Գալստյան — ԵԴ/0304/01/20

8 ՏՆ ( Հ: : ԵԴ/0304/01/20

ԱԱ

ՀԵՑ բլու ն

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ

ՎՃՌԱԲԵԿ ԴԱՏԱՐԱՆ

ՈՐՈՇՈՒՄ

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ

Երնան քաղաքի առաջին ատյանի

ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան,

նախագահող դատավոր Մ.Շահվերդյան

ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան,

նախագահող դատավոր՝ Ս.Համբարձումյան

դատավորներ՝ Լ.Հովհաննիսյան

Մ.Մելքոնյան

21 նոյեմբերի 2025 թվական ք.Երնան

ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի քրեական պալատը (այսուհետ՝ Վճռաբեկ դատարան), նախագահությամբ՝ Հ.ԱՍԱՏՐՅԱՆԻ

մասնակցությամբ դատավորներ՝ Ս.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆԻ

Ա.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆԻ

Լ.ԹԱԴԵՎՈՍՅԱՆԻ

ԱՊՈՂՈՍՅԱՆԻ

գրավոր ընթացակարգով քննության առնելով Հրաչ Էդուարդի Գալստյանի վերաբերյալ ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի՝ 2024 թվականի սեպտեմբերի 3-ի որոշման դեմ պաշտպան Է.Աղաբեկյանի վճռաբեկ բողոքը,

2

ՊԱՐՔԵՑ

Վարույթի դատավարական նախապատմությունը.

1. 2019 թվականի հոկտեմբերի 16-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երնան քաղաքի քննչական վարչության Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանի քննչական բաժնում, 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի (այսուհետ՝ նան ՀՀ նախկին քրեական օրենսգիրք) 104-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետի, 238-րդ հոդվածի 1-ին մասի ն 316-րդ հոդվածի 2-րդ մասի հատկանիշներով, հարուցվել է թիվ 09109619 քրեական գործը:

2019 թվականի հոկտեմբերի 16-ին ՀՀ ոստիկանության Երնան քաղաքի վարչության Արաբկիրի բաժնի հետաքննության բաժանմունքում, ՀՀ նախկին քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետի ն 185-րդ հոդվածի 1-ին մասի հատկանիշներով հարուցվել է թիվ 14953919 քրեական գործը:

2019 թվականի հոկտեմբերի 18-ին թիվ 09109619 ու 14953919 քրեական գործերը միացվել են մեկ վարույթում ն նախաքննությունը շարունակվել է 09109619 համարով:

Նախաքննության մարմնի՝ 2020 թվականի մայիսի 27ի որոշմամբ Հրաչ Էդուարդի Գալստյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ ն նրան մեղադրանք է առաջադրվել՝ երկու դրվագ՝ ՀՀ նախկին քրեական օրենսգրքի 38-177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով, վեց դրվագ՝ 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով, հինգ դրվազ՝ 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի Լին ն3-րդ կետերով, 185-րդ հոդվածի 1-ին մասով, 104-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով, 238-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 3-րդ կետով ն 316-րդ հոդվածի 2-րդ մասով:

1. 2020 թվականի հունիսի 5ին քրեական գործը մեղադրական

եզրակացությամբ ուղարկվել է Երնան քաղաքի ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան (այսուհետ՝ նան Առաջին ատյանի դատարան):

Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2020 թվականի հուլիսի 3-ի որոշմամբ ՄԳ-ի վերաբերյալ թիվ ԵԴ/0304/01/20 ու Շրաչ Էդուարդի Գալստյանի ն մյուսների վերաբերյալ թիվ ԵԴ/0553/01/20 քրեական գործերը միացվել են մեկ վարույթում՝ ԵԴ/0304/01/20 համարի ներքո:

3

Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2022 թվականի հունիսի 13-ի որոշմամբ Հրաչ Գալստյանի նկատմամբ ՀՀ նախկին քրեական օրենսգրքի 185-րդ հոդվածի Լին մասով, երկու դրվագ՝ 38-177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով, վեց դրվագ՝ 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով ն հինգ դրվագ՝ 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի Լին ն 3րդ կետերով քրեական հետապնդումը՝ դադարեցվլ է. քրեական

պատասխանատվության ենթարկելու վաղեմության ժամկետներն անցնելու հիմքով:

2. Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2023 թվականի դեկտեմբերի 5-ի դատավճռով ամբաստանյալ Հ.Գալստյանին ՀՀ նախկին քրեական օրենսգրքի 316-րդ հոդվածի 2-րդ մասով մեղսագրված արարքը վերաորակվել է, նա մեղավոր է ճանաչվել 2021 թվականի մայիսի 5-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի (այսուհետ՝ նան ՀՀ գործող քրեական օրենսգիրք) 452-րդ հոդվածի 3-րդ մասով ն ազատվել քրեական պատասխանատվությունից՝ վաղեմության ժամկետն անցնելու հիմքով:

Նույն դատավճռով ամբաստանյալ Հ.ՕԳալստյանին ՀՀ նախկին քրեական օրենսգրքի 104-րդ հոդվածի 2րդ մասի 2րդ կետով մեղսագրված արարքը վերաորակվել է, նա մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ գործող քրեական օրենսգրքի 155-րդ հոդվածի 2-րդ մասի Լին կետով ն նրա նկատմամբ պատիժ է նշանակվել ազատազրկում՝ 8 (ութ) տարի ժամկետով: Ամբաստանյալ Հ.Գալստյանին ՀՀ նախկին քրեական օրենսգրքի 238-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 3-րդ կետով մեղսագրված արարքը վերաորակվել է, նա մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ գործող քրեական օրենսգրքի 338-րդ հովածի 2-րդ մասի 2րդ կետով ն նրա նկատմամբ պատիժ է նշանակվել ազատազրկում՝ 2 (երկու) տարի ժամկետով:

ՀՀ գործող քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի ն ՀՀ նախկին քրեական օրենսգրքի 90-րդ հոդվածի կիրառմամբ՝ նշանակված պատիժները մասնակիորեն գումարելու միջոցով, Հ.Գալստյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ է նշանակվել ազատազրկում՝ 9 (ինը) տարի ժամկետով: Պատժի կրման սկիզբը հաշվվել է 2019 թվականի հոկտեմբերի 16-ից:

ՀԳալստյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանքը թողնվել է անփոփոխ՝ մինչն դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը: Դատավճոով նան տնօրինվել են իրեղեն ապացույցները:

4

3. Ամբաստանյալ Հ.Գալստյանի պաշտպան Հ.Սարգսյանի ն դատախազի վերաքննիչ բողոքների քննության արդյունքում, ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ՝ նան Վերաքննիչ դատարան) 2024 թվականի սեպտեմբերի 3-ին որոշում է կայացրել պաշտպանի բողոքը մերժելու, դատախազի բողոքը բավարարելու, Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2023 թվականի դեկտեմբերի 5-ի դատավճիռը փոփոխելու մասին: Հ.Գալստյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ գործող քրեական օրենսգրքի 452-րդ հոդվածի 3-րդ մասով ն նրա նկատմամբ պատիժ է նշանակվել ազատազրկում՝ 2 (երկու) տարի ժամկետով: ՀՀ գործող քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի ն ՀՀ նախկին քրեական օրենսգրքի 90-րդ հոդվածի կիրառմամբ՝ Հ.Գալստյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ է նշանակվել ազատազրկում՝ 10 (տասը) տարի ժամկետով: Պատժի կրման սկիզբը հաշվվել է՝ 2019 թվականի հոկտեմբերի 16-ից:

4. Վերաքննիչ դատարանի վերոնշյալ որոշման դեմ պաշտպան Հ.Սարգսյանը ներկայացրել է վճռաբեկ բողոք, որը Վճռաբեկ դատարանի՝ 2025 թվականի հուլիսի 29-ի որոշմամբ ընդունվել է վարույթ ն սահմանվել է վճռաբեկ բողոքի քննության գրավոր ընթացակարգ:

Վճոաբեկ բողոքի հիմքերը, փաստարկները ն պահանջը.

5. Բողոքի հեղինակի պնդմամբ՝ Վերաքննիչ դատարանի կողմից բողոքարկվող որոշումը կայացնելուց հետո առերնույթ ի հայտ է եկել այնպիսի լուրջ փաստական կամ իրավական հանգամանք, որի ի հայտ գալու ուժով, կայացված դատական ակտը կարող է խաթարել արդարադատության բուն էությունը:

5.Լ Մասնավորապես, բողոքաբերը նշել է, որ Հ.«Գալստյանին ՀՀ նախկին քրեական օրենսգրքի 316-րդ հոդվածի 2-րդ մասով մեղսագրված արարքը դասվում է ծանր հանցագործությունների շարքին ն տվյալ հանցանքի կատարման համար ՀՀ նախկին քրեական օրենսգրքի 75րդ հոդվածով նախատեսված քրեական պատասխանատվությունից ազատելու վաղեմության ժամկետը կազմում է 10 տարի:

Միաժամանակ բողոք բերած անձը մատնանշել է, որ ՀՀ նախկին քրեական օրենսգրքի 95-րդ հոդվածը նախատեսում է, որ մինչն 18 տարին լրանալը հանցանք կատարած անձին վաղեմության ժամկետներն անցնելու հետնանքով քրեական

5

պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելիս, ՀՀ նախկին քրեական օրենսգրքի 75-րդ ն 81-րդ հոդվածներով նախատեսված վաղեմության ժամկետները համապատասխանաբար կրճատվում են կիսով չափ:

Բողոքի հեղինակը փաստել է, որ հաշվի առնելով այն փաստական տվյալը, որ ենթադրյալ հանցանքը կատարվել է 2019 թվականի հոկտեմբերի 16-ին, որի ժամանակ լրացած չի եղել ՀԳալստյանի 18 տարին, վերջինիս մեղսագրված՝ ՀՀ նախկին քրեական օրենսգրքի 316-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված արարքի վաղեմության ժամկետը կազմում է 5 տարի, որը լրացել է 2024 թվականի հոկտեմբերի 16-ին:

Բացի այդ, բողոքաբերը նշել է, որ չնայած այն հանգամանքին, որ ստորադաս դատարանի որոշումը կայացնելու պահի դրությամբ մեղադրյալ Հ.Գալստյանին՝ ՀՀ նախկին քրեական օրենսգրքի 316-րդ հոդվածի 2-րդ մասով մեղսագրված արարքի կատարման համար քրեական պատասխանատվությունից ազատելու վաղեմության ժամկետը դեռ լրացած չի եղել, այնուամենայնիվ բողոքարկվող դատականի ակտի շրջանակներում, ՀՀ նախկին քրեական օրենսգրքի 95-րդ հոդվածով նախատեսված նորմին ն դրա կիրառման հնարավորության մասով՝ Վերաքննիչ դատարանի կողմից որնէ անդրադարձ չի կատարվել:

6. Վերոշարադրյալի հիման վրա, բողոքաբերը խնդրել է Վերաքննիչ դատարանի՝ 2024 թվականի սեպտեմբերի 3-ի որոշումը բեկանել ն կայացնել դրան փոխարինող դատական ակտ՝ Հ.Գալստյանի նկատմամբ ՀՀ նախկին քրեական օրենսգրքի 316-րդ հոդվածի 2-րդ մասով (համապատասխանում է՝ ՀՀ գործող քրեական օրենսգրքի 452րդ հոդվածի 3րդ մասով նախատեսված արարքին) նախատեսված արարքի կատարման մասով քրեական հետապնդումը դադարեցնել՝ քրեական պատասխանատվության ենթարկելու վաղեմության ժամկետն անցած լինելու հիմքով:

Վճռաբեկ բողոքի քննության համար էական նշանակություն ունեցող փաստական հանգամանքները.

7. Հրաչ Գալստյանին ՀՀ նախկին քրեական օրենսգրքի 104-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով, 238-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով ն 316-րդ հոդվածի 2-րդ

6

մասով մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ «(...) (Նայ, 2019 թվականի հոկտեմբերի 16-ին՝ ժամը 03:40ի սահմաններում Երնան քաղաքի Ազափության պողոտայի ն Բաբայան փալոցի խաչմերուկում, եղբոր՝ ԱԳ-ի հեր, նկատել են ՀՀ ոստիկանության ծառայողական՝ «Սամանդ» մակնիշի, «Հ "" ". հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենայով իրենց ծառայողական պարտականությունները կատարուլ՝ ՀՀ ոստիկանության ծառայողներ Տ.Ա-ին ն ԱՀ-ին, ն հասկանալով, որ հանցանքը րացահայտվղու է ու չլենթարկվղով իշխանության հիշյալ ներկայացուցիչների կողմից իրենց հասցեին հնչեցված կանգնելու ն ինքնությունները հայտնելու օրինական պահանջներին` դիմել են փախուստի, որի պատճառով նշված երկու ոստիկանների մոտ նրանց վարքագիծը կասկածելի է թվացել ն ոարիկանները հետապնդել են նրանց:

Երեան քաղաքի Ազատության պողոտայի թիվ 2/2 հասցեի մոտակայքում, ոստիկանության աշխաւտակիցներ Տ.Ա-ի ն ԱՀ-ի կողմից ձեռնամարտի հնարքների կիրառման արդյունքում Հրաչ (Գալատյաւնը) ն ԱԳ-ն բոնվել են: ԱԳ.-ր, իշխանության ներկայացուցիչ` ՀՀ ոստիկանության ծառայող ՏԱ-ի կողմից իր ծառայողական պարտականությունները կատարելու հեր կապված, առողջության համար ոչ վտանգավոր բոնություն է գործադրել նրա նկատմամի, այն է՝ դիմադրություն է ցուցաբերել ոստիկանության ծառայողի նկատմամբ` չենթարկվելով իշխանության ներկայացուցիչների՝ ուրնձգություն, դադարեցնելու օրինական պահանջներին, քաշքշելով ն գետնին գցելով, ինչպես նան ձեռքերով ն ոտքերով հարվածներ հասցնելով՝ ՏԱ-ի առողջությանը պատճառել է թեթն վնասի հատկանիշներ չպարունակող մարմնական վնասվածքներ՝ քերծվածքներ քթի մեջքին, ձախ դաարակի երկրորդ նախադաարակային ոսկրի պրոեկցիայով, արյունազեղում աջ դաարակի երրորդ մատի հիմային ֆալանգի թիկնային մակերեսին:

Այդ ընթացքում Հրաչ Սարգսյանը մոտեցել է Տ.Ա-ին ու պահանջել բաց թողնել եղբորը ն ուրքով հարվածել վերջինիս, որից հետո մոտեցած ԱՀ-ր բոնել Է Հրաչ Գալատյաւնին, ով առողջության համար ոչ վտանգավոր րոնություն է գործադրել ՏՀԱ-ին օգնության հասած՝ իշխանության ներկայացուցիչ ԱՀ-ի նկատմամը՝ ձեռնամարտի բոնվելով վերջինիս հետ:

7

Շարունակելով իշխանության ներկայացուցչի նկատմամը դիմադրությունը՝ Հրաչ Գալատյանը, ձեռնամարտի հնարքների կիրառմամբ առողջության համար ոչ վտանգավոր րբոնություն գործադրելով հափշտակել է ծառայողական պարտականությունները կատարելու ընթացքում ԱՀ-ին ամրակցված ն նրա գոտկավելին ամրացված պատյանում գտնվող` 9 մմ տրամաչափի, «Մակարով» տեսակի, ՇՀ" "» գործարանային համարի, հրազեն հանդիսացող,

հաշվեցուցակային ատրճանակը, որից հեվտ վերջինիս կողմից իր ծառայողական պարտականությունները կատարելու հեր կապված, առողջության համար վտանգավոր բոնություն է գործադրել նրա նկատմամբ, այն է՝ բոնակով մի քանի անգամ հարվածել է իրեն բերման ենթարկել ցանկացող ԱՀ-ի գլխին` վերջինիս առողջությանը պատճառելով միջին ծանրության մարմնական վնեասվածք՝ գանգուղեղային վնասվածքի` գլիմւղեղի ցնցման, գլխի գագաթային շիջանի ն աջից գագաթ-քունքային շրջանների սալջարդ վերքերի, գլխի գագաթային շրջանի փափուկ հյուսվածքների սալջարդի ձնով:

Նկատելով դա՝ ոարիկանության ծառայող Տ.Ա-ր, թողնելով ԱԳ-ին, փորձել է մոտենալ Հրաչ Գալատյանին՝ նրան վնասազերծելու համար, սակայն Հրաչ Գալստյանը ոատիկանների հետապնդումից վերջնականապես ազատվելու նպատակով լիցքավորել է հափշտակված հրազենը ն կապված ՏԱ-ի կողմից իր ծառայողական գործունեության կատարման հետ` կյանքի համար վփանգավոր կրակոց է արձակել ՀՀ ոստիկանության ծառայող ՏԱ-ի ուղղությամբ` վերջինիս պատճառելով հրազենային գնդակային, կրծքավանդակի խոռոչ թափանցող կույր վիրավորման ձնով մարմնական վնասվածքներ՝ առաջացնելով հրազենային գնդակային մուրքի անցք ձախ բազկի միջին արտրին երրորդականների առաջային մակերեսին ձախ թոքի վերին բլթի, աջ թոքի այտրին րլթի միջանցիկ վիրավորումներ, առրտայի աղեղի վերին հատվածի վնասում, աջից ն ձախից առպատային ե ընդերային թոքամեզերի վնասում, ներքին օրգանների սակավարյունություն՝ ապօրինաբար դիտավորությամի կյանքից զիկելով նրան: Այն բանից հետո, երբ Տ.Ա-ն ընկել է գետնին, ռարիկանության ծառայող ԱՀ-ր նույնպես փորձել է մոտենալ ն վնասազերծել Հրաչ Գալարյանին, սակայն վերջինս նախազգուշացրել է նրան, որ չմոտփենա ն նապազգուշական կրակոց է արձակել

8

գերնին՝ նրա որտքերի ուղղությամբ: Դրանից հեվտ Հրաչ Գալարյանը """""՝ ԱԳ-ի, հետ դեպքի վայրից դիմել են փախուսվի` իրենց հետ. տանելով հափշտակված՝ հրազեն հանդիսացող «Մակարով» տեսակի "" "ո" գործարանային համարի հաշվեցուցակային ատրճանակը:

Այսինքն՝ Հրաչ Էդուարդի Գալափյանին մեղսագրվում 1 ՀՀ քրեական օրենսգրքի (:-.) 104-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով, 238-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 3-րդ կետով ն 316-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցավոր արարքների կատարում (:.»":

8. Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռի համաձայն` «(...) (Դիէատարանն արձանագրում է, որ ՀՀ քրեական նոր օրենսգրքով փոփոխության է ենթարկվել ՀՀ քրեական նախկին օրենսգրքով սահմանված հանցագործությունների դասակարգումն՝ ըստ բնույթի ն վրանգավորության աստիճանի, մասնավորապես՝ ՀՀ քրեական նոր օրենսգրքով անզգուշությամբ ն դիտավորությամբ կատարվող հանցանքների միջն տարբերություն չի դրվում. անզգուշությամբ կատարվող հանցանքներն էլ կարող են ծանր լինել: Չնայած դրան, պահպանվել են ՀՀ քրեական նախկին օրենսգրքով նախատեսված պաւվժի այն ժամկետները, որոնք դրված էին հանցագործությունների դասակարգման հիմքում: Մինչդեռ վաղեմության ժամկետների հաշվարկման առումով ՀՀ քրեական նոր օրենսգրքով նախատեսվել են ավելի երկար ժամկետներ: Ընդ որում՝ ՀՀ քրեական նոր օրենսգիրքը վաղեմության ժամկետի հաշվարկը նախատեսել է հանցանքն ավարվվելուն հաջորդող օրվանից: Այսինքն` վաղեմության ժամկետի հաշվարկը սկսվում է հանցանքն ավարտելուն հաջորդող օրվանից, ի տարբերություն նախկին իրավակարգավորման, որով, որպես վաղեմության ժամկետի սկիզը, նշվում էր հանցանքն ավարտված համարելու օրը:

Առանձնակի ուշադրության է արժանի այն, որ ՀՀ քրեական նոր օրենսգրքով մտփոխվել է նան վաղեմության ժամկետի հաշվարկման ավարտի պահը: Մասնավորապես՝ ՀՀ քրեական նոր օրենսգրքով այն ավարտվում է անձի նկատմամբ քրեական հեվփապնդում հարուցելու մաւսին որոշում կայացնելով, ի ւՏե՛ս քրեական գործ, հատոր 10, թերթեր 242-244:

9

տարբերություն նախկին իրավակարգավորման, որով, որպես վաղեմության ժամկետի ավարվ, նշվում էր դատավճոի օրինական ուժի մեջ մվնելու պաւհր:

Բացի այդ, նոր իրավակարգավորմամբ վաղեմության ժամկետի ընթացքի ընդհատման մասով կատարված հիմնական փոփոխությունը հանգում է նրան, որ վաղեմության ժամկետն ընդհատվում է ցանկացած նոր հանցանք կատարելու պարագայում, այլ ոչ թն՝ միջին ծանրության, ծանր կամ առանձնապես ծանր նոր հանցանք կապաւրելու դեպքում, ինչպես նշված էր նախկին իրավակարգավորմամբ:

Իսկ վաղեմության ժամկետի ընթացքի կասեցման մասով՝ ինչպես նախկին, այնպես էլ նոր քրեական օրենսգրքերով սահմանված իրավակարգավորումները գրեթե նույնաւկան են, ն հիմնական տարբերությունը հանգում է ժամկետներին, մասնավորապես՝ նոր իրավակարգավորումն ավելի երկար կասեցման ժամկետներ է սահմանում:

Ընդհանրացնելով վերոշարադրյալը՝ դատարանը գտնում է, որ նոր իրավակարգավորմամբ հիմնականում տեղի են ունեցել անձի վիճակը վատթարացնող փոփոխություննե, հետնաբար՝ այդ . փոփոխությունների տարածումը նախքան դրանց ընդունվելը ծազած իրավահարարբերությունների նկատմամբ անթույլատրելի է, քանի որ խախրում է անձի վիճակը վատթարացնող օրենքին հեփաղարձ ուժ չվնալու օրենսդրական պահանջը:

Միննույն ժամանակ դատարանն արձանագրում է, որ ինչպես նախկին, այնսլես էլ նոր քրեական օրենսգրքերով նախատեսված են անչափահասներին քրեական պատասխանատվությունից ազատելու վաղեմության կրճատված ժամկետներ, մասնավորապես` երկու օրենսգրքերով էլ սահմանված է, որ մինչն 18 տարին լրանալը հանցանք կատարած անձին վաղեմության ժամկետներն անցնելու հետնանքով քրեական պատասխանատվությունից ազատելիս վաղեմության ժամկետները համապատասխանալրալը կրճաւտվում են մեկ երկրորդի չափով (կիսով չաւի):

Անդրադառնալով սույն գործի փասրական հանգամանքներին` դատարանն արձանագրում է, որ Հրաչ Գալարյանին՝ ՀՀ 18.04.2003թ. քրեական օրենսգրքի 316- րդ հոդվածի րդ մասով (համապատասխանում է ՀՀ 05.05.202կթ. քրեական օրենսգրքի 452-րդ հոդվածի 3-րդ մասին) մեղսագրված արարքն ինչպես նախկին,

10

այնպես էլ նոր քրեական օրենսգրքերով դիտավորյալ հանցագործություն է: Նշված արարքի համար ՀՀ 18.04.2003թ. քրեական օրենսգիքի 316-րդ հոդվածի 2-րդ մասի սանկցիայով նախատեսված ազատփազիկման ձնով պատժի ժամկերը չի գերազանցում տասը տարին, իսկ ՀՀ 05.05.2021թ. քրեական օրենսգրքի 452-րդ հոդվածի 3-րդ մասի սանկցիայով նախատեսված` ազատազրկման ձնով պատժի ժամկետը չի գերազանցում հինգ տարին, ուստի՝ ՀՀ քրեական նախկին օրենսգրքով այն դասվում է ծանր հանցագործությունների շարքին, իսկ ՀՀ քրեական նոր օրենսգրքով՝ միջին ծանրության հանցագործությունների շարքին:

Հեփնաբար՝ հիմք րնդունելով ՀՇ 18.04.2003թ. քրեական օրենսգրքի 13-րդ հոդվածի պահանջները՝ դատարանը գտնում է, որ նշված հանցավոր արարքը մինչն 01.07.2022թ. կատարած անձր ՀՀ 18.04.2005թ. քրեական օրենսգիքի 75-րդ հողվածի կիրառմամը ազատվում է քրեական պատասխանամվությունից, եթե հանցանքն ավարտված համարվելու օրվանից մինչն դատավճոի օրինական ուժի մեջ մտնելու պահն անցել է հինգ տարի, իսկ մինչն 18 րարին լրանալը կատարելու դեպքում՝ ՀՀ քրեական նախկին օրենսգրքի 75-րդ հոդվածի Լին մասի 2-րդ կետով սահմանված հինգ տարի վաղեմության ժամկետը ՀՀ քրեական նախկին օրենսգրքի 95-րդ հոդվածի (ՀՀ քրնական նոր օրենսգրքի 106-րդ հոդվածի Էին մաս) ուժով կրճատվում է մեկ երկրորդի չափով՝ կազմելով 2 փարի 6 ամիս:

Դատարանը, գործում առկա տվյալները ենթարկելով պատշաճ գնահավմեւն, իսկ գործի նյութերից բխող մյուս տվյալների հետ համադրված վերլուծության արդյունքում: արձանագրում է, որ Հրաչ Գալափյանին՝ ՀՇ 18.04.2003թ. քրեական օրենսգրքի 316-րդ հոդվածի 2-րդ մատով (համապատասխանում է ՀՀ 05.05.2021թ. քրեական օրենսգրքի 452-րդ հոդվածի 3-րդ մասին) մեղսագրվող արարքն ավարտվել է 16.10.2019թ., երը վերջինիս (16 փարեկան հասակում) 18 տարին լրացած չի եղել:

Վերոգրյալի հաշվառմամբ հիմք րնդունելով ՀՀ 18.04.2003թ. քրեական օրենսգրքի Թ-րդ հոդվածի պահանջը՝ դատարանն արձանագրում է, որ Հրաչ Գալստյանին` ՀՇ 18.04.2003թ. քրեական օրենսգրքի 316-րդ հոդվածի 2-րդ մասով (համապատասխանում է ՀՀ 05.05.2021թ. քրեական օրենսգրքի 452-րդ հոդվածի 3-րդ մասին) մեղսագրված արարքի` որպես միջին ծանրության հանցանքի համար ՀՀ 18.04.2003թ. քրեական օրենսգրքի 75-րդ հոդվածի Էին մասի 2-րդ կետով ն 95-րդ

11

հողվածով (ՀՀ քրեական նոր օրենսգիքի 106-րդ հոդվածի Լին մաս) նախատեսված՝ քրեական պատասխանատվության ենթարկելու վաղեմության՝ 2 տարի 6 ամիս ժամկետի լրացել է 16.04.2022թ. ն այդ օրվա դրությամբ վաղեմության ժամկետի ընթացքն ընդհատված կում կասեցված չի եղել:

(.) ՀՀ քրեական նախկին ն նոր օրենսգրքերով ծանրացնող

հանգամանքներով սպանության հանցավորություն, սահմանող հոդվածների սանկցիաների համեմատական վերլուծության արդյունքում դափարանն արձանագրում է, որ նոր ընդունված օրենսդրությունը համարվում է պատիժը խարացնող, քանի որ ՀՀ 18.04.2003թ. քրեական օրենսգրքի 104-րդ հոդվածի 2-րդ մասի սանկցիայի համնեմափ, ՀՀ 05.05.2021թ. քրեական օրենսգրքի 155-րդ հոդվածի 2րդ մասի սանկցիայով ազատազրկման ձնով պատժի նվազագույն չափր բարձրացվել է, հատնաբար' այդ փոփոխության տարածումը նախքան դրա ընդունվելը ծագած իրավահարաբերությունների նկատմեաւմը անթույլատրելի է, քանի որ խախտում է պատիժը խստացնող օրենքին հետադարձ ուժ չտալու օրենադրական պահանջը:

Իսկ ՀՀ քրեական նախկի ն նոր օրենսգրքերով ծանրացնող

հանգամանքներով հրազեն հափշտակեու հանցավորությունը, սահմանող հոդվածների սանկցիաների համեմատական վերլուծության արդյունքում դատարանն արձանագրում է, որ նոր օրենսդրությունը համարվում է պատիժը մեղմացնող, քանի ոլ ՀՀ 18.04.2003թ. քրեական օրենսգրքի 238-րդ հոդվածի 3-րդ մասի սանկցիայի համեմավ, ՀՀ 05.05.2021թ. քրեական օրենսգրքի 338-րդ հոդվածի 2-րդ մասի սանկցիայով ազատազրկման ձնով պատժի նվազագույն ն առսւվելագույն չափերն իջեցվել են, հետնարար' այդ փոփոխության տարածումը նախքան դրա ընդունվելը ծագած իրավահարաբերությունների նկատմամբ թույլատրելի է, քանի որ բխում է պատիժը մեղմացնող օրենքին հետադարձ ուժ փալու օրենսդրական պահանջից:

Միննույն ժամանակ դատարանը փաստում է, որ ՀՀ քրեական նոր օրենսգիրքը պապտժապտեսակների մասով փոփոխվել է մեղմացման առումով, մասնասւվորապես' գույքի րոնագրավման ձնով լրացուցիչ պատիժ սահմանված չէ, հերնարար' այդ փոփոխության տարածումը նախքան դրա ընդունվելը ծագած

12

իրավահարարերությունների նկատմամբ նս թույլատրելի է, քանի որ բխում է պատիժը մեղմացնող օրենքին հերադարձ ուժ տալու օրենսդրաւկան պահանջից:

Այսպես' ՀՀՇ 05.05.2021թ. քրեական օրենսգրքի 338-րդ հոդվածի 2-րդ մասի սանկցիան րար էության մեղմացվել է' ազատազրկման ձնով հիմնական պավժի նվազագույն ն առավելագույն չափերը, ՀՀ 18.04.2003թ. քրեական օրենսգիքի 236-րդ հոդվածի 3-րդ մասի սանկցիայի համեմա, իջեցվել են, խակ գույքի բոնագրավման ձնով լրացուցիչ պատիժ նախատեսված չէ:

ՀՀ քրեական նոր օրենսգրքում տեղ է գվւել նան անչափահասների նկատմամը պատիժ նշանակելու նոլ հատուկ կանոններ: Ընդ որում, թեպետ ՀՀ քրեական նախկին օրենսգիրքը նս սահմանում էր անչափահասների նկատմամը պավժի նշանակման հատուկ կանոններ, այդ թվում նան՝ այն, որ փասնվեցից մինչն տասնութ տաեւլրին լրանալը կատարած ծանր կամ առանձնապես ծանր հանցանքի համար անչափահասների նկատմամբ կարող է նշանակվել առավելագույնը տասր տարի ժամկետով ազատազրիկման ձնով պատիժ, սաւկայն անչափահասի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս դատարանը պետք է ղեկավարվեր Հատուկ մասի հոդվածի սանկցիայի շեմերով: Մինչդեռ ՀՀ քրեական նոր օրենսգրքի 95-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, ի թիվս այլնի, սահմանվել է, որ. «(..) 16-ից մինչն 18 տարին լրանալը հանցանք կատաւրած անչափահասի նկափտմամի նշանակվող պավժի նվազագույն ն առավելագույն ժամկետը կամ չափր չի կարող գերազանցել սույն օրենսգիքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածով կամ հոդվածի մասով նախատեսված պավժի նվազագույն ն առավելագույն ժամկետի կամ չափի մեկ երկրորդը: Եթե նշված կանոնները կիրառելիս պատժի ժամկետը կամ չափր պակաս է ստացվում տվյալ պատժատեսակի համար նախատեսված նվազագույն ժամկետից կամ չափից, ապա նշանակվում է արացված ժամկետով կում չափով պատիժ»:

Հեփնաբար' դատարանը գտնում է, որ այդ փոփոխությունների տարածումը կախքան դրանց ընդունվելը ծագած իրավահարաբերությունների նկատմամբ թույլատրելի է, քանի որ բխում է պատիժը մեղմացնող օրենքին հետադարձ ուժ տալու օրենադրական պահանջից:

Այսպիսով դատարանը գտնում է, որ ՀՀ 18.04.2003թ. քրեական օրենսգրքի 104- րդ հոդվածի 2րդ մասի 2րդ կետով (համապատասխանում է ՀՀՇ 05.05.2021թ.

13

քրեական օրենսգրքի 155-րդ հոդվածի 2-րդ մասի Լին կերին) ն 238-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 3-րդ կետով(համապատասխաւնում է ՀՀ 05.02.2021թ. քրեաւկան օրենսգիքի 338- րդ հոդվածի 2րդ մասի 2-րդ կետին) նախատեսված հանցանքները կատարելու համա ամբատրանալ Հրաչ «Գալարյանր ենթաա է քրեական

պատասխանատվության ու պատժի, որը պետք է սահանվի" հաշվի առնելով ՀՀ 05.05.2021թ. քրեական օրենսգրքի 95րդ հոդվածի 2րդ մասով նախատեսված պայմեաւնները (...)»7:

9. Վերաքննիչ դատարանն իր որոշմամբ արձանագրել է. «/...) (Գործով ձեռք բերված յուրաքանչյուր ապացույց գնահատելով վերաբերելիության, թույլավրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցության մնջ՝ գործի լուծման համար բավարարության վւեսանկյունից, Վերաքննիչ դատարանը հանգում է այն հետնության, որ Հրաչ Գալարյանի մեղքն իրեն վերագրվող արարքներում: հաարատված է, այսինքն, Հրաչ Էդուարդի Գալստյանի արարքներում առկա է 2003թ. ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 316-րդ հողվածի 2-րդ մասով, 104- իդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով ն 238-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 3րդ կետով նախատեսված հանցակազմերի օբյեկտիվ ն սուբյեկտիվ կողմերը բնութագրոլ՝ գործով հաստեւտված փաւսվաւկան վփվյալների համակցություն:

(.-.) Բացի այդ, հաշվի առնելով, որ 2022թ. հուլիսի 0Էին ուժի մեջ է մտել 2021թ. մայիսի 05-ին ընդունված ՀՀ քրնական նոր օրենսգիրքը, Առաջին ատյանի դատարանը, Հրաչ Գալատյանին մեղսագրվող արարքների փաստական հատկանիշները համադրելով այդ օրենսգրքի 155-րդ, 338-րդ ն 452-րդ հոդվածներով նախատեսված հանցակազմերի հատկանիշների հետ, արձանագրել է, որ վերջինիս՝ 2003թ. ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 104-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կերով մեղսագրված արարքը համապատասխանում է 202կթ. մայիսի 05-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգիքի 155-րդ հոդվածի 2-րդ մասի Լին կետի, 2005թ. ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քինական օրենսգիքի 238-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 3-րդ կատով մեղսագրված արարքը՝ 2021թ. մայիսի 05-ին ընդունված ՀՀ քրնական օրենսգրքի 338-րդ հոդվածի 2րդ մասի 2րդ կետի, իսկ 2003թ. ապրիլի 16-ին շ Տե՛ս քրեական գործ, հատոր 21, թերթեր 129-132:

14

ինդունված ՀՀ քրեական օրենսգիրքի 316-րդ հոդվածի 2րդ մասով մեղսագրված արարքը՝ 2021թ. մայիսի 05-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 452-րդ հոդվածի րդ մասի հատկանիշներին:

Հետնաբար՝ Առաջին ատյանի դատարանն իրավաչափ կերպով գտել է, որ Հրաչ Գալապյանին՝ 2003թ. ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 104-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կեվտվ մեղսագրված արարքը պետք է որակել 2021թ. մայիսի 05-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգիքի 155-րդ հոդվածի 2-րդ մասի Էին կետով, 2003թ. ապրիլի 16-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 238-րդ հոդվածի 5- իդ մասի 3րդ կետով մեղսագրված արարքը` 2021թ. մայիսի 05-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 338-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով, իսկ 2003թ. ապրիլի 18- ին ընդունված ՀՀ քինական օրենսգրքի 316-րդ հոդվածի 2-րդ մասով մեղսագրված արարքը՝ 2021թ. մայիսի 05-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 452-րդ հոդվածի 3րդ մասով:

Ը) Առաջին -ատյանի դատարանի կողմից մեջբերված փաստական

հանգամանքները գնահատելով վերոնշյալ իրավադրույթների ն արտահայտված իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ ամբաստանյալ Հրաչ Գալստյանին վերագրվող՝ իշխանության ներկայացուցչի նկատմամի կյանքի կամ առոլջության համար վփանգավոր բոնություն գործադրելը՝ կապված նրա կողմից իր ծառայողական պարվտաւկանությունները կատարելու հետ ՀՀ գործող քրեական օրենսգրքով թեն դասվել է միջին ծանրության հանցագործությունների շարքին, սակայն նույն օրենսգրքի՝ վաղեմության ժամկետն անցնելու հետնանքվ քրեական ՕՇ։»պատասխանատվությունից ազատելը կանոնակարգող նորմերի համադրված վերլուծություն, ցուց է տալի, որ օրենադրական այդ փոփոխություն, Հրաչ Գալարյանի համար վաղեմության ժամկետների առումով բարենպասվ հետնանքներ չի առաջացնում, քանզի երկու օրենադրություններն էլ ցուցաբերում են նույն մորեցումը. վաղեմության ժեաւմկետն անցնելուհետնանքով անձն ազատվում է քրեական պատասխանաւվությունից, եթե մեղսագրվող արարքը կատարելուց անցել է տասր փարի: Այլ կերպ, թե՛նախւկին, թե՛ գործող քրեական օրենադրությունները թուլ են տալիս Հրաչ Գալարյանին վաղեմության ժամկերն անցնելու հետնանքվ ազատել քրեական

15

պատասխանաւտվությունից, եթե հանցանքն ավարտվելու օրվանից անցել է տասր փարի:

Մինչդեռ, Առաջին ատյանի դատարանի վերոնշյալ եզահանգումի ոչ հրավաչավտրեն հանգեցրել է նրան, որ վերագրվող ենթադրյալ արարքը կատարելուց շուրջ 2 տարի 6 ամիս անցնելուց հետո` 2023թ. դեկտեմբերի 05-ին ամբաարանյալ Հրաչ Գալարյանը 2003թ. ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 72-րդ հոդվածի Էին մասի 2-րդ կետով ն 95-րդ հոդվածով (ՀՀ քրեական նոր օրենսգրքի 106րդ հոդվածի Լին մաս ազատվել Լ քրեական

պատասխանատվությունից, այն դեպքում, երբ, ն' վերագրվող ենթադրյալ արարքի կատարման ժամանակ, ն' գործող քրեական օրենքի համաձայն, նրան քրեական պատասխանամտվության ենթարկելու վաղեմությաւն ժամկետը տաւսր փարի է:

Նման պայմաններում Վերաքննիչ դատարանն իր անհամաձայնությունն է հայտնում Առաջին ափտյունի դատարանի այն եզրահանգմանը, որ տվյալ դեպքում առկա է ՀՀ գործող քրեական օրենսգրքի 9-րդ հոդվածի 2-րդ մատւվ նախատեսված իրավիճակը:

(:-.) Այսպիսով, Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ Առաջին ատյանի դատարանի հետնությունն առ այն, որ ամբաստանյալ Հրաչ Գալավյանի նկատմամբ քրեական պատասխանավտվության ենթարկելու վաղեմության ժամկետներն անցնելու հիմքով քրեական հետապնդում, դադարեցնելու հարցր լուծելիս վաղեմության ժամկեվտ ենթակա է հաշվարկման արարքի կատարման պահին գործող` միջին ծանրության հանցագործությունների վաղեմության ժամկետի հաշվարկման կանոնով, իրավաչավւ չէ:

Ը) Վերաքննիչ դատարանը հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ

ամբաստանյալ Հրաչ Գալարյանն Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռով մեղավոր է ճանաչվել 2021թ. մայիսի 05-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 452րդ հոդվածի 3րդ մասով, ուարի նրա նկատմամբ այդ հոդվածով պատիժ նշանակելիս հաշվի է առնում վերջինիս կատարած հանցանքի բնույթն ու վտանգաւվորութան աարիճանը, 6 հանցագործության շարժառիթներն ու նպատակները, գործի հանգամանքները, քրեսւկան օրենսդրությամը պահպանվող կոնկրեր հասարակական հարաբերության առցիալական նշանակությունը ն

16

հանցագործությաւն ծանրությունը, վերջինիս առցիալական ն ընտանեկան վիճակը, կրթության ն դաստիարսւկությաւն պալյմեւնները, հոգեկան զարգացմեաւն մակարդակը ն նրա անձր բնութագրող, ինչպես նան նրա պազմասխանավպվությունը ն պատիժը մեղմացնող հանգամանքը (հանցանք կատարելու պահին անչափահաս լինելը) ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, նշանակվող պապժի՝ վերջինիս վերասոցիալականացման ն իրավահպատակ վարքազծի ձնավորման գործընթացի ունրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությունը, հանցանքի սանկցիայով նախատեսված` նշանակման ենթակա պատժի առավելագույն ն նվազագույն սահմանների շրջանակում, իր հայեցողության շրջանակներում ղեկավարվելով պատժի նշանակման օրինականության, արդարության, պատասխանաւտվության անհատականացման նե մարդասիրության սկզբունքներով, օրենքով ն ներքին համոզմամբ գտնում է, որ վերջինիս նկատմամի պատիժ պետք է նշանակել ազատազրկման ձնով՝ 2 (երկու) տարի ժամկետով: (...»:

Վճռաբեկ դատարանի հիմնավորումները ն եզրահանգումը.

10. Սույն գործով Վճռաբեկ դատարանի առջն բարձրացված իրավական հարցը հետնյալն է. արդյո՞ք Հ.Գալստյանի նկատմամբ ՀՀ գործող քրեական օրենսգրքի 452-րդ հոդվածի 3-րդ մասով քրեական հետապնդումը ենթակա է դադարեցման՝ քրեական պատասխանատվության ենթարկելու վաղեմության ժամկետն անցած լինելու հիմքով:

2021 թվականի հունիսի 30-ին ընդունված ն 2022 թվականի հուլիսի 1-ին ուժի մեջ մտած ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 12-րդ հոդվածի համաճայն՝ «ԼՔիեական հետապնդում չպերք է հարուցվի, իսկ հարուցված քրեական հետապեդումը ենթակա է դադարեցման, եթն՝

(--)

12) անձը Հայաարանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի ընդհանուր կամ հատուկ մասի դրույթների ուժով ենթակա է ազատման քրեական պատասխանատվությունից (...)»:

3Տե՛ս քրեական գործ, հատոր 23, թերթեր 124, 137-138։

17

ՀՀ նախկին քրեական օրենսգրքի 19-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաճձայն՝ «4.Ծանր հանցագործություններ են համարվում դիտավորությամբ կատարված այն արարքները, որոնց համար սույն օրենսգիքով նախատեսված առավելագույն պատիժը չի գերազանցում տասը վարի ժամկեվտվ ազատազրկումը (...)»:

Նույն օրենսգրքի 75-րդ հոդվածի համաձայն: «մ. Անձն ազատվում է քրեական պատասխանաւտվությունից, եթե հանցանքն ավարտված հաւմարելու օրվանից անցել են հերնյալ ժամկետները.

(-.)

3) տասը տարի՝ ծանր հանցանքն ավարտված համարելու օրվանից.

(-.)

2. Վաղեմության ժամկետը հաշվարկվում է հանցանքն ավարտված համալրելու օրվանից մինչն դավաւվճոխ օրինակաւն ուժի մեջ մտնելու պահը (...)»:

Նույն օրենսգրքի 95-րդ հոդվածի համաձայն՝ «Մինչն տասնութ փարին լրանալը հանցանք կատարած անձին վաղեմության ժամկետներն անցնելու հետեանքով քրեական պափտասխաւնապվությունից կամ պատժից ազատելիս այն օրենսգրքի 7»րդ ն 8-րդ հոդվածներով նախատեսված վաղեմության ժամկետները համապատասխանաբար կրճատվում են կիսով չափ»:

ՀՇնախկին քրեական օրենսգրքի 316-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Իշխանության ներկայացուցչի կամ երա մերձավոր ազգականի նկատմամբ կյանքի կամ առողջության համար ոչ վտանգավոր րոնություն գործադրելը կամ րոնություն գործադրելու սպառնալիքը կապված նրա կողմից իր ծառայողական պարտականությունները կավփարելու հեվ՝

(-.)

2. Սույն հոդվածի առաջին մասում նշված անձանց նկավմամը կյանքի կամ առողջության համար վտանգավոր բոնությունը` կապված նրանց կողմից իրենց ծառայողական պարտականությունները կատարելու հետ՝

պավժվում է ազատազիկմամի՝ հինգից տասր փարի ժամկեվավ (.-.»:

«Անձի վիճակը վատթարացնող օրենքին հետադարձ ուժ չտալու օրենսդրական պահանջի համաձայն՝ ՇԳալստյանի նկատմամբ կիրառելի է հանցավոր արարքը կատարելու պահին գործող՝ 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքով նախատեսված՝ վաղեմության ժամկետն անցնելու հետնանքով քրեական պատասխանատվությունից ազատելու իրավական կարգավորումները:

18

ՀՀ գործող քրեական օրենսգրքի 83րդ հոդվածի համաձայն՝ «Լ Անձե ազատվում է քրեական պատասխանաւտվությունից, եթե հանցանքն ավարտվելուն հաջորդող օրվանից անցել են հետնյալ ժամկետները.

(-)

2) 10 փարի՝ միջին ծանրության հանցանքի դեպքում. (...)»:

ՀՀ գործող քրեական օրենսգրքի 106-րդ հոդվածի Լին մասի համաձայն՝ «ԼՄինչն 8 տարին լրանալը հանցանք կատարած անձին վաղեմության ժամկետներն անցնելու հետնանքով քրեական ապատասխանամվությունից ազատելիս այն օրենսգրքի 83րդ հոդվածով նախատեսված վաղեմության ժամկետները համապատասխանաբար կրճատվում են մեկ երկրորդի չափով:»

ՀՀ գործող քրեական օրենսգրքի 452-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն՝ «3.Պաշվտնատար անձի օրինական ծառայողական կամ քաղաքական

գործունեությանը միջամտելու նպատակով պաշտոնատար անձի կամ նրա մերձավոր ազգականի կամ մերձավորի կամ նշված անձանց դաատիարակության, խնամքի կամ հսկողության տակ գտնվողի նկափտմամի բոնություն գործադրելը՝

պատժվում է ազափազրկմամբ՝ երկուսից հինգ փարի ժամկետով»:

1. Մեջբերված նորմերի վերլուծությունից հետնում է, որ օրենսդիրը վաղեմության ժամկետն անցնելը դիտում է որպես քրեական հետապնդումը բացառող հանգամանք՝ սահմանելով, որ քրեական հետապնդում չպետք է հարուցվի, իսկ հարուցված քրեական հետապնդումը ենթակա է դադարեցման, եթե անցել են վաղեմության ժամկետները:

12. Սույն գործի նյութերից երնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանի կողմից իշխանության ներկայացուցչի նկատմամբ բռնություն գործադրելու մեջ Հ.Գալստյանի մեղավորություն, հաստատող մեղադրական դատավճիռր կայացվել է 2023 թվականի դեկտեմբերի 5-ին, վերոգրյալ արարքը որակվել է ավելի մեղմ պատիժ նախատեսող՝ ՀՀ գործող քրեական օրենսգրքի 452-րդ հոդվածի 3-րդ մասով, ն հիմք ընդունելով ՀՀ նախկին քրեական օրենսգրքի 75-րդ ն 95րդ հոդվածների կարգավորումները, վերջինիս նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցվել

19

է քրեական պատասխանատվության ենթարկելու վաղեմության ժամկետը լրացած լինելու հիմքով»:

Վերաքննիչ դատարանն արձանագրելով, որ Հ.Գալստյանին ՀՀ գործող քրեական օրենսգրքի 452-րդ հոդվածի 3-րդ մասով քրեական

պատասխանատվության ենթարկելու վաղեմության ժամկետն անցած լինելու վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի հետնությունը հիմնավորված չէ, 2024 թվականի սեպտեմբերի 3ի որոշմամբ Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2023 թվականի դեկտեմբերի 5-ի դատավճիոըր փոփոխել է, Հ.Գալստյանի նկատմամբ ՀՀ գործող քրեական օրենսգրքի 452-րդ հոդվածի 3-րդ մասով պատիժ է նշանակել ազատազրկում՝ 2 տարի ժամկետով":

12.1. Համաձայնելով հանդերձ Վերաքննիչ դատարանի դատողությունների հետ առ այն, որ ամբաստանյալ Հրաչ Գալստյանին ՀՀ գործող քրեական օրենսգրքի 452- րդ հոդվածի 3»րդ մասով քրեական պատասխանատվության ենթարկելու վաղեմության ժամկետն անցած լինելու վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի հետնությունը հիմնավորված չէ, Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է հետնյալը.

- ամբաստանյալ Հ.Գալստյանը ծնվել է 2003 թվականի օգոստոսի 7-ին ն տվյալ հանցավոր արարքը կատարելու պահին նրա 18 տարին լրացած չի եղել,

- ՇԳալստյանին վերագրվող հանցանքն ավարտվել է 2019 թվականի հոկտեմբերի 16-ին,

- Վերաքննիչ դատարանի 2024 թվականի սեպտեմբերի 3-ի որոշման դեմ պաշտպան Է.Աղաբեկյանի կողմից 2025 թվականի մայիսի 7-ին ներկայացված վճռաբեկ բողոքը Վճռաբեկ դատարանի կողմից վարույթ է ընդունվել 2025 թվականի հուլիսի 29-ինձ:

Թ. Սույն որոշման նախորդ կետում մեջբերված փաստական տվյալների վերլուծությունից երնում է, որ Հ.Գալստյանին վերագրվող արարքն ավարտվելու պահին լրացած չի եղել վերջինի 18 տարին: Այդ արարքի համար, ինչպես ՀՀ նախկին, 5 Տե՛ս սույն որոշման 8-րդ կետը:

6 Տե'ս սույն որոշման 9-րդ կետը:

7 Տե՛ս սույն որոշման 7-րդ կետը:

Ց Տե՛ս սույն որոշման 10-րդ կետը:

20

այնպես էլ ՀՀ գործող քրեական օրենսգրքերով նախատեսված քրեական պատասխանատվության ենթարկելու վաղեմության ժամկետը տասը տարի է:

Բացի այդ, ՀՀ նախկին քրեական օրենսգրքի 95-րդ ն ՀՀ գործող քրեական օրենսգրքի 106-րդ հոդվածների համաձայն` մինչե տասնութ տարին լրանալը հանցանք կատարած անձին վաղեմության ժամկետներն անցնելու հետնանքով քրեական պատասխանատվությունից ազատելիս վաղեմության ժամկետները համապատասխանաբար կրճատվում են կիսով չափ: Տվյալ դեպքում Հ.Գալստյանին վերագրվող հանցանքի համար քրեական պատասխանատվության ենթարկելու վաղեմության տասը տարվա ժամկետը պետք է կրճատվի կիսով չափ, կազմելով՝ հինգ տարի: Այսինքն՝ Հ.Գալստյանին վերագրվող արարքի համար նախատեսված՝ քրեական պատասխանատվության ենթարկելու վաղեմության հնգամյա ժամկետը լրանալու օրվա դրությամբ, վերջինի նկատմամբ կայացված մեղադրական դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտած չի եղել:

Վերոգրյալի հաշվառմամբ,։ Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ

ամբաստանյալ Հ.Գալստյանի նկատմամբ ՀՀ գործող քրեական օրենսգրքի 452-րդ հոդվածի 3-րդ մասով քրեական հետապնդումը ենթակա է դադարեցման՝ քրեական պատասխանատվության ենթարկելու վաղեմության ժամկետն անցած լինելու հիմքով:

14. Միննույն ժամանակ, Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ թեն սույն գործով բողոքաբերը, ըստ էության, բարձրացրել է միայն մեղադրյալ Հ.Գալստյանի նկատմամբ ՀՀ գործող քրեական օրենսգրքի 452-րդ հոդվածի 3-րդ մասով քրեական պատասխանատվության ենթարկելու վաղեմության ժամկետն անցած լինելու հիմքով քրեական հետապնդումը դադարեցնելու հարցը, այնուամենայնիվ, հիմք ընդունելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետում ամրագրված նորմը, անհրաժեշտ է քննարկման առարկա դարձնել Հ.Գալստյանի նկատմամբ