Ջառահյան — ԳԴ5/0011/01/23

Բ 7. 2 ԳԴ5/0011/01/23

ՄՐՏՐՑԵՑՑՎՈՆ Տը Ն

է Ս/275 28» ԵՆ 1

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ

ՎՃՌԱԲԵԿ ԴԱՏԱՐԱՆ

ՈՐՈՇՈՒՄ

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ

Գեղարքունիքի մարզի առաջին ատյանի

ընդհանուր իրավասության դատարան,

նախագահող դատավոր՝ Ա.Մարտիրոսյան

ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան,

նախագահող դատավոր՝ Ա.Բեկթաշյան

դատավորներ՝ Ս.Համբարձումյան

Ա.Մաթնոսյան

26 մայիսի 2026 թվական ք.Երնան

ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի քրեական պալատը (այսուհետ՝ Վճռաբեկ դատարան), նախագահությամբ՝ Հ.ԱՍԱՏՐՅԱՆԻ

մասնակցությամբ դատավորներ՝ Ս.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆԻ

Հ.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆԻ

ԱԴԱՆԻԵԼՅԱՆԻ

Լ.ԹԱԴԵՎՈՍՅԱՆԻ

ԱՊՈՂՈՍՅԱՆԻ

գրավոր ընթացակարգով քննության առնելով մեղադրյալ Սնակ Դավիթի Ջառահյանի վերաբերյալ ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի՝ 2024 թվականի փետրվարի 14-ի որոշման դեմ ՀՀ գլխավոր դատախազի տեղակալ Լ.Գրիգորյանի վճռաբեկ բողոքը,

2

ՊԱՐԶԵՑ

Վարույթի դատավարական նախապատմությունը.

1. 2023 թվականի մայիսի 5-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Գեղարքունիքի մարզային քննչական վարչությունում նախաձեռնվել է թիվ 42109023 քրեական վարույթը` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 297-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով ն 452-րդ հոդվածի 3-րդ մասով նախատեսված հանցագործությունների հատկանիշներով:

Նույւն օրը վարույթն իրականացնող մարմնի որոշումներով "5

ոԱԱոոոՈՈոԼ 4ԱաոոոոԻ Արարա: որու արոր |լ որու որո» ննաջվել են տուժողներ:

2023 թվականի մայիսի 6-ի որոշմամբ, Սնակ Ջառահյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 297-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով ն 452-րդ հոդվածի 3-րդ մասով հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում ն նրան մեղադրանք է ներկայացվել:

Նույն վարույթով մեղադրանքներ են ներկայացվել նան Սամվել Նադարյանին ն Վազգեն Ադամյանին:

2023 թվականի հուլիսի 24-ին, թիվ 42109023 քրեական վարույթից անջատվել է մեղադրյալներ Սնակ Ջառահյանի, Սամվել Նադարյանի ն Վազգեն Ադամյանի վերաբերյալ նոր վարույթ, որին շնորհվել է 42113123 համարը:

2. 2023 թվականի օգոստոսի Լին թիվ 42113123 քրեական վարույթը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Գեղարքունիքի մարզի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարան (այսուհետ՝ նան Առաջին ատյանի դատարան):

Առաջին ատյանի դատարանը, արագացված կարգի կիրառմամբ, 2023 թվականի սեպտեմբերի 18-ի դատավճռով Սնակ Ջառահյանին մեղավոր է ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 297-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով ն 452-րդ հոդվածի 3-րդ մասով: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 297-րդ հոդվածի 2-րդ մասի Լին կետով նրա նկատմամբ պատիժ է նշանակել կարճաժամկետ ազատազրկում՝ 2 (երկու) ամիս ժամկետով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 452-րդ հոդվածի 3-րդ մասով՝ ազատազրկում՝ 2 (երկու) ամիս ժամկետով: Հանցանքների համակցությամբ պատիժ նշանակելու

Յ

կանոններ` կիրառմամբ Ս.Ջառահյանի սկատմամբ պատիժ է նշանակվել ազատազրկում՝ 2 (երկու) տարի 2 (երկու) ամիս ժամկետով:

ՃՇՇ քրեական օրենսգրքի 79-րդ հոդվածի կիրառմամբ` ազատազրկման ձնով նշանակված պատժին հաշվակցվել է Ս.Ջառահյանի փաստացի անազատության մեջ գտնվելու 2 (երկու) ամիս ժամկետը, ն նրա նկատմամբ վերջնական պատիժ է նշանակվել ազատազրկում՝ 2 (երկու) տարի ժամկետով: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84րդ հոդվածի հիման վրա Ս.Ջառահյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չի կիրառվել ն սահմանվել է փորձաշրջան՝ 3 (երեք) տարի ժամկետով՝ առանց դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության ՀՀ տարածքը չլքելու ն բնակության վայրը փոխելու դեպքում դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնին սեղմ ժամկետում իր նոր բնակության վայրի հասցեն հայտնելու պարտականությունների սահմանմամբ:

Վճռվել է մեղադրյալ Ս.Ջառահյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը՝ բացակայելու արգելքը, թողնել անփոփոխ` մինչն դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, որից հետո Ս.Ջառահյանի կողմից ՀՀ պետական սահմանը հատելու արգելքը վերացնել:

Նույն գործով դատապարտվել են նան Սամվել Նադարյանը ն Վազգեն Ադամյանը:

3. Դատախազի վերաքննիչ բողոքի քննության արդյունքում, ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ` նան Վերաքննիչ դատարան) 2024 թվականի փետրվարի 14-ի որոշմամբ բողոքը մերժել է՝ Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2023 թվականի սեպտեմբերի 18-ի դատավճիռը թողնելով անփոփոխ:

4. Վերաքննիչ դատարանի վերոնշյալ որոշման դեմ ՀՀ գլխավոր դատախազի տեղակալ Լ.Գրիգորյանը ներկայացրել է վճռաբեկ բողոք, որը Վճռաբեկ դատարանի՝ 2024 թվականի սեպտեմբերի 16-ի որոշմամբ, Վազգեն Արարատի Ադամյանի մասով վարույթ ընդունելը մերժվել է, իսկ Սնակ Դավթի Ջառահյանի մասով ընդունվել է վարույթ, նե սահմանվել է դատական վարույթի իրականացման գրավոր ընթացակարգ:

4

Վճոաբեկ բողոքի հիմքերը, փաստարկները ն պահանջը.

Վճռաբեկ բողոքը քննվում է հետնյալ հիմքերի սահմաններում՝ ներքոհիշյալ հիմնավորումներով.

5. Բողոքաբերը, վկայակոչելով Վճռաբեկ դատարանի մի շարք նախադեպային որոշումներ, նշել է, որ ստորադաս դատարանները չեն պահպանել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ, 55-րդ, 69-րդ, 84-րդ հոդվածների պահանջները, արդյունքում թույլ են տվել դատական սխալ՝ նյութական իրավունքի խախտում, որն ազդել է վարույթի ելքի վրա:

Մասնավորապես, բողոքաբերը փաստել է, որ ստորադաս դատարանների կողմից Ս.ԶՋառահյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքում դրված՝ պատիժը ն պատասխանատվությունը մեղմացնող հանգամանքները, ինչպես նան անձը բնութագրող տվյալները՝ խնամքի տակ հաշմանդամ ծնողների առկայությունը, մեղքն ընդունելը, անկեղծորեն զղջալը, տուժած ոստիկանության ծառայողների կողմից բողոքների բացակայությունը, սահմանամերձ շրջանում բնակվելու հանգամանքը չեն կարող ողջամտորեն նվազեցնել նրա կատարած արարքների հանրային վտանգավորության աստիճանը ն բավարար չեն նրա նկատմամբ ազատազրկման ձնով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու ն պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու համար:

5.. Բողոք բերած անձը փաստարկել է, որ մեղադրյալին մեղսագրվում են միջին ծանրության երկօբյեկտ հանցագործություններ, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 452-րդ հոդվածի 3-րդ մասով նախատեսված արարքի համար որպես պատիժ նախատեսվում է բացառապես ազատազրկում, վերջինս ոտնձգել է պետության ներսում կառավարչական հարաբերությունները կարգավորող հասարակական

հարաբերությունների ն անձանց անորոշ շրջանակին առնչվող հասարակական կարգի ն բարոյականության դեմ, ինչի արդյունքում խախտվել են պետության ներսում գործող կառավարչական հարաբերությունների բնականոն գործունեությունն ու հասարակության անդամների անդորրը:

6. Վերոշարադրյալի հիման վրա, բողոքաբերը խնդրել է բեկանել Վերաքննիչ դատարանի՝ 2024 թվականի փետրվարի 14-ի որոշումը, վերացնել Սնակ Ջառահյանի

5

նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը ն նրա նկատմամբ նշանակել համաչափ պատիժ:

Վճոաբեկ բողոքի քննության համար էական նշանակություն ունեցող փաստական հանգամանքները.

7. Սնակ Ջառահյանի նկատմամբ քրեական հետապնդում է հարուցվել ն նա մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 297-րդ հոդվածի 2-րդ մասի Լին կետով ն 452-րդ հոդվածի 3-րդ մասով հետնյալ արարքների համար. «...) /Ն/ա, 2023 թվականի մայիսի 05-ին՝ ժամի 00:40ի սահմաններում, իր ընկերներ Վազգեն Ադամյանի, Սամվել Նադարյանի ն նախաքենությամը դեռես չպարզված մի խումբ այլ անծնաց հետ Գեղարքունիքի մարզի Ճամբարակ քաղաքի (...) փողոցի (..) հասցեում գնվող ծաղկի վաճառակետի դիմացի հատվածում: երթնեկելի ճանապարհին, կատարել է խուլիգանություն, այն Լ՝ ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության ՊԾ Գեղարքունիքի մարզի գումարտակի Լին վաշտի ծառայողների կողմից իրենց ծառայողական պարտականությունները կատարելու կապակցությաւմը առաջացած զրույցի ընթացքում, փոխլրացնելով ընկերների ն այլ անձանց գործողությունները, անհարգալից վերաբերմունք է ցուցաբերել տեղում ծառայություն իրականացնող ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության ՊԾ Գալարքունիքի մարզի գումարտակի Լին վաշտի ծառայողների նկատմամբ ն բարոյական, իրավական նորմերի նկատմամբ բացահայտ արհամարհական վերաբերմունք դրսնորելով` վերջիններիս հասցեին հնչեցրել է սեռական բնույթի հայհոյանքեր՝ այդպիատվ ն անպարկեշտ արտահայվտություններով խոչընդոտել է նույն ծառայության աշխատակիցների բնականոն աշխավանքը ն ծառայությունը:

Բացի այդ, Սնակ Ջառահյանը պաշտոնատար անձ հանդիսացող՝ ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության ՊԾ Գելարքունիքի մարզի գումարվաւկի Էին վաշտի պարեկ, ոստիկանության լեյտենակ "Հ" Հոու Իթթթթթթո ըը արվող խուլիգսմությունը, կանխելուն ուղղված օրինական գործունեությանը միջամտելունպատակով, երա նկատմամի գործադրել է բոնություն, այն է՝ աջ ձեռքի բոունցքով,

6

մեկ անգամ հարվածել է վերջինիս դեմքի աջ հատվածին` ոլ. հենանքով """" ոթ զգացել է ֆիզիկական ուժեղ ցավ»"

8. Առաջին ատյանի դատարանն իր դատական ակտը պատճառաբանել է հետնյալ կերպ. «(.)/ Գնահատելով (մեղադրյալի անձի բնութագրող (..) հանգամանքները, հանցագործությունից հետո |լ|նրայ դրսնորած վարքագիծը, մասնավորապես զղջացկ |է) կատարած արարքի համար, տուժողները որեէ բողոք կամ պահանջ չեն ներկայացրել, արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը ն աստիճաւնը, () մասնավորապես որ (.) Սնակ առահյանը նախկինում դատապարտված ճի) եղել, (...) ԼՋառահյանի խնամքին՝ հաշմանդամ ծնողները, (...) համայնքի կողմից բնութագրվել է| միայն դրականորեն, (..) կամավորական հիմունքներով ՀՀ պետական սահմաններին անցկացվող մարտական

հերթեաւպահությանը մասնակցելու հանգամանքը, ինչպե նան այն, որ դատալսումների ընթացքում (մեղադրյալը) հայտարարել է, որ բնակվում |լ սահմանամերձ շրջանում ն յուրաքանչյուր պահի պատրաստ |է) զենք վերցնել ն մասնակցել հայրենիքի սահմանների պաշտպանությանը, ինչպես ն արկլ |է) մինչն այժմ ապատասխանատվությունւն ն պատիժը մալմացնող հանգամանքները, ծանրացնող հանգամանքների բացակայություն, Դատարանի մոտ առկա է վարաւհություն ն համոզվածություն առ այն, որ նշանակված պատժատեսեւկի կիրառման արդյունքում ակնկալվող պատժի նպատակների իրագործումը հնարավոր է նան առանց այն փասվացի կրելու պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու ն փորձաշրջան սահմանելու միջոցով:

Նշանակված (պատիժը) պայմանականորեն չկիրառելիս՝ դատարանը հաշվի է առնում նան, որ |լԱնեղադրյալըի բնակվում |է) սահմանամերձ համայնքում ն Դատարանը գտնում է, որ |մեղադրյալին) պետք է հնարավորություն տալ գտնվել ազատութան մեջ՝ հաշվի առնելով նան ՀՀ պետականության աոռջն ծառացած արտաքին անվտանգային ներկայիս մարտահրավերները ու պերական սահմանին՝ հատկապես ձամիարակ համայնքի հավփվածում փփրող իրավիճակիլ...)»7:

Տե՛ս վարույթի նյութեր, հատոր 6, թերթ 30:

2 Տե՛ս վարույթի նյութեր, հատոր 6, թերթեր 33 36:

7

9. Վերաքննիչ դատարանը, օրինական ուժի մեջ թողնելով Առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը, արձանագրել է հետնյալը. «(.,) Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ (...) ՍՋառահյանի նկատմամի կարճաժամկետ ազատազրկման են ազատազրկման ձեով նշանակված |պատիժը) կիրառելու նպատակահարմարության հարցր քննարկելիս Առաջին ատյանի դատարանը ղեկավարվել է պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով, բազմակողմանի գնահատման է ենթարկել մեղադրյալի) անձր բնութագրող հանգամանքները այդ թվում՝3 պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, պատասխանաւտվությունը ն պատիժ ծանրացնող հանգամանքների

բացակայությունը, ինչպես նան կատարված հանցագործությունների բնույթն ու վտանգավորության աստիճանը, որպիսի պայմաններում Վերաքննիչ դատարանի գնահատմամի` արդարության ն պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքի երաշխավորման տեսանկյունից հանգել է նշանակված |պատիժը/ պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ ճիշտ հենության:

Անդրադառնալով առույն քրեական գործի փարական հանգամանքներին՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, հեեյալ.

Վմեղադրյալը) զղջացել 1) կատարած արարքի համար,

-րուժողները որեէ բողոք կամ պահանջ չեն ներկայացրել,

Վմեղադրյալի) անձր բնութագրող հանգամանքները, մասնավորապես` (...) Սնակ Ջառահյանը նախկինում դատապարտված նի եղել, (..) խնամքին՝ հաշմանդամ ծնողները, (...) համայնքի կողմից բնութագրվել |է) միայն դրականորեն,

Վմեղադրյալմ Սնակ Ջառահյանի կողմից կամավորական հիմունքներով ՀՀ պետական գաահմաններին անցկացվող մարտական հերթապահությանը մասնակցելու հանգամանքը,

- Առաջին ատյանի դատարանի դատալսումների ընթացքում մեղադրյալը հայտարարել (է), որ բնակվում (է) սահմանամերձ շրջանում ն յուրաքանչյուր պահի պատրաստ ՆՌ) զենք վերցնզղ ն մասնակցել հայրենիքի սահմանների պաշտպանությանը, ինչպես ն արել են մինչն այժմ:

Վերոգրյալը հաշվի առնելով Վերաքննիչ դատարանը փասվաւմ է, որ առկա են (մեղադրյալ (...) Ս.Ջառահյանի նկատմամբ կարճաժամկետ ազատազիկման ն

8

ազատազրկման ձեով նշանակված |պատիժը) պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերը, (վերջինիս) ուղղումը հնարավոր է առանց ազատազրկման ձնով պատիժը կրելու, ուստի ՀՀ քրնական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կիրաոմամի (մեղադրյալ (...) Ս.Ջառահյանի նկատմամբ կարճաժամկետ ազավալզիկման ն ազատազրկման ձնով նշանակվող |պատիժը) պայմանականորեն չկիրառելով` հնարավոր է հասնել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակներին՝ սոցիալական արդարության վերականգնմանը, պատժի ենթարկված |ունձի վերասոցիալականացմանը ն հանցագործությունների կանխմանը: Այն բխում է նաւն ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ ն 69-րդ հոդվածներով սահմանված արդարության, պատասխանաւտվության անհատականացման ն պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներից (...):

Վերաքննիչ դատարանը, հիմնավոր չհամարելով դատախազի կողմից բերված վերաքննիչ բողոքի փաստարկները, հարկ է համարում արձանագրել, որ Առաջին ատյանի դատարանի դափավճոի պատճառարաեւնությունները կառուցված են տրամարանորեն կապված ն գործի փատարական հանգամանքներից բխող հատակ, որոշակի ն համոզիչ հետնությունների վրա, ն որպես այդպիսին ընդունելի են Վերաքննիչ դատարանի համարլ...)»:

Վճոաբեկ դատարանի պատճառաբանությունները ն եգրահանգումը.

10. Սույն վարույթով Վճռաբեկ դատարանի առջն բարձրացված իրավական հարցը հետնյալն է. հիմնավորվա՛ծ են արդյոք մեղադրյալ Ս.Ջառահյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 297-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով ն 452-րդ հոդվածի 3-րդ մասով ազատազրկման ձնով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ ստորադաս դատարանների հետնությունները:

11. Վճռաբեկ դատարանը նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հարցերին 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի կարգավորումների շրջանակներում անդրադարձել է մի շարք նախադեպային 5 Տե՛ս վարույթի նյութեր, հատոր 8, թերթեր 33-35:

9

որոշումներում": Վճռաբեկ դատարանը կրկնում է, որ պատիժ նշանակելու ն նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ նախկինում արտահայտված իրավական դիրքորոշումները շարունակում են վերաբերելի մասով (ուսճնՏ ուսնճոճ ԼՏ) կիրառելի լինել նան գործող քրեաիրավական կարգավորումների նկատմամբ`:

12. Վերահաստատելով նախկինում արտահայտած իրավական

դիրքորոշումները՝ Վճռաբեկ դատարանը նս մեկ անգամ փաստում է, որ դատարանի համոզվածությունն ն վստահությունն այն մասին, որ մեղադրյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց իրական պատիժ կրելու, պետք է հիմնվի օբյեկտիվ գոյություն ունեցող այնպիսի տվյալների համակողմանի վերլուծութիան վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, հանցավորի անձը ն վկայում պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության մասին: Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանը բազմիցս նշել է, որ թեն պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված ՀՀ քրեական օրենսգիրքն ինչպես հանցագործությունների, այնպես էլ անձանց շրջանակի որնէ սահմանափակում չի նախատեսում, սակայն դատարանի հետնությունները պետք է, ի թիվս այլնի, հիմնված լինեն նան հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանի ն բնույթի ամբողջական գնահատման վրաշչ՝ հաշվի առնելով այնպիսի գործոններ, ինչպիսիք են օրենքով պահպանվող հասարակական հարաբերության բնույթը, մեղքի ձնը ն տեսակը, պատճառված վնասի չափը, պատասխանատվությունը ն պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող Հ Տես Վճռաբեկ դատարանի` Արմեն Շահբազյանի գործով 2014 թվականի օգոստոսի 15-ի թիվ ԵՇԴ/0143/01/13, Արմեն Գրիգորյանի գործով 2021 թվականի փետրվարի 10-ի թիվ ԵԴ/0335/01/19, Սարգիս Խաչատրյանի գործով 2015 թվականի մարտի 27-ի թիվ ՏԴ/0031/01/14, Նարեկ Խաչատրյաւնի գործով 2015 թվականի օգոստոսի 28-ի թիվ ԵԿԴ/0191/01/14, Արսեն Կարապետյանի ն Ռուրեն Գուլգուլյանի գործով 2015 թվականի օգոստոսի 28-ի թիվ ԵԱԴԴ/0011/01/14, Սերգեյ Աբովյանի գործով 2016 թվականի հունիսի 24-ի թիվ ԵԱԴԴ/0038/01/15, Անդրանիկ Ալաւվերդյանի գործով 2021 թվականի հուլիսի 20-ի թիվ ԿԴ2/0026/01/19 որոշումները:

5 Տես Վճռաբեկ դատարանի` Նարեկ Ադամյանի ն Անդրանիկ Ավագյանի գործով 2025 թվականի մարտի 21ի թիվ ԳԴԼ0036/01/23 որոշումը:

6 Հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանի ն բնույթի վերաբերյալ, ի թիվս այլ որոշումների, մանրամասն տե՛ս Վճռաբեկ դատարանի՝ Գարուշ Մադաթյանի գործով 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08, Արարավւ. Ավագյանի ն Վահան Սահակյանի գործով 2014 թվականի հոկտեմբերի 3Լի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշումները:

10

հանգամանքները, հանցագործության հանգամանքները, եղանակը, գործիքներն ու միջոցները, նպատակներն ու շարժառիթները ն այլն՛:

13. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 297-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Խոլլիգանությունը՝ հասարակության նկատմամբ անհարգալից կամ իրավական կամ բարոյական նորմերի նկատմամը բացահայտ արհամարհաւկաւն վերաբերմունք ցուցալրերելը, որը դրսնորվել է անձին արորացնեով կամ հայհոյանքներով կամ անպարկեշտ արտահայվաւթյուններով կամ համակեցության կանոնների ցուցադրաբար անտեսմամբ մարդկանց անդորիր խախտելով կամ նույն եղանակներով հանրային միջոցառումը, արարողությունը խափանելով կամ հասարակական նշանակության օբյեկտի, հիմնարկի կամ (կազմակերպության բնականոն աշխատաւնքը խոչընդուրելով՝

(-)

2. Սույն հոդվածի Լին մասով նախավփեսված արարքը, որր կատարվել Լ՝

1) մի խումը անձանց կողմից,

(-)

պավժվում է տուգանքով` քսանապատիկից հիսնապատիկի չափով կամ հանրային աշխատանքներով` հարյուր հիսունից երկու հարյուր յոթանասուն ժամ տնողությամը, կամ ազատության սահմանափակմամի՝ մեկից երեք տարի ժամկետով, կամ կարճաժամկետ ազատազիկմամը՝ մեկից երկու ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ՝ երկուսից հինգ փարի ժամկետով (.-)»:

ՀՀ քրեական օրենսգրքի 297-րդ հոդվածով սահմանված հանցակազմը դասվում է հասարակական կարգի ն բարոյականության դեմ ուղղված հանցագործությունների շարքին: Խուլիգանության հանցակազմի անմիջական օբյեկտը հասարակական կարգը պաշտպանող հասարակական հարաբերություններն են, որոնք կազմում են հասարակական կարգի բովանդակությունը, մինչդեռ խուլիգանության որակյալ հանցակազմերը երկօբյեկտ են, որոնց դեպքում որպես պարտադիր լրացուցիչ օբյեկտ 7 Տես Վճռաբեկ դատարանի` Սառուոն Ամիրիւանյանի գործով 2012 թվականի նոյեմբերի 1-ի թիվ ԵԱԴԴ/0034/01/12, Արսեն Մկրտչյանի զործով 2012 թվականի դեկտեմբերի 5-ի թիվ ԼԴ/0093/01/12, Վանյա Բեգյանի գործով 2013 թվականի հոկտեմբերի 18ի թիվ ՏԴ/0018/01/3, Արամայիս Հովհաննիսյանի զործով 2015 թվականի փետրվարի 27-ի թիվ ԳԴ/0014/01/14, Մհեր Հովհանեաիյանի գործով 2015 թվականի դեկտեմբերի 18-ի թիվ ԵԿԴ/0039/01/15 ն այլ որոշումները:

1

հանդես են գալիս անձի անձեռնմխելիության, պատվի ն արժանապատվության, առողջության, քաղաքացիների ն կազմակերպությունների գույքային շահերի պաշտպանությանն ուղղված հասարակական հարաբերությունները: Քննարկվող հանցակազմի օբյեկտիվ կողմը դրսնորվում է հասարակական նշանակության վայրերում, ինչպես նան հասարակական նշանակություն չունեցող վայրերում, որտեղ առկա է հանրություն, սահմանված կարգի կոպիտ խախտման մեջ, որն արտահայտվում է հասարակութան անդամների նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունքով: Սուբյեկտիվ կողմից խուլիգանություն կատարող անձը ոչ միայն գիտակցում է, որ իր գործողություններով խախտում է հասարակական կարգն ու բացահայտ անհարգալից վերաբերմունք դրսնորում հասարակության նկատմամբ, այլն ցանկանում է դա, ինչը ընդգծում է տվյալ հանցակազմի հանրային առավել բարձր վտանգավորություն ունենալու փաստը:

ՀՀ քրեական օրենսգրքի 452րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն՝

«Պաշտոնատար անձ. օրինական ծառայողական կամ քաղաքական

գործունեությանը միջամտելու նպատակով պաշտոնատար անձի կամ նրա մերձավոր ազգականի կամ մերձավորի կամ նշված անձանց դաարիարակության, խնամքի կամ հսկողության տակ գտնվողի նկատմամը բոնություն գործադրելը՝ պատժվում է ազափազրկմամբ՝ երկուսից հինգ փարի ժամկետով»:

ՀՀ քրեական օրենսգրքի 452-րդ հոդվածով սահմանված հանցակազմը դասվում է կառավարման կարգի դեմ ուղղված հանցագործությունների շարքին ն բնութագրվում որպես հանցավոր արարք, որը ոտնձգում է իշխանության ներկայացուցիչների դեմ: Նշված հանցավոր արարքի օբյեկտ են հանդիսանում ոչ միան իշխանութան ներկայացուցի կամ նրա մերձավորների կյանքը, առողջությունը, պատիվն ու արժանապատվությունը: Քննարկվող

հանցագործություններն առաջին հերթին ուղղված են հանրային մարմինների կառավարման բնականոն գործունեության դեմ, հետնաբար օժտված են հանրային բարձ, վտանգավորությամբ, քանի որ քտոտնձգում են իշխանության սներկայացուցիչների կողմից կառավարման հետ կապված իրենց` օրենքով սահմանված լիազորությունների անխափան իրականացման ապահովմաննուղղված հասարակական հարաբերությունների դեմ: Ընդ որում, տվյալ հանցակազմի՝

12

հանրային բարձր վտանգավորությունը, ի թիվս այլնի, պայմանավորվում է նան հանցագործության սուբյեկտիվ կողմի հատկանիշով, այն է՝ հանցանք կատարող անձը գործում է ուղղակի դիտավորությամբ ն գիտակցում է, որ բռնություն է գործադրում իշխանության ներկայացուցչի նկատմամբ:

14. Սույն վարույթի նյութերի ուսումնասիրությունից երնում է, որ.

- Սնակ Ջառահյանին մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա 2023 թվականի մայիսի 5-ին՝ ժամը 00:40-ի սահմաններում, մի խումբ այլ անձանց հետ Գեղարքունիքի մարզի Ճամբարակ քաղաքում գտնվող երթնեկելի ճանապարհին կատարել է խուլիգանություն, այն է, անհարգալից վերաբերմունք է ցուցաբերել տեղում ծառայություն իրականացնող պարեկային ծառայողների նկատմամբ, սեռական բնույթի հայհոյանքներ է հնչեցրել նրանց հասցեին՝ խանգարելով նրանց բնականոն աշխատանքը: Բացի այդ, պարեկ "Հ": կկատմամբ գործադրել է բռնություն, բռունցքով հարվածել է վերջինիս դեմքին՝ պատճառելով վերջինիս ֆիզիկական ուժեղ ցավ'։

- Առաջին ատյանի դատարանը, անդրադառնալով Սնակ Ջառահյանի

նկատմամբ նշանակվող պատիժը կրելու նպատակահարմարության հարցին, հաշվի առնելով վերջինիս կողմից կատարված արարքների հանրային վտանգավորության բնույթը ն աստիճանը, գտել է, որ մեղադրյալի պատիժը ն պատասխանատվությունը մեղմացնող (իրեն մեղավոր ճանաչելը, խնամքին հաշմանդամ ծնողների արկայությունը), ինչպես նան անձը բնութագրող (դրական բնութագրվելը, նախկինում դատապարտված չլինելը, կատարած արարքի համար զղջալը, տուժող ոստիկանութան ծառայողնեի կողմից բողոքների բացակայությունը, կամավորական հիմունքնեով ՀԸ պետական սահմաններին անցկացվող մարտական հերթապահությանը մասնակցելը, սահմանամերձ տարածքում բնակվելը) տվյալները իրենց համակացության մեջ, բավարար են պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու ն փորձաշրջան սահմանելու միջոցով հասնելու պատժի նպատակների իրագործմանը: Բացի այդ, դատարանը նշանակվող պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս, հաշվի է առել, որ մեղադրյալը բնակվում է Ց Տե սույն որոշման 7-րդ կետը:

Թ

սահմանամերձ համայնքում, հիմք ընդունելով պետական սահմանին` Ճամբարակ համայնքի հատվածում տիրող իրավիճակը::

- Վերաքննիչ դատարանն իր որոշմամբ արձանագրել է, որ Առաջին ատյանի դատարանը Սնակ Ջառահյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը կիրառելու նպատակահարմարության հարցը քննարկելիս ղեկավարվել է պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով, բազմակողմանի գնահատման է ենթարկել մեղադրյալի անձը բնութագրող հանգամաքները, այդ թվում` պատասխանատվությունը ն պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, ինչպե նաւ. կատարված

հանցագործությունների հանրային վտանգավորության բնույթն ու աստիճանը, որպիսի պայմաններում արդարության ն պատասխանատվության

անհատականացմահն սկզբունքի երաշխավորման տեսանկյունից հանգել է նշանակած պատիժ` պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ ճիշտ հետնության::

15. Նախորդ կետում շարադրված փաստական տվյալները գնահատելով սույն որոշմամբ մեջբերված իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո` Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ ստորադաս դատարանները Ս.Ջառահյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս, պատշաճ իրավական վերլուծության չեն ենթարկել մեղադրյալի կողմից կատարած հանցավոր արարքների բնույթի ն հանրային վտանգավորության աստիճանի վրա ազդող մի շարք գործոններ, մասնավորապես.

- խախտված հասարակական հարաբերությունների բնույթն ու կարնորությունը՝ այն, որ մեղադրյալը կատարել է երկու դիտավորյալ հանցագործություն, ուղղված հասարակական կարգի ն բարոյականության, ինչպես նան կառավարման կարգի պաշտպանությանն ուղղված հասարակական հարաբերությունների դեմ,

- հանցավորի հոգեբանական վերաբերմունքն իր արարքների նկատմամբ, մասնավորապես այն, որ մեղադրյալը գործել է ուղղակի դիտավորությամբ ն գիտակցել է, որ իր գործողություններով, մասնավորապես՝ հասարակության ն բարոյական նորմերի նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունք 5 Տե'ս սույն որոշման 8-րդ կետը:

. Տե'ս սույն որոշման 9-րդ կետը:

14

ցուցաբերելով տեղում ծառայություն իրականացնող իշխանության ներկայացուցիչների հասցեին հնչեցնելով սեռական բնույթի հայհոյանքներ, խոչընդոտում է վերջիններիս ծառայողական լիազորություններիի պատշաճ ն անխափան իրականացմանը:

- հանցագործության եղանակը, իրադրությունը ն դրա հետնանքները. այն, որ Ս.Ջառահյանը շարունակելով իշխանության ներկայացուցիչների ն հասարակության նկատմամբ բարոյական ն իրավական նորմերի բացահայտ արհամարհական ն անհարգալից վերաբերմունք ցուցաբերելը, իշխանության ներկայացուցչի կողմից խուլիգանությունը կանխելուն ուղղված օրինական գործունեությանը միջամտելու նպատակով, բռունցքով մեկ անգամ հարվածել է վերջինիս դեմքի աջ հատվածին, ինչի հետնանքով իշխանության ներկայացուցչին պատճառել է ֆիզիկական ուժեղ ցավ, նախատեսելով իր կողմից իշխանության ներկայացուցչի նկատմամբ բռնություն գործադրելով կատարված արարքի հանրային բարձր վտանգավորության աստիճանի ն դրանից առաջացող հետնանքների միջն առկա անմիջական պատճառական կապը:

16. Ընդհանրացնելով, սույն որոշման նախորդ կետում կատարված վերլուծությունները Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ ստորադաս դատարանները, մեղադրյալ Ս.Ջառահյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը կրելու նպատակահարմարության հարցի վերաբերյալ եզրահանգումները պետք է կառուցեին վերոնշյալ հանգամանքների՝ իրենց ամբողջության մեջ մանրամասն վերլուծության արդյունքում:

17. Վճռաբեկ դատարանն ընդգծում է, որ ստորադաս դատարանների կողմից վկայակոչված մեղադրյալ`՝։ Ա.Ջառահանի անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքները ն ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, կատարված արարքների հանրային բարձր վտանգավորության մասին վկայող վերը շարադրված փաստական տվյալների առկայության պայմաններում, չեն կարող ողջամտորեն նվազեցնել Ս.Ջառահյանի կատարած արարքների ն նրա անձի հանրային վտանգավորությունն այն աստիճան, որ նրա նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմք հանդիսանան:

5

Ամփոփելով, Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ արդարության ն պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքի տեսանկյունից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 297-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով ն 452-րդ հոդվածի 3-րդ մասով Ս.Ջառահյանի նկատմամբ ազատազրկման ձնով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերալ ստորադաս դատարանների հետնությունները հիմնավոր չեն:

18. Վերոգրյալի հաշվառմամբ, Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ ստորադաս դատարանները Ս.Ջառահյանի նկատմամբ ազատազրկման ձնով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելով, թույլ են տվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84- րդ հոդվածի խախտում: Արդյունքում, թույլ է տրվել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 387-րդ հոդվածով նախատեսված նյութական օրենքի ոչ ճիշտ կիրառում: Հետնաբար անհրաժեշտ է Ս.Զառահյանի նկատմամբ ազատազրկման ձնով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասով ստորադաս դատարանների դատական ակտերը փոփոխել. նրա նկատմամբ ազատազրկման ձնով նշանակված պատիժը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի հիման վրա պայմանականորեն չկիրառելը պետք է վերացնել ն թողնել կրելու Գեղարքունիքի մարզի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի՝ 2023 թվականի սեպտեմբերի 18-ի դատավճռով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 297-րդ հոդվածի 2-րդ մասի Լին կետով ն 452-րդ հոդվածի 3-րդ մասով վերջնական պատիժ նշանակված՝ 2 (երկու) տարի ժամկետով ազատազրկումը:

Ելնելով վերոգրյալից ն ղեկավարվելով Հայաստանի Հանրապետության Սահմանադրության 162-րդ, 163րդ ն 17-րդ հոդվածներով, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 31-րդ, 34-րդ, 264-րդ, 281-րդ, 361-րդ, 363-րդ ն 385-387-րդ հոդվածներով՝ Վճռաբեկ դատարանը

ՈՐՈՇԵՑ

1 Սնակ Դավիթի Ջառահյանի վերաբերյալ Գեղարքունիքի մարզի առաջին

ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի՝ 2023 թվականի սեպտեմբերի 18-ի

16

դատավճիռը ն այն անփոփոխ թողնելու մասին ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի՝ 2024 թվականի փետրվարի 14-ի որոշումը փոփոխել:

2. Սնակ Դավիթի Ջառահյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 297-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով ն 452-րդ հոդվածի 3-րդ մասով հանցանքների համակցությամբ ազատազրկման ձնով նշանակված պատիժը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի հիման վրա պայմանականորեն չկիրառելը վերացնել ն թողնել կրելու նրա նկատմամբ Գեղարքունիքի մարզի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի՝ 2023 թվականի սեպտեմբերի 18ի դատավճռով նշանակված՝ 2 (երկու) տարի ժամկետով ազատազրկումը:

Պատժի կրման սկիզբը հաշվել Սնակ Դավիթի Ջառահյանին փաստացի արգելանքի վերցնելու պահից:

Յ. Ստորադաս դատարանների դատական ակտերը մնացած մասով թողնել անփոփոխ:

Որոշումն օրինական ուժի մեջ է մտնում կայացնելու օրը:

՞Նախագահող՝ Հ.ԱՍԱՏՐՅԱՆ

Դատավորներ՝ ՍԱՎԵՏԻՍՅԱՆ

ՏՕ), .-09ԸԳՐԻԳՈՐՅԱՆ

Ա.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆ

Լ.ԹԱԴԵՎՈՍՅԱՆ

Ա.ՊՈՂՈՍՅԱՆ