ԵԴ1/1086/06/24

«ՀՏՆ ճջ ո ԵԴՍ/1086/06/24

Լն ե թն

ԱՏԵՆ ԱՆՏ,

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ

ՎՃՌԱԲԵԿ ԴԱՏԱՐԱՆ

ՈՐՈՇՈՒՄ

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ

Երնան քաղաքի առաջին ատյանի

ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան

նախագահող դատավոր՝ Մ.Մելքոնյան

Հայաստանի Հանրապետության

վերաքննիչ քրեական դատարան,

նախագահող դատավոր՝ Գ.Ստեփանյան

22 օգոստոսի 2025 թվական ք.Երնան

ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի քրեական պալատը (այսուհետ՝ Վճռաբեկ դատարան), նախագահությամբ՝ Հ.ԱՍԱՏՐՅԱՆԻ

մասնակցությամբ դատավորներ՝ Ս.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆԻ

Շ.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆԻ

Լ.ԹԱԴԵՎՈՍՅԱՆԻ

գրավոր ընթացակարգով քննության առնելով մեղադրյալ Խան

ատար ւալ ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի՝ 2024 թվականի

նոյեմբերի 14-ի որոշման դեմ ՀՀ գլխավոր դատախազ Ա.Վարդապետյանի հատուկ վերանայման վճռաբեկ բողոքը,

2

ՊԱՐԶԵՑ

Վարույթի դատավարական նախապատմությունը.

Լ 2024 թվականի հունիսի 10-ին, ՀՀ քննչական կոմիտեի Երնան քաղաքի քննչական վարչության ծանը հանցագործությունների քննության բաժնում, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 2-րդ մասի հատկանիշներով նախաձեռնվել էթի ւսն վարույթը:

2024 թվականի հունիսի 10-ին աը. է:

2024 թվականի հունիսի 13-ին անն ււ" ։ ճորսակվել՝

ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով սահմանված` ձերբակալման առավելագույն ժամկետը լրանալու հիմքով:

2024 թվականի հունիսի 13-ին, ՀՀ քննչական կոմիտեի Երնան քաղաքի քննչական վարչության ծանր հանցագործությունների քննության բաժնում, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 469-րդ հոդվածի 1-ին մասով, 457-րդ հոդվածի 1-ին մասով ն 296-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 3-րդ կետով նախաձեռնվել է թիվ Որ: | քրեական վարույթը:

2024 թվականի հունիսի 13-ին որոշում է կայացվել թիվ արո. անր քրեական վարույթները մեկ վարույթում միացնելու մասին: Միացված վարույթին շնորհվել է Մազո համարը:

2024 թվականի հունիսի 13-ին անը ւււււմբ ՀՀ քրեական

օրենսգրքի 469-րդ հոդվածի 1-ին մասով, 457-րդ հոդվածի Էին մասով ն 296-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 3-րդ կետով հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում ն նրան մեղադրանք է ներկայացվել:

2024 թվականի հունիսի 13-ին որոշում է կայացվել ազատության մեջ գտնվող մեղադրյալ կնկարեն դատարան ներկայացնելու համար ձերբակալելու մասին:

11 Երնան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2024 թվականի հունիսի 14ի որոշմամբ քննիչի միջնորդությունը բավարարվել է, ն անննը ւոոմոմբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել տնային կալանքի՝ 2 (երկու) ամիս ժամկետով՝ պարտավորեցնելով տնային կալանքի կրման ընթացքում չօգտվել հաղորդակցության այլ ձներից, այդ թվում չունենալ

3

նամակագրություն, հեռախոսային խոսակցություններ, այդ թվում` փոստային առաքանուց, բացառությամբ` բժշկական օգնություն, իրավապահ մարմիններ կամ արտակարգ իրավիճակներում փրկարար ծառայություն կանչելու, ինչպես նան վերահսկողություն իրականացնող մարմնի հետ կապ հաստատելու դեպքերի, բնակության վայրում չհյուրընկալել այլ անձանց, բացառությամբ պաշտպանի ն ՃՇՇ քրեական դատավարության օրենսգրքի 6-րդ հոդվածի 1-ին մասի 55-րդ կետով սահմանված մերձավոր ազգականների:

12. Երնան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2024 թվականի օգոստոսի 12-ի որոշմամբ քննիչի միջնորդությունը բավարարվել է մասնակի ն մեղադրյալ Սաաոաոոթի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված տնային կալանքի ժամկետը երկարաձգվել է 2 (երկու) ամիս ժամանակով: Միաժամանակ վերացվել ես անը ււոմամբ Երնան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2024 թվականի հունիսի 14ի որոշմամբ նրա վարքագծի նկատմամբ կիրառված սահմանափակումները, իսկ այլ անձանց հետ հաղորդակցվելու մեղադրյալի իրավունքը սահմանափակելու վերաբերյալ քննիչի միջնորդությունը մերժվել է՝ անհիմն լինելու պատճառաբանությամբ:

2. Երնան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի (այսուհետ նան՝ Առաջին ատյանի դատարան) 2024 թվականի հոկտեմբերի 7-ի որոշմամբ մեղադրյալ Լարով նկատմամբ որպես

խափանման միջոց կիրառված տնային կալանքը վերացվել է ն նրա նկատմամբ որպես այլընտրանքային խափանման միջոցնե, համակցված կիրառվել են վարչական հսկողությունը ն բացակայելու արգելքը:

Յ. Առաջին ատյանի դատարանի որոշման դեմ դատախազի կողմից

ներկայացվել է հատուկ վերանայման վերաքննիչ բողոք, որը ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի (այսուհետ նան՝ Վերաքննիչ դատարան)՝ 2024 թվականի նոյեմբերի 14-ի որոշմամբ մերժվել է՝ Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2024 թվականի հոկտեմբերի 7-ի որոշումը թողնելով անփոփոխ:

4. Վերաքննիչ դատարանի վերոնշյալ որոշման դեմ ՀՀ գլխավոր դատախազ ԱՎարդապետյանը բերել է հատուկ վերանայման վճռաբեկ բողոք, որը Վճռաբեկ

4

դատարանի՝ 2025 թվականի հունիսի 16-ի որոշմամբ ընդունվել է վարույթ ու սահմանվել է դատական վարույթի իրականացման գրավոր ընթացակարգ:

Վճոաբեկ բողոքի հիմքերը, փաստարկները ն պահանջը.

Վճռաբեկ բողոքը քննվում է հետնյալ հիմքերի սահմաններում՝ ներքոհիշյալ փաստարկներով.

5. Բողոքի հեղինակի պնդմամբ՝ ստորադաս դատարանները թույլ են տվել դատական սխալ` քրեադատավարական օրենքի էական խախտում, որն ազդել է վարույթի ելքի վրա, ն միաժամանակ բողոքարկվող դատական ակտը հակասում է Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի վճիռներին, ինչպես նան Վճռաբեկ դատարանի մի շարք որոշումներով արտահայտված իրավական դիրքորոշումներին:

Ի հիմնավորումը վերոնշյալի բողոք բերած անձը փաստարկել է, որ միջնորդության հիմնավորվածությունը հաստատող փաստական հանգամանքներն իրենց ամբողջությամբ բավարար են մեղադրյալ Խար ւմ

վարքագիծը տնային կալանք այլընտրանքային խափանման միջոցի կիրառմամբ երաշխավորելու համար:

Ըստ բողոքաբերի, զար ււ" ռերսութ

հանցանքների ենթադրյալ կատարման ժամանակահատվածներն ունեն էական ժամանակային խզումներ, ինչը հիմք է ողջամիտ ենթադրություն կատարելու առ այն, որ մեղադրյալի կողմից հիշյալ արարքների՝ հետագա շարունակական կատարումն առավել քան հավանական է, առնվազն այն հանգամանքով պայմանավորված, որ նշված գործողություններն ըստ էության հանդիսանում են մեղադրյալ Հենրի) ն վերջինիս հետ փոխկապակցված անձանց (նան այլ պետություններում բնակվող) ֆինանսական միջոցների ստացման հիմնական աղբյուրը կամ ըստ էության ապրուստի միջոցը: Բացի այդ, բողոքաբերի պնդմամբ, քրեական վարույթով ձեռք բերված փաստական տվյալների վերլուծությունից պարզ է դառնում, որ թրրրե| ատտաոը ց եսթադրյալ կատարված հանցանքները չեն սահմանափակվում միայն Հայաստանի Հանրապետության տարածքով, այլ ընդգրկված են նան մի շարք օտարերկրյա պետություններում ենթադրյալ գործունեություն ծավալող անձինք ն կազմակերպություններ:

5

Բողոքի հեղինակի պնդմամբ` աը ատմ աաննոը

ասար ւ ւ» ֆիսասսական գործարքների մեջ է օտարերկրյա

կազմակերպությունների ու անհատների հետ, որոնք գործունեություն են ծավալում Արտ Աաաա ոն րաո Անակի ր նար ւմն աղ

արմ ինչն ուղղակիորեն առնչվում է նրան մեղսագրված արարքների հետ, որպիսի պայմաններում, ըստ բողոքաբերի, առկա է ողջամիտ ենթադրություն, որ Անուշ մրն ենթադրյալ հանցավոր գործունեությունն ։-Հայաստանի ՀՇանրապետությունից օտարերկրյա կազմակերպությունների ու անհատների հետ իրականացնում է ոչ միայն անձամբ, այլ այն կազմակերպում ն իրականացնում է Հայաստանի Հանրապետությունում բնակվող այլ անձանց միջոցով, որի պայմաններում մեղադրյալի ազատությունը չսահմանափակելը կարող է հանգեցնել նրա վրա դրված պարտականությունների չկատարմանը՝ այն է` անօրինական ազդեցություն գործադրելուն ինչպես օտարերկրյա կազմակերպությունների ն անհատների վրա, այնպես էլ Հայաստանի Հանրապետությունում բնակվող այլ անձանց վրա՝ իր օգտին շահեկան ցուցմունքներ տալու նպատակով:

Բացի այդ, բողոքաբերի պնդմամբ, պետք է հաշվի առնել այն, որ մեղադրյալին մեղսագրվող արարքներից փողերի լվացման կատարումը կրում է շարունակական բնույթ, որպիսի հանգամանքն առավել քան կանխատեսելի է դարձնում ընտրված խափանման միջոցների պարագայում հետագայում նս նման վարքագծի դրսնորման հավանականությունը:

Ըստ բողոք բերած անձի, թեն կատարվել են բազմաթիվ քննչական ն դատավարական գործողություններ, սակայն այդ գործողությունների կատարումը կրում է շարունակական բնույթ, ուստի քրեական վարութով կատարվող գործողությունները չեն կարող բաժանվել|Սլսկզբնական ն այ փովերի: Մասնավորապես, դեռնս չի պարզվել հանցագործության կատարման մեջ ներգրավված հնարավոր անձանց ողջ շրջանակը, ինչպես նան հետագայում ստացվելիք իրավական օգնության խնդրանքի պատասխանի, առգրավված համակարգիչների ն հեռախոսների զննությամբ ամենայն հավանականությամբ ձեռք բերվելիք տվյալները նոր քննչական ն դատավարական գործողությունների կատարման անհրաժեշտություն կառաջացնեն, որպիսի պայմաններում ողջամիտ ն

6

իրատեսական է վարույթ իրականացնող մարմնի մտավախությունն առ այն, որ ատար յս մեջ մնալով, կարող է խոչընդոտել քրեական

վարույթին կամ կատարել նոր հանցանք, որպիսի պայմաններում այլընտրանքային խափանման միջոցներ վարչական հսկողություն ն բացակայելու արգելքն ի զորու չեն ապահովելու մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը:

6. Վերոգրյալի հիման վրա, բողոք բերած անձը խնդրել է Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2024 թվականի հոկտեմբերի 7-ի որոշումն անփոփոխ թողնելու մասին Վերաքննիչ դատարանի՝ 2024 թվականի նոյեմբերի 14-ի որոշումը` մեղադրյալ Արար աաաւվոնեվ նկատմամբ որպես այլընտրանքային խափանման միջոցներ վարչական հսկողություն ն բացակայելու արգելք կիրառելու մասով բեկանել, կայացնել դրան փոխարինող դատական ակտ՝ մեղադրյալ արը

նկատմամբ կիրառված տնային կալանքի տակ պահելու ժամկետը երկարաձգել 2 (երկու) ամիս ժամկետով ն սահմանափակել նրա՝ այլ անձանց հետ հաղորդակցվելու իրավունքը:

Վճռաբեկ բողոքի քննության համար էական նշանակություն ունեցող փաստական հանգամանքները.

7 Աաաա ււ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 296-րդ

հոդվածի 3-րդ մասի 3-րդ կետով, 457-րդ հոդվածի 1-ին մասով, 469-րդ հոդվածի 1-ին մասով հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում ն նրան մեղադրանք է ներկայացվել այն արարքների համար, որ. զա

Արո տարման աաա աա աաա ՆԱՆ ԱՅՑՑԱՑԵ: |

Արո արան անան աաա աան ԱԱն աան ան ոմաԱրարում

Աոա Աոա աԱ ԱԱՆԱԱկա ԱԱԱաւի Մ ՄԱՑ ն իՒՆ

կրոնա աննա րԱ աոկա րա ՀԱԱ աող

Արոր անան աաա որն նոնա նամա ԱԱոով

Արտա աա աան ու ան Ատանա ար անոն

Արո աաաոն անն րանն ու անատամ րապապաոմ

Նանան մնա ա մԱ ակամա ու աԱ ԱԱԱԱւ:մ

նորու մանակական աան վան աու աաա,»

7

Արարա ՆԱ ԱՆՆ Արո ՄԱՆ ՈՈԱ ՈՆ Մեղա:

Սրան անն ննա Աոա նոն մաննե:

Աաաա ն Աւ ԱԱ ԵԱ ԱԱ անին Մ Ա Թար եւ:

Արան ն աա Ա աարի րանա աա ակո»

Սարոն թ Աաաա աան Ան աոան Ո Մ ԱԹ ՅԵրում՝

Սանա աաա Անո աՆ ԱԱԱաՆ աաա)

զար Մարա կարաոկե կաան աար նո

Սարաբիան աո րա ԱՐԱ արա Յամ Աենիան

Աոա աԱ աաա աԱ աաա աման Մաթու Թեւ

նարար ու ականի տա կանոնա աման

Արոր ԲԱՆԱ աԱ Ագան թակա ա Արա ոա որմնա աթի)

Արար որին կարնա անական ակի ՆՈՑ ԿԱՑԱ ԱԲԵ

Աթո Աաաա կն Երանն

Ք

Ար Արա նակա աա ար Ա ՑՆ ոմա

Սնորոո ամինա կակա Արարա աա անու ՄԱՑ ն

Արա Աաաա աաա ԱԱ ԱԱ ԱԱ աար Աճանան

Արար Արորն ԱԱ ՄԵՄԱ աՆ արան անր անիաի|

Մրրո րանա ավանակ անա աաա: Հաանաու

Արու մանակի իրանում արուամուն|

Արնավ ԱԵԱ Աա աաա ա նմանի

Արո նա արաւ մ գաներ արաւ աճմազկանոմ

Արան Աո Աաաա նան նոնա աՆ Արա Գոա ԳԵՐ)

Արդան աԱ ոնա Աա անարար նան կապան իրի

Արամ աար ականն աաա կիկ Նա անակու ԹԹ ԹԱ յի

Սրան ցան ն նրան ակով աա ԱՑԻ Ր ամանակ ներւ՝

Արա արարական աԱ Անո Ական ւմ արակաաաիւը

Արդա արան աան նոնա աան նու նեա մակնակում

8

Լ Տե՛ս վարույթի նյութեր, հատոր 1-ին, թերթեր 2-23:

9

Ստորադաս դատարանների դիրքորոշումները.

8. Մեղադրյալ Թար: րոն նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված տնային կալանքի ժամկետը երակարաձգելու վերաբերյալ միջնորդությունը քննելու մասին Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2024 թվականի հոկտեմբերի 7-ի որոշման համաձայն` «(.) ՃՔենարկղլով հիմնավոր կասկածի առկայության կամ բացակայության հարցը՝ Դատարանը գտնում է, որ ներկայացված նյութերում առկա են բավարար տվյալներ` մեղադրյալ արն ւ ոշ

հանցանք կատարած լինելու հիմնավոր կասկածի առկայության մեւսին հետնության գալու համար: Դատարանը նան արձանագրում է, որ ՀՀքրեական դատավարության օրենսգիքի 12րդ հոդվածով սահմանված՝ քրեական հետապնդումը բացառող հանգամանքներ առկա չեն:

(-.)

Տվյալ դեպքում, ուսումնասիրելով միջնորդությանը կից ներկայացված վարույթի նյութերը` Դատարանն արձանագրում է, որ վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից մեղադրյալի անազատության մեջ գտնվելու ժամանակահատվածում դրսնորվել է պափշաճ ջանասիրություն ն արագություն, վերջինս իրականացրել է բազմաթիվ ապացուցողական, քննչական ն վարութային գործողություններ՝ հաշվի առնելով սույն վարույթով ներգրավված անձանց շրջանակը, վարույթի քննության մեծածավալությունը:

(-:)

Քննության առարկա դարձած թիվ Ավ վարույթով Դատարանը,

անդրադառնալով վարույթն իրականացնող մարմնի միջնորդությամբ նշված հիմքերին՝ մեղադրյալն անան: ուց կարարելը կանխելուն

մինչդատական վարույթում քննությանը խոչընյուրելու վտանգի առկայությանը արձանագրում է, որ վարույթի քննության այս փուլում, դրանց առկայությունը զգալիորեն նվազել է, այն աստիճան, որ Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը կարող է ապահովվել ազավաւթյան սահմանափակման հեւ չկապված ավելի մեղմ այլընտրանքային խափանման միջոցների համակցված կիրառման պայմաններում:

10

Մեղադրյալի կողմից իր վրա տուն օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունների կատարման առկայությանն անդրադառնալով՝ Դատարանն արձանագրում է, որ վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից դատարան ներկայացված նյութերի ուսումնասիրությունից կարելի է ենթադրել, որ սույն վարույթի քննությունն այլես չի գտնվում ապացույցների հավաքման ն ձեռք բերման սկզբնական ն ակտիվ փուլում, վարույթի համար առանցքային ն էական նշանակություն ունեցող մի շարք գործողություններ արդեն իրականացվել են, որի արդյունքում վարույթի հետագա ընթացքին մեղադրյալի անազատության մեջ գտնվելն այլես արդարացված չի կարող համարվել:

(-:)

Դատարանը վարույթն իրականացնող մարմնի ներկայացրած դեռես

իրականացվելիք հետնյալ գործողություններին՝ շարունակել զննման ենթարկել առգրավված համակարգիչների պարունակություն, րջջային հեռախոսի պարունակությունը, զննել բանկային գաղտնիք կազմող տեղեկությունները, զննել բջջային օպերատորներից արացված տեղեկատվությունները, արական ղարա ոռ» ւու օգնության մասին

խնդրանքների պատասխանները, արանալ այլ իրավասու մարմիններին ուղարկված հարցումների պատասխանները, մեղադրյալի կողմից որնէ ազդեցություն չի կարող ունենալ, արձանագրելով, որ մեղադրյալին շարունակական տնային կալանքի փակ պահելն այլես արդարացված չէ:

Դատարանը հատկանշական է համարում նան մալադրյալի անձնական հատկանիշները, վերջինս բնութագրվում է դրականորեն, նախկինում դատվածություն չի ունեցել, տնային կալանքի կիրառման պայմաններում: տվյալ խափանման միջոցի որնէ պայման չի խախտել, անգամ վերջինիս վարքագծի նկատմամի դրված սահմանափակումները վերացված լինելու պայմաններում /Դատարանին նման տեղեկատվություն հայտնի չէ, այդպիսի տեղեկություններ չներկայացվեց նան դատավարության մասնակիցների կողմից» վերջինս վարույթի քննությանը չի խոչընդուրել:

Այս հանգամանքները Դատարանին հիմք են տալիս եզրակացնելու, որ էականորեն նվազկլ է մեղադրյալի կողմից նոր հանցանք կազարելու ն այլ անձանց

: 1

վրա ապօրինի ազդեցություն ունենալու ոխիսկնրի առկայությունը ն չնայած այն հանգամանքին, որ մեղադրյալի կողմից ենթադրյալ հանցանքի կատարումը կրել է շարունակական բնույթ, այնուամենայնիվ դատարանը գտնում է, որ վարչական հսկողության ն բացակայելու արգելքի համակցված կիրառումն ի զորու է նվազեցնկու նոր հանցանք կատարելու վտանգը (...)»5

9, Վերաքննիչ դատարանը, անփոփոխ թողնելով Առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը, արձանագրել է հետնյալը. «(...) Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը, քննիչի ներկայացված միջնորդությունը մասնակի բավարարելով, արձանագրել է, որ առկա է մեղադրյալի կողմից ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով իր վրա դրված պարտականությունները չկատարելու՝ քրեական վարույթին խոչընդոտելու ն հանցագործություն կազալրելու հավանականությունը:

Առաջին ատյանի դատարանի որոշման հիմնավորումները դիտարկելով վերոգրյալ իրավական նորմերի ն Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի ու ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի արտահայտած իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո` Վերաքննիչ դատարանը գտնում Լ, որ այդ հիմնավորումները ընդունելի են նան իր համար:

Վերոգրյալի հետ մեկտեղ Վերաքննիչ դատարանն իր համաձայնությունն է հայտնում Առաջին ատյանի ղատարանի հետնություններին ն նույնպես փաստում է, որ քննարկվող վտանգը վարույթի ներկա փուլում նվազել է: Նշված հետնության հանգելիս Վերաքննիչ դատարանը, ի թիվս այլնի, հաշվի է առնում նան հետեյալ հանգամանքները.

Լ Նախաքննության ընթացքում արդեն իսկ կատարվել նեն քբազմաթիվ քննչական ն դատավարական գործողություններ, իսկ վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից նշված, դեռնս կատարվելիք քննչական գործողությունների՝ աոգիավված համակարգիչների ն բջջային հեռախոսի պարունակության, բանկային գաղտնիք կազմող տեղեկատվության ն բջջային օպերավտրներից արացված տվյալների զննությանների ն ուղարկված իրավական օգնության մասին խնդրանքների ն այլ իրավատւ մարմիններին ուղարկված հարցումների 2 Տե'ս վարույթի նյութեր, հատոր 4-րդ, թերթեր 20-35:

12

պատասխանները ստանալու վրա մեղադրյալը չի կարող որնէ ազդեցություն ունենալ, քանի որ վերջիններս կատարվելու են իրավասու պերական մարմնի կողմից ն չեն հանդիսանում այնպիսի գործողություններ, որոնց իրականացմանը մեղադրյալը օբյեկտիվորեն կարող է միջամտել,

2. Մեղադրյալ աաա ոու գրնվել է

տնային կալանքի տակ,

3. Նախաքննության ընթացքում չի արացվել որեէ տվյալ մեղադրյալի կողմից քրեական վարույթին խոչընդոտելու ն ապացուցման գործընթացին ապօրինի միջամտելու կամ նման փորձ կատարելու մասին:

(-.)

Վերաքննիչ դատարանն անհրաժեշվփ է համարում փասվել, որ (...) մալադրյալի շուրջ 5 ամիս անազատության մեջ գտնվելու պայմաններում չի կարող բավարար փատրարկ լինել մեղադրյալի նկատմամի առավել խիար այլրնրրանքային խափանման միջոցի ժամկետի երկարաձգման հիմնավորում լինելը:

(-.)

Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ արձանագրված հանգամանքերի միասնությունը առաջին ատյանի դատարանին հնարավորություն է փվել ողջամիտ դաւրողություններ անելու այն մասին, որ առկա պայմաններում տնային կալանքից ավելի մալմ խափանման միջոցների կիրառումն ի զորու է չեզոքացնելու արձանագրված վտանգները ն քննության տվյալ վուլում: կարող է գործուն երաշխիք հանդիսանալ՝ մեղադրյու աան: 1. 1րթաագիծն ապահովելու

համար (...)»::

Վճռաբեկ դատարանի հիմնավորումները ն եզրահանգումը.

10. Սույն վարույթով Վճռաբեկ դատարանի առջն բարձրացված իրավական հարցը հետնյալն է. հիմնավոր են արդյո՛ք մեղադրյալ լաւ

վարքագիծն այլընտրանքային խափանման միջոցներ վարչական հսկողության ն բացակայելու արգելքի համակցված կիրառմամբ ապահովելու հնարավորության վերաբերյալ ստորադաս դատարանների հետնությունները:

5Տե՛ս վարույթի նյութեր, հատոր 5-րդ, թերթեր 14-27:

3

1. ՀՀ Սահմանադրության 27րդ հոդվածի 1Լին մասի համաձայն՝

«Յուրաքանչյուր ոք ունի անձնական ազատության իրավունք: Ոչ ոք չի կարող անձնական ազատությունից զրկվել այլ կերպ, քան հերնյալ դեպքերում ն օրենքով սահմանված կարգոմ

(-)

4) անձին իրավասու մարմին ներկայացնելու նպատակով, երբ առկա է նրա կոմից հանցանք կատարած լինելու հիմնավոր կասկած, կամ երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է հանցանքի կատարումը կամ դա կատարելուց հետո անձի փախուարը կանխելու նպատակով. (...)»:

«Մարդու իրավունքների ն հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայի (այսուհետ՝ նան Եվրոպական կոնվենցիա) 5-րդ հոդվածի համաձայն՝ «մ. Յուռաքանչյուն ոք ունի ազատության ն անձնական անձեռնմխելիության իրավունք: Ոչ ոքի չի կարելի ազապությունից զրկել այլ կերպ քան հետնյալ դեպքերում ն օրենքով սահմանված կարգով.

(-.)

գ) անձի օիինական կալանավորումի կամ ձերբակալումի` իրավախախպում կատարած լինելու հիմնավոր կասկածի առկայության դեպքում նրան իրավատս օրինական մարմնին ներկայացնելու նպատակով կամ այն դեպքերում, երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է համարվում նրա կողմից հանցագործության կատարումը կամ այն կատարելուց հետո նրա փախուարը կանխելու համար. (...)»:

Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանը (այսուհետ՝ նան Եվրոպական դատարան) տնային կալանքը դիտարկում է որպես ազատությունից զրկելու ձն, որը կարող է խախտել Եվրոպական կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածը՝ «Ազատության ն անձնական անձեռնմխելիության իրավունքը»: Ազգային դատարանները պետք է ցույց տան, որ այս միջոցի կիրառումն անհրաժեշտ է ն բխում է որոշակի, վերաբերելի ն բավարար պատճառներից: Օրինակ` փախուստի դիմելու կամ քրեական գործի քննությանը խոչընդոտելու իրական վտանգը':

«Տե՛ս Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի` 6 7ծոռուռ0 7. Սո» գործով 2017 թվականի փետրվարի 23-ի վճիռը, գանգատ թիվ 43395/09, կետ 87 ն. Ցաշոժ)) . 7հշ Ճօքսծեօ օ/ (օԼմօսո գործով 2016 թվականի հուլիսի 5-ի վճիռը, զանգատ թիվ 23755/07, կետեր 103-110:

14

ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 115-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ «/...) (Այլընտրանքային խափանման միջոցներն են՝

1) տնային կալանքը,

2) վարչական հսկողությունը,

(-.) :

5) բացակայելու արգելքը,

(:.)»:

Նույն օրենսգրքի 122-րդ հոդվածի համաձայն՝ «Լ. Այլընտրանքային խափանման միջոցները կարող են կիրառվել ինչպես առանձին, այնպես էլ համակցված, եթե հնարավոր է ապահովել դրանց պայմանների միաժամանակյա պահպանումը:

2 Սույն օրենսգրքի 15-րդ հոդվածի 2րդ մասի Լին ն 2րդ կարերով նախատեսված խափանման միջոցները կարող է կիրառել միայն դատարանը: Դատական վարույթում դատարանն իրավասու է կիրառելու նան աւյն օրենսգրքի 115-րդ հոդվածի 2րդ մասի 38-րդ կետերով նախատեսված այլընտրանքային խափանման միջոցները:

3 Մինչդատական վարույթում: աույն օրենսգրքի 115-րդ հոդվածի 2րդ մասի 3-8-րդ կերերով նախատեսված այլընտրանքային խափանման միջոցները կարող է կիրառել՝

ում

3) դատարանը: խափանման միջոց կիրառելու կամ կիրառված խափանման միջոցի ժամկետը երկարաձգելու միջնորդությունը լուծելիս: (...)»:

Նույն օրենսգրքի 123-րդ հոդվածի Լին մասի համաձայն՝ «Տնային կալանքը մեղադրյալի ազատության այնպիսի սահմանափակում է, որի ընթացքում նա պարվավոր է չլքել դատարանի որոշման մեջ նշված բնակության տարածքը: (...)»:

1.Լ. Վկայակոչված իրավադրույթների հաշվառմամբ Վճռաբեկ դատարանը կրկնում է, որ խափանման միջոցները, դասակարգվելով կալանավորման ու կալանքին այլընտրանք հանդիսացող խափանման միջոցների, նպատակ ունեն ապահովելու քրեական վարույթի ընթացքում մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը, ն կիրառվում են միայն այն դեպքում, երբ բավարար հիմքեր կան ենթադրելու, որ անձը

5

կարող է կատարել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված գործողությունները կամ դրանցից որնէ մեկը: Ընդ որում՝ վերոնշյալ նպատակի իրականացման համար անհրաժեշտ ու պիտանի խափանման միջոցի կոնկրետ տեսակի ընտրության հարցն օրենսդիրը վերապահել է վարույթն իրականացնող մարմնի հայեցողությանը միաժամանակ երաշխավորելով մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը նրա իրավունքների հնարավոր նվազ սահմանափակմամբ ապահովելու հնարավորությունը: Մասնավորապես, օրենսդիրն ամրագրել է, որ անձի նկատմամբ խափանման միջոց ընտրելիս, վարույթն իրականացնող մարմինը պետք է առաջնորդվի նվազագույնի սկզբունքով, այն է՝ չընտրի ավելի խիստ խափանման միջոց, քան այն, որով քրեական վարույթի ընթացքում հնարավոր կլինի ապահովել մեղադրյալի օրինական վարքագիծը:

112. Վճռաբեկ դատարանը հարկ է համարում կրկնել նան, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասում թվարկված՝ մեղադրյալի ոչ պատշաճ վարքագծի դրսնորման հավանական ձների մասին հետնությունները բոլոր դեպքերում պետք է պայմանավորված լինեն վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից ներկայացվող տեղեկություններով, փաստերով կամ ապացույցներով»: Ընդ որում` կալանավորման անհրաժեշտության մասին դատարանի հետնությունները պետք է հիմնված լինեն ոչ թե փաստական տվյալները մեկը մյուսից անջատ, ինքնավար հետազոտման ենթարկելու, այլ դրանք իրենց համակցության մեջ գնահատման ենթարկելու արդյունքում ձնավորվող փաստարկված

դատողությունների վրաճ:

13. Միննույն ժամանակ, Վճռաբեկ դատարանը, անդրադառնալով անձի նկատմամբ խափանման միջոց ընտրելիս նրան վերագրվող արարքի բնույթը ն վտանգավորության աստիճանը հաշվի առնելու կարնորությանը, իրավական դիրքորոշում է ձնավորել այն մասին, որ թեն մեղադրյալին վերագրվող արարքի բնույթն ու վտանգավորության աստիճանը չեն կարող գնահատվել որպես Տ Տես, մասնավորապես, Վճռաբեկ դատարանի՝ թիվ ՎԲ-132/07, ԱՎԴ/0022/06/08, ԼԴ/0197/06/08, ԵԿԴ/0580/06/09, ԵԿԴ/0678/06/10, ՏԴ/0052/06/14, ԵԱՔԴ/0386/06/15 որոշումները:

6 Տես Վճռաբեկ դատարանի՝ Տիգրան Պետրոսյանի գործով 2017 թվականի նոյեմբերի 15-ի թիվ ԵԿԴ/0084/06/16 որոշման 13-րդ կետը, ուսմոնտ ռամռոմ», Վալերի Հակոբյանի գործով 2020 թվականի դեկտեմբերի 25-ի թիվ ԵԴ/0548/06/19 որոշումը:

16

կալանավորման հիմնավորվածությունը հաստատելու ինքնուրուն հիմք, այնուամենայնիվ, դրանք էական նշանակություն ունեն խափանման միջոցի տեսակն ընտրելիս: Մեղսագրվող հանցանքի ծանրությունը ն հետնաբար նան ակնկալվող պատժի խստությունը հանդիսանում են քրեական վարույթն իրականացնող մարմնից թաքնվելու կամ գործի քննությանը խոչընդոտելու հավանականությունը գնահատելու կարնոր տարրեր ու գործի նյութերից բխող մյուս հանգամանքների հետ միասին հնարավորություն են տալիս հիմնավորված ենթադրություններ անել անձի ազատության հիմնարար իրավունքը սահմանափակելու հիմքերի առկայության կամ բացակայության մասին՛:

12. Սույն վարույթի նյութերի ուսումնասիրությունից երնում է, որ.

արրրարաաաաաա ւ: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 296-րդ

հոդվածի 3-րդ մասի 3-րդ կետով, 457-րդ հոդվածի 1-ին մասով, 469-րդ հոդվածի 1-ին մասով հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում ն մեղադրանք է ներկայացվել այն ենթադրյալ արարքների համար, որ նա. զրոն

Արագա ա մանակ ու ԱՏԱՄՆ ՄԱՏՏՏԽԱԱԵՒ

Աաաա ԱԱ ԱԱ ԱԿԱ ԱԱ ՄԱՅ ւ. ԱԱԳԱԿԱՈԱԵւ:

Ար անական նենա Ա ՈՆ Մոն անն տատման)

Արան րԱ Ա Ա Աա ԱՆՆԱ ԱՆԿԱ ԱԱԱա ՆՄ աաա:

ազա ՈԱ ԱԱԿ ԱՐԱՅ աան ԱՈ ազանի

Սորա ԱԱ ԱԱ ԱԱ Միան ի)

Սար ագոկոզ անորակ ՈԱ իի կոն ԱՅԳԵԱՐ 283)

Արան անար անա անա ր Աա Ա Վան 1 Ազա)

Սրտին Անն ններ նանկորն անան կ աի Ա ակիիաորու

կրոնա արենա ԱԱ աան նա ԱՆՑԱՆ Ման աո

Արդան Ա Աննա րն աննա Անա րա նտեի

Սրան աաա Անա նն ու անխո նն ՄաՈՏՅԱԱնի ւ|

Ար Ա ոա աաա ն Աաաա ԱՆԲԱՐՈ ու ԱԱ ոմ

Սրա մանանան նանա անման նար ա Մ Արան այում

7 Տե՛ս Վճռաբեկ դատարանի` Վահագն Պողոսյանի գործով 2013 թվականի փետրվարի 15-ի թիվ ԿԴՍ0062/06/12 որոշումը:

17

ԱԱ ԱԱ ԼԱՆ ԱՐՋՆ ՅԻ աղի Ա աաՆ Աա ԱԻՆ Մ» 2 աա

Սար ակար որ ԱԱ Ո ան Խրո ՆԱՑ ՀաԲթն ար

Արան արա ԱՈ ԱԱ ւ 1 ՏՔԱնաու:

ՍԱ ա նաԱ Երա Ակնի ուն Աարոն ա Նազան ՆՈ Մարին)

Սարա աԱ ԱԱ Ա Ար աԱ Մաոն իներ: արրմկրթույ

Աա ՀԱԱ Աթ Ախ ԱՆԱ ԱՆԱ ՄԱՄ Մար աատաաՑի րեն

Աաաա ի նո Աաաա անո աաա ԱԱ Աաաա աա Ք երու Մ

ՍԱ թթ ական արա Անան Ազա ականա ՀԳԳԿՈՅՔ ԵԱ

Ստոկ ԱՅ ԳԱՑ աԱ աԱ ԱԱ Ա ախն Ա ԿՈՎ ԱՎԱ աւն)

Սոր ԳԱԱ ԱԱ Ակ ԱԱԿ ԱՆ ԳԱ ԱՅՈ ԱՈ ՍԱՏՏՅԱՄՆՅ

Սրան ԱԱ Աաաա աԱ ՄԱՄԱ «ԿԱՄԱՑ աին եւմ

Սեր Անին Արան ԱԱ ԱԱ Նաիրա ՄԱՏԱԿ ԱՐ

Սո Արան Անխնա Ա ՀԱԱ ԿԱՑԱ նանան Մ ազագինիան

Աարոն նանի նանն աաա ԱՐԳԱՆԱԿ Ա ԱՆԱՀ «Աանաթոոի

Սարի աաա անգա Աաաա ԱԱ արա ԱԳԱ Նանա ԱԱ

Սորա ԱՐԻԱ աԱ Անն ԱԱ ԱՆ ԱԱ աՆ ԿԱՅԱՑ ՈՐ Աա Ե

Սարան ԱԱ ԱԱ ԱԱ ԱԱ աԱ ԱԱ Ա ԱՑակա ԱԱ ազան կեուն

Մրո րիա Ագան Մաո Աա մԱ մարանի

ՍԱՆ ՀԱՑ Անա ԱԱ ա աաա ան ԱՔ Ան ՀԿն եկ:

Արու ԴԱ աԱ ԱԱ Ց ԱԱ ԱԱ աԱ Աա աննա մավի:

ՍԱ ԳԱԹԱ ՈԱ աԱ նաԱ ԱԹԱՅԱՆ ՆՅ

- Առաջին - ատյանի դատարանը հաստատված է համարել մեղադրյալ ասար ուց իրեն վերագրվող հանցանքները կատարելու հիմնավոր

կասկածն ու վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից պատշաճ ջանասիրություն ն արագություն դըրսնորելու հանգամանքը: Անդրադառնալով միջնորդությամբ նշված հիմքերին` մեղադրյալ րր ց մոր հանցանք կատարելը

կանխելու ն մինչդատական վարույթում քննությանը խոչընդոտելու վտանգի առկայությանը, Առաջին ատյանի դատարանը գտել է, որ վարույթի քննության այս փովում, այն զգալիորեն նվազել է այն աստիճան, որ մեղադրյալի պատշաճ Ց Տե'ս սույն որոշման 7-րդ կետը:

18

վարքագիծը կարող է ապահովվել ազատության սահմանափակման հետ չկապված ավելի մեղմ այլընտրանքային խափանման միջոցների համակցված կիրառման պայմաններում:։

- Վերաքննիչ դատարանը գտել է, որ Առաջին ատյանի դատարանի

դատողություններն իրավաչափ են ն առկա պայմաններում տնային կալանքից ավելի մեղմ խափանման միջոցների կիրառումն ի զորու է չեզոքացնելու արձանագրված վտանգները ն քննության տվյալ փուլում կարող է գործուն երաշխիք հանդիսանալ՝ մեղադրյալ փարներ օրինական վարքագիծն ապահովելու համար":

13. Նախորդ կետում մեջբերված փաստական հանգամանքները գնահատելով սույն որոշման 11-113-րդ կետերում վկայակոչված իրավադրույթների ու շարադրված իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո՝ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ վարչական հսկողություն ն բացակայելու արգելք այլընտրանքային խափանման միջոցների համակցված կիրառմամբ մեղադրյալ աար ւս

վարքագիծն ապահովելու հնարավորության վերաբերյալ հետնության հանգելիս, նտորադաս դատարանները պատշաճ իրավական գնահատման չեն ենթարկել սույն գործում առկա մի շարք հանգամանքներ: Մասնավորապես՝

- առան ւու է, ի թիվս այխի՝ առանձնապես ծանր

ենթադրյալ հանցանքի կատարում, որի համար պատիժ է նախատեսված ազատազրկում՝ վեցից տասներկու տարի ժամկետով: Եվրոպական դատարանի դիրքորոշումների հաշվառմամբ Վճռաբեկ դատարանը մշտապես ընդգծել է, որ մեղսագրվող արարքի՝ ծանր հանցագործություն հանդիսանալն ինքնին բավարար չէ անձի ազատության կանխավարկածը հաղթահարելու համար, սակայն անհրաժեշտ է հաշվի առնել գործի փաստական հանգամանքների համատեքստում` պատշաճ զնահատման ենթարկելով մեղսագրվող ենթադրյալ արարքի կատարման եղանակը, դրանց դըսնորման ձնը՝ ուշադրություն դարձնելով մեղադրյալի դերակատարմանը, ինչպես նան նրա անձին:

5 Տե՛ս սույն որոշման 8-րդ կետը:

5 Տե՛ս սոյն որոշման 9-րդ կետը:

ճ Տե՛ս սույն որոշման 7-րդ կետը:

19

- Մեղադրյալ արը ւ տոսագրվող՝ քրեական օրենսգրքով

արգելված ենթադրյալ արարքները կատարելիս գործել է անդրազգային հանցավոր խմբում, այսինքն վերջինիս մեղսագրվող ենթադրյալ հանցանքն ունի անդրազգային բնութ, որի կանխարգելումն անհապաղ ու առաջնահերթ ուշադրություն է պահանջում ն որպիսի դեպքերում միջազգային իրավանորմերը պարտավորեցնում են պետություններին ձեռնարկելու «օրինախախտումների կատարման համար դատական կարգով անձանց հետապնդմանն առնչվող ցանկացած ինքնահայաց իրավական լիազորությունների կիրառումը խրնենց ազգային օրենադրությանը համապափասխան՝ այդ օրինախախտումների նկատմամը օրինապահ միջոցներն առավել արդյունավետ դարձնելու նպատակով»:

- Մեղադրյալ Արոր: վերագրվող ենթադրյալ առանձնապես ծանը

հանցագործությունը՝ փողերի լվացումը, ունի բարձր լատենտայնություն: Այս առումով, հատկապես ուշագրավ Է այն, որ անն

Մորո աաա րիան որո Աա աՆ մամ ԱաԽարաուտ

Մանանան աԱ ԱԱ ԱԱ ո Աւ ի ոնն նաԱ Աո տա)

Սրան աա ԱՈ ԱՆԱ ԱԱԱՑՈ ԱՈ ԳՏ ԱԱ:

Սու: որան մամանակ աաա թա նան աան

Արոանաաան իոն նին ԱԱ,

Աոա աննա ն ԱԱ ԱԱ ԲԱՆ Անան մ Ավա ԱՔՆ

Արմանն նան Ան ն Անգամ մանկան ՉԵՓԹ

- Քրեական վարույթի բազմադրվագ ն բարդ լինելը, մեղսագրված հանցագործությունների ամբողջական բացահայտման համար մեծածավալ ապացուցողական գործողությունների կատարման անհրաժեշտությունը՝ այդ թվում տարբեր երկրներից միջազգային իրավական օգնություն ստանալու անհրաժեշտությունը: Այս առումով հարկ է հիշատակել Եվրոպական դատարանի մոտեցումը կալանքի ժամկետը երկարաձգելու հիմքերի առնչությամբ: Այսպես, մի ռ Տես Միավորված Ազգերի Կազմակերպության՝ 1957 թվականի «Անդրազգային կազմակերպված հանցավորության դեմ» կոնվենցիա, 1961 թվականի «Թմրամիջոցների մասին» միասնական կոնվենցիա, 1998 թվականի «Թմրամիջոցների ն հոգեմետ նյութերի ապօրինի շրջանառության դեմ պայքարի մասին» կոնվենցիա:

Ց Տե'ս վարույթի նյութեր, հատոր 1-ին, թերթ 5:

20

շարք գործերով կայացված վճիոներում, Եվրոպական դատարանը նշել է, որ հանցախմբերին առնչվող գործերով կալանավորված անձին ազատ արձակելու դեպքում նրա կողմից գործով վկաների կամ գործով անցնող այլ կասկածյալների վրա ճնշում գործադրելու կամ վարույթին այլ կերպ խոչընդոտելու ռիսկը հաճախ հատկապես բարձր է: Ավելին, 4/ողգո Տ0ԵՇ2ոՖ Ա ւ. Քօլաոմ գործով Եվրոպական դատարանը Կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի խախտում չի արձանագրել ն շարունակական կալանքը մեկ տարի երկու ամիս ժամկետով համարել է հիմնավոր՝ հանցավոր խմբի կազմում փողերի լվացման բազմադրվագ դեպքով՝ հիմքում դնելով գործի բարդությունը, վկաների թիվը, լայնածավալ ապացույցների հավաքման գործընթացը ն կազմակերպված հանցագործության գործերով անհրաժեշտ հատուկ միջոցառումների իրականացումըՑ:

Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ վերը թվարկված հանգամանքները, գործի նյութերից բխող մյուս հանգամանքների համատեքստում, հանդիսանում են մեղադրյալ արը ց ՀՀ քրեսկան դատավարության օրենսգրքով իր

վրա դրված 6՛պարտականություներ՝ Օ0»9չկատարման հավանականությունը գնահատելու կարնոր տարրեր:

14. Ինչ վերաբերում է ստորադաս դատարանների այն պնդմանը, որ ատար ւց ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով իր վրա դրված պարտականությունների՝ չկատարման մտավախություն արդարացված էր նախաքննության սկզբնական փուլում ն ժամանակի ընթացքում այն նվազել էճ, ապա Վճռաբեկ դատարանն այդ առնչությամբ հարկ է համարում նշել, որ «վարույթի սկզբնական փուլ» եզրույթը գնահատողական բնույթ ունի ն քննության տնողությունը դրա գնահատման ինքնավար գործոն չէ. յուրաքանչյուր դեպքում նախաքննությունը՝ որպես սկզբնական փուլում գտնվող որակելու համար, անհրաժեշտ է հաշվի առնել նան գործի բարդությունը, ենթադրյալ արարքների կատարման եղանակն ու գործողությունների բնույթը, վարույթին ներգրավված անձանց շրջանակը ն այլն:

ռ Տե՛ս Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի՝ 51716005. 510»օմմռ գործով 2018 թվականի հունիսի 5-ի վճիռը, գանգատ թիվ 55844/12, կետ 61 ն. Քօմշչ6հմ . Տոռ /ողոօ գործով 2017 թվականի ապրիլի 13-ի վճիռր, գանգատ թիվ 66357/14, կետ 149:

5 Տե՛ս Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի` 4/0ռռ Տռծօշջւտիլ ս. Քռեւո գործով 2010 թվականի փետրվարի 2-ի վճիռը, գանգատ թիվ 35494/08, կետեր 30-40:

6 Տե՛ս սույն որոշման 8-րդ ն 9-րդ կետերը:

21

141. Ընդհանրացնելով սույն որոշման նախորդ կետերում կատարված վերլուծությունը, սույն վարութի փաստական հանգամանքների վերը նշված առանձնահատկությունները, վարույթի նյութերից բխող մյուս տվյալները՝ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ ողջամտորեն ենթադրելի է քրեական վարույթի քննության տվյալ փուլում մեղադրյալ արը ց ջրեական վարույթին խոչընդոտելու, այդ թվում՝ ապացուցման գործընթացին ապօրինի միջամտելու բարձր հավանականության շարունակական ռիսկը, ինչը չի կարող չեզոքացվել վարչական հսկողություն ն բացակայելու արգելք այլընտրանքային խափանման միջոցների համակցված կիրառմամբ:

5. Միաժամանակ անդրադառնալով ստորադաս դատարանների այն

փաստարկին, որ որոշում կայացնելիս հաշվի են առնվում նան մեղադրյալի անձը բնութագրող տվյալները, ապա դրանք սույն որոշմամբ արտահայտված իրավական դիրքորոշումների պայմաններու, Վճռաբեկ դատարանի գնահատմամբ, ասար ււ ւի վարքագծի դրսնորման ռիսկը հակակշռող բավարար

գործոններ չեն կարող համարվել ն ի զորու չեն երաշխավորելու մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը՝ այլընտրանքային խափանման միջոցներ հանդիսացող վարչական հսկողության ն բացակայելու արգելքի համակցված կիրառմամբ:

16. Եվրոպական դատարանի արտահայտած իրավական դիրքորոշումները համադրելով սույն գործի փաստական հանգամանքների հետ, Վճռաբեկ դատարանը հարկ է համարում նկատել, որ Սաթին Մոն վերագրվող` բարձր

լատենտայնություն ունեցող անդրազգային ենթադրյալ առանձնապես ծանը բնույթ ունեցող հանցանքում առանձնապես ակտիվ դերը, մեղսագրվող արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանը ն սպառնացող պատժի խստությունը ողջամտորեն ենթադրելի են դարձնում նրա՝ քրեադատավարական օրենսգրքով իր վրա դրված պարտականությունների չկատարումը:

17. Ինչ վերաբերում է Վերաքննիչ դատարանի այն դիրքորոշմանը, որ որոշում կայացնելիս հաշվի են առվել մեղադրյալ արը ւ» 'իչգ ամիս տնային կալանքի տակ գտնվելու հանգամանքը, ապա Վճռաբեկ դատարանն այդ առնչությամբ հարկ է համարում նշել, որ խափանման միջոցի կիրառման տնողությունը դրա համաչափության գնահատման ինքնավար գործոն չէ ն պետք է

22

գնահատման ենթարկվի՝ հաշվի առնելով նան գործի բնույթն ու բարդության աստիճանը: Անձի ոջ իրավաչափ վարքագիծը կանխարգելող միջոցների կիրառման համատեքստում այսպիսի մոտեցում ունի նան Եվրոպական դատարանը՝ նշելով, որ ինքնին կանխարգելիչ միջոցների կիրառման տնոդությունն բավարար չէ եզրահանգելու համար, որ այն համաչափ չէշ: Տվյալ դեպքում` սույն գործի փաստական հանգամանքների համատեքստում, Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ էնոււտտնի փաստացի չորս ամիս տնային կալանքի տակ գտնվելու ժամանակահատվածը, չի կարող համարվել վերջինիս ոչ իրավաչափ վարքագծի դրսնորման ռիսկերը հակակշռող բավարար գործոն:

Ընդհանրացնելով վերոշարադրյալը՝ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ Վերաքննիչ դատարանը, անփոփոխ թողնելով Առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը, պատշաճ վերլուծության չի ենթարկել սույն որոշման 13-րդ կետում վկայակոչված հանգամանքները, որոնք վարույթի նյութերից բխող մյուս տվյալների համատեքստում ողջամտորեն կարող են վկայել բառի

քրեադատավարական օրենսգրքով իր վրա դրված ապարտականությունների չկատարման հավանականության մասին, ինչըը՝ չի կարող չեզոքացվել այլընտրանքային խափանման միջոցներ` վարչական հսկողության ն բացակայելու արգելքի համակցված կիրառմամբ, հետնաբար հիմնավոր չեն այդ խափանման միջոցների համակցված կիրառմամբ մեղադրյալ աարի ւմ

վարքագիծն ապահովելու հնարավորութան վերաբերալ ստորադաս

դատարանների հետնությունները:

18. Անդրադառնալով վճռաբեկ բողոքով բարձրացված՝ մեղադրյալ բարով պսա ւոց հնտ հաղորդակցվելու իրավունքի սահմանափակման

հարցին, Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ Երնան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ դեռնս 2024 թվականի օգոստոսի 12-ի որոշմամբ արարով տնային կալանքի ժամկետը երկարացվել է, սակայն այլ անձանց հետ հաղորդակցվելու իրավունքի սահմանափակման միջնորդությունը մերժվել։ Նշված որոշումը բողոքարկվել է բացառապես 5 Տե՛ս, տամուտ ուսանում», Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի` 8սմշռ. . Խօուռուռ գործով 2013 թվականի դեկտեմբերի 3-ի վճիռր, գանգատ թիվ 27804/10, կետ 62:

23

ատար ուսի կողմից ն Վերաքննիչ դատարանի` 2024 թվականի

սեպտեմբերի 16-ի որոշմամբ թողնվել է անփոփոխ: Տվյալ դեպքում, Նար: այլ անձանց հետ հաղորդակցվելու իրավունքը սահմանափակելու վերաբերյալ միջնորդությունը մերժելու վերաբերյալ օրինական ուժի մեջ մտած դատական ակտի առկայության պայմաններում տնային կալանքի ժամկետը երկարաձգելու վերաբերյալ քննիչի՝ 2024 թվականի հոկտեմբերի 4-ի միջնորդությամբ նոր էական փաստական հանգամանքներ չեն ներկայացվել մեղադրյալ աատամմյ| այլ անձանց հետ հաղորդակցվելու իրավունքի սահմանափակումը հիմնավորելու համար, հետնաբար բացակայում են այդ իրավունքը սահմանափակելու հիմքերը:

9. Ամփոփելով վերոգրյալը Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ սույն վարույթով ստորադաս դատարանները թույլ են տվել դատական սխալ՝ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 15-րդ հոդվածով սահմանված սկզբունքի խախտում,