարության մասնակիցների վրա անօրինական ազդեցություն գործադրելու հնարավոր ոխսկերը:

(-.)

Քննիչի միջնորդությունն ամբողջությամբ բավարարելով ն մեղադրյալ Վարդան Մամիկոնյանի նեկատմամի ընտրված խափանման միջոց կալանքի ժամկետր երկարաձգելով՝ Առաջին ատյանի դատարանը գործել Լ նվազագույնի սկզբունքին տրամագծորեն հակառակ տրամարանությաւմի, Վարդան Մամիկոնյանի նկատմամբ ընտրել է ամենախիար խափանման միջոցը, թեն, Վերաքննիչ դատարանի համոզմաւմբ, նույն նպատակով կիրառելի էին նան այլընտրանքային այլ խափանման միջոցները: Ընդ որում, մեղադրյալ Վ.Մամիկոնյանի կողմից ոչ պատշաճ վարքագիծ դրսնորելու, մասնավորապես արդարադատության խոչընդոտելու ոիսկը (հանգամանքները) Առաջին ատյանի դատարանը եթե, այնուամենայնիվ, դիտարկել է որպես իրական, ապա առկա էր քրեական վարույթի ընթացքում նրսւ. օրինական վարքագիծն առավել պիտանի ն համաչափ խափանման միջոցով կամ դրանց համակցությամի ապահովելու գործիքակազմ, որից, սակայն, Առաջին ատյանի դատա- րանը չի օգտվել:

(-.)

Այսպիսով, հաշվի առնելով վերը նշված հանգամանքը, ինչպես նան այն, որ մեղադրյալն ունի բնակության վայր, առաջնորդվելով նան անձի ազատության սահմանափակման նվազագույնի ակզբունքով, Վերաքննիչ դատարանը գփնում է, որ այլընտրանքային խափանման միջոց փնային կալանքի կիրառմամբ հնարավոր է հասնել հետապնդվող նպավանկին, այն Լ՝ ապահովել մեղադրյալի վրա ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով սահմանված պարտականությունների կավզաւրումը:

Վերոգրյալի հաշվառմամբ ն քրեական վարույթով ձեռք բերված նյութերի ուսումնասիրությամը Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ մեղադրյալ Վարդան Մամիկոնյանի վարքագծի կամ նրա անձի վերաբերյալ այնպիսի փաարական տվյալ չի ներկայացվել, որը հնարավորություն կտար ողջամտորեն ենթաղդրկու որ կալանավորումից զատ խափանման մյուս միջոցները քրեական վարույթի ընթացքում չեն կարող ապահովել վերջինիս պատշաճ վարքագիծը:

18

(-.)

Հետնաբար, հաշվի առնելով մեղադրյալին մեղսագրվող ենթադրյալ արարքների բնույթի, ծանրության աստիճանը, կատարման եղանակը, մեղադրյալի անձր բնութագրող տվյալների, վարույթի մասնակիցների հեր մեղադրյալի փոխհարարերությունների բնույթը, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ այն դեպքում մեղադրյալ Վարդան Սերգեյի Մամիկոնյանի պատշաճ վարքագիծը կարող է ապահովվել տնային կալանք խափանման միջոցի կիրառմամի` զուգորդված այլ անձանց հետ երա շփումների սահմանափակմամբ: Այս առումով Վերաքննիչ դատարունը համակարծիք չէ Առաջին ատյանի դատարանի այն հետնության հեր, համաձայն որի` Վարդան Սերգեյի Մամիկոնյանին մեղսագրվում են առանձնապես ծանր արարքների կատարում, որն աներկբա հիմք է նրա նկատմամբ ամենախիար խափանման միջոցը` կալանավորումի, կիրառելու համար: Փաստորեն, Առաջին ատյանի դատարանն, րստ էության, Վարդան Մամիկոնյանին կալանքի տակ պահելու անհրաժեշտությունը հիմնականում դիտարկել է նրան առաջադրված մեղադրանքների ծանրության, դրվագների քանակի, դրանց հնարավոր կատարման եղանակի, դրանց համար սպասվող պատժի խատության համատեքարում: Վերաքննիչ դատարանն ընդգծում է, որ անթույլատրելի է անձի նկատմամը ամենախիստ խափանման միջոցի ընտրությունը միայն այն հիմնավորմամբ, որ նրան մեղսագրված է առանձնասյես ծանր հանցագործություն: Նշված հանգամանքը կարող է ունենալ էական նշանակությու, աակայն պետք է միանշանակ զուգորդված լինի վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից կոնկրոր փասրերի վրա հիմնված այլ դափավարական մտավախությունների հեփ՝ ինչպիսիք, սակայն, այս դեպքում առկա չեն (..)»:

Վճոաբեկ դատարանի պատճառաբանությունները ն եզրահանգումը.

9. Սույն վարույթով Վճռաբեկ դատարանի առջն բարձրացված իրավական հարցը հետնյալն է. հիմնավոր է արդյո՞ք այլընտրանքային խափանման միջոց տնային 3Տես գործի նյութեր, հատոր 4, էջեր 49-53:

19

կալանքի կիրառմամբ մեղադրյալ Վ.Մամիկոնյանի օրինական վարքագիծն ապահովելու հնարավորության վերաբերյալ Վերաքննիչ դատարանի հետնությունը:

10. ՀՀ Սահմանադրության 27-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ «Յուրաքանչյուր ոք ունն անձնական ազատության իրավունք: Ու ոք չի կարող անձնական ազատությունից զրկվել այլ կերպ, քան հետնյալ դեպքերում ն օրենքով սահմանված կարգով՝

(-.)

4) անձին իր ավասու մարմին ներկայացնելու նպատակով, երը առկա է նրա կողմից հանցանք կատարած լինելու հիմնավոր կասկած, կամ երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է հանցանքի կատարումը կամ դա կատարելուց հետո անձի փախուստը կանխելու նպավաւկով. (...)»:

«Մարդու իրավունքների ն հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Յուրաքանչյուր ոք ունի ազատության ն անձնական անձեռնմխելիության իրավունք: Ոչ ոքի չի կարելի ազատությունից զրկել այլ կերպ, քան հետնյալ դեպքերում ն օրենքով սահմանված կարգով.

(-.)

գ) անձի օրինական կալանավորումը կամ ձերբակալումը իրավախախտում: կատարած լինելու հիմնավոր կասկածի առկայության դեպքում նրան իրավասու օրինական մարմնին ներկայացնելու նպաւտակով կամ այն դեպքում, երը դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է համարվում նրա կողմից հանցագործության կատարումը կամ այն կատարելուց հեզտ նրա փախուստը կանխելու համար. (...)»:

ՃՇՇ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն՝ «(..) (Սալանքի ժամկետը երկարաձգելը (...) թույլատրվում Է| միայն դատարանի որոշմամբ` այն դեպքում, երբ անձի օրինական վարքագիծը չի կարող երաշխավորվել հարկադրանքի այլ միջոցներով»:

Նույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի համաձայն՝ «(...) 2 Խափանման միջոցը կարող է կիրառվել, եթն դա անհրաժեշվ Լ՝

(-.)

20

3) մեղադրյալի կողմից իր վրա տոյն օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու համար:

3 Խափանման միջոցի փեսակն ընտրելիս հաշվի են առնվում մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովող ն դրան խոչընդոտող րոլոր հնարավոր հանգամանքները: (...)»:

Նույն օրենսգրքի 118-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` «Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ այլինրրանքային խափանման միջոցների կիրառումն անբավարար է այն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասի պահանջների կատարումն ապահովելու հսւմար»:

Եվրոպայի խորհրդի ՝Նախարարների կոմիտեի՝ մինչդատական կալանքի վերաբերյալ հանձնարարականի 9-րդ կետի համաձայն՝ մինչդատական կալանքի կիրառման դեպքում դատարանը պետք է քննարկի, թե արդյոք այլընտրանքային միջոցներով կարելի է խուսափել կալանքի կիրառումից":

Եվրոպայի խորհրդի ՝Նախարարների կոմիտեի` անդամ պետություններին ուղղված կալանքի կիրառման, դրա համար անհրաժեշտ պայմանների ն չարաշահումներից պաշտպանության երաշխիքների վերաբերյալ հանձնարարականի 4-րդ կետի համաձայն՝ կալանքի ոչ հիմնավոր կիրառումից խուսափելու նպատակով պետք է նախատեսվի այլընտրանքային միջոցների հնարավորինս լայն շրջանակ, առավել քիչ սահմանափակումների կիրառմամբ՝ հաշվի առնելով հանցանքի կատարման մեջ կասկածվողի վարքագիծը»:

Նույն հանձնարարականի 7-րդ կետի «օ» ենթակետի համաձայն՝ անձը կարող է պահվել կալանքի տակ, եթե փախուստի դիմելու, ծանր հանցանք կատարելու, արդարադատության իրականացմանը միջամտելու կամ հասարակական կարգի ' Տես Եվրոպայի խորհրդի Նախարարների կոմիտեի` մինչդատական կալանքի վերաբերյալ 1980 թվականի հունիսի 27-ի թիվ Թ(80) 11 հանձնարարականը:

» Տես Եվրոպայի խորհրդի Նախարարների կոմիտեի՝ անդամ պետություններին ուղղված` կալանքի կիրառման, դրա համար անհրաժեշտ պայմանների ն չարաշահումներից պաշտպանության երաշխիքների վերաբերյալ 2006 թվականի սեպտեմբերի 27-ի թիվ (2006)13 հանձնարարականը:

21

պահպանությանը լուրջ սպառնալիք ներկ