Հակոբյան — ՀԿԴ1/0028/01/22

Լ-թ» Մ Տ5--

նե 22/17

(ՅԹԱՏՏԱԿՈ ՇԿԴԼ/0028/01/22

(ՅԵՆ

վն ՄՏ ԱՀՀ

ԳՈՆ»)

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ

ՎՃՌԱԲԵԿ ԴԱՏԱՐԱՆ

ՈՐՈՇՈՒՄ

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ

Հայաստանի Հանրապետության

հակակոռուպցիոն դատարան,

նախագահող դատավոր՝ Մ.Մոսինյան

Հայաստանի Հանրապետության

վերաքննիչ հակակոռուպցիոն դատարան,

նախագահող դատավոր՝ Ա՞Նահապետյան

2024 թվականի դեկտեմբերի 16-ին քաղաք Երնանում

ՀԸ Վճռաբեկ դատարանի հակակոռուպցիոն պալատի կոռուպցիոն

հանցագործությունների քննության դատական կազմը (այսուհետ նան՝ Վճռաբեկ դատարան),

նախագահությամբ՝ Ռ.ՄԽԻԹԱՐՅԱՆԻ

մասնակցությամբ դատավորներ՝ Ե.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆԻ

Ա.ԿՐԿՅԱՇԱՐՅԱՆԻ

Ս.ՉԻՉՈՅԱՆԻ

Դ.ՎԵՔԻԼՅԱՆԻ

գրավոր ընթացակարգով քննության առնելով Կարեն Վարդանի Հակոբյանի վերաբերյալ ՀՀ վերաքննիչ հակակոռուպցիոն դատարանի (այսուհետ նան՝

2

Վերաքննիչ դատարան)՝ 2024 թվականի մայիսի 27-ի որոշման դեմ ՀՀ գլխավոր դատախազ Ա. Վարդապետյանի հատուկ վերանայման վճռաբեկ բողոքը,

ՊԱՐԶԵՑ

Վարույթի դատավարական նախապատմությունը.

1. 2022 թվականի սեպտեմբերի 8-ին ՀՀ հակակոռուպցիոն դատարան (այսուհետ նան՝ Առաջին ատյանի դատարան) է ստացվել առարկայական ընդդատության հիմքով Լոռու մարզի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանից ուղարկված քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Կարեն Վարդանի Շակոբյանի՝ 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի (այսուհետ նան՝ ՀՀ նախկին քրեական օրենսգիրք) 38-312-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1- ին կետով ու 38-312-րդ հոդվածի Լին մասով (տասը դրվագ), ն մյուսների:

2. Գործի դատաքննության ընթացքում Առաջին ատյանի դատարանի` 2024 թվականի մարտի 27ի որոշմամբ պաշտպան Ս.Սեդոյանի միջնորդությունը բավարարվել է, ն Կ.Շակոբյանի նկատմամբ ՀՀ նախկին քրեական օրենսգրքի 38-312- րդ հոդվածի 3-րդ մասի Լին կետով ու 38-312-րդ հոդվածի 1-ին մասով (տասը դրվագ) քրեական հետապնդումը դադարեցվել է՝ քրեական պատասխանատվության ենթարկելու վաղեմության ժամկետն անցած լինելու հիմքով:

Յ. Լոռու մարզի դատախազ Ա.Շահբազյանի հատուկ վերանայման բողոքի քննության արդյունքում Վերաքննիչ դատարանն իր՝ 2024 թվականի մայիսի 27-ի որոշմամբ Առաջին ատյանի դատարանի որոշումը թողել է անփոփոխ:

4. Վերաքննիչ դատարանի վերոնշյալ որոշման դեմ ՀՀ գլխավոր դատախազ Ա.Վարդապետյանը բերել է հատուկ վերանայման բողոք, որը Վճռաբեկ դատարանի՝ 2024 թվականի օգոստոսի 2-ի որոշմամբ ընդունվել է վարույթ, ն սահմանվել է դատական վարույթի իրականացման գրավոր ընթացակարգ:

Հատուկ վերանայման բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները ն պահանջը.

Բողոքը քննվում է հետնյալ հիմքերի սահմաններում ներքոհիշյալ հիմնավորումներով.

5. Բողոքի հեղինակը փաստարկել է, որ Վերաքննիչ դատարանը թույլ է տվել դատական սխալ՝ նյութական օրենքի խախտում ն քրեադատավարական օրենքի

Յ

այնպիսի խախտում, որի արդյունքում խաթարվել է արդարադատության բուն էությունը, ն միաժամանակ առկա է օրենքի միատեսակ կիրառության ապահովման անհրաժեշտություն:

51 Մասնավորապես, ըստ բողոքի հեղինակի՝ 2021 թվականի մայիսի 5-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքով (այսուհետ նան՝ ՀՀ գործող քրեական օրենսգիրք) հանցագործությամբ պատճառված վնասի, այդ թվում՝ կաշառք տալու ն ստանալու չափերը, բացառությամբ հատուկ մասում նախատեսված դեպքերի, տեղ են գտել ոչ թե կոնկրետ հոդվածներում, այլ ներառվել են նշված օրենսգրքի՝ հիմնական հասկացությունները սահմանող 3րդ հոդվածում: Ընդ որում, նախատեսվել են հստակ ն կոնկրետ չափեր, որոնք վերաբերելի են օրենսգրքի հատուկ մասում տեղ գտած բոլոր հանցակազմերին, այդ թվում՝ կաշառք տալուն:

Բողոքաբերի պնդմամբ՝ տվյալ դեպքում հաշվի չի առնվել օրենսդրի նպատակը՝ նկատի ունենալով, որ ՀՀ գործող քրեական օրենսգիրքը, ի թիվս այլնի, նպատակ է հետապնդել հանցավորության, այդ թվում՝ կոռուպցիոն հանցագործությունների դեմ պայքարի գործում ապահովելու արդյունավետ միջոց, մինչդեռ նույն օրենսգրքում տեղ գտած կաշառք տալու չափերին առնչվող քրեաիրավական նորմին տալով սխալ մեկնաբանություն՝ Վերաքննիչ դատարանը շեղվել է նորմատիվ իրավական ակտն ընդունելիս այն ընդունող մարմնի նպատակից, որպիսի մոտեցումը չի բխում նան նշված օրենսգրքի 2-րդ հոդվածի կարգավորումներից:

Ինչ վերաբերում է Վերաքննիչ դատարանի դիտարկմանն առ այն, որ տվյալ դեպքում առկա է օրենքի բաց, որը չի կարող հաղթահարվել, վերացվել կամ լրացվել դատական մեկնաբանության միջոցով, ապա գտնում է, որ այն հիմնավոր չէ, քանի որ օրենքի ենթադրյալ բացը ստորադաս դատարանները ստեղծել են ՀՀ գործող քրեական օրենսգրքի 3-րդ հոդվածի 17-րդ կետում տեղ գտած նորմին սահմանափակ, տառացի մեկնաբանություն տալով՝ չբացահայտելով այն ընդունող մարմնի նպատակը:

5.2. Բողոքաբերը միաժամանակ նշել է, որ կաշառք տալու հանցակազմը որակյալ դարձնող հանցագործության առարկայի չափերի փոփոխության հետնանքով տվյալ դեպքում տեղի է ունեցել արարքի մասնակի ապաքրեականացում, որի արդյունքում Կ.Շակոբյանի արարքը ենթակա է որակման ՀՀ գործող քրեական

4

օրենսգրքի 436-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2րդ կետով, որը դասվում է միջին ծանրության հանցանքների շարքին, ն դրա վաղեմության ժամկետը տասը տարի է, իսկ կատարման պահին գործող օրենսգրքվ այն դասվել է ծանր

հանցագործությունների շարքին: Մինչդեռ ստորադաս դատարանը Կ.Հակոբյանի նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցնելիս հիմք է ընդունել ՀՀ նախկին քրեական օրենսգրքի 75-րդ հոդվածով միջին ծանրության հանցագործության համար նախատեսված վաղեմության ժամկետը՝ անտեսելով այն հանգամանքը, որ հանցանքի կատարման պահին Կ.Հակոբյանի արարքը եղել է ոչ թե միջին ծանրության, այլ ծանը հանցանք, որի վաղեմության ժամկետն արարքի կատարման պահին գործող օրենքով եղել է տասը տարի:

6. Վերոշարադրյալի հիման վրա բողոքի հեղինակը խնդրել է Վերաքննիչ դատարանի որոշումը բեկանել ն կայացնել դրան փոխարինող դատական ակտ:

Հատուկ վերանայման բողոքի քննության համար էական նշանակություն ունեցող փաստական հանգամանքները.

7. Կ.Շակոբյանին ՀՀ նախկին քրեական օրենսգրքի 38-312-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով ն 38-312-րդ հոդվածի Էին մասով (տասը դրվագ) մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ. «/Ն/ա, մտերիմ. հարաբերությունների մեջ գնվելով ՀՀ ԱՆ «Վանաձոր» քրեակատարողական հիմնարկի դատապարտյալներ Թամազ Ֆերոյանի ն Արկադի Պապյանի հեզ, օժանդակկ է վերջիններիս կողմից Խոյն քրեակատարողական հիմնարկի պետ Գնորգ Մկրտչյանին, երկու դեպքով պետի տեղակալ Անդրանիկ Թումանյանին, օպերատիվ բաժանմունքի պետ Ռուրեն Կիրակոսյանին, հերթապահ խմբի պատասխանատու հերթապահներ Էդվարդ Քառյանին, Արտակ Պարսամյանին, Անդրանիկ Տիտանյանին ն Վարդան Գնորգյանին, օպերատիվ րաժանմունքի աշխատակից Վահե Ամիրխանյանին, հիմնարկի անվտանգությաւն ապահովման բաժանմունքի պետի պաշտոնակատար Միքայել Ղարաքիշյանի, հանձնուքների ընդունման բաժնի աշխատակից Լիաննա Ոսկանյանին կաշառք վալուն:

Այսպես՝

5

Կարեն Հակոբյանը, մտերիմ հարարերությունների մեջ գտնվելով ՀՀ ԱՆ «Վանաձոր» քրեակավաւրողական հիմնարկի դատապարտյալ Արկադի Պապյանի հետ, վերջինիս միջոցով 2016թ. հոկտեմբեր-նոյեմիեր ամիսների ընթացքում ծանոթացել է նույն քրեակատարողական հիմնարկում պահվող դատապարտյալ, նշված քրեակատարողական հիմնարկի դազմապարտյալների շրջանում քրեական հեղինակություն վայելող Թամազ Ֆերոյանի հետ: Կարեն Հակոբյանը, 2016թ. դեկտեմբեր ամսից սկսած ակտիվ հեռախոսակապի մեջ գտնվելով Թամազ Ֆերոյանի ն Արկադի Պապյանի հե, վերջիններիցս տեղեկացել Լ, որ «Վանաձոր» ՔԿՀի պետ Գնորգ Մկրտչյանը, ծառայության զծով հովանավորչության ն թողտվության համար, Թամազ Ֆերոյանի ն Արկադի Պապյանի, ինչպես նան վերջիններիս «հովանավորության» տակ գտնվող անձանց օգտին իր պաշտոնեական դիրքն օգտագործելով ակնհայտ ապօրինի գործողություններ կատարելու, իսկ առանձին դեպքերում՝ անգործություն դրսնորելու համար նրանցից պահանջել է յուրաքանչյուր ամիս որպես կաշառք տալ 250.000-300.000 ՀՀ դրամ: գումար: Թամազ Ֆերոյանի ն Արկադի Պապյանի կողմից առանձնապես խոշոր չափերի կաշառք տալու հանցավոր նպատակներն իրականացնելուն օժանդակելու՝ հնարավոր խոչընդոտները վերացնելու համար Կարեն Հակորյանը 2016թ. դեկտեմբեր ամսից մինչն 2017թ. հոկտեմբերի 7ն ընկած ժամանակահավտվածում քննությամբ չպարզված անձանցից հավաքագրել, իր մով. է պահել որոշակի գումարներ ն դրանց մի մասը` կաշառքի առարկա հանդիսացող առանձնապես խոշոր չափերի` 2.750.000 ՀՀ դրամի Վանաձոր քաղաքի տարբեր թաղամասերում անձամը տվել է պաշտոնատար անձ Գնորգ Մկրվչյանին, այղ թվում` 2017թ. օգոստոսի 5-ին տվել է 650.000 ՀՀ դրամ, սեպտեմբերի 03-ին ն հոկտեմբերի 07-ին՝ 150.000-ական ՀՀ դրամ, ինչի հետնանքով քրեակատարողական հիմնարկում: պատիժ կրող հիշյալ դատապարտյալներին, նրանց խցակիցներին ն վերջիններիս «դտվանավորչությունից» օգտվող այլ դատապարտյալներին պատիժը կրելու ընթացքում տրվել են արտոնություններ` քրեակափարողական հիմնարկ են մտցվել արգելված իրեր, դատապարտյալները զբաղվել են թղթախաղերով, անարգել դուրս են եկել իրենց խցերից, տեղաշարժվել փակ ոեժիմային գովտւ տարածքում, օգտագործել ալկոհոլ ու թմրանյութեր, շահագործել բջջային հեռախոսներ, իսկ

6

քրեակատարողական հիմնարկի խցերի նախատեսված նե ոչ նախատեսված խուզարկություններն առանձին դեպքերում կրել են ձեական բնույթ:

Բացի այդ, Կարեն Հակոբյանը ՀՀ ԱՆ «Վանաձոր» քրնակատարողական հիմնարկ արգելված իրեր, մասնավորապես` ըջջային հեռախոսներ ն ինտերնետ հասանելիության սարք անցկացնելու խնչպես նան դատապարտյալներին այլ արտոնություններ տրամադրելու համար Արկադի Պապյանի ն Թամազ Ֆերոյանի հանձնարարությամբ 2017թ. մայիս ամսին ծանոթացել ն ակտիվ կապի մեջ է գտնվել քրեակատարողական հիմնարկի օպերատիվ բաժնի պետ Ռուբեն Կիրակոսյանի հետ: Այնուհերն Վանաձոր քաղաքում տեղակայված տարբեր հացապտներում ն ռեստորաններում պատվիրված սննդամթերքի գումարը վճարելու համար 2017թ. հունիս, օգոստոս ն սեպտեմբեր ամիսներին կաշառք տվող Թեւմազ ՓՖերոյանին ն Արկադի Պապյանին օժանդակելու նպատակով պաշտոնատար անձ Ռուրեն Կիրակոսյանին է փոխանցել դատապարտյալների կողմից որպես կաշառք տրված 20.000, 40.000 ն 60.000 ՀՀ դրամ գումարները:

Նույն ժամանակահաւտվածում Ռուրեն Կիրակոսյանի կողմից օգտագործվող բջջեւյին հեռախոսահամարը լիցքավորելու, ինչպես նան նրա «Իդրամ» վճարային համակարգի թիվ 952349774 հաշվեհամարին վճարումներ կատարելու եղանակով դատապարտյալ Թամազ Ֆերոյանի պահանջով փոխանցել է որպես կաշառք փրված գումարները, մասնավորապես՝ մի դեպքում 8.000 ՀՀ դրամ, մեկ այլ դեպքում՝ 10.000 ՀՀ դրամ, իսկ երրրորդ դեպքում՝ 30.000 ՀՀ դրամ:

Դրանից բացի, Կարեն Հակոբյանը 2017թ. հունիսի ծին «Վանաձոր» քրեակատարողական հիմնարկի դատապարտյալ Թամազ Ֆերոյանին օժանդակելու դիվմավորությամը, երա պահաւնջով հիմնարկի դատապարտյալների համար որպես օգնություն հանձնուք բերված միսն ընդունելու համար հանձնուքների ընդունման բաժնի աշխատակից, պաշտոնատար անձ Լիաննա Ոսկանյանին է տվել Թ.Ֆերոյանի կողմից որպես կաշաոք տրված 5000 ՀՀ դրամ գումարը:

Այնուհետն, Կարեն Հակոբյանը անազատության մեջ գտնվող դատապարտյալ Թամազ Ֆերոյանին օժանդակելու նպատակով 2017թ. հունիսի 20-ին նրա մատնանշած, քննությամբ ինքնությունը չպարզվաւծ անձանցից հավաքագրած ն իր մոտ պահվող գումարներից 20.000 ՀՀ դրամ է տվել ՀՀ ԱՆ «Վանաձոր» ՔԿՀ-ի

7

պատասխանավմե-հերթապահ, պաշտոնատար անձ Անդրանիկ Տիվանյանին, ինչի արդյունքում վերջինս իր հերթապահության օրերին տարբեր տեսակի առավելություններ ն արտոնություններ է տվել դատապարտյալ Թամազ Ֆերոյանին ն նրա «հովանավորության» տակ եղած դատապարտյալներին ու կալանավորված անձանց:

Որից հետո, Կարեն Հակորյանը 2017թ. հուլիսի 3ին Թամազ Ֆերոյանի հանձնարարությամբ, նրան օժանդակելու դիտավորությամբ, Վանաձոր քաղաքում հանդիպել է աշխատանքային ընկերների հեր. ծննդյան տարեդարձը նշող ՀՀ ԱՆ «Վանաձոր» քրեակատարողական հիմնարկի անվտանգության ապահովման բաժնի պետի պաշտոնակատար, պաշտոնատար անձ Միքայել Արամի

Ղարաքիշյանին ն վերջինիս կողմից ծառայության գծով հովանավորչության ն թողտվության համար, պատժի կրման ընթացքում Թամազ Ֆերոյանի օգտին ակնհայտ ապօրինի գործողություններ կատարելու իսկ առանձին դեպքերում անգործություն դրսնորելու համար որպես կաշառք Թամազ Ֆերոյանին պապկաւնող, իր մոտ հավաքված գումարներից տվել է 50.000 ՀՀ դրամ գումար:

Դրանից բացի, Կարեն Հակորյանը 2017թ. հուլիսի 1Թին՝ ժամի 22:1-ի սահմաններում, Թամազ Ֆերոյանի հանձնարարությամի, նրան օժանդակելու դիտավորությամբ, ՀՀ ԱՆ «Վանաձոր» ՔԿ հիմնարկի վարչական շենքի մուտ հանդիպկ է նույն քրեակատարողական հիմնարկի պատասխանավու հերթապահ, պաշտոնավաւր անձ Էդվարդ Քաոյաւնին ն ծառայությաւն գծով հովանավորչության ու թողտվության համար, պատժի կրման ընթացքում Թամազ Ֆերոյանի օգտին ակնհայտ ապօրինի գործողություններ կավարելու, իսկ առանձին դեպքերում՝ անգործություն դրսնորելու համար իր մոտ. հավաքված գումարներից «Վանաձոր» ՔԿՀ-ի մուտքի մուր Էդվարդ Քաոյանին է վւվել 70.000 ՀՀ դրամ կաշառք:

Բացի այդ, Կարեն Հակոբյանը 2017թ. հուլիսի 3Օին՝ ժամի 1730-ի սահմաններում, Թամազ ՀՖերոյանին օժանդակելու դիտավորությամբ, ներա հանձնարարությամբ Վանաձոր քաղաքում հանդիպել է ՀՀ ԱՆ «Վանաձոր» ՔԿ հիմնարկի օրվա պատասխանաւտու հերթապահ, պաշտոնատար անձ Արտակ Պարսամյանին ն վերջինիս կողմից ծառայության զծով հովանավորչության ն թողտվության համար, պատժի կրման ընթացքում Թամազ Ֆերոյանի օգտին

8

ակնհայտ ապօրինի գործողություններ կավարելու, իսկ առանձին դեպքերում՝ անգործություն դրսնորելու կամ հիր լիազորություննեի շրջանակում գործողություններ կատարելու համար որպես կաշառք Թամազ Ֆերոյանին պատկանող, իր մոտ հավաքված գումարներից տվել է 20.000 ՀՀ դրամ կաշառք:

Այնուհետն, Կարեն Հակորյանը 2017թ. օգոստոս ամսվա ընթացքում Թամազ Ֆերոյանին օժանդակելու դիտավորությամի, նրսւ հանձնարարությամբ ն վերջինիս կողմից նշված, քննությամբ չպարզված անձից վերցրել է 50.000 ՀՀ դրամ գումար ն այն ՀՀ ԱՆ «Վանաձոր» քրեակատարողական հիմնարկում հիմնարկի պետի տեղակալ, պաշտոնատար անձ Անդրանիկ (Թումանյանի աշխատասենյակում, որպես կաշառք վվել է վերջինիս` քրեակատարողական հիմնարկի ինքնությունը չպարզված` դատապարվյալին ՀՀ ԱՆ «Դատապարտյալների հիվանդանոց», քրեակատարողական հիմնարկ տեղափոխելու համար:

Դրանից բացի, Կարեն Հակոբյանը օգոստոս ամսվա երեք տարբեր օրերի ՀՀ ԱՆ «Վանաձոր» ՔԿՀ-ի դատապարտյալ Արկադի Պապյանի հանձնարարությամբ, երան օժանդակելու նպատակով Վանաձոր քաղաքում հանդիպել է պաշտոնատար անձ Անդրանիկ Թումանյանին ն երկու անգամ նրան տվել կաշառքի առարկա հանդիսացող 10.000-ական ՀՀ դրամ գումարներ ն 139.000 ՀՀ դրամ արժողության «Սամսունգ ԱՅ» մոդելի բջջային հեռախոս, ինչի արդյունքում դատապարտյալ Արկադի Պապյանը ն նրա հե. մտերիմ հարարերությունների մեջ գտնվող այլ դատապարտյալներ հնարավորություն են ունեցել ազատորեն տեղաշարժվել փակ ռեժիմային գոտու տարածքում, օգտագործել արգելված իր հանդիսացող ըջջային հեռախոսներ ն այլ փեխնիկական սարքեր, չնախատեսված ժամերի սնունդ ն այլ իրեր ստանալ, կատարել այլ ապօրինի գործողություններ:

Բացի այդ, 2017թ. սեպտեմբերի Լին կաշառք տվող Թամազ Ֆերոյանին օժանդակելու նպատակով՝ կաշառքի առարկա հանդիսացող 20.000 ՀՀ դրամ գումարը «Իդրամ» վճարային համակարգի թիվ 947454961 հաշվեհամարին վճարելու եղանակով փոխանցել է ՀՀ ԱՆ «Վանաձոր» ՔԿՀ-ի օպերատիվ բաժանմունքի աշխատակից, պաշտտնատար անձ Վահե Հարազատի Ամիրխանյանին, ինչի արդյունքում վերջինս՝ որպես օպերատիվ ծառայող նրան հեռու է պահել օպերատիվ տեսադաշտից, վվել այլ արվտնություններ:

9

Այնուհետն, Կարեն Հակոբյանը 2017թ. սեպտեմբերի 6-ին Թամազ Ֆերոյանի հանձնարարությամբ, նրան օժանդակելու դիտավորությամը, ՀՀ ԱՆ «Վանաձոր» ՔԿ հիմնարկի վարչական շենքի մոտ հանդիպել է նույն քրեակատարողական հիմնարկի օրվա պատասխանատու հերթապահ, պաշտոնավար անձ Վարդան Գնորգյանին ն ծառայության զծով հովանավորչության ու թողտվության համար, պատժի կրման ընթացքում Թամազ Ֆերոյանի օգտին ակնհայտ ապօրինի գործողություններ կատարելու, իսկ առանձին դեպքերում՝ անգործություն դրսնորելու համար իր մոտ հավաքված գումարներից «Վանաձոր» ՔԿՀ-ի մուփքի մոտ Վարդան Գնորգյանին է տվել 15.000 ՀՀ դրամ կաշառք»:

8. Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2024 թվականի մարտի 27-ի որոշման համաձայն` «(...) (Թ/են գործող ՀՀ քրեական օրենսգրքի 436-րդ հոդվածով որպես կաշառք տալու հանցակազմի ծանրացնող ն առավել ծանրացնող հանգամանքներ են նախատեսված խոշոր չափր ն առանձնապես խոշոր չափր, սակայն օրենսդրի կողմից չի սահմանվել, թն հանցակազմի առարկայի որ չափն է համարվում խոշոր, որը` առանձնապես խոշոր: Մասնավորապես, գործող ՀՀ քրեական օրենսգրքի հատուկ մասով կաշաոք տալու հանցակազմի մասով որեէ չափ սահմանված չէ, իսկ նույն օրենսգրքի 3րդ հոդվածի Լին մասի 1-րդ կետով սահմանված չափերը վերաբերելի չեն կաշառք փալու հանցակազմին, քանի որ «ռանցավոր ճանապարհով ձեռք բերված կամ արացված գույք կամ օգուտ չավ» եզրույթը որնէ կերպ չի կարող աայնացվել կաշառք տալու դեպքում կաշառքի առարկայի չափի հար: Այսպիսով, Դատարանը փաստում է, որ գործող ՀՀ քրնական օրենսգրքով սահմանված չէ կաշառք տալու հանցակազմի առարկա կաշառքի չափր, իսկ նշված օրենսդրական բացը չի կարող հաղթահարվել դատական մեկնաբանմաւն միջոցով:

Վերոգրյալի հաշվառմամբ Դավփարանն արձանագրում է, որ գործող ՀՀ քրեական օրենսգրքի 436-րդ հոդվածի իմաատրով խոշոր չափ ն առանձնապես խոշոր չափ հասկացությունների բովանդակությունը նույն օրենսգրքի ընդհանուր կամ հատուկ մասում սահմանված չլինելն օրենսդրական րաց է, ուսի 436-րդ հոդվածի 2- ւ Տե՛ս վարույթի նյութեր, հատոր 1, թերթեր 80-82:

10

րդ մասի 2-րդ կետր ն 5-րդ մասի 2-րդ կետր չեն համապատասխանում իրավական որոշակիություն ակզբունքին, հեվւնաբար դրանք անձին մեղսագրվել չեն կարող:

(-.)

Ամբաստանյալ Կարեն Հակորյանին ՀՀ քրեական օրենսգիքի 36312-րդ հոդվածի 3-րդ մասի Լին կետով (համապատասխանում է գործող ՀՀ քրեական օրենսգիրքի 46-436-րդ հողվածի Լին մասին) ն 36312րդ հողվածի Լին մասով (10 դրվագ) մեղսագրված՝ որպես միջին ծանրության հանցագործությունների համար ՀՀ քրեական օրենսգրքի 75-րդ հոդվածի Լին մասի 2րդ կետով նախատեսված քրեական պազասխանատվության ենթարկելու հնգամյա ժամկետը լրացել է 2022 թվականի հոկտեմբերի 07-ին: Այդ պահի դրությամբ նրա նկատմամբ կայացված օրինական ուժի մեջ մտած մեղադրական դատավճիտ չի եղել, մինչն քրեական պատասխանատվության ենթարկելու վաղեմության ժամկետն անցնելը Կարեն Հակոբյանի կողմից միջին ծանրության, ծանր կամ առանձնապես ծանր հանցանք կատարած լինելու քննությունից կամ դատից խուսափեու վերաբերյալ ապացույցներ կամ փաստարկներ Դատարանին չեն ներկայացվել: Այլ կերպ ասած քրեական գործով ձեռք բերված ապացույցներով, այլ փաարական վփվյալներով ն րար 2024 թվականի մարտի 27-ի՝ ՀՀ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոնի օպերատիվ տեղեկատու քարփադարանում առկա տեղեկատվության չի հաստատվում վաղեմության ժամկետի ընթացքը կասեցված կամ ընդհատված լինելու հանգամանքը:

Հեփնաբար, ամբաարանյալ Կարեն Հակոբյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-312րդ հոդվածի 3-րդ մասի Լին կետով (համապավզտաասխաւնում է գործող ՀՀ քրեական օրենսգիրքի 46-436-րդ հոդվածի Լին մասին) ն 38512-րդ հոդվածի Լին մասով (համապատասխանում է գործող ՀՀ քրեական օրենսգիքի 46- 436-րդ հոդվածի Լին մասին) (10 դրվագ) հարուցված քրեական հեարապնդումը պետք է դաղարեցնե՝ քրեական պատփասխանատվության ենթարկելու վաղեմության ժամկետներն անցած լինելու հիմքով՝ նկատի ունենալով, որ սույն գործով առկա է նան վաղեմության ժամկետն անցնելու հիմքով քրեական հետապնդումը դադարեցնելու դատավարական պայման, այն Լէ ամբաարանյալի

համաձայնությունը. ամբաստանյալ Կարեն Հակորյանն դատական նիարի

11

ընթացքում չի առարկել ն տվել է իր համաձայնությունը, որպեսզի այդ հիմքով իր նկատմամբ քրեական հետապնդումի դադարեցվի: (...)»-:

9. Վերաքննիչ դատարանը, անփոփոխ թողնելով վիճարկվող դատական ակտը, իր՝ 2024 թվականի մայիսի 27-ի որոշման մեջ նշել է. «(..) Վերաքննիչ դատարունն իր համաձայնությունն է հայտնում Առաջին ատյանի դատարանի այն դատողությանը, որ «ՀՇ քրնական օրենսգրքի 436-րդ հոդվածով որպես կաշառք տալու հանցակազմի ծանրացնող ե առավել ծանրացնող հանգամանքներ են նախատեսված խոշոր չափր ն առանձնապես խոշոր չավ, սակայն օրենադրի կողմից չի սահմանվել, թն հանցակազմի առարկայի որ չափն է համարվում խոշոր, որը` առանձնապես խոշոր: Մասնավորապես, գործող ՀՀ քրեական օրենսգրքի հատուկ մասով կաշաոք տալու հանցակազմի մասով որեէ չափ սահմանված չէ, իսկ նույն օրենսգրքի 3րդ հոդվածի Լին մասի 1-րդ կետով սահմանված չափերը վերաբերելի չեն կաշառք փալու հանցակազմին, քանի որ «ռանցավոր ճանապարհով ձեռք բերված կամ արացված գույք կամ օգուտ չափ» եզրույթը որնէ կերպ չի կարող աայնացվել կաշառք տալու դեպքում կաշառքի առարկայի չափի հար: Այսպիսով, Դատարանը փաստում է, որ գործող ՀՀ քրնական օրենսգրքով սահմանված չէ կաշառք տալու հանցակազմի առարկա կաշառքի չափր, իսկ նշված օրենսդրական բացը չի կարող հաղթահարվել դատական մեկնաբանմաւն միջոցով:

Վերոգրյալի հաշվառմամբ Դավփարանն արձանագրում է, որ գործող ՀՀ քրեական օրենսգրքի 436-րդ հոդվածի իմաատրով խոշոր չափ ն առանձնապես խոշոր չափ հասկացությունների բովանդակությունը նույն օրենսգրքի ընդհանուր կամ հատուկ մասում սահմանված չլինելն օրենսդրական րաց է, ուստի 436-րդ հոդվածի 2- րդ մասի 2-րդ կետր ն 5-րդ մասի 2-րդ կետր չեն համապատասխանում իրավական որոշակիությաւն սկզբունքին, հեփնաբար դրանք անձին մեղսագրվել չեն կարող»:

(-.)

Միաժամանակ, Վերաքննիչ դատարանը անդրադառնալով դատախազի այն փաարարկներին, որ «Դատարանը, Կարեն Հակոբյանի նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցնելիս, հիմք է ընդունել 18.04.2003 թվականի ՀՀ քրեական 2 Տե՛ս վարույթի նյութեր, հատոր 1, թերթեր 101-112:

12

օրենսգիրքի 75-րդ հոդվածով նախատեսված միջին ծանրության հանցագործության վաղեմության ժամկետը (5 տարի), անտեսելով այն հանգամանքը, որ հանցանքի կատարման պահին Կարեն Հակորյանի արարքը հանդիսացել է, ոչ թե միջին, այլ ծանր հանցանք, որի վաղեմության ժամկետը արարքի կատարման պահին գործող օրենքով եղել է 10 փարի»՝ արձանագրում է, որ 2003 ն 2021 թվականներին ընդունված ՀՀՇ քրնական օրենսգրքերի համապատասխանաբար 75-րդ ն 83րդ հոդվածների համեմատաիրավական վերլուծությունը վկայում է, որ 2021 թվականին ընդունված ՀՀ քրնական օրենսգիրքը քրեական պատասխանատվությունից ազատելու վաղեմության ժամկետների մասով վփվյալ դեպքում անձի վիճակը վատթարացող օրենք է ն կիրառելի չէ մեղադրյալ Կարեն Հակոբյանի նկատմամի, քանի որ նախ՝ սահմանում է վաղեմության ավելի երկար ժամկետներ, բացի այդ, վաղեմության ժամկեվտի, ի փարբերություն 2003 թվականին ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի, հաշվարկվում է հանցանքն ավարտվելուն հաջորդող օրվանից մինչն անձի նկատմամբ քրեական հետապնդում հարուցելու մասին որոշում կայացնելը:

(-.)

Մեղադրանքի բովանդակությունից պարզ է դառնում (...) որ Կարեն Հակոբյանը իրեն վերագրվող հանցավոր արարքներից վերջինն ավարտել է 2017 թվականի հոկտեմբերի 07-ին, ուարի, հաշվի առնելով ՀՀ նախկին քրնական օրենսգիքի 72-րդ հոդվածի Լին մասի 2-րդ կերով սահմանված պահանջը՝ հարկ է արձանագրել, որ անցել է մեղադիյալ Կարեն Հակոբյանին քրեական պատասխանատվության ենթարկելու օրենքով սահմեաւնված 5 փարի ժամկետը ն վաղեմության ժամկեվտների ընթացքն ընդհավպած չի եղել:

(-.)

Ամփոփելով վերոգրյալը` Վերաքննիչ դատարանը հանգում է հենության, որ Առաջին ատյանի դատարանը բավարարելով պաշտպան Սնակ Սեդոյանի միջնորդությունը ն դադարեցնելով Կարեն Հակոբյանի նկատմամբ ՀՀ նախկին քրեական օրենսգրքի 138312րդղ հոդվածի 3րդ մաս, Լին կարով

(համապատասխանում է գործող ՀՀ քրեական օրենսգրքի 46-436-րդ հոդվածի Էին մասին) ն 10 դրվազ ՀՀ նախկին քրեական օրենսգրքի 38-312-րդ հոդվածի Լին մասով (համապատասխանում է գործող ՀՀ քրեական օրենսգրքի 46-436-րդ հոդվածի Էին

13

մասին) հանրային քրեական հետապնդումը` թույլ չի տվել դատական սխալ, որը կարող է հանգեցնել բողոքարկված դատական ակտի բեկանման կամ փովոխման, փոխարենը՝ ստորադաս դատարանը կայացրել է րար էության ճիշտ լուծող դատական ակվփ, որպիսի հանգամանքներում դատախազի կողմից ներկայացված հատուկ վերանայման բողոքը ենթակա է մերժման: (...)»՝

Վճռաբեկ դատարանի պատճառաբանությունները ն եզրահանգումը.

10. Սույն վարույթով Վճռաբեկ դատարանի առջն բարձրացված առաջին իրավական հարցը հետնյալն է. իրավաչա՛փ է արդյոք ստորադաս դատարանների հետնությունն առ այն, որ Կ.Շակոբյանին ՀՀ նախկին քրեական օրենսգրքի 38-312-րդ հոդվածի 3-րդ մասի Լին կետով մեղսագրվող արարքը համապատասխանում է ՀՀ գործող քրեական օրենսգրքի 46-436-րդ հոդվածի Լին մասին:

1. ՀՀ Սահմանադրության 72-րդ հոդվածի համաձայն՝

«Ոչ ոք չի կարող դատապարտվել այնպիսի գործողության կամ անգործություն համար, որը կատարման պահին հանցագործություն չի հանդիսացել: Չի կարող նշանակվել ավելի ծանր պատիժ, քան այն, որը ենթակա էր կիրառման հանցանք կատարելու պահին: Արարքի պավժելիությունը վերացնող կամ պատիժը մեղմացնող օրենքն ունի հետադարձ ուժ»:

«Մարդու իրավունքների ն հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայի 7-րդ հոդվածի համաձայն՝

«Ոչ ոք չպերք է մեղավոր ճանաչվի որնէ գործողության կամ անգործության համար, որը կատարման պահին գործող ներպերական կամ միջազգային իրավունքի համաձայն, հանցագործություն չի համարվել: (...)»:

ՀՀ գործող քրեական օրենսգրքի 4-րդ հոդվածի համաձայն՝

«Լ Ոչ ոք չի կարող ենթարկվել քրեսւկան պատասխանամվության այն արարքի համար, որը կավփաւլրման պահին հանցանք չի համարվել:

2 Քրեական օրենքի Հատուկ մասի նորմերն անալոգիայով կիրառելն արգելվում է:

3 Տե՛ս վարույթի նյութեր, հատոր 2, թերթեր 32-49:

14

3 Քրեական օրենքի Ընդհանուր մասի նորմերը կարող են անալոգիայով կիրառվել, եթե դա չի վատթարացնում անձի վիճակը»:

Մեջբերված նորմերը Վճռաբեկ դատարանը բազմիցս վերլուծության է ենթարկել իր նախադեպային որոշումների շրջանակներում` ընդգծելով, որ «չնա հանցագործություն ն պավմվժ, եթն այն սաւհմանված չէ օրենքով» (ումխու Օոծո, ունն. քօօոճ. Տէո6 1656) կանոնը համընդհանուր ճանաչում ստացած հիմնարար սկզբունք է ն իրավունքի գերակայության կարնորագույն տարր, որը բացարձակ նշանակություն ունի մարդու իրավունքների պաշտպանության համակարգում, հետնաբար նշված սկզբունքից որնէ շեղում անթույլատրելի է: Արարքի հանցավորությունն ու պատժելիություն,ն պետք է նախատեսված լինեն իրավական որոշակիության չափանիշին բավարարող օրենքով, ինչը ենթադրում է, որ անձը համապատասխան դրույթի տառացի ընկալումից ն, անհրաժեշտության դեպքում, դրա կապակցությամբ դատարանների` տված մեկնաբանությունց պետք է հասկանա, թե որ գործողությունների ն անգործության համար է քրեական պատասխանատվություն նախատեսվում ն ինչ պատիժ կնշանակվի այդ գործողությունների կատարման ն/կամ անգործության համար՞։

Անդրադառնալով դատական մեկնաբանության սահմաններին ն օրենսդրական բացի հաղթահարման հիմնախնդրին՝ Վճռաբեկ դատարանն ընդգծել է, որ օրենքի՝ իրավական որոշակիութան չափանիշին բավարարեն առաջին հերթին օրենսդրական կարգավորման խնդիր է, իսկ դավփւական մեկնաբանումը լրացնող դերակատարություն ունի ՀԸ քրեական օրենսգրքի որնէ նորմում առկա օրենսդրական բացը չի կարող վերացվել, հաղթահարվել կամ լրացվել դարական մեկնաբանման միջոցով, քանի որ օրինականության ակզբունքի անքակվելի տարրն է քրեական օրենքը փարածական մեկնաբանելու ն անալոգիայով կիրառելու արգելքը:

Վերոնշյալի համատեքստում Վճռաբեկ դատարանը նշել է, որ եթե հանցակազմի պարտադիր հատկանիշը սահմանող հասկացության

4 Տե՛ս, ռանեչ ռանոմ տ, Վճռարեկ դատարանի` Վարուժան Ավետիսյանի գործով 2011 թվականի հոկտեմբերի 20-ի թիվ ՍԴ3/0083/01/11, Դավիթ Սիմիդյանի գործով 2014 թվականի դեկտեմբերի 16-ի թիվ ԵԷԴ/0122/01/3, Վարդան Ղազարյանի գործով 2015 թվականի փետրվարի 27ի թիվ ԱՎԴ/0002/01/14 որոշումները:

15

բովանդակության բացահայտումը կախված չէ գործի կոնկրետ հանգամանքներից, կարող է սահմանվել դրանցից վերացարկված, սակայն սահմանված չէ օրենքով, դատարանը, չունենալով գնահատման օբյեկտիվ չափանիշներ, զրկված է դրանք մեկնաբանելու հնարավորությունից: «Խոշոր չափ» ն «առանձնապես խոշոր չափ» հասկացություններն ինքնին ենթադրում են չափելի երնույթներ: Դրանք, օգտագործվելով քանակի, կշռի կամ արժեքի հատկանիշներով օժտված առարկաներ` բնութագրելիս, պայմանավորված չեն գործի կոնկրետ հանգամանքներով ն օբյեկտիվորեն կարող են սահմանվել (ն սահմանվում են) դրանցից վերացարկված: Այսպես, ՀՀ քրեական օրենսգրքի հատուկ մասի մի շարք նորմերում օգտագործելով «խոշոր չափ» ն/ կամ «առանձնապես խոշոր չափ» եզրույթները՝ օրենսդիրը միաժամանակ հստակ սահմանել է, թե կոնկրետ առարկայի որ չափն է համարվում խոշոր, որը՝ առանձնապես խոշոր: Հակառակ դեպքում իրավակիրառ մարմնի կողմից քննարկվող հասկացությունների կիրառումը կհանգեցնի կամայական մեղադրման, դատապարտման ն պատժման, քանի որ գործի հանգամանքներով պայմանավորված չլինելու դեպքում բացակայում են իրավակիրառ մարմնի, այդ թվում՝ դատարանի կողմից այդ հասկացությունների բովանդակությունը որոշելու օբյեկտիվ չափանիշները»:

12. ՀՀ գործող քրեական օրենսգրքի 3-րդ հոդվածի համաճայն՝

«1. Սույն օրենսգրքում օգտագործվում են հետնյալ հասկացությունները.

(:-.)

17)հավշզակության, պափճառած գույքային վնասի կամ հանցավոր ճանապարհով ձեռք բերված կամ արացված գույքի կամ օգուտի չափերը սույն օրենսգրքում հափշվտաւկված գույքի, պափմճառված գույքային վնասի, հանցավոր ճանապարհով ձեռք բերված կամ ստացված գույքի կամ օգուտի մանր չափ է համարվում 500.000 Հայաստանի Հանրապետության դրամի չգերազանցող գումարր (արժեքը), խոշոր չափ է համարվում 5 միլիոն Հայաարանի Հանրապետության դրամը չգերազանցող գումարը (արժեքը), առանձնապես խոշոր չափ է համարվում 5 » Տես Վճռաբեկ դատարանի` Դավիթ Սիմիդյանի գործով 2014 թվականի դեկտեմբերի 16-ին կայացված թիվ ԵԷԴ/0122/01/13 որոշումը:

16

միլիոն Հայաարանի Հանրապետության դրամի զերազանցող գումարը (արժեքը), բացառությամբ սույն օրենսգրքի Հատուկ մասով նախատեսված դեպքերի. (...)»:

Նույն օրենսգրքի 436-րդ հոդվածի համաձայն՝

«. Կաշառք տալը` պաշվտնատար անձին կամ նրա մատնանշած անձին անձամը կամ միջնորդի միջոցով գույք, ներաոյալ դրամական միջոց, արժեթուղթ, վճարային այլ գործիք, գույքի նկատմամբ իրավունք, ծառայություն կամ որնէ այլ առավելություն խոստանալը, առաջարկելը կամ փրամադրելը՝ պաշտոնատար անձի իշխանական կամ ծառայողական լիազորություննեը կամ դրանցով

պայմանավորված ազդեցություն օգտագործելով կաշառք տվողի կամ ներա մատնանշած անձի օգտին գործողություն կատարելու կամ չկատարելու համար՝

(-.)

2. Սույն հոդվածի Էին մասով նախատեսված արարքը, որը կատարվել Լ՝

(-.)

2) խոշոր չափերով կամ

(-.)

3. Սույն հոդվածի Լին կամ 2-րդ մասով նախատեսված արարքը, որը կավարվել է՝

(-.)

2) առանձնապես խոշոր չափերով

(:-.)»:

13. Վճռաբեկ դատարանը, Սարգիս Գրիգորյանի վերաբերյալ գործով որոշմամբ համեմատական վերլուծության ենթարկելով ՀՀ գործող քրեական օրենսգրքի՝ սույն որոշման նախորդ կետում մեջբերված նորմերի ն ՀՀ նախկին քրեական օրենսգրքի վերաբերելի նորմերի դրույթները, արձանագրել է, որ ի տարբերություն ՀՀ նախկին քրեական օրենսգրքի ՀՀ գործող քրեական օրենսգրքով հափշտակության, պատճառված գույքային վնասի կամ հանցավոր ճանապարհով ձեռք բերված կամ ստացված գույքի կամ օգուտի չափերը սահմանվում են ՀՀ գործող քրեական օրենսգրքի 3րդ հոդվածով 6 օրենսգրքում օգտագործվող հիմնական հասկացությունների ներքո: Վերոնշյալ չափերն ընդհանուր են ՀՀ գործող քրեական օրենսգրքի հատուկ մասով սահմանված բոլոր այն հանցակազմերի համար, որոնցում

17

հանցագործության չափերը նախատեսված են որպես հանցակազմի պարտադիր հատկանիշ. կամ հանցակազմը որակյալ կամ առավել որակյալ դարձնող հանգամանք, եթե կոնկրետ հանցակազմի շրջանակում այլ չափ սահմանված չէ (օրինակ՝ ՀՀ գործող քրեական օրենսգրքի հոդվածներ 267-ը, 282-ը, 290-ը ն այլն):

Միննույն ժամանակ, անդրադառնալով կոնկրետ ՀՀ գործող քրեական օրենսգրքի 436-րդ հոդվածով նախատեսված կաշառք տալու հանցակազմը որակյալ դարձնող «խոշոր» ն «առանձնապես խոշոր» չափ հասկացություններին՝ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է, որ վերջիններիս պարագայում գործ ունենք չափելի երնույթների հետ, ուստի օրենսդիրը կա՛մ ՀՀ գործող քրեական օրենսգրքի 3-րդ հոդվածի շրջանակներում՝ ընդհանուր հասկացությունների ներքո, կա'մ ՀՀ գործող քրեական օրենսգրքի 436-րդ հոդվածով պետք է հստակ սահմաներ, թե կաշառք տալու հանցակազմի պարագայում որ չափն է համարվում խոշոր, որը՝ առանձնապես խոշոր: Մինչդեռ, քրեական օրենսգրքի վերաբերելի նորմերի վերլուծությունը ցույց է տալիս, որ կաշառք տալու հանցակազմի պարագայում կաշառքի առարկայի խոշոր ն առանձնապես խոշոր չափերը չեն բացահայտվել:

Անդրադառնալով հնարավոր այն մեկնաբանությանը, որ կաշառք տալու չափերը կարող են դիտարկվել հանցավոր ճանապարհով ձեռք բերված կամ ստացված գույքի կամ օգուտի ներքո՝ Վճռաբեկ դատարանն ընդգծել է, որ նման մեկնաբանումը կլինի խիստ տարածական ն չի համապատասխանի օրենքի որոշակիության չափանիշներին, քանի որ վերոնշյալ դեպքում խոսքը գնում է գույքը կամ օգուտը հանցավոր ճանապարհով ձեռք բերելու կամ ստանալու, այլ ոչ թե տալու մասին:

Ընդհանրացնելով վերոշարադրյալը՝ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է, որ ՀՀ գործող քրեական օրենսգրքի 436-րդ հոդվածի իմաստով «խոշոր չափ» ն «առանձնապես խոշոր չափ» հասկացություններն օրենսդրորեն բացահայտված չեն, մասնավորապես՝ սահմանված չէ, թե կաշառք տալու հանցակազմի պարագայում կաշառքի առարկայի որ չափն է համարվում խոշոր, իսկ որը՝ առանձնապես խոշոր: Այլ կերպ՝ առկա է օրենսդրական բաց, ինչը որնէ պարագայում չի կարող լրացվել կամ հաղթահարվել դատական մեկնաբանության միջոցով, քանզի դատական մեկնաբանման շրջանակները խստորեն սահմանափակված են օրինականության

18

սկզբունքով, իսկ օրինականության սկզբունքի անքակտելի տարրն է քրեական օրենքը տարածական մեկնաբանելու ն անալոգիայով կիրառելու արգելքը:

Արդյունքում` Վճռաբեկ դատարանը փաստել է, որ ՀՀ գործող քրեական օրենսգրքի 436-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետը ն 3րդ մասի 2-րդ կետը չեն համապատասխանում իրավական որոշակիության սկզբունքին, բավարար չափով կանխատեսելի չեն, ուստի չեն կարող անձին դատապարտելու հիմք լինելժ։

14. Սույն վարույթի նյութերի ուսումնասիրությունից հետնում է, որ.

- ԿՀակոբյանին, ի թիվս այլնի, մեղադրանք է առաջադրվել նան ՀՀ նախկին քրեական օրենսգրքի 38-312-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1Լին կետով նախատեսված՝ առանձնապես խոշոր չափով կաշառք տալու օժանդակության համար՛,

- Առաջին ատյանի դատարանն արձանագրել է, որ ՀՀ գործող քրեական օրենսգրքի 436-րդ հոդվածի իմաստով խոշոր չափ ն առանձնապես խոշոր չափ հասկացությունների բովանդակությունը նույն օրենսգրքի ընդհանուր կամ հատուկ մասում սահմանված չլինելն օրենսդրական բաց է, ուստի նշված հոդվածի 2-րդ մասի 2րդ կետը ն 3րդ մասի 2րդ կետը չեն համապատասխանում իրավական որոշակիության սկզբունքին, հետնաբար դրանք անձին մեղսագրվել չեն կարող: Արդյունքում, Առաջին ատյանի դատարանը հանգել է այն հետնության, որ Կ.Հակոբյանին ՀՀ նախկին քրեական օրենսգրքի 38-312-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1- ին կետով մեղսագրված արարքը համապատասխանում է ՀՀ գործող քրեական օրենսգրքի 46-436-րդ հոդվածի 1-ին մասինձ,

- Վերաքննիչ դատարանը, ըստ էության, համաձայնել է Առաջին ատյանի դատարանի դատողությունների հետ::

15. Նախորդ կետում վկայակոչված փաստերը գնահատելով սույն որոշման 11- 13-րդ կետերում մեջբերված նորմերի ն իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո՝ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ ստորադաս դատարանների հետնությունն Օ։Օ`առ այն, որ Կ.շՀակոբյանին մեղսագրվող արարքը " Տես Վճռաբեկ դատարանի` Սարգիս Գրիգորյանի գործով 2024 թվականի հուլիսի 26-ի թիվ ՀԿԴ/0054/01/22 որոշման 111-12-րդ կետերը:

7 Տե՛ս սույն որոշման 7-րդ կետը:

Ց Տե՛ս սույն որոշման 8-րդ կետը:

5 Տե՛ս սույն որոշման 9-րդ կետը:

19

համապատասխանում է ՀՀ գործող քրեական օրենսգրքի 46-436-րդ հոդվածի Լին մասին, իրավաչափ է:

Ինչ վերաբերում է բողոքաբերի պնդումներին առ այն, որ դատարաններն օրենքի ենթադրյալ բացը ստեղծել են՝ ՀՀ գործող քրեական օրենսգրքի 3-րդ հոդվածի 17-րդ կետում տեղ գտած նորմին սահմանափակ, տառացի մեկնաբանում տալով, ն որ տվյալ դեպքում հաշվի չի առնվել օրենսդրի նպատակը՝ նկատի ունենալով, որ ՀՀ գործող քրեական օրենսգիրքը, ի թիվս այլնի, նպատակ է հետապնդել հանցավորության, այդ թվում՝ կոռուպցիոն բնույթի հանցագործությունների դեմ պայքարի գործում ապահովելու արդյունավետ միջոց, ապա Վճռաբեկ դատարանը հարկ է համարում ընդգծել, որ օրինականության սկզբունքը ն «չկա հանցագործություն ն պատիժ, եթե այն սահմանված չէ օրենքով» կանոնը պահանջում են, որ հանցավոր համարվող արարքները սահմանվեն բացառապես օրենքով ն նկարագրվեն իրավական որոշակիության չափանիշին բավարարող եղանակով՝ բացառելով դրանց շատ լան ն տարածական մեկնաբանումը: Վերոնշյալը սահմանադրորեն Օն միջազգային կոնվենցիաներով ամրագրված հիմնարար սկզբուք է նե բացարձակ նշանակություն ունն մարդու իրավունքների պաշտպանության համակարգում, որից որնէ շեղում ն բացառություն նախատեսված չէ՝ նույնիսկ պատերազմի կամ ազգի կյանքին սպառնացող այլ արտակարգ դրության ժամանակ»: Հետնաբար, եթե քրեաիրավական նորմը չի բավարարում «օրենքին» ներկայացվող որակական չափանիշներին, այն չի կարող դրվել անձի դատապարտման հիմքում, որքան էլ որ կատարված արարքը լինի վտանգավոր ն, ընդհանուր առմամբ, բխի օրենսդրի նպատակներից:

16. Մույն վարույթով Վճռաբեկ դատարանի առջն բարձրացված երկրորդ իրավական հարցը հետնյալն է. իրավաչա՛փ է արդյոք ստորադաս դատարանների հետնությունը՝ Կ.Հակոբյանի նկատմամբ ՀՀ նախկին քրեական օրենսգրքի 38-312-րդ հոդվածի 3րդ մասի Լիի կետով քրեական հետապնդումը քրեական

օ Այս կապակցությամբ տե՛ս նան Մարդու իրավունքների եվրռպական դատարանի` Ը-Թ. . 7բ ՍԽՈՐԲԵ ԽԱԽՇՇՕՈԼգործով 1995 թվականի նոյեմբերի 22-ի վճիռը, զանգատ թիվ 20190/92, 832, 5. )77. յ. ելք ՍՒԱԼԲք ԱԽՇՔՕԼգործով 1995 թվականի նոյեմբերի 22-ի վճիռը, գանգատ թիվ 20166/92, 834:

20

պատասխանատվության ենթարկելու վաղեմության ժամկետն անցած լինելու հիմքով դադարեցնելու վերաբերյալ:

17. ՀՀ Սահմանադրության 72-րդ հոդվածի համաձայն՝

«Ոչ ոք չի կարող դատապարտվել այնպիսի գործողության կամ անգործության համար, որը կատարման պահին հանցագործություն չի հանդիսացել: Չի կարող նշանակվել ավելի ծանր պատիժ, քան այն, որը ենթակա էր կիրառման հանցանք կատարելու պահին: Արարքի պավժելիությունը վերացնող կամ պատիժը մեղմացնող օրենքն ունի հետադարձ ուժ»:

ՃՇ Սահմանադրության 73-րդ հոդվածի համաճայն՝

«Լ Անձի իրավական վիճակը վատթարացնող օրենքները ն այլ իրավական ակտերը հետադարձ ուժ չունեն:

2. Անձի իրավական վիճակը բարելավող օրենքները ն այլ իրավական ակտերը հետադարձ ուժ ունեն, եթե դա նախավտեսված է այղ ակտերով»:

ՃՇ գործող քրեական օրենսգրքի 9-րդ հոդվածի համաձայն՝

«ւ. Արարքի հանցավորությունը, սահմանող, պատիժը խարացնող կամ հանցանք կամ քրեական օրենադրությամը նախատեսված արարք կատարած աւնձի վիճակն այլ կերպ վատթարացնող օրենսդրությունը հետադարձ ուժ չունի:

2. Արարքի հանցավորությունը լրիվ կամ մասնակիորեն վերացնող կամ պատիժը մեղմացնող օրենադրությունն ունի հետադարձ ուժ: Նշված դեպքում այն տարածվում է մինչն դրա ուժի մեջ մտնելը հանցանք կամ քրեական օրենսդրությամբ նախատեսված արարք կատարած այն անձանց վրա, ոլոոնց վերաբեր