Թասլաքյան — ՀԿԴ/0001/01/23

ՇԿԴ/0001/01/23

ԷԹ 26»

ԱՀ ՀԱՒՐ.

22 Տ ԱԱ Ա ն

ԱՆ

(7 ԽՆՔ 3)

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ

ՎՃՌԱԲԵԿ ԴԱՏԱՐԱՆ

ՈՐՈՇՈՒՄ

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ

Հայաստանի Հանրապետության

հակակոռուպցիոն դատարան,

նախագահող դատավոր՝ Ա.Գրիգորյան

Հայաստանի Հանրապետության

վերաքննիչ քրեական դատարան,

նախագահող դատավոր՝ Կ.Ամիրյան

2024 թվականի նոյեմբերի 20-ին քաղաք Երնանում

ՀԸ Վճնոաբեկ դատարանի հակակոռուպցիոն պալատի կոռուպցիոն

հանցագործությունների քննության դատական կազմը (այսուհետ` Վճռաբեկ դատարան),

նախագահությամբ՝ ԴՎԵՔԻԼՅԱՆԻ

մասնակցությամբ դատավորներ՝ Ե.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆԻ

Ա.ԿՐԿՅԱՇԱՐՅԱՆԻ

ՌՈ.ՄԽԻԹԱՐՅԱՆԻ

Ս.ՉԻՉՈՅԱՆԻ

գրավոր ընթացակարգով քննության առնելով Մարգիս Անդրանիկի Թասպլաքյանի վերաբերյալ ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի (այսուհետ՝ նան Վերաքննիչ դատարան) 2023 թվականի մայիսի 18-ի որոշման դեմ ՀՀ գլխավոր դատախազ Ա.Վարդապետյանի հատուկ վերանայման վճռաբեկ բողոքը,

ՊԱՐԶԵՑ ՛

Վարույթի դատավարական նախապատմությունը.

Լ. ՀՀ հակակոռուպցիոն դատարանի (այսուհետ նան՝ Առաջին ատյանի դատարան|՝ 2023 թվականի մարտի 30ի որոշմամբ մեղադրյալ ՍԹասլաքյանի պաշտպան Մ.Մելքոնյանի միջնորդությունը բավարարվել է մասնակի, Ս.Թասլաքյանի նկատմամբ 2021 թվականի մայիսի 5-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի (այսուհետ նան՝ ՀՀ գործող քրեական օրենսգիրք) 445-րդ հոդվածի 1-ին մասով հարուցված քրեական հետապնդումը դադարեցվել է՝ վաղեմության ժամկետն անցնելու հիմքով, իսկ վերջինիս նկատմամբ նույն օրենսգրքի 255-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով իրականացվող քրեական հետապնդումը՝ տուժողի հետ հաշտվելու հիմքով դադարեցնելու մասով մերժվել է:

2. Առաջին ատյանի դատարանի վերոնշյալ որոշման դեմ ՀՀ գլխավոր դատախազության ՀՀ հակակոռուպցիոն կոմիտեում մինչդատական վարույթի օրինականության նկատմամբ հսկողության վարչության ավագ դատախազ Գ.Սաֆարյանի կողմից բերված հատուկ վերանայման բողոքը Վերաքննիչ դատարանի 2023 թվականի մայիսի 18-ի որոշմամբ մերժվել է:

3. Վերաքննիչ դատարանի վերոնշյալ որոշման դեմ ՀՀ գլխավոր դատախազ Ա.Վարդապետյանը բերել է վճռաբեկ բողոք, որը Վճռաբեկ դատարանի՝ 2023 թվականի հունիսի 26-ի որոշմամբ ընդունվել է վարույթ, ն սահմանվել է դատական վարույթի իրականացման գրավոր ընթացակարգ:

Հատուկ վերանայման բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները ն պահանջը.

Վճռաբեկ բողոքը քննվում է հետնյալ հիմքերի սահմաններում՝ ներքոհիշյալ հիմնավորումներով.

4. Բողոքաբերը գտել է, որ Վերաքննիչ դատարանի որոշումն օրինական ն հիմնավոր չէ, դրանով առերնույթ թույլ է տրվել դատական սխալ` ՀՀ գործող քրեական օրենսգրքի 9-րդ ն 83-րդ հոդվածների խախտում, որն ազդել է վարույթի ելքի վրա:

Մասնավորապես, անդրադառնալով Ս.Թասլաքյանի նկատմամբ ՀՀ գործող քրեական օրենսգրքի 445րդ հոդվածի Լին մասով հարուցված քրեական

հետապնդումը վաղեմության ժամկետն անցնելու հիմքով ադարեցները իրավաչափությանը՝ բողոքաբերը փաստել է, որ Ս/Թասլաքյանին վերագրվող պաշտոնեական կեղծիքն ավարտվել է 2019 թվականի հուլիսի 12-ին, ն ենթադրյալ հանցանքը կատարելու պահին այդ արարքը համապատասխանել է 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի (այսուհետ նան՝ ՀՀ նախկին քրեական օրենսգիրք) 314րդ հոդվածի 1ին մասին, ինչը միջին ծանրության հանցանք է, որի համար քրեական պատասխանատվության ենթարկելու վաղեմության ժամկետը, նույն օրենսգրքի 75-րդ հոդվածի 1-ին մասի 2-րդ կետի համաձայն, 5 տարի է: Միննույն ժամանակ, ՀՀ գործող քրեական օրենսգրքի 445-րդ հոդվածի 1Լին մասով նախատեսված արարքը ոջ մեծ ծանրության հանցանք է, որի համար քրեական պատասխանատվության ենթարկելու վաղեմության ժամկետը, նույն օրենսգրքի 83-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետի համաձայն, նույնպես 5 տարի է:

Վերոգրյալի հիման վրա բողոքաբերն արձանագրել է, որ երկու դեպքում էլ վերը նկարագրված ենթադրյալ պաշտոնեական կեղծիքը կատարելու համար Ս.Թասլաքյանին քրեական պատասխանատվության ենթարկելու վաղեմության ժամկետը 5 տարի է, ն այն լրանում է 2024 թվականի հուլիսի 12-ին:

Բողոքաբերը միաժամանակ նշել է, որ վաղեմության ժամկետներին վերաբերող իրավանորմերը համարվում են ոչ թե արարքի հանցավորությունը լրիվ կամ մասնակիորեն վերացնող կամ պատիժը մեղմացնող, այլ համապատասխան պայմանների առկայության դեպքում՝ հանցանք կամ քրեական օրենսդրությամբ նախատեսված արարք կատարած անձի վիճակն այլ կերպ բարելավող նորմեր: Ուստի ՀՀ գործող քրեական օրենսգրքի 9-րդ հոդվածի 4-րդ մասով նախատեսված իրավադրույթը կիրառելու դեպքում մեղադրյալ Ս.Թասլաքյանի նկատմամբ նույն օրենսգրքի 445-րդ հոդվածի Լին մասով հարուցված քրեական հետապնդումը քրեական պատասխանատվության ենթարկելու վաղեմության ժամկետն անցնելու հիմքով դադարեցման ենթակա չէր՝ նկատի ունենալով, որ վաղեմության ժամկետներին վերաբերող իրավանորմերի հետադարձ ուժ ունենալն օրենքով նախատեսված չէ:

Ամփոփելով վերոգրյալը բողոքաբերն արձանագրել է, որ ատտրադաս դատարանները ճիշտ չեն կիրառել նյութական օրենքը, ինչի արդյունքում Ս.Թապաքյանի նկատմամբ ՀՀ գործող քրեական օրենսգրքի 445-րդ հոդվածի 1-ին մասով հարուցված քրեական հետապնդումը վաղեմության ժամկետն անցնելու պատճառաբանությամբ անհիմն դադարեցվել է:

5. Վերոշարադրյալի հիման վրա բողոքի հեղինակը խնդրել է ամբողջությամբ բեկանել Վերաքննիչ դատարանի որոշումը ն կայացնել դրան փոխարինող դատական ակտ:

Հատուկ վերանայման բողոքի քննության համար էական նշանակություն ունեցող փաստական հանգամանքները.

6. 2022 թվականի դեկտեմբերի 15-ին Ս.Թասլաքյանի նկատմամբ ՀՀ գործող քրեական օրենսգրքի 255-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով ն 445-րդ հոդվածի 1- ին մասով հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում այն հանցավոր արարքների կատարման համար, որ. «(...) (Նայ, 2017 թվականի նոյեմբերի 23-ից մինչն 2019 թվականի մայիսի 08-ն ընկած ժամանակահավվածում զբաղեցնելով ՀՀ կառավարությանն առընթեր անշարժ գույքի կադատրրի պետական կոմիտեի (այսունռեր նան՝ Կոմիտեն) «Հրազդան» սպասարկման գրասենյակի պետի պաշտոնը, հանդիսանալով պաշտոնատար անձ, Կոմիտեի նախագահի 201 թվականի դեկտեմբերի 23ի թիվ 369 Լ հրամանի Ի/ 68 հավելվածի համաձայն՝ մշտապես իրականացնելով կազմակերպական-փնօրինչական գործաւոույթներ, պաշտոնեական դիրքը (ծառայողական լիազորությունները) օգտագործելով, խարդախության եղանակով` խարեությամի հափշվաւկել է ուրիշի գույքը, ինչպես նան կատարե է պաշտոնեական կեղծիք:

Այսպես.

Սարգիս Անդրանիկի Թասլաքյանը, զբաղեցնելով ՀՀ կառավարությանն առընթեր անշարժ գույքի կաղդաարրի պետական կոմիտեի «Հրազդան» սպասարկման գրասենյակի պետի պաշտոնը, 208 թվականի օգոսվտսին, քննությամբ չպարզված օրի, իր աշխատասենյակում, Վանիկ Ղարախանյանի կողմից Հրազդան քաղաքի Միկրոշրջան թաղամասի թիվ 65 շենքի հետնամասում

ինքնակամ կառուցված, փաստացի նույն քաղաքի բնակիչ Սամվել Հարյանի կողմից օգվագործած ն Անահիր Գրիգորյանին վաճառված քարաշեն ավտուրնակի նկատմամբ վերջինիս (գնորդի) սեփականության իրավունքը մեկ ամնվա ընթացքում գրանցելու կեղծ խոստում տալով՝ շահադիփական նպատակով, պաշտոնեական դիրքն (ծառայողական լիազորություններն) օգվագործելով, խաբեությամի` իրրն պերական տուրքի վճար` Սամվել Չատյանից պահանջել ն ավմաւցել Լ 300.000 ՀՀ դրամ, որն անձամբ վնօրինելով՝ խարդախության եղանակով հափշտաւկել է:

Այնուհետն, կատարված հափշտակությունը քողարկելու՝ անշարժ գույքի նկատմամբ Անահիտ Գրիգորյանի սեփականության իրավունքը գրանցելու վերաբերյալ տրված կեղծ խոարումը կատարելու պավտանք արեղծելու ն այդ կերպ հիշյալ հանցանքի մասին Սամվել Չատյանի կամ այլ անձի կողմից իրավապահ մարմիններին հաղորդում տալը կանխելու անձնակաւն այլ դրդումներով, Սարգիս Թասլաքյանը կատարել է պաշտոնեական կեղծիք, այն է՝ ՀՀ կառավարությանն առընթեր անշարժ գույքի կաղդաարրի պետական կոմիտեի «Հրազդան» սպասարկման գրասենյակում, պաշփտննական դիրքն (ծառայողական լիազորություններն) օգտագործելով, Կոմիտեի նախագահի՝ 201 թվականի նոյեմբերի 1-ի Ի 32-Ն հրամանով հատարատված ն հիշյալ սպասարկման գրասենյակին տփրամադրված՝ ՀՀ անշարժ գույքի նկատմամի իրավունքների պետական գրանցման վկայականի ձնաթղթի օգվագործմեւմը, օգտվելով անշարժ գուքի գրանցման համակարգում պարունակվող .-վտաեղեկություններին հասանելիություն ունենալու հանգամաւնքից, 2019 թվաւկանի ապրիլ-մայիսին (մինչե

08. 05.2019թ.) կազմել է պաշվտնական փաստաթուղթ հանդիսացող անշարժ գույքի նկատմամբ իրավունքների պերական գրանցման ակնհայտ կեղծ վկայական՝ իբր Կոտայքի մարզի Հրազդան համայնք, Միկրոշրջան թաղամաս 64 շենք, ավտոտնակ Ց հասցեի անշարժ գույքն Անահիտ Գրիգորյանի անվամբ սեփականության իրավունքով գրանցելու վերաբերյալ, որում մվցրել է վերոհիշյալ համակարգում առկա` 2018 թվականի դեկտեմբերի 24ին Հրազդան համայնք, Միկրոշրջան թաղամաս, 88/28 հասցեում` Վահն Եղիշեի Ավագյանի անվամբ սեփականության իրավունքով գրանցված անշարժ գույքի` ավրոփնակի կադաարրային ծածկագրի

(07-001Է0146-0228) փվյալները, ն այն 2019 թվականի հուլիսի 12-ին աոոամադրելով Արմինեն Գրիգորյանին՝ դրել է շրջանառության մեջ: (...)»':

7. Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2023 թվականի մարտի 30-ի որոշմամբ արձանագրվել է հետնյալը. «(...) (Դատարանն արձանագրում է, որ Սարգիս Թապաքյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգիրքի 445րդ հոդվածի Լին մասով նախատեսված հանցանքն ավարտված է համարվում 2019 թվականի հուլիսի 12-ից հետնաբար վաղեմության ժամկետն աւնցաւծ լինելու հիմքով վերջինիս նկատմամը քրեական հետապեղման դադարեցումը կարող է կիրառվել 2021 թվականի հուլիսի 12-ից հետո ընկած ժամանակահամտվածում:

Այսինքն` 2021 թվականի հուլիսի 13-ի դրությամբ, հանցանքն ավարտված համարելու պահից անցել է 2 փարի ժամանակ:

(:-) (Հաշվի առնելով այն, որ Սարգիս Թասլաքյանին մեղսագրվում է արարք, որը կատարվել է 2003 թվականի ապրիլի 16-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի գործողության ժամանակ, նշված արարքի համար` 2021 թվականի մայիսի 5-ին ինդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 445-րդ հոդվածի Լին մասը պատիժ է նախատեսում առավելագույնը երկու տարի ժամկետով, այսինքն Սարգիս Թապաքյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 445-րդ հոդվածի Էին մասով մեղսագրվող արարքը դասվում է ոչ մեծ ծանրության հանցանքների շարքին, ինչի հիման վրա Դատարանն արձանագրում է, որ տվյալ պայմաններում կիրառելի են ՀՀ քրեական օրենսգրքի 9-րդ հոդվածի 2-րդ մասի դրույթները:

Ուարի վերոգրյալի հիման վրա ն հաշվի առնելով ամբաարանյալի համաձայնությունը ոչ արդարացնող հիմքով քրեական հետապնդումը դադարեցնելու մասին, ինչպես նան վաղեմության ժամկետն անցնելու հիմքով քրեական հետապնդում, դադարեցնելու արգելքների րբացակայությունը՝ Դատարանը գտնում է, որ ամբաարանյալ Սարգիս Թասպլաքյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 445-րդ հոդվածի Լին մասով քրեական հարապնդումը պեզք Է դաղարեցնել՝ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 12րդ հոդվածի Լին 1 Տե՛ս վարույթի նյութեր, հատոր 1-ին, թերթ 12:

մասի 12րդ կետի ն նույն հոդվածի 4Ճրդ մասի հիմքերով՝ աղեմության ժամկետներն անցած լինելու պատճառաբանությաւմբ: (...)»-:

8. Վերաքննիչ դատարանը, անփոփոխ թողնելով Առաջին ատյանի

դատարանի վիճարկվող որոշումը, արձանագրել է հետնյալը. «/...) 2003 ն 2021 թվականներին ընդունված ՀՀ քրնական օրենսգիքերի համապատասխանաբար 725- րդ ն 83րդ հողվածների համեմատաիխրավեւկաւն վերլուծությունը վկայում է, որ 2021 թվականին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգիրքը քրեական

պատասխանատվությունից ազավպելու վաղեմության ժաւմկետների մասով փվյալ դեպքում անձի վիճակը վատթաեւլրացող օրենք է ն կիրառելի չէ ամիաարանյալ Մ Թապաքյանի նկատմամի, քանի որ նախ՝ սահմանում է վաղեմության ավելի երկար ժամկետներ, բացի այդ, վաղեմության ժամկետը, ի տարբերություն 2003 թվականին ապրիլի 16-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի, հաշվարկվում է մինչն անձի նկատմամբ քրեական հերապնդում հարուցելու մասին որոշում կայացնելը: Այսպես.

Սարգիս (Թաւսլաքյանին վերագրվում է արարք, որը կատարվել է 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի գործողության ժամանակ ն վերջինիս վերագրվող արարքը համապատասխանում է 2021թվականի մայիսի 5-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգիքի 445-րդ հոդվածի Լին մասին, որով նախատեսված պատժատեսակ է նան ազատազրկումի` առավելագույնը երկու տարի ժամկետով: Այսինքն, Սարգիս Թասպլաքյանին ՀՀ քրեական օրենսգիքի 1445- րդ հոդվածի Լին մասով վերագրվող արարքը դասվում է ոչ մեծ ծանրության հանցանքների շարքին:

Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ քենության առարկա դեպքի

նկատմամի կիրառելի Լ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 9-րդ հոդվածի 6-րդ մասր՝ հեպնյալ հիմնավորմամի.

2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգիքի 5141րդ հոդվածի Լին մասով նախատեսված արարքը համապատասխանում է 2021 թվականի մայիսի 5-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 445-րդ հողվածի Լին մասով նախատեսված արարքին, որը հանդես է գալիս որպես պատիժը մեղմացնող օրենք ն ունի հեվաւդարձ ուժ:

2 Տե'ս վարույթի նյութեր, հատոր 2-րդ, թերթեր 36-37:

Միաժամանակ, 2021 թվականի մայիսի 5-ին ընդունված ՀՀ րեական օրենսգրքի 445-րդ հոդվածի Լին մասով նախատեսված արարքը դասվում է ոչ մեծ ծանրության հանցանքների շարքին, որի համար քրեական

պատասխանատվությունից ազատելու վաղեմության ժամկետը, նույն օրենսգրքի 83րդ հոդվածի Լին մասի Լին կերի համաձայն, 5 տարի է, ինչը մեղադրյալի համար առավել խիսվ. ն անբարենպաստ կարգավորում է, քան 2003 թվականի ապրիլի 16-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգիքի 3514րդ հոդվածի Լին մասով նախատեսված արարքի` 2021 թվականի մայիսի 5-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 445-րդ մասով նախատեսված արարքին համապատասխանեցման արդյունքում այդ հոդվածի ծանրությանը համարժեք 2003 թվականի ապրիլի 16-ին ինդունված ՀՀ քինական օրենսգրքի ոչ մեծ ծանրության հանցանքների համար քրեական պատասխանատվությունից ազատելու վաղեմության ժամկետը, որր համաձայն այդ օրենսգրքի 75-րդ հոդվածի Լին մասի Լին կետի՝ 2 փարի է:

Այսինքն, 2021 թվականի մայիսի 5-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 445-րդ հոդվածի Լին մասր՝ պատիժը մեղմացնելու առումով հանդիսանում է պատասխանատվությունը մասնակիորեն մեղմացնող, միաժամանակ այդ արարքի համար քրեական պատասխանամվությունից ազատելու վաղեմության ժամկետի առումով նույն օրենսգրքի 83րդ հոդվածի Լին մասի Լին կետի հետ փմոխկապակցվածությաւմը, պատասխանապտվությունը մասնակիորեն խարացնող օրենք, հեվւնաբար, 2021Լթվականի մայիսի 5-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգիքի րդ հոդվածի Շրդ մաստվ ձնակերպված «Կույն հոդվածով նախատեսված չափանիշներին համապատասխան» (այսինքն, մեղմացնող մասով կիրառելով այդ հոդվածի 2րդ մասով, իսկ խատացնող մասով այդ հոդվածի Լին մասով նախատեսված կարգավորումները) պայմանի կիրառմամբ 2021 թվականի մայիսի 5-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 445-իդ հոդվածի Լին մասը հերադարձ ուժ ունի միայն այն մասով, որով մեղմացնում է պատասխանատվությունը:

8. Այսպիսով, նկատի ունենալով, որ ամիաարանյալ Սարգիս Թասլաքյանին մեղսագրված արարքը համապատասխանում է 2021 թվականի մայիսի 5-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգիքի 445-րդ հոդվածի Լին մասին, որը դասվում է ոչ մեծ ծանրության հանցագործությունների շարքին ն որի համար քրեական

պատասխանաւտվությունից ազատելու վաղեմության ժամկետը 2003 ականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 75-րդ հողվածի Լին մասի Լին կերի համաձայն 2 տարի է՝ Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարունը, Սարգիս Թապաքյանին մեղսագրված արարքի համար քրեական պատասխանապվությունից ազատելու վաղեմության ժամկերի հաշվարկման մասով առաջնորդվելով ենթադրյալ հանցավոր արարքը կատարելու պահին գործող` 2003 թվականին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգիքի դրույթներով, գործել է իրավաչամ: (...)»:

Վճռաբեկ դատարանի պատճառաբանությունները ն եզրահանգումը.

9. Սույն վարույթով Վճռաբեկ դատարանի առջն բարձրացված իրավական հարցը հետնյալն է. իրավաչափ են արդյոք մեղադրյալ Ս.Թասլաքյանի նկատմամբ հարուցված հանրային քրեական հետապնդումը դադարեցնելու վերաբերյալ ստորադաս դատարանների հետնությունները:

10. ՀՀ Սահմանադրության 72-րդ հոդվածի համաձայն՝ «Ոչ ռք չի կարող դատապարտվել այնպիսի գործողության կամ անգործության համար, որը կատարման պահին հանցագործություն չի հանդիսացել: Չի կարող նշանակվել ավելի ծանր պատիժ, քան այն, որը ենթակա էր կիրառման հանցանք կատարելու պահին: Արարքի պաղպժելիությունը վերացնող կամ պատիժը մեղմացնող օրենքն ունի հետադարձ ուժ»:

ՀՀ Սահմանադրության 73-րդ հոդվածի համաճայն՝ «1. Անձի իրավական վիճակը վատթարացնող օրենքները ն այլ իրավական ակտերը հետադարձ ուժ չունեն:

2. Անձի իրավական վիճակը բարելավող օրենքները ն այլ իրավական ակտերը հետադարձ ուժ անեն, եթե դա նախատեսված է այդ ակտերով»:

ՀՀ գործող քրեական օրենսգրքի 9-րդ հոդվածի համաձայն՝ «Լ Արարքի հանցավորությունը սահմանող, պատիժը խստացնող կամ հանցանք կամքրեական օրենադրությամի նախատեսված արարք կավարած անձի վիճակն այլ կերպ վատթեւրացնող օրենադրությունը հետադարձ աժ չունի:

5Տե'ս վարույթի նյութեր, հատոր 2-րդ, թերթեր 68.70:

2. Արարքի հանցավորությունը լրիվ կամ մասնակիորեն վերացնող լաւ պատիժը մեղմացնող օրենսդրությունն ունի հետադարձ ուժ: Նշված դեպքամ այն տարածվում է մինչն դրա ուժի մեջ մտնելը հանցանք կամ քրեական օրենադրությաւմը նախատեսված արարք կատարած այն անձանց վրա, որոնց վերաբերյալ դեռես առկա չէ օրինական ուժի մեջ մտած եզրափաւկիչ դավփաւվարական ակտ:

(-)

4 Հանցանք կամ քրեական օրենսդրությամբ նախատեսված արարք

կատարած անձի վիճակն այլ կերպ բարելավող օրենադրությունն ունի հետադարձ ուժ, եթն դա նախատեսված է օրենքով:

(-)

6. Պափտասխանատվությունը մասնակիորեն մեղմացնող ն միաժամանակ մասնակիորեն խազտացնող օրենքը ասյն հոդվածով նախատեսված չափանիշներին համապատասխան հետադարձ ուժ անի միայն այն մասով, որը մեղմացնում է պատասխանապտվությունը»:

1. ՀՀ Սահմանադրության 72րդ ն 73րդ հոդվածներով ամրագրված երաշխիքները, որոնք նորմատիվ իրավական ակտի կիրառման սահմանադրական սկզբունք են, քրեաիրավական համակարգում առանցքային տեղ են գրավում, ինչը հատկապես ընդգծվում է այն հանգամանքով, որ փոփոխվող ն զարգացող հասարակությունում կոնկրետ արարքի դեմ քրեաիրավական ներգործության նպատակահարմարությունը, դրա հանրային վտանգավորություն կամ քրեականացված արարքը կատարած անձի իրավական վիճակը նորովի կարգավորվելու դեպքում, դատարանը, որպես քրեական դատավարությունում արդարադատության գործառույթով օժտված մարմին, պետք է քննարկման առարկա դարձնի օրենսդրական փոփոխության իրավական բնույթը, ըստ այդմ էլ՝ մինչ ընդունումը ծագած իրավահարաբերությունների վրա այն հետադարձությամբ տարածելու իրավական հնարավորությունը:

Շարկ է արձանագրել, որ ՀՀ Սահմանադրությամբ՝ ժամանակի մեջ իրավական ակտերի գործողության կանոնակարգումը հիմնվում է այն տրամաբանության վրա, որ իրավական ակտերի հետադարձ ուժով գործողության մերժումն ընդհանուր

կանոն է, իսկ այդ ակտերի հետադարձ ուժով գործողության հնարավորությունը բացառություն ընդհանուր կանոնից":

Ընդ որում, բացառություններն իրենց հերթին տարբեր են. ա) երբ սահմանադիրը բացառում է որնէ հայեցողություն դրսնորելու հնարավորությունը՝ սահմանելով հետադարձութան ուղղ ` պահանջ,։ օրինակ, արարքի պատժելիությունը վերացնող կամ պատիժը մեղմացնող օրենքն օժտված է անմիջական գործողությամբ ն բ) երբ անձի իրավական վիճակը բարելավող իրավական ակտին հետադարձ ուժ հաղորդելու լիազորությունը թողնվում է իրավասու՝ այդ ակտն ընդունող մարմնի հայեցողությանը, օրինակ, անձի իրավական վիճակը բարելավող օրենքները ն այլ իրավական ակտերը հետադարձ ուժ ունեն, եթե դա նախատեսված է այդ ակտերով»: Տարբերակման այս գաղափարն իր արտացոլումն է գտել նան ՀՀ գործող քրեական օրենսգրքում. այսպես՝ օրենսգրքի 8-րդ ն 9-րդ հոդվածների համադրված ուսումնասիրությունը ցույց է տալիս, որ արարքի հանցավորությունը լրիվ կամ մասնակիորեն վերացնող կամ պատիժը մեղմացնող նորմի համար նախատեսվում է հետադարձ ազդեցության անմիջական պահանջ, մինչդեռ անձի վիճակն այլ կերպ բարելավող դրույթի հետադարձություն,՝ պայմանավորվում է օրենքով նախատեսված լինելու հանգամանքով»:

12. Վճռաբեկ դատարանը, /Խաչավսսր Պետրոսյանի ն Հասմիկ Շանոյանի վերաբերյալ գործով որոշմամբ անդրադառնալով քրեական օրենսդրության հետադարձությամբ կիրառման դեպքերին, արձանագրել է, որ քրեական պատասխանատվության ենթարկելու վաղեմության ժամկետի հաշվարկման տեսանկյունից քրեական նոր օրենքով անձին մեղսագրված հանցանքի տեսակի փոփոխությունն ինքնին չի կարող հետադարձ ներգործություն ունենալ, այսինքն, այս հարցի շրջանակներում օրենսդրական փոփոխությունների բարենպասմ լինելու 4 Տե՛ս, ողամոէտ ուսում ՇԸ Սահմանադրական դատարանի՝ 2011 թվականի նոյեմբերի 29-ի թիվ ՍԴՈ-1000 որոշումը:

Տ Տե՛ս, ռամռնտ ուռում ՀՀ Սահմանադրական դատարանի՝ 2021 թվականի մարտի 26-ի թիվ ՍԴՈ- 1586 որոշումը:

6 Տե՛ս, տաոնՏ ոամոոմւ, Վճռաբեկ դատարանի՝ Վանիկ Առուտրամյանի գործով 2024 թվականի փետրվարի 22-ի թիվ ԼԴ/0004/12/22 որոշումը:

ինքնուրույն ցուցիչ չէ, նե տեղի ունեցած օրենսդրական փոփոխությունների բարենպաստ լինելու մասին կարելի է խոսել բացառապես քրեական պատասխանատվությունից ազատելու ինստիտուտը կանոնակարգող՝ ՀՀ նախկին ն գործող քրեական օրենսգրքերի ընդհանուր նորմերի հետ համադրված գնահատելու պարագայում: Միննույն ժամանակ անդրադառնալով օրենսդրական փոփոխությունների արդյունքում հանցանքի տեսակի ն վաղեմության ժամկետների փոփոխության իրավիճակներին, մասնավորապես` այն դեպքին, երբ արարքի (հանցանքի) ծանրության աստիճանը նվազում է, իսկ այդ արարքի համար սահմանված քրեական պատասխանատվության ենթարկելու վաղեմության ժամկետը չի փոփոխվում, Վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է, որ օրենսդրական փոփոխության արդյունքում պատժի մեղմացման հետնանքով նախկինում ծանը համարվող հանցանքը միջին ծանրության հանցանք հանդիսանալու դեպքում կիրառելի է մեղմացնող օրենքին հետադարձ ուժ տալու կանոնը՝ հանցանքի տեսակի ն պատժի մասով, այսինքն՝ արարքը պետք է որակվի ՀՀ գործող քրեական օրենսգրքի համապատասխան հոդվածով: Վճռաբեկ դատարանն ընդգծել է, որ անթույլատրելի է օրենքի փոփոխության արդյունքում հետադարձության կանոնների կիրառմամբ ստացված միջին ծանրության հանցանքի համար քրեական պատասխանատվությունից ազատելու վաղեմության ժամկետը (տասը տարին) համեմատել ՀՀ նախկին քրեական օրենսգրքով նախատեսված միջին ծանրության հանցանքի համար քրեական պատասխանատվությունից ազատելու վաղեմության ժամկետի (հինգ տարի) հետ: Նման համեմատությունը սկզբունքորեն չի համապատասխանի ժամանակի ընթացքում քրեական օրենքի գործողության կանոնի էությանն ու նշանակությանը: Հակառակ մոտեցումը հանգեցնում է այնպիսի իրավիճակի, որ արարքի կատարման պահին ծանր հանցագործություն համարվող արարքի պարագայում անձի նկատմամբ կիրառվում է արարքի կատարման պահին միջին ծանրության հանցանքի համար նախատեսված կարգավորումը, որը որնէ պարագայում կիրառելի չէ՛:

7 Տե՛ս Վճռաբեկ դատարանի՝ Խաչատուր Պեվյտայանի ն Հասմիկ Շանոյանի գործով 2024 թվականի մայիսի 31-ի թիվ ԵԱՔԴ/0196/01/17 որոշումը:

3. Նախորդ կետում մեջբերված իրավական դիրքորոշումների լույսի արք Վճռաբեկ դատարանը, իր մի շարք գործերով կայացված որոշումներով անդրադառնալով ՀՀ նախկին քրեական օրենսգրքի 314-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարքն անձին մեղսագրված լինելու դեպքին, արձանագրել է, որ պաշտոնեական կեղծիք կատարելու հանցանքը, համաձայն ՀՀ նախկին քրեական օրենսգրքի 19-րդ հոդվածի, դասվում էր միջին ծանրության հանցագործությունների շարքին, որի համար քրեական պատասխանատվության ենթարկելու վաղեմության ժամկետը հինգ տարի էր: ՀՀ գործող քրեական օրենսդրությամբ 445-րդ հոդվածի ԼԷ ին մասով նախատեսված հանցավոր արարքը դասվում է ոչ մեծ ծանրության հանցագործությունների շարքին: Միննույն ժամանակ, օրենսդիրը ՀՀ գործող քրեական օրենսգրքի ընդհանուր մասում` վաղեմության ժամկետն անցնելու հետնանքով քրեական պատասխանատվությունից ազատելու կարգը սահմանող 83- րդ հոդվածում, սահմանել է, որ ոչ մեծ ծանրության հանցանքի դեպքում անձն ազատվում է քրեական պատասխանատվությունից, եթե հանցանքն ավարտվելուն հաջորդող օրվանից անցել է հինգ տարի:

Ուստի ստացվում է, որ պաշտոնեական կեղծիք կատարելը գործող քրեական օրենսգրքով թեն դասվել է ոչ մեծ ծանրության հանցագործությունների շարքին, սակայն քրեական պատասխանատվության ենթարկելու վաղեմության ժամկետի տեսանկյունից երկու օրենսդրություններն էլ ցուցաբերում են նույն մոտեցումը, ըստ որի` պաշտոնեական կեղծիք կատարելու մեջ մեղադրվող անձն ազատվում է քրեական պատասխանատվությունից, եթե մեղսագրվող արարքի կատարման պահից անցել է հինգ տարի:

Վերոգրյալից հետնում է, որ գործող քրեական օրենսդրությամբ հանցանքի տեսակի փոփոխություն Օ քրեական պատասխանատվության ենթարկելու վաղեմության ժամկետների տեսանկյունից անձի համար որնէ բարենպաստ հետնանք չի առաջացնում, քանզի վաղեմության ժամկետի առումով քրեական օրենսդրության նախկին ն ներկա կարգավորումները նույնական են: Այլ խոսքով՝ պաշտոնեական կեղծիք կատարելու հանցանքի տեսակի փոփոխության հետնանքով քրեական պատասխանատվության ենթարկելու ժամկետը, նախկին օրենսգրքի համեմատ, փոփոխությունների չի ենթարկվել, ուստի քննարկվող

դեպքում քրեական պատասխանատվության ենթարկելու վաղեմության յամկետն անցած լինելու հիմքով քրեական պատասխանատվությունից ազատելու հարցը ենթակա է լուծման տվյալ արարքի համար դրա կատարման պահին գործող քրեական օրենսդրութամբ նախատեսված քրեական պատասխանատվության ենթարկելու վաղեմության ժամկետի հաշվառմամըձ:

14. Սույն վարույթի նյութերի ուսումնասիրությունից երնում է, որ.

- մեղադրյալ Ս.Թասլաքյանի նկատմամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում այն բանի համար, որ նա, 2017 թվականի նոյեմբերի 23-ից մինչն 2019 թվականի մայիսի 8ն ընկած ժամանակահատվածում զբաղեցնելով

ՀՀ կառավարությանն առընթեր անշարժ գույքի կադաստրի պետական կոմիտեի «Հրազդան» սպասարկման գրասենյակի պետի պաշտոնը, հանդիսանալով պաշտոնատար անձ, ՀՀ կառավարությանն առընթեր անշարժ գույքի կադաստրի պետական կոմիտեի նախագահի 2011 թվականի դեկտեմբերի 23-ի թիվ 369 Լ հրամանի Կ 68 հավելվածի համաձայն մշտապես իրականացնելով

կազմակերպական-տնօրինչական գործառույթնե, պաշտոնեական դիրքն (ծառայողական լիազորությունները) օգտագործելով, 2018 թվականի օգոստոսին, քննությամբ չպարզված օրը, խարդախության եղանակով՝ խաբեությամբ հափշտակել է ուրիշի գույքը, ինչպես նան 2019 թվականի հուլիսի 12-ին կատարել է պաշտոնեական կեղծիք»,

- Առաջին ատյանի դատարանը, փաստելով, որ Ս.Թասլաքյանին մեղսագրվող արարքը կատարվել է ՀՀ նախկին քրեական օրենսգրքի գործողության ժամանակ, իսկ ՀՀ գործող քրեական օրենսգրքի 445-րդ հոդվածի Լին մասով նրան մեղսագրվող արարքը դասվում է ոչ մեծ ծանրության հանցանքների շարքին, գտել է, որ տվյալ դեպքում կիրառելի են ՀՀ գործող քրեական օրենսգրքի 9-րդ հոդվածի 2-րդ մասի դրույթները, ինչի արդյունքում մեղադրյալ Ս.Թասլաքյանի նկատմամբ ՀՀ գործող քրեական օրենսգրքի 445-րդ հոդվածի 1-ին մասով քրեական հետապնդումը Ց Տե՛ս ի թիվս այլնի, Վճռաբեկ դատարանի՝ Գնորգ Դուրյանի գործով 2024 թվականի հունիսի 12-ի թիվ ՀԿԴ/013/0/23 ն Արմեն Սանթրոսյանի գործով 2024 թվականի հուլիսի 15»ի թիվ ՀԿԴՉ/0003/01/23, Ելվինա Հովռանաիսյանի գործով 2024 թվականի հոկտեմբերի 2Լի թիվ ՀԿԴ/0094/01/23, Նազիկ Ամիրյանի գործով 2024 թվականի հոկտեմբերի 2Լի թիվ ՀԿԴ/0094/01/23 որոշումները:

5 Տե՛ս սույն որոշման 6-րդ կետը:

դադարեցվել է՝ քրեական պատասխանատվության ենթարկելու վաղեմության ժամկետներն անցած լինելու հիմքով",

- Վերաքննիչ դատարանն արձանագրել է, որ 2003 ն 2021 թվականներին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքերի համապատասխանաբար 75-րդ ն 83-րդ հոդվածների համեմատաիրավական վերլուծությունը վկայում է, որ 2021 թվականին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգիրքը քրեական պատասխանատվությունից ազատելու վաղեմության ժամկետների մասով տվյալ դեպքում անձի վիճակը վատթարացող օրենք է ն կիրառելի չէ ամբաստանյալ Ս.Թասլաքյանի նկատմամբ, քանի որ նախ՝ սահմանում է վաղեմության ավելի երկար ժամկետներ, բացի այդ, վաղեմության ժամկետը, ի տարբերություն ՀՀ նախկին քրեական օրենսգրքի, հաշվարկվում է մինչն անձի նկատմամբ քրեական հետապնդում հարուցելու մասին որոշում կայացնելը: Արդյունքում Վերաքննիչ դատարանը գտել է, որ Առաջին ատյանի դատարանը մեղադրյալ Ս.Թասլաքյանին վերագրված արարքների համար քրեական պատասխանատվությունից ազատելու վաղեմութան ժամկետների հաշվարկման մասով գործել է իրավաչափ":

159.` Նախորդ կետում շարադրված փաստական հանգամանքները գնահատելով սուն որոշման 1013րդ կետերում վկայակոչված իրավադրույթների ն արտահայտված իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո՝ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալ Ս.Թասլաքյանին մեղսագրվող հանցանքը թեն ՀՀ գործող քրեական օրենսգրքի դրույթների համաձայն՝ դասվում է ոչ մեծ ծանրության հանցագործությունների շարքին, սակայն նույն օրենսգրքի՝ վաղեմության ժամկետն անցնելու հետնանքվ քրեական պատասխանատվությունիկց ազատելուն վերաբերող իրավանորմերի համակարգային վերլուծությունն վկայում է, որ կատարված օրենսդրական փոփոխությունները Ս.Թասլաքյան՝ համար վաղեմության ժամկետների հաշվարկման առումով բարենպաստ հետնանքներ չեն առաջացնում, քանզի երկու օրենսդրություններն էլ ցուցաբերում են նույն մոտեցումը:

6 Տե՛ս սույն որոշման 7-րդ կետը:

ս Տե՛ս սույն որոշման 8-րդ կետը:

Մասնավորապես, Վճռաբեկ դատարանը փաստում է, որ ինչպես կախվի այնպես էլ գործող քրեական օրենսդրությունները թույլ են տալիս մեղադրյալ Ս.Թասլաքյանին վաղեմության ժամկետն անցնելու հետնանքով ազատել քրեական պատասխանատվությունից, եթե հանցանքն ավարտվելու օրվանից անցել է հինգ տարի: Նախորդիվ ասվածից հետնում է, որ վաղեմության ժամկետն անցնելու հետնանքով գործող քրեաիրավական օրենքով ոչ մեծ ծանրության, իսկ նախկին քրեական օրենսդրությամբ միջին ծանրության հանցագործությունների համար քրեական պատասխանատվության ենթարկելու վաղեմության ժամկետների հաշվարկման առումով սահմանվել է նույնանման ժամկետ՝ հինգ տարի, որի լրանալու դեպքում միայն կարող է դադարեցվել մեղադրյալ Ս.Թասլաքյանի նկատմամբ հարուցված քրեական հետապնդումը:

Վերոգրյալի հիման վրա Վճռաբեկ դատարանը փաստում է, որ ստորադաս դատարանների մոտեցումը ոջ իրավաչափորեն հանգեցրել է նրան, որ մեղադրյալ Ս.Թասլաքյանին վերագրվող ենթադրյալ արարքը կատարվելուց դեռնս հինգ տարին չլրացած նա ազատվել է քրեական պատասխանատվությունից, այն դեպքում, երբ ն' վերագրվող ենթադրյալ արարքի կատարման ժամանակ, ն' գործող քրեական օրենքի համաձայն՝ ՍԹասլաքյանին քրեական պատասխանատվության ենթարկելու վաղեմության ժամկետը եղել է հինգ տարի:

16. Այսպիսով, Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ ստորադաս դատարանների հետնությունն առ այն, որ մեղադրյալ Ս.Թասլաքյանի նկատմամբ քրեական պատասխանատվության ենթարկելու վաղեմության ժամկետն անցնելու հիմքով քրեական հետապնդումը դադարեցնելու հարցը լուծելիս վաղեմության ժամկետը ենթակա է հաշվարկման արարքի կատարման պահին գործող քրեական օրենքով ոչ մեծ ծանրության հանցագործություններիի՝ համար սահմանված վաղեմության ժամկետի հաշվարկման կանոնով, իրավաչափ չէ:

17. Միննույն ժամանակ, Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալ Ս.Թապաքյանին մեղսագրվող ենթադրյալ հանցանքը՝ պաշտոնեական կեղծիքը, ավարտվել է 2019 թվականի հուլիսի 12-ին», իսկ համաձայն սույն որոշման 13-րդ ն 15-րդ կետերում արտահայտված իրավական դիրքորոշումների՝ տվյալ հանցանքի ռ Տե՛ս սույն որոշման 6-րդ կետը:

համար քրեական պատասխանատվության ենթարկելու վաղեմության ժամկետ 1 հանդիսանում 5 տարին, որը լրացել է 2024 թվականի հուլիսի 12-ին: Ուստի, հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ քրեական պատասխանատվության ենթարկելու հնգամյա ժամկետը լրանալու օրվա դրությամբ Ս.Թասլաքյանի նկատմամբ կայացված ն օրինական ուժի մեջ մտած մեղադրական դատավճիռ չի եղել՝ Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ Ա(Ւասաքյանին քրեական

պատասխանատվության ենթարկելու՝ ՀՀ նախկին քրեական օրենսգրքի 75-րդ հոդվածի 1-ին մասի 2-րդ կետով սահմանված քրեական պատասխանատվության ենթարկելու վաղեմության ժամկետն այլնս անցել է ն նա ենթակա է քրեական պատասխանատվությունից ազատման:

17.1 Ամփոփելով վերոգրյալը՝ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ թեն սույն վարույթով Առաջին ատյանի դատարանը՝ դատական ակտ կայացնելիս, իսկ Վերաքննիչ դատարանը` Առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտն անփոփոխ թողնելով, թույլ են տվել նյութական օրենքի ոչ ճիշտ կիրառում, այն է՝ կիրառել են ՀՀ նախկին քրեական օրենսգրքի 75-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետը, որը սույն վարույթով ենթակա չէր կիրառման, ինչը, համաձայն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 362-րդ հոդվածի, հիմք է ստորադաս դատարանների դատական ակտերը բեկանելու համար: Սակայն, նկատի ունենալով, որ Վճռաբեկ դատարանում բողոքի քննության ընթացքում ի հայտ է եկել քրեական հետապնդումը բացառող նոր հանգամանք, այն է՝ քրեական գործով անցել են մեղադրյալ Ս.Թասլաքյանին քրեական պատասխանատվության ենթարկելու ՀՀ նախկին քրեական օրենսգրքի 75-րդ հոդվածի 1-ին մասի2-րդ կետով նախատեսված վաղեմության ժամկետները` Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ ՀՀ գլխավոր դատախազ Ա.Վարդապետյանի կողմից բերված հատուկ վերանայման վճռաբեկ բողոքը ենթակա է մերժման, իսկ ստորադաս դատարանների դատական ակտերը պետք է թողնել անփոփոխ՝ հիմք ընդունելով սույն որոշմամբ արտահայտված իրավական դիրքորոշումները:

Ելնելով վերոգրյալից ն ղեկավարվելով Հայաստանի Հանրապետության Սահմանադրության 162-րդ, 163րդ ն 17-րդ հոդվածներով, Հայաստանի Հանրապետության քրեական դատավարության օրենսգրքի 3Լրդ, 33-րդ, 34-րդ, 264-

18

րդ, 281րդ, 352-րդ, 359-րդ, 36Լ363րդ ու 400-րդ հոդվածներով Վճռաբեկ դատարանը

ՈՐՈՇԵՑ

1. ՀՀ գլխավոր դատախազ Ա'ՎՂարդապետյանի վճռաբեկ բողոքը մերժել: ՃՇՇ հակակոռուպցիոն դատարանի՝ 2023 թվականի մարտի 30-ի որոշումը ն այն անփոփոխ թողնելու վերաբերյալ` ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի՝ 2023 թվականի մայիսի 18-ի որոշումը թողնել անփոփոխ՝ հիմք ընդունելով Վճռաբեկ

դատարանի որոշմամբ արտահայտված իրավական դիրքորոշումները:

2. Որոշումն օրինական ուժի մեջ է մտնում կայացնելու օրը:

՞Նախագահող՝ Դ.ՎԵՔԻԼՅԱՆ

Դատավորներ՝ Ե.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆ

ԱԿՐԿՅԱՇԱՐՅԱՆ

Ռ.ՄԽԻԹԱՐՅԱՆ

Ս.ՉԻՉՈՅԱՆ