Մաթևոսյան — ՀԿԴ/0121/01/22

ՇԿԴ/0121/01/22

Քո.

7 ՀԱՄԱ Ի

ԹԸ

78 Լ. ԱՀԿ)

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ

ՎՃՌԱԲԵԿ ԴԱՏԱՐԱՆ

ՈՐՈՇՈՒՄ

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ

Հայաստանի Հանրապետության

հակակոռուպցիոն դատարան,

նախագահող դատավոր՝ Տ.Դավթյան

Հայաստանի Հանրապետության

վերաքննիչ հակակոռուպցիոն դատարան,

նախագահող դատավոր՝ Ա.Հովհաննիսյան

2024 թվականի օգոստոսի 26-ին քաղաք Երնանում

ՀԸ վճռաբեկ դատարանի հակակոռուպցիոն պալատի կոռուպցիոն

հանցագործությունների քննության դատական կազմը (այսուհետ նան՝ Վճռաբեկ դատարան),

նախագահությամբ՝ Ա.ԿՐԿՅԱՇԱՐՅԱՆԻ

մասնակցությամբ դատավորներ՝ Ե.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆԻ

ՌՈ.ՄԽԻԹԱՐՅԱՆԻ

Ս.ՉԻՉՈՅԱՆԻ

Դ.ՎԵՔԻԼՅԱՆԻ

գրավոր ընթացակարգով քննության առնելով Միհրդատ Միշայի Մաթնոսյանի վերաբերյալ ՀՀ վերաքննիչ հակակոռուպցիոն դատարանի (այսուհետ նան՝ Վերաքննիչ դատարան) 2024 թվականի մարտի 7-ի որոշման դեմ ՀՀ գլխավոր դատախազ Ա.Վարդապետյանի վճռաբեկ բողոքը,

ՊԱՐԶԵՑ ՛

Վարույթի դատավարական նախապատմությունը.

1 2023 թվականի սեպտեմբերի 29-ին Հայաստանի Հանրապետության հակակոռուպցիոն դատարան (այսուհետ նան՝ Առաջին ատյանի դատարան) է ստացվել թիվ 62239022 քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Մ.Մաթնոսյանի՝ 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի (այսուհետ նան՝ ՀՀ նախկին քրեական օրենսգիրք) 3122-րդ հոդվածի 2-րդ մասով (2 դրվագ), ն մյուսների:

2. Հիմնական դատալսումների ընթացքում, Առաջին ատյանի դատարանի 2024 թվականի հունվարի 26-ի որոշմամբ պաշտպան Գ.Գրիգորյանի միջնորդությունը բավարարվել է ն մեղադրյալ Մ.Մաթնոսյանի նկատմամբ ՀՀ նախկին քրեական օրենսգրքի 3122-րդ հոդվածի 2-րդ մասով (2 դրվագ) հարուցված հանրային քրեական հետապնդումը դադարեցվել է՝ քրեական պատասխանատվության ենթարկելու վաղեմության ժամկետն անցած լինելու հիմքով:

3. ՀԸ գլխավոր դատախազության ՀՀ հակակոռուպցիոն կոմիտեում մինչդատական վարույթի օրինականության նկատմամբ հսկողության վարչության պետի տեղակալ Կ.Սերոբյանի հատուկ վերանայման բողոքի քննության արդյունքում Վերաքննիչ դատարանի 2024 թվականի մարտի 7-ի որոշմամբ Առաջին ատյանի դատարանի 2024 թվականի հունվարի 26-ի որոշումը թողնվել է անփոփոխ:

4. Վերաքննիչ դատարանի վերոնշյալ որոշման դեմ ՀՀ գլխավոր դատախազ Ա.Վարդապետյանը բերել է վճռաբեկ բողոք, որը Վճռաբեկ դատարանի 2024 թվականի մարտի 7-ի որոշմամբ ընդունվել է վարույթ ն սահմանվել է դատական վարույթի իրականացման գրավոր ընթացակարգ:

Վճռաբեկ բողոքի հիմքերը, դրանք հիմնավորող փաստարկները ն

պահանջը.

Վճռաբեկ բողոքը քննվում է հետնյալ հիմքերի սահմաններում՝ ներքոհիշյալ փաստարկներով.

5. Բողոքաբերը փաստարկել է, որ Վերաքննիչ դատարանը վիճարկվող որոշմամբ թույլ է տվել դատական սխալ՝ նյութական օրենքի խախտում, այն է՝ սխալ է մեկնաբանել ն կիրառել ՀՀ գործող քրեական օրենսգրքի 3-րդ հոդվածի Լին մասի 17-րդ կետով, 9-րդ ն 83րդ հոդվածներով, ինչպես նան ՀՀ նախկին քրեական

օրենսգրքի 75-րդ հոդվածով սահմանված իրավադրույթները, ինչն ազդել է վարույթի ելքի վրա:

5.. Այսպես` բողոքաբերը, մեջբերելով ՀՀ գործող քրեական օրենսգրքի 3-րդ հոդվածի 1-ին մասի 17-րդ կետի, 439-րդ հոդվածի, «Նորմատիվ իրավական ակտերի մասին» ՀՀ օրենքի 41-րդ հոդվածի, կարգավորումները, նշել է, որ ՀՀ գործող քրեական օրենսգրքով հանցագործությամբ պատճառված վնասի, այդ թվում՝ ապօրինի վարձատրություն տալու ն ստանալու չափերը, բացառությամբ հատուկ մասում նախատեսված դեպքերի, տեղ են գտել ոչ թե կոնկրետ հոդվածներում, այլ ներառվել են քրեական օրենսգրքի հիմնական հասկացությունները սահմանող 3-րդ հոդվածում: Ընդ որում՝ նախատեսվել են հստակ ն կոնկրետ չափեր, որոնք վերաբերելի են ՀՀ քրեական օրենսգրքի հատուկ մասում տեղ գտած բոլոր հանցակազմերին, այդ թվում՝ ապօրինի վարձատրություն տալուն, ինչի մասին է վկայում նան այն հանգամանքը, որ նշված հանցակազմը, ի թիվս այլնի, նախատեսում է նան հիշյալ արարքը որակյալ դարձնող հանգամանքները, մասնավորապես՝ հանցանքը խոշոր ն առանձնապես խոշոր չափերով կատարելը: Բողոքաբերի պնդմամբ՝ ստորադաս դատարանները դատական ակտեր կայացնելիս հաշվի չեն առել քննարկվող նորմերը դրանք ընդունող մարմնի կողմից հետապնդվող նպատակի համատեքստում մեկնաբանելու պահանջը, որպիսի նպատակի հետ անհամատեղելի է այն փաստարկը, որը ՀՀ գործող քրեական օրենսգրքի 3-րդ հոդվածի Լին մասի 17-րդ կետով սահմանված նորմը կիրառելի չէ ապօրինի վարձատրություն տալու չափերի նկատմամբ:

5.2. Միննույն ժամանակ, բողոքի հեղինակը, մեջբերելով ՀՀ գործող քրեական օրենսգրքի 8-րդ, 9-րդ, 83-րդ, 439-րդ, ՀՀ նախկին քրեական օրենսգրքի 75-րդ, 312.2- րդ հոդվածների կարգավորումները, ն դրանց լույսի ներքո անդրադառնալով քրեական պատասխանատվության ենթարկելու վաղեմության ժամկետն անցած լինելու հիմքով Մ.Մաթնոսյանի նկատմամբ ՀՀ նախկին քրեական օրենսգրքի 312.2- րդ հոդվածի 2-րդ մասով (2 դրվագ) քրեական հետապնդումը դադարեցնելու իրավաչափությանը, նշել է, որ Մ.Մաթնոսյանին վերագրվող հանցանքները դասվել են միջին ծանրության հանցագործությունների շարքին, որոնց կատարման համար քրեական Օ։»պատասխանատվության ենթարկելու վաղեմության ժամկետը հանդիսացվլ է հինգ տարին: Մ.Մաթնոսյանի արարքները ներկայումս համապատասխանում են ՀՀ գործող քրեական օրենսգրքի 439-րդ հոդվածի 2-րդ

մասի 2-րդ կետին, որը դասվում է միջին ծանրության հանգազործությունների շարքին, իսկ դրա կատարման համար քրեական պատասխանատվության ենթարկելու վաղեմության ժամկետ է սահմանվել տասը տարին: Բողոքաբերի պնդմամբ՝ եթե ՄՄաթնոսյանի արարքին տրվել է իրավական գնահատական ՀՀ գործող քրեական օրենսգրքի կարգավորումներով այն պատճառաբանությամբ, որ այդ օրենքը մեղմացնում է անձի պատիժը, ապա վերջինիս քրեական պատասխանատվությունից ազատելու վաղեմության ժամկետները պետք է նս հաշվարկվեն նույն օրենսգրքի դրույթներին համապատասխան:

6. Վերոգրյալի հիման վրա բողոք բերած անձը խնդրել է բեկանել Վերաքննիչ դատարանի՝ 2024 թվականի մարտի 7-ի որոշումը ն կայացնել դրան փոխարինող դատական ակտ:

Վճոաբեկ բողոքի քննության համար էական նշանակություն ունեցող փաստական հանգամանքները.

7. Մ.Մաթնոսյանին մեղադրանք է ներկայացվել ՀՀ նախկին քրեական օրենսգրքի 312.2-րդ հոդվածի 2-րդ մասով (2 դրվագ) այն բանի համար, որ. «(...)/Նյա 2021 թվականի հուլիս-օգոստոս ամիսներին ն 2021 թվականի դեկտեմբերի 7-ից Ցն ընկած ժամանակահավվածում Վիգեն Գրիգորյանին երկու դրվագով անձաւմը տվել է խոշոր չափերով ապօրինի վարձատյություն, որպեսզի նա, իր իրական կամ ենթադրյալ ազդեցությունն Օ Օգտագործելով հնպասրի ՀՇ արտակարգ իրավիճակների նախարարի լիազորությունների շրջանակներում գործողություն կատարելուն:

Այսպես Միհրդատ Մաթնոսյան, ՀՇ արտակարգ իրավիճակների

նախարարության ՓԵ ՀԱԷԿի պահպանության հատուկ հրշեջ ջոկատի խմբի հրամանատար Արտակ Պետիկի Բեյբությանից տեղեկացված լինելով, որ վերջինի ծանոթ Վիգեն Գրիգորյանը մտերիմ հարաբերություններ ունի ՀՀ արտակարգ իրավիճակների նախարար Անդրանիկ Փիլոյանի հետ, որպիսի հանգամանքով պայմանավորված` ունի որդուն Մանվել Մաթնոսյանին, ՀՇ ԱԻՆ փրկարար ծառայությունում աշխատանքի ընդունելու հարցր գումարի դիմաց լուծելու իրական հնարավորություն, ինչի մասին Վիգեն Գրիգորյանը մինչ այդ հայտարարել էր Արտակ Բեյբությանին: Վերջինի միջոցով Միհրդատ Մաթնոսյանը կապ է արելծել Վիգեն Գրիգորյանի հետ ն նրա հեր ունեցած քննարկումների արդյունքում ձեռք բերված պայմանավորվածության համաձայն՝ 2021 թվականի հուլիս-օգոստոս

ամիսներին Արմավիրի մարզի Արշալույս համայնքում Միհրդատ Մոաթնույանը Վիգեն Գրիգորյանին տվել է խոշոր չափերով` 819.876 ՀՀ դրամին համարժեք 1.700 ԱՄՆ դոլար գումարի փեսքով ապօրինի վարձատրություն: Այնուհետն՝ 2021 թվականի նոյեմիերի 19-ին Մանվել Մաթնոսյանը նշանակվել Լէ ՀՀ ԱԻՆ ՓԾ փրկարարական ուժերի վարչության «ՀԱԷԿ»-ի պահպանության հատուկ հրշեջ ջոկատի հրշեջ փրկարարի պաշվտնին

Բացի այդ, Միհրդատ, Մաթնոսյանը, կրկին Արտակ Պետիկի Բեյբությանից տեղեկացված լինելով, որ վերջինի ծանոթ Վիգեն Գրիգորյանը մրերիմ հարաբերություններ ունի ՀՇ արտակարգ իրավիճակների նախարար Անդրանիկ Փիլոյանի հետ, որպիսի հանգամանքով պայմանավորված` ունի իր ազգականին՝ Էդգար Ծատուրյանին, ՀՀ ԱԻՆ փրկարար ծառայությունում աշխատանքի ընդունելու հարցը գումարի դիմաց լուծելու իրական հնարավորություն, ինչի մասին Վիգեն Գրիգորյանը մինչ այդ հայտարարել էր, Արվակ Բեյբությանի միջոցով դարձյալ կապ է ատեղծել Վիգեն Գրիգորյանի հետ: Վերջինի հետ ունեցած քննարկումների ն սակարկությունների արդյունքում Էդգար Ծատուրյանին ՀՀ ԱԻՆ փրկարար ծառայությունում աշխաւտանքի ընդունելու համար, Միհրդավ, Մաթնոսյանը երկու չափաբաժնեով՝ 2021 թվականի դեկտեմբերի 7-ին Արմավիրի մարզի Արշալույս համայնքում ն դեկտեմբերի Ցին Արմավիրի մարզի Աղավնատուն համայնքում՝ Վիգեն Գրիգորյանին տվել է ընդհանուր խոշոր չափերով՝ 834.751 ՀՀ դրամին համարժեք 1700 ԱՄՆ դոլար գումարի վեսքով ապօրինի վարձատրություն (...)»':

8. Քրեական հետապնդումը դադարեցնելու վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի որոշման համաձայն. «(...) ՀՀ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոնի պահանջագրի համաձայն ՆՄիհրդար Մաթնոսյանի վերարերալ ՀՀ

ոստիկանություն ինֆորմացիոն կենտրոնի օպերատիվ տեղեկատու

քարտադարանում բացի սույն գործի փվյալներից` վերջինի դատապարտման, պատժի կրման, պատժից ազատման, հետախուզման մեջ գտնվելու, ինչպես նան երա նկատմամի ներում շնորհելու կամ համաներում կիրառելու վերաբերյալ տեղեկություններ չկան:

Վերոգրյալ իրավական նորմերի ն ՀՀ վճռաբեկ դատարանի արտահայտած իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո՝ Դատարանն փաստում է, որ ասյն Տե՛ս վարույթի նյութեր, հատոր 1, թերթեր 1113:

գործով Միհրդատ Մաթնոսյանի նկատմամի իրականացվող րեական

հետապնդումը դադարեցնելու հարցը լուծելիս ՀՀ քրեական օրենսգիրքն անձի վիճակը բարելավում է, իսկ ենթադրյալ արարքի կատարման պահին գործող ՀՀ քրեական օրենսգրքով սահմանված է, որ նմանատիպ նորմերը նս ունեն հետադարձ ուժ, ուստի այն ունի հեփադարձ ուժ ն դրա` անձի վիճակը բարելավող դրույթները տարածվում են մինչն դրա ուժի մեջ մտնելը ենթադրաբար հանցանք կատարած Միհրդատ Մաթնոսյանի նկազտմամի:

Տվյալ դեպքում տեղի Լ ունեցել նյութական օրենսդրության փոփոխություն, որը կիրառելի է սույն փասվփական հանգամանքների նկատմամբ:

Այսպես՝ 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգիրքը մեղսագրվող արարքի խոշոր չափ էր համարում հանցագործության պահին սահմանված նվազագույն աշխատավարձի երկունարյուրապատիկից

հազարապատիկը չգերազանցող գումարը (արժեքը), իսկ առանձնապես խոշոր չափ՝ հանցագործության պահին ատհմանված նվազագոյն աշխատավարձի

հազարապատիկը գերազանցող գումարը (արժեքը):

2022 թվականի հուլիսի Էին ուժի մեջ մտած ՀՀ քրեական օրենսգրքի (այսուհետ նան՝ ՀՀ քրեական օրենսգիրք) 3-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 17-րդ կետի համաձայն` հափշտակության, պափճառած գույքային վնասի կամ հանցավոր ճանապարհով ձեռք բերված կամ ստացված գույքի կամ օգուտի չափերը` այն օրենսգրքում հափշտակված գույքի, պատճառված գույքային վնասի, հանցավոր ճանապարհով ձեռք բերված կամ ստացված գույքի կամ օգուտի մանր չափ է համարվում 500.000 Հայաստանի Հանրապետության դրամի չգերազանցող զումարը (արժեքը), խոշոր չափ է համարվում 5 միլիոն Հայաարանի Հանրապետության դրամը չգերազանցող գումարը (արժեքը), առանձնապես խոշոր չափ է համարվում 5 միլիոն Հայաարանի Հանրապետության դրամի զերազանցող գումարը (արժեքը), բացառությամբ սույն օրենսգրքի Հատուկ մասով նախատեսված դեպքերի:

Տվյալ դեպքում Միհրդատ. Մաթնոսյանին առաջադրվել է մեղադրանք 1700 ԱՄՆ դոլարին համարժեք 819.876 ՀՀ դրամ ն 1700 ԱՄՆ դոլարին համարժեք 834.721 ՀՀ դրամ ապօրինի վարձատրություն տալու համար, որոնք ենթադրարար կատարվել են ՀՀ քրեական նախկին օրենսգրքի գործողության ժամանակ ն համապատասխանել է առանձնապես խոշոր չափերով ապօրինի վարձատրություն տալուն:

Իրականացված օրենսդրական փոփոխությունների արդունքոա ՀՀ քրեական նոր օրենսգիրքը, ի փարրբերությու, կաշառք կամ ապօրինի վարձատրություն ստանալու չափերի, չի սահմանում դրանց տալու չափեր, քանի որ քրեական օրենսդրության մեջ նկարագրված են միայն հափշտակված գույքի, պատճառված գույքային վնասի, հանցավոր ճանապարհով ձեռք բերված կաւմ արացված գույքի կամ օգուտի չափերը, այլ ոչ թնե դրանք տալու, փոխանցելու, հանձնելու, հերնաբար՝ բացակայում է այն որակյալ դարձնող հանգամանքը ն անձի արարքը ենթակա է վերաորակման ՀՀ քրեական օրենսգրքի 439-րդ հոդվածի Էին մասով:

Այլ կերպ ասած՝ գործող ՀՀ քրեական օրենսգրքի պայմաններում անկախ փոխանցված կամ տրված գումարի չափից, անձին չի կարող մեղադրանք առաջադրվել համապատասխան հոդվածի այն ծանրացնող կամ առավել ծանրացնող հանգամանքներով, որոնք կապված են չափերի հետ՝ խոշոր կամ առանձնապես խոշոր չափերով կատարված, քանի որ օրենսգիրքն այդ չափերը չի սահմանել, դրանց վերաբերյալ դրույթ չի նախատեսել, ուարի այլ ծանրացնող հանգամանքների բացաւկայության դեպքում, յուրաքանչյուր պարագայում ապօրինի վարձատրություն վփավը պետք է որակվի որպես հասարակ հանցակազմով կատարված:

Սույն դեպքում, նկատի ունենալով որ Միհրդատ Մաթնոսյանին

առաջադրված մեղադրանքը որակյալ դարձնող հանգամանք րացառապես հանդիսացել է գումարի չափլ, որը ինչպես արդեն իսկ նշվել է ՀՀ քրեական օրենսգրքով որոշաւկիացված ն նախապտեսված չէ, որպես պատիժը մեղմացնող օրենք պետք է տփալ հետադարձ ուժ ն արձանագրել, որ վերջինի կափմարած արարքը համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի օրենսգիքի 439-րդ հողվածի Լին մասին:

Ուստի տեղի է ունեցել անձի վիճակը րարելավվող օրենսդրական փոփոխություն ն վերջինի ենթադրաբար կավարած արարքի իրավական գնահավաւկանը որոշելիս կիրառելի է ոչ թե արարքի կատարման պահին գործող, այսինքն` 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգիրքը, այլ 2021 թվականի մայիսի 25-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգիիքը:

Հեփնաբար՝ Միհրդար Մաթնոսյանին մեղսագրվող արարքները

համապատասխանում են ՀՀ քրեական օրենսգրքի 439-րդ հոդվածի Էին մասին /2

դրվագ/ որն, րատ. բնույթի ն հանրության համար վտանգավորություն ատտրիճան), դասվում է ոչ մեծ ծանրության հանցագործությունների շարքին:

Ելնելով վերոգրյալից` Դատարանը գփնում է, որ Միհրդատ Մաթնոսյանին մեղսագրվող 2003 թվականի ապրինի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգիրքի 312.2-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված արարքը համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 439-րդ հոդվածի Էին մասին:

Անդրադառնալով հանրային մեղադրողի այն դիրքորոշմանը, որ որպես ապօրինի վարձատրություն տալու խոշոր ն առանձնապես խոշոր չափ պետք է հիմք ընդունել ՀՀ քրեական օրենսգիքի 3-րդ հոդվածի Լին մասի 17-րդ կետով սահմանված չափերը, քանի որ դա բխում է քրեական օրենսգրքի նպավակից, ապա Դատարանը, ինչպես 2023 թվականի դեկտեմիերի 22-ին Տիգրան Գասպարյանի վերաբերյալ կայացված որոշմամբ, այնպես էլ ներկայում գտնում է, որ նմանատիպ մեկնաբանումն ուղղակիորեն կհակասի ՀՀ քրեական օրենսգիքի սկզբունքներին:

Դատարանի դիրքորոշումը պայմանավորված է այն հանգամանքով, որ արարքի կափարման պահին գործող` 2003 թվականի ապրիլի 16-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգիրքը սահմանում էր իմպերատիվ արգելք՝ քրեական օրենքն անալոգիայով կիրառելու հարցում, մասնավորապես՝ նույն օրենսգրքի 5-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ քրեական օրենքն անալոգիայով կիրառելն արգելվում է:

Միաժամանակ, ՀՀ քրնական օրենսգրքի 4-րդ հոդվածի 2-րդ ն 3-րդ մասերի համաձայն` քրեական օրենքի Հավուկ մասի նորմերն անալոգիայով կիրառելն արգելվում է:

Քրեական օրենքի Ընդհանուր մասի նորմերը կարող են անալոգիայով կիրառվել, եթե դա չի վատթարացնում անձի վիճակը:

Չնայած այն հանգամանքին, որ հանրային մեղադրողի նշած չափերը նախատեսված են ՀՀ քրեական օրենսգրքի ընդհանուր մասում, սակայն դրանց կիրառումը վատթարացնում է անձի վիճակը, քանի որ այդ չափերը հիմք ընդունելու պայմաններում, այն դեպքում, երբ դրանք նախատեսված չեն տալու, հանձնելու, մտխանցելու համար, անձի համար կնախատեանեն «ավղլի խիար

պատասխանատվություն, ուստի անալոգիայի կիրառմամբ անձի վիճակն ինքնրատրինքյան կվատթարացվի:

Հաշվի առնելով վերոգրյալը՝ Դատարանը գվնում է, որ հանրային մեղադրողի դիրքորոշումն անընդունելի է ն չի բխում ՀՀ քրեական օրենսգրքի դրույթներից, ավելին՝ հակասում է դրանց:

ՀՀ քրեական օրենսգիքի 83-րդ հոդվածի Լին մասի Էին կերի համաձայն՝ անձե ազատվում է քրեական պատասխանամվությունից, եթե ոչ մեծ ծանրության հանցանքն ավարպվելուն հաջորդող օրվանից անցել է 5 տարի, իսլ 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 75-րդ հոդվածի Էին մասի Էին կետի համաձայն` անձն ազատվում է քրեական պատասխանատվությունից, եթե ոչ մեծ ծանրության հանցանքն ավարվպտված համարելու օրվանից անցել են 2 տարի:

Վերոգրյալի արդյունքում Դատարանը գալիս է այն եզրահանգման, որ վաղեմության ժամկետի մասով կատարված օրենադրական փոփոխությունները կիրառելի չեն Միհրդատ Մեաթնոսյանի նկատմամի, քանի որ այդ փոփոխությունը չի բարելավում, ավելին՝ վատթարացնում է անձի իրավական վիճակը:

Դատարանի դիրքորոշումը պայմանավորված է այն հանգամանքով, որ կատարված օրենսդրական փոփոխությունները վաղեմության ժամկետների հաշվարկման տեսանկյունից, վատթարացնում են անձի վիճակը, քանի որ արարքի կատարման պահին գործող, այսինքն` 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքով, անձե ազատվում է քրեական պատասխանատվությունից, եթե ոչ մեծ ծանրության հանցանքն ավարտված համարելու օրվանից անցել է 2 տարի, իսկ նոր օրենսդրական փոփոխությունների արդյունքում նշված ժաւմկետն ավելացվել՝ խարացվել է՝ դառնալով 5 տարի:

Միհրդատ Մաթնոսյանն իրեն մեղսագրվող արարքներից առաջինը

ենթադրաբար կապարել է 2021 թվականի հուլիս-օգոստոս ամիսներին, իսկ մյուսր՝ 2021 թվականի դեկտեմբերի 7ից Էն ընկած ժամանակահատվածում ն այդ ժամանակ գործող օրենքն է հանդիսացել 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգիրքը, որից հետո՝ 2022 թվականի հուլիսի Էին ուժի մեջ է մտել նոր ՀՀ քրեական օրենսգիրքը:

Հաշվի առնելով այն, որ արարքի հանցավորությունը ն պապժելիությունը որոշվում են դա կատարելու ժամանակ գործող օրենքով, իսկ հետադարձության կանոններով նոր օրենագիրքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ արարքի հանցավորությունը վերացնում է, պատիժը մեղմացնում կամ հանցանք կատարած անձի վիճակն այլ կերպ բարելավվում է ն նկատի ունենալով, որ փվյալ պարագայում

նոր օրենադրությունը ոչ միայն անձի վիճակը չի բարելավվում, այլ եդհակառակը՝ վատթարացնում է, ուարի Միհրդատ Մաթնոսյանի նկատմամի վաղեմության ժամկետների հաշվարկմեուն տեսանկյունից կիրառելի է արարքը կատարելու պահին գործող` 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգիրքը:

Դատարաւնը, հաշվի առնելով, որ բացակայում են վաղեմության ժամկետի կասեցման, ընդհատման հիմքերը ն նկատի ունենալով, որ մեղադրյալ Միհրդատ Մաթնոսյանին մեղասգրվող ոչ մեծ ծանրության հանցանքերն ավարտված համարելու օրվանից (վերջին ենթադրյալ գործողությունը, կատարվել է 2021 թվականի դեկտեմբերի 8-ին) անցել է 2 փարի, գտնում է, որ թիվ ՀԿԴ/0121/01/22 քրեական գործով Միհրդատ Մաթնոսյաւնի նկատմամի 2003 թվականի ապրիլի 18- ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգիրքի 512.2-րդ հոդվածի 2-րդ մասով /2 դրվագ/ (համապատաստխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 439-րդ հոդվածի Էին մասին) իրականացվող քրեական հետապնդում, պետք է դադարեցնել ՀՀ քրեական դափավարության օրենսգրքի 12-րդ հողվածի Լին մասի 12-րդ կետով՝ վաղեմության ժամկետներն անցնելու հիմքով:

Ինչ վերաբերում է հնարավոր այն մեկնաբանմանը, որ վաղեմության ժամկետները պեփք է հաշվել նոր ՀՀ քրեական օրենսգրքով ն այն ոչ մեծ ծանրության հանցանքի համար անցած կհամարվի հանցանքը կատարելուց 5 փարի անց, ապա Դատարունը համակարծիք չէ այդ պնդմանը, քանի որ մասնակիորեն բարելավող ն մասնակիորեն վատթարացնող օրենքը հետադարձ ուժ ունի միայն բարելավող մասով:

Ավելին` հարկ է նկատել այն հանգամանքը, որ հետադարձ ուժ է տրվում բացառապես նոր օրենսգրքով նախատեսված պատժին, այսինքն՝ համարվում է, որ ենթադրարար կատարված հանցանքների համար նախատեսված առավել խիար պատիժը հանդիսանում է 2 տարի ժամկետով ազատազրկումը, իսկ մյուս րոլոր հարցերը շարունակվում են լուծվել արարքի կատարման պահին գործող օրենքով, ինչպես որ սահմանված է ՀՀ քրեական օրենսգրքով:

Այլ կերպ ասած՝ Դատարանը գտնում է, որ անձի նկավմամի կիրառվում է հացառաւպես իի կողմից կատարված արարքի պահին գործող օրենքը՝ իր բոլոր կարգավորումներով հանդերձ: Միաժամանակ նոր օրենսդրությանը հերադարձ ուժ է տրվում ոչ թն ամբողջությամի, այլ յուրաքանչյուր դրույթ առանձին-առանձին: Եվ այն դրույթը, որը բարելավում է անձի վիճակը, այդ մասով կիրառվում է նոր

օրենսդրությունը, իսկ այն դրույթները, որոնք արարքի կատարման պահին ործու օրենքի համեմեւտ ավելի վատթարացնում են անձի վիճակը կամ րատ էության որեէ փոփոխության չեն ենթարկվում, ապա դրանց հետադարձ ուժ չի տրվում, ն րացի բարելավող դրույթից, մյուս բոլոր հարցերը շարունակվում են լուծվել արարքի կատարմեւն պահին գործող օրենքով:

Տվյալ դեպքում վաղեմության ժամկերը ու մեծ ծանրության

հանցագործությաւն համար 5 փարի սահմանելը հանդիսանում է անձի վիճակն այլ կնրպ վատթարացնող ն չի կարող կիրառելի համարվել մինչ այդ նորմն ուժի մեջ մտնելը հանցանք կատարած անձի նկազտմամբ:

Դատարանի դիրքորոշումը բխում է ինչպես ենթադրյալ հանցանքները կատարելու պահին գործող ՀՀ քրեական օրենսգիրքի այն նորմից, որ հեվւաղդարձ ուժ ունի նան հանցանք կատարած անձի վիճակն այլ կերպ բարելավող օրենքը, այնպես էլ 2022 թվականի հուլիսի Լից գործող ՀՀ քրեական օրենսգրքի 8-րդ հողվածի Էին մասից, որով սահմանված է նաւն, որ արարքի քրեաիրավական այլ հեվփնանքները (ինչպիսին հանդիսանում է վաղեմության ժամկետն անցնելու հիմքով քրեական պատասխանատվությունից ազատելու հարցը) որոշվում են դա կատարելու ժամանակ գործող քրեական օրենքով:

Այսպես արարքի կատարման ժամանակ ոչ մեծ ծանրության

հանցագործության համար որպես վաղեմության ժաւմկետ սահմանված է եղել 2 տարի, իսկ ներկայում գործող ՀՀ քրեական օրենսգիրքը այդ ժամկետը սահմանում է 5 տարի, որը նախ այլ կերպ վատթարացնում է անձի իրավական վիճակը ն չի կարող կիրառվել մինչ այդ օրենքն ընդունվելը հանցանք կատարած անձի նկապտմեւմը, ապա նան՝ որպես այլ քրեաիրավական հերնանք՝ ենթակա է կիրառման արարքի կատարման պահին գործող օրենքը, որը ինչպես արդեն իակ նշվել է վաղեմության ժամկետ սահմանել է 2 փարի:

Այլ խոսքով՝ ինչպես նախկին, այլպես էլ գործող ՀՀ քրեական օրենսգրքերով սահմանված է, որ այլ կերպ վատթարացնող օրենքը հետադարձ ուժ չունի, միաժամանակ գործող ՀՀ քրեական օրենսգիրքը նախատեսում է, որ այլ կերպ բարելավող օրենքը կարող է կիրառվել եթե նախատեսված է օրենքով, չնայած նրան, որ արարքը կատարելու պահին գործող օրենքով պարտադիր հետադարձ ուժ պեվք է տրվեր նան անձի վիճակն այլ կերպ բարելավող օրենքին, ինչը վկայում է, որ նոր օրենքը վատթարացնում է անձի վիճակը ն վաղեմության ժամկետի հաշվարկման

տեսանկյունից (ժամկարն ավելացել է) չի կարող հետադարձ ուժ ունենալ, աոռսւվել ի այն դեպքում, երը ներկայում գործող օրենսգրքով հարակ սահմանված է, որ արարքի հանցավորությունը, պատժելիություն, ն քրեաիրավական այլ հետնանքները որոշվում են դա կատարելու ժամանակ գործող քրեական օրենքով, ինչը նս մեկ անգամ վկայում է, որ վաղեմության ժամկեվվ, որպես քրեաիրավական այլ հեվտննանք, ենթակա է հաշվարկման այն կատարելու ժամանակ գործող օրենքով, եթե նոր օրենսգրքով անձի վիճակը չի բարելավվել:

Այսպիսով՝ Դատարանն արձանագրում է, որ քրեական հետապնդման վաղեմության ժամկետների հաշվարկը նոր օրենադրությամի հաշվարկելու պայմաններում հեվաւդարձ ուժ կտրվի անձի վիճակն այլ կերպ վատթարացնող օրենքին:

Անդրադառնալով Միհրդատ Մաթնոսյանն նկատմամբ ընտրված

խափանման միջոցին հարցին՝ Դատարանը գտնում է, որ վերջինի նկատմամբ ընփրված խափանման միջոցը` արորագրությունը չհեռանալու մասին, որոշումն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետ ենթակա Լ վերացման (...)»՛:

9. Առաջին ատյանի դատարանի որոշումն անփոփոխ թողնելու վերաբերյալ Վերաքննիչ դատարանի որոշման համաձայն. «/...) Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում նախ ն առաջ անդրադառնալ սույն գործով հերադարձության կարգով 2021թվականի մայիսի 5-ին ընդունված ն 2022 թվականի հուլիսի Լից ուժի մեջ մտած ՀՀ քրեական օրենսգրքի (այսուհետ` նան 2021 թվականին ընդունված քրեական օրենսգիրք) կիրառելիության, ինչպես նան նույն օրենսգրքով սահմանված՝ ապօրինի վարձատրություն տալու հանցակազմի առարկա հանդիսացող` ապօրինի վարձատրության չափերի վերաբերյալ հարցին:

Այսպես, 2021 թվականին ընդունված քրեական օրենսգիքի 9-րդ հոդվածի 2-րդ մասր սահմանում է. «Արարքի հանցավորությունը լրիվ կամ մասնակիորեն վերացնող կամ պատիժը մեղմացնող օրենսդրությունն ունի հետադարձ ուժ: Նշված դեպքում այն տարածվում է մինչն դրա ուժի մեջ մտնելը հանցանք կամ քրեական օրենսդրությամբ նախատեսված արարք կատարած այն անձանց վրա, որոնց վերաբերյալ դեռնս առկա չէ օրինական ուժի մեջ մտած եզրափակիչ դատավարական ակտ:

2 Տե՛ս վարույթի նյութեր, հատոր 1, թերթեր 123-137:

3

(.-.):

Նույն օրենսգրքի 3րդ հոդվածի Լին մասի 17-րդ կետն ամրագրում Լ. «Համփշտակության, պատճառած գույքային վնասի կամ հանցավոր ճանապարհով ձեռք բերված կամ ստացված գույքի կամ օգուտի չափերը՝ այն օրենսգրքում հափշտակված գույքի, պատճառված գույքային վնասի, հանցավոր ճանապարհով ձեռք բերված կաւմ արացված գույքի կամ օգուտի մանր չափ է համարվում 500.000 Հայաստանի Հանրապետության դրամի չգերազանցող գումարը (արժեք) խոշոր չափ է համարվում 5 միլիոն Հայաստանի Հանրապետության դրամը չգերազանցող գումարը (արժեքը)»:

Նույն օրենսգրքի 4-րդ հոդվածի 2րդ ն 3րդ մասերը սահմանում են. «2. Քրեական օրենքի Հատուկ մասի նորմերն անալոգիայով կիրառելն արգելվում է:

3 Քրեական օրենքի Ընդհանուր մասի նորմերը կարող են անալոգիայով կիրառվել, եթե դա չի վարթարացնում անձի վիճակը:»:

5.12 Սահմանադրության 79րդ հողվածն ամրագրում է. «Հիմնական իրավունքները ն ազատությունները սահմանափակելիս օրենքները պետք է սահմանեն այդ սահմանավաւկումների հիմքերը ն ծավալը, լինեն բավարար չափով որոշակի, որպնեազի այդ իրավունքների ն ազավտւթյունների կրողները ն հասցեավզերերն ի վիճակի լինեն դրսնորելու համապատասխան վարքագիծ»:

Հիմք ընդունելով վերը շարադրված վերլուծությունը` Վերաքննիչ դատարանը նախ հարկ է համարում նշել, որ 2021 թվականին ընդունված քրեական օրենսգրքի 439-րդ հոդվածով սահմանված` ապօրինի վարձատրություն տալու հանցակազմի պարագայում օրենսդիրը, որպես այդ հանցանքը որակյալ դարձնող հանգամանքներ դիտարկելով «խոշոր չափր» ն «առանձնապես խոշոր չափր», միննույն ժամանակ, օրենսգրքի հատուկ մասում չի նախատեսել, թե խնդրո առարկա հանցակազմի առարկայի ո՛ր չափն է համարվում խոշոր, ո՛րը՝ առանձնապես խոշոր: Դրա հետ մեկտեղ հարկ է փաստել, որ նույն օրենսգրքի 3-րդ հոդվածի Լին մասի 17-րդ կետում օրենսդիրը սահմանել է հափշտակության, պատճառած գույքային վնասի կամ հանցավոր ճանապարհով ձեոք բերված կամ արացված գույքի կամ օգուտի չափերը, ինչից, սակայն, հետնում է, որ սահմանված այդ չափերը վերաբերելի չեն ապօրինի վարձատրություն տալու հանցակազմին, քանի որ «ռանցավոր ճանապարհով ձեռք բերված կամ արացված գույք կամ օգուվ, չափ» եզրույթը որնէ կերպ չի կարող նույնացվել ապօրինի վարձատրություն վալու դեպքում դրաւ առարկայի չափի հետ:

Այլ կերպ Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ քննարկվող նորմը չի ահմոնել ապօրինի վարձատրություն տալու հանցակազմի առարկա հանդիսացող՝ վարձատրության չափր:

Վերոգրյալի հետ մեկտեղ Վերաքննիչ դատարանը, հիմք ընդունելով Վճռաբեկ դատարանի ձնավորած ն վերը մեջբերված նախաղեպային իրավական դիրքորոշումները, հարկ է համարում նշել, որ տվյալ դեպքում առկա օրենադրական բացր չի կարող վերացվել, հաղթահարվել կամ լրացվել դատական մեկնաբանման միջոցով, քանի որ օրինականության սկզբունքի անքակվաելի տարրն է քրնական օրենքը փարածական մեկնաբանելու ն անալոգիայով կիրառելու արգելքը: Ընդ որում, պետք է փաւատել, որ 2021 թվականին ընդունված քրեական օրենսգրքի 4-րդ հոդվածի 3-րդ մասը ուղղակիորեն արգելում է քրեական օրենքի ընդհանուր մասի նորմերի անալոգիայով կիրառումը, եթե դա վատթարացնում է անձի վիճակը:

Այսպիսով, հաշվի առնելով այն, որ «խոշոր չափ» ն «առանձնապես խոշոր չափ» հասկացություններն ինքնին ենթադրում են չափելի երնույթներ, ն դրանք, օգտագործվելով քանակի, կշի կամ արժեքի հատկանիշներով օժտված առարկաները բնութագրելիս, ց պայմանավորված չեն գործ, կոնկրետ հանգամանքներով ն օբյեկտիվորեն կարող են սահմանվել դրանցից վերացարկված, նկատի ունենալով նան, որ քրեական օրենքի փարածական մեկնաբանումը ն ընդհանուր մասի նորմերի` անձի վիճակի վատթարացման դեպքում անալոգիայով կիրառելը անթույլատրելի է` Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ 2021 թվականին ընդունված քրեական օրենսգրքի 439րդ հոդվածի իմասվտվ «խոշոր չավ» ն «առանձնապես խոշոր չափ» հասկացությունների բովանդակությունը նույն օրենսգրքի ընդհանուր կամ հատուկ մասում սահմանված չլինելը օրենադրական րաց է, որի հետնանքով նշյալ օրենսգրքի 439-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետր ն 3րդ մասի 2-րդ կետր չեն համապաղզտասխաւնում իրավական որոշակիությաւն սկզբունքին (բավարար չափով կանխատեսելի չեն), հետնաբար նան դրանք անձին մեղադրելու հիմք չեն:

5.3 Հիմք ընդունելով վերոշարադրյալը, ն այդ համատնեքարում նկատի ունենալով նան 2021Լթվականին ընդունված քրեական օրենսգիքի 9-րդ հոդվածի 2-րդ մասը, նույն օրենսգրքի 439-րդ հոդվածով սահմանված ապօրինի վարձատրություն տալու հանցակազմի իմատրով «խոշոր չափ» ն «առանձնապես խոշոր չավ» եզրույթների վերաբերյալ նախորդ կետում արված վերլուծությունը`

Վերաքննիչ դատարանն իր համաձայնությունն է հայտնում Առաջին արանի դատարանի, ըստ էության, այն դավտղությանը, որ մեղադրյալ Միհրդատ Մաթնոսյանին մեղսագրված՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի (ընդունված` 18.04.2003,ՀՕ- 528-Ն) 312.2-րդ հոդվածի 2րդ մասով 2 (երկու) դրվագ, նախատեսված հանցավոր արարքները համապատասխանում են 2021 թվականին ընդունված քրեական օրենսգրքի 439-րդ հոդվածի Լին մասով նախատեսված հանցանքին, հերնարար, Միհրդատ Մաթնոսյանին մեղսագրվող արարքները պետք Լ գնահատել` որպես ենթադրարար ապօրինի վարձատրություն փալու հասարակ տեսակ, որը ոչ մեծ ծանրության հանցանք է:

5.4. Անդրադառնալով վաղեմության ժամկետների ն դրանց հաշվարկման կարգի վերաբերյալ բողոքում բերված փաստարկներին` Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է հետեյալը.

2003 թվականին ընդունված քրեսւկաւն օրենսգրքի 12-րդ հոդվածի Լին մասր սահմանում է. «Արարքի հանցավորությունը ն պավժելիությունը որոշվում են դա կատարելու ժամանաւկ գործող քրեական օրենքով»:

2021 թվականին ընդունված քրեական օրենսգրքի 8-րդ հոդվածի Լին մասն ամրագրում է. «Արարքի հանցավորությունը, պավժելիությունը ն քրեաիրավական այլ հետնանքները որոշվում են դա կատարելու ժամանակ գործող քրեական օրենքով»: Նույն օրենսգրքի րդ հոդվածի Լն ն րդ մասերը

համապատասխանաբար սահմանում են.

«ւ Արարքի հանցավորությունը սահմանող, պատիժը խարացնող կամ հանցանք կամ քրեսւկան օրենադրությամը նախատեսված արարք կատարած Աւեձի վիճակն այլ կերպ վատթարացնող օրենսդրությունը հերադարձ ուժ չունի:

6. Պատասխանատվությունը մասնակիորեն մեղմացնող ն միաժամանակ մասնակիորեն խարացնող օրենքը սույն հոդվածով նախատեսված չափանիշներին համապատասխան հետադարձ ուժ ունի միայն այն մասով, որը մեղմացնում է պատասխանամտվությունը»:

2003 թվականին ընդունված քրեական օրենսգրքի 75-րդ հոդվածի համաձայն՝ «ւ. Անձե ազատվում է քրեական պատասխանատվությունից, եթե հանցանքն ավարտված համալրելու օրվաւնից անցել են հետնյալ ժամկետները

1) երկու տարի՝ ոչ մեծ ծանրության հանցանքն ավարտված համարելու օրվանից,

(-) 2 Վաղեմության ժամկետը հաշվարկվում է հանցանքն ափարտրված համարելու օրվանից մինչն դատավճոի օրինական ուժի մեջ մտնելու պահր: (...)»:

2021 թվականին ընդունված քրեական օրենսգրքի 83-րդ հոդվածի համաձայն. «ւ. Անձե ազատվում է քրեական պատասխանամվությունից, եթե հանցանքն ավարտվելուն հաջորդող օրվանից անցել են հետնյալ ժումկետները,

1)5 տարի՝ ոչ մեծ ծանրության հանցանքի դեպքում

(-) 2 Վաղեմության ժամկետը հաշվարկվում է հանցանքն ավարտվելուն հաջորդող օրվանից մինչն անձի նկատմամը քրեական հետապնդում հարուցելու մասին որոշում կայացնելը (...)»:

541 Վերը մեջրերված նորմերի, մասնավորապես՝ 2021 թվականին ընդունված քրեական օրենսգրքի րդ հոդվածի Շրդ մասով նախատեսված իրավադրույթի առնչությամի Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում նշել, որ հիշյալ նորմի րբովանդակությունից հետնում է, որ հեվադարձ ուժ ունի ոչ միայն պատիժը, այլն պատասխանատվությունը մեղմացնող օրենքը: Այլ կերպ՝ 2021 թվականին ընդունված քրեական օրենսգրքի րդ հոդվածի 2րդ մասով սահմանված՝ պատիժը մեղմացնող օրենադրությանը հետադարձ ուժ տալու վերաբերյալ նորմը պարք է դիտարկել նույն հոդվածի 6-րդ մասում սահմանված կանոնի հեվփ. համակցված՝ հաշվի առնելով, որ հետադարձ ուժ ունի նան պատասխանաւտվությունը մեղմացնող օրենքը ն հակառակը՝

պատասխանամտվությունը միաժամանակ խավզացնող օրենքը չունի հնրադարձ ուժ: Վերաքննիչ դատարանի այն դիվարկումը հիմնված է Վճռաբեկ դատարանի ձնավորած հետեյալ նախադեպային իրավական դիրքորոշման վրա. «(...) Թեն ՀՀ գործող քրեական օրենսգրքի 9-րդ հոդվածի 2րդ մասում խոսք է գնում պատիժը մեղմացնող օրենքին հետադարձ ուժ վալու մեւսին, այնուամենայնիվ, նույն հոդվածի 6րդ մատամ օրենալիրն օգտագործում «պափտասխանատվություն» եզրույթը՝ ընդգծելով, որ ապատասխանատվություւն մասնակիորեն մեղմացնող ն միաժամանակ մասնակիորեն խարացնող օրենքը հետադարձ ուժ ունի միայն այն մասով, որը մեղմացնում է պատասխանավպվությունը: Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ մեջբերված նորմերը փոխլրացնում են միմյանց ն արտահայտում են օրենադրի կամքը` դրանք մեկնաբանելու համակցված կերպով, այն է՝ պատժի մեղմացման շիջանակներում դիտարկելով նան պատասխանապտվության մեղմացումը ն հակառակը (..)» (րես թիվ ԵՂ/1424/01721 գործով Վճռաբեկ դատարանի՝ 2023

թվականի նոյեմբերի 10-ի որոշման 20-րդ կեվվ): Միննույն ժամանակ, հարկ է շել որ նույն որոշման շրջանակներում Վճռաբեկ դատարանը փաւսպտել է նան, ի թիվս այլնի, հետնյալը. «Լ.) (Քրեական պատասխանատվությունըն բարդ ն բազմաբովանդակ երնույթ է, որի էության, բովանդակության ն ծավալների առումով դոկտրինալ աղբյուրներում մինչ այժմ միասնական ընդունված որնէ սահմանում առկա չէ Միննույն ժամանակ ցկարկլի է փաստարկ, որ քրեական

պատասխանամվությունը ծագում է հանցանք կատարելու փաստով ն ենթադրում է անձի ապարտականությունը՝ կրելու պափտասխանատվություն իր կատարած հանցանքի համար, արտահայտվում է պետության կողմից անձի արարքին տրվող բացասական գնահատականով ե, որպես կանոն, եզրափակվում դատարանի դատավճոռվ անձի նկատմամբ քրեական պատժի նշանակմամբ: Վերոնշյալից հեզնում է, ոլր քրեական պատասխանատվությունը շատ ավելի լայն երնույթ է ն իր մեջ, ի թիվս այլնի, ներառում է նան հանցանք կատարած անձի նկատմամբ նշանակվող պատիժը, այլ կերպ՝ քրեական պավտասխաւնավւվությունը ն պատիժը հարաբերակցվում են որպես ամբողջ ե մաս: Ընդ որում, թեն քրեական պատասխանավտվությաւն իրագործման հիմնական ձեր հենց քրեսւկան պատիժն է, այնուամենայնիվ, շատ դեպքերում քրեական պատասխանամտվությունը կարող է իրագործվե՝ առանց վերոնշյալ փուլին հասնելու օրինակ քրեական պատասխանատվությունից ազավտւմ նախատեսող նորմերի կենսագործման արդյունքում, մինչդեռ պատիժը քրեական պատասխանապտվության սահմաններից դուրս գոյություն ունենալ չի կարող (...)»:

5.4.2. Սույն որոշման նախորդ կետում արված արձանագրումների հետ մեկտեղ Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում նշել, որ 2003 ն 2021 թվականներին ընդունված քրեական օրենսգրքերի համապատասխանաբար 75-րդ ն 83րդ հոդվածների համեմազտախրավեւկան վերլուծությունը վկայում է, որ 2021 թվականին ընդունված քրեական օրենսգիրքը քրեական պատասխանավպվությունից ազատելու վաղեմության ժամկետների մասով տվյալ դեպքում անձի վիճակը վատթարացող օրենք է ն կիրառելի չէ մեղադրյալ Միհրդատ Մաթնոսյանի նկատմամիը, քանի որ նախ՝ սահմանում է վաղեմության ավելի երկար ժամկետներ, բացի այդ, վաղեմության ժամկեվլի, ի տարբերություն 2003 թվականին ընդունված քրեական օրենսգրքի, հաշվարկվում է մինչն անձի նկատմամբ քրեական հեվաալնդում հարուցելու մասին որոշում կայացնելը:

543 Վերը շարադրված վերլուծությունը համադրելով այն արութի փատրերի հետ ն բողոքի հիմքերի ու դրանք հիմնավորող փատրարկների սահմաններում դատական սվտագման ենթարկելով վիճարկվող որոշման իրավաչափությունը՝ Վերաքննիչ դատարանը ընդունելի չի համարում բողոքաբերի, րատ էության, այն դիտարկումները, որ Առաջին ատյանի դատարանը տվյալ դեպքում ճիշտ չի կիրառել նյութական օրենքը: Այլ կերպ՝ հաշվի առնելով 2021 թվականին ընդունված քրեական օրենսգիքի 8-րդ ն 9-րդ հոդվածների Լին մասերը, րատ որոնց՝ արարքի ինչպես հանցավորություն ն պատժելիություն, այնպես էլ քրեաիրավական այլ հետնանքները որոշվում են դա կատարելու ժամանակ գործող քրեական օրենքով, իսկ հանցանք կամ քրեական օրենսդրությամբ նախատեսված արարք կատարած անձի վիճակն այլ կերպ վատթարացնող օրենսդրությունը հետադարձ ուժ չունի, նկատի ունենալով նան նույն օրենսգրքի 9-րդ հոդվածի 6-րդ մասով սահմանված քրեաիրավական նորմի, այդ թվում` դրանում ամրագրված «պատասխանամտվություն» եզրույթի վերաբերյալ Վճռաբեկ դափարանի ձնավորած ն այն որոշման 541-րդ կետում մեջբերված իրավական դիրքորոշումները` Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը, Միհրդատ Մաթնեոսյանին մեղսագրված արարքների համար քրեական

պատասխանատվությունից ազատելու վաղեմության ժամկետների հաշվարկման մասով առաջնորդվելով ենթադրյալ հանցավոր արարքները կատարելու պահին գործող` 2003 թվականին ընդունված քրեական օրենսգրքի դրույթներով, գործել է իրավաչափ (--)»:

Վճոաբեկ դատարանի հիմնավորումները ն եզրահանգումը.

10. Սույն գործով Վճռաբեկ դատարանի առջն բարձրացված առաջին իրավական հարցը հետնյալն է. իրավաչա՞փ են արդյոք ստորադաս դատարանների հետնություններն առ այն, որ ամբաստանյալ Մ.Մաթնոսյանին ՀՀ նախկին քրեական օրենսգրքի 93122րդ հոդվածի 2րդ մասով մեղսագրվող արարքները համապատասխանում են ՀՀ գործող քրեական օրենսգրքի 439-րդ հոդվածի 1-ին մասին:

1. ՀՀ Սահմանադրության 72-րդ հոդվածի համաձայն՝ «Ոչ ոք չի կարող դատապարտվել այնպիսի գործողության կամ անգործության համար, որը 5 Տե՛ս նյութեր, հատոր 2, թերթեր 2142:

կատարման պահին հանցագործություն չի հանդիսացել: Չի կարող հշանակվել ավելի ծանր պատիժ, քան այն, որր ենթակա էր կիրառման հանցանք կատարելու պահին: Արարքի պապժելիությունը վերացնող կամ պատիժը մեղմացնող օրենքն ունի հետադարձ ուժ»:

«Մարդու իրավունքների ն հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայի 7-րդ հոդվածի համաձայն` «Ոչ ոք չպետք է մեղավոր ճանաչվի որեէ գործողության կամ անգործության համար, որը կավարման պահին գործող ներպերական կամ միջազգային խրավունքի համաձայն, հանցագործություն չի համարվել (...)»:

ՀՀ գործող քրեական օրենսգրքի 4-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Ոչ ռք չի կարող ենթարկվել քրեական պատասխանատվությաան այկ արարքի համար, որը կատարման պահին հանցանք չի համարվել:

2 Քրեական օրենքի Հատուկ մասի նորմերն անալոգիայով կիրառելն արգելվում է:

3 Քրեական օրենքի Ընդհանուր մասի նորմերը կարող են անալոգիայով կիրառվել, եթե դա չի վարթարացնում անձի վիճակը»:

1.1. Մեջբերված նորմերը Վճռաբեկ դատարանը բազմիցս վերլուծության է ենթարկել իր նախադեպա