Բեգլարյան — ՏԴ/0023/01/22

ւ. ՏԴ/0023/01/22

ՀՅ ԵՐ

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ

ՎՃՌԱԲԵԿ ԴԱՏԱՐԱՆ

ՈՐՈՇՈՒՄ

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ

Տավուշի մարզի առաջին ատյանի

ընդհանուր իրավասության դատարան,

նախագահող դատավոր՝ Ս.Մարդանյան

Հայաստանի Հանրապետության

վերաքննիչ քրեական դատարան,

նախագահող դատավոր՝ Մ.Արղամանյան

17 հունվարի 2025 թվական ք.Երնան

ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի քրեական պալատը (այսուհետ՝ Վճռաբեկ դատարան), նախագահությամբ՝ Հ.ԱՍԱՏՐՅԱՆԻ

մասնակցությամբ դատավորներ` Ս.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆԻ

ՇԳՐԻԳՈՐՅԱՆԻ

Լ.ԹԱԴԵՎՈՍՅԱՆԻ

ԱՊՈՂՈՍՅԱՆԻ

գրավոր ընթացակարգով քննության առնելով ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի՝ 2025 թվականի ապրիլի 3ի որոշման դեմ մեղադրյալ Մարզպետ Մաքսիմի Բեգլարյանի պաշտպաններ Մ.Թամազյանի, Ա.Մանթաշյանի ն մեղադրյալ Նվեր Արամի Բեգլարյանի պաշտպան Ք.Սակովայի վճռաբեկ բողոքները,

2

ՊԱՐԶԵՑ

Վարույթի դատավարական նախապատմությունը.

Լ 2021 թվականի հոկտեմբերի 19-ին ՀՀ ոստիկանության Տավուշի մարզային վարչության Դիլիջանի բաժնում 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի (այսուհետ՝ նան ՀՀ նախկին քրեական օրենսգիրք) 177-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետի հատկանիշներով հարուցվել է թիվ 36162821 քրեական գործը:

2. 2021 թվականի նոյեմբերի 16ին Մարզպետ Մաքսիմի Բեզլարյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ, ն նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ նախկին քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով՝ երկու դրվագով:

2021 թվականի նոյեմբերի 16-ին Արշակ Ռազմիկի Հարությունյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ, ն նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ նախկին քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով՝ երկու դրվագով:

2021 թվականի նոյեմբերի 17-ին Նվեր Արամի Բեգլարյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ, ն նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ նախկին քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով՝ երկու դրվագով:

2022 թվականի փետրվարի 22-ին Մարզպետ Բեգլարյանին ն Արշակ Հարությունյանին առաջադրված մեղադրանքները փոփոխվել ու լրացվել են, ն նրանց նոր մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ նախկին քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին ն 2-րդ կետերով ն 177-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով:

2022 թվականի փետրվարի 23ին Նվեր Բեգլարյանին առաջադրված

մեղադրանքը փոփոխվել ու լրացվել է, ն նրան նոր մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ նախկին քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին ն 2-րդ կետերով ն 177- րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով:

3. 2022 թվականի փետրվարի 28-ին քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Տավուշի մարզի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարան (այսուհետ՝ նան Առաջին ատյանի դատարան):

2022 թվականի դեկտեմբերի 13-ին Առաջին ատյանի դատարանն իր կայացրած երեք որոշումներով մեղադրյալնեհ (Մարզպետ Բեգլարյանին, Օ »Արշակ

3

Հարությունյանին ն Նվեր Բեգլարյանին ազատել է ՀՀ նախկին քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի Էին ն 2-րդ կետերով ն 177-րդ հոդվածի 3-րդ մասի Լին կետով նախատեսված հանցանքների համար քրեական պատասխանատվությունից՝ տուժողների հետ հաշտության հիմքով:

4. Առաջին ատյանի դատարանի հիշյալ որոշումների

դեմ դատախազը ներկայացրել է վերաքննիչ բողոքներ, որոնք ՀՀ Վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ՝ նան Վերաքննիչ դատարան) 2023 թվականի ապրիլի 3-ի որոշմամբ բավարարել է, Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2022 թվականի դեկտեմբերի 13-ի որոշումները բեկանել է ն քրեական գործը փոխանցել նույն դատարան՝ նոր քննության:

5. Վերաքննիչ դատարանի հիշյալ որոշման դեմ Մարզպետ Բեգլարյանի պաշտպաններ Մ.Թամազյանը, Ա.Մանթաշյանը ն Նվեր Բեգլարյանի պաշտպան Զ.Սակովան բերել են վճռաբեկ բողոքներ, որոնք Վճռաբեկ դատարանի՝ 2023 թվականի հոկտեմբերի 23-ի որոշմամբ ընդունվել են վարույթ ն սահմանվել դատական վարույթի իրականացման գրավոր ընթացակարգ:

Վճոաբեկ բողոքների հիմքերը, փաստարկները ն պահանջը

Վճռաբեկ բողոքները քննվում են հետնյալ հիմքերի ն հիմնավորումների սահմաններում.

6. Մեղադրյալ Մարզպետ Բեգլարյանի պաշտպաններ Մ.Թամազյանը ն ԱՆՄանթաշյանը վճռաբեկ բողոքում նշել են, որ վիճարկվող դատական ակտը ենթակա է ամբողջությամբ բեկանման, քանի որ Վերաքննիչ դատարանը առերնույթ թույլ է տվել նյութական օրենքի խախտում, այն է՝ ճիշտ չի կիրառել 2022 թվականի մայիսի 5-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի(այսուհետ` նան ՀՀ գործող քրեական օրենսգիրք) 82-րդ հոդվածը: Բողոքաբերները փաստարկել են, որ համանման փաստական հանգամանքների առկայության պայմաններում մեկ այլ քրեական գործով Երնան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանը 2022 թվականի հոկտեմբերի 19-ի թիվ ԵԴ/16/3/01/21 որոշմամբ ՀՀ նախկին քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով ն 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին ն 3-րդ կետերով քրեական հետապնդումը դադարեցրել է ն

4

քրեական գործի վարույթը կարճել՝ տուժողի հետ հաշտվելու հիմքով, որպիսի որոշումը չի բողոքարկվել ն մտել է օրինական ուժի մեջ: Այլ կերպ՝ առկա է ստորադաս դատարանների կողմից տարբեր վարույթներով նույնանման հանգամանքների առկայությամբ միմյանց հակասող առնվազն երկու դատական ակտեր, ուստի Վճռաբեկ դատարանի որոշումը կարող է էական նշանակություն ունենալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի վերաբերելի նորմի միատեսակ կիրառությունն ապահովելու համար:

6.1. Միննույն ժամանակ, բողոք բերած անձինք իրենց անհամաձայնությունն են հայտնել Վերաքննիչ դատարանի այն դիրքորոշմանը, որ անձի վիճակը բարելավող օրենքին հետադարձություն տալն ու այն գործով ամբաստանյալի նկատմամբ կիրառելը, նույնիսկ օրինական ուժի մեջ չմտած եզրափակիչ դատավարական ակտի առկայության պայմաններում, թույլատրելի ն ընդունելի կարող է դիտարկվել, եթե վիճարկվող դատական ակտում հղում կատարվեր համապատասխան օրենքի, մասնավորապես՝ ՀՀ քրեական օրենսգիրքը գործողության մեջ դնելու մասին 2022 թվականի հունիսի 9-ի օրենքի կոնկրետ նորմի վրա, որը չի կատարվել: Վերոնշյալի կապակցությամբ բողոքաբերներն ընդգծել են, որ Առաջին ատյանի դատարանը հղում է կատարել ՀՀ գործող քրեական օրենսգրքի 9-րդ հոդվածին, իսկ ինչ վերաբերում է Վերաքննիչ դատարանի վիճարկվող դատական ակտում ՀՀ քրեական օրենսգիրքը գործողության մեջ դնելու մասին 2022 թվականի հունիսի 9-ի օրենքի կոնկրետ նորմի վրա հղում կատարելու անհրաժեշտությանը, պաշտպանները գտել են, որ կոնկրետ նորմին հղում կատարելու անհրաժեշտությունը բացակայում է:

6.2. Բողոք բերած անձինք ընդգծել են նան, որ օրենսդիրը մինչն 2022 թվականի հուլիսի Լը գործող իրավակարգավորումներով քանակական առումով որնէ սահմանափակում չի նախատեսել մեղադրյալի կողմից տուժողի հետ հաշտության հիմքով քրեական հետապնդումը դադարեցնելու կամ քրեական գործի վարույթը կարճելու համար, որն էլ կիրառելի է Մարզպետ Բեգլարյանի նկատմամբ, քանի որ 2022 թվականի հուլիսի Լից ուժի մեջ մտած ՀՀ քրեական օրենսգրքի 82-րդ հոդվածի 5-րդ մասով նախատեսված սահմանափակումն անձի վիճակը վատթարացնող նորմ է, ուստի այդ մասով այն հետադարձ ուժ չի կարող ունենալ: Հետնաբար, Առաջին

5

ատյանի դատարանը, հաշվի առնելով վերոնշյալը, կայացրել է օրինական ն պատճառաբանված դատական ակտ:

7. Վերոգրյալի հիման վրա, բողոք բերած անձինք խնդրել են բեկանել Վերաքննիչ դատարանի՝ 2023 թվականի ապրիլի 3-ի որոշումը` Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2022 թվականի դեկտեմբերի 13-ի որոշումը թողնելով օրինական ուժի մեջ:

8. Նվեր Բեգլարյանի պաշտպան Ջ.Սակովան ներկայացված վճռաբեկ բողոքում նշել է, որ Վերաքննիչ դատարանը, բեկանելով ն վարույթը նոր քննության ուղարկելով, թույլ է տվել դատական սխալ՝ նյութական ն դատավարական նորմերի էական խախտում, որն ազդել է գործի ելքի վրա, բացի այդ, բողոքում բարձրացված հարցի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի որոշումը կարող է էական նշանակություն ունենալ օրենքի միատեսակ կիրառության համար:

8.. Բողոքաբերն ընդգծել է, որ քրեական օրենքի հետադարձության կանոնը ենթադրում է, որ հանցավոր արարքի փաստացի կատարումից հետո ընդունված, արարքի հանցավորություն, ն պատժելիությունը վերացնող օրենքը պետք է հետադարձ ուժ ունենա, քանի որ նախկին քրեական օրենսգրքով տուժողի հետ հաշտության հիմքով քրեական հետապնդումը դադարեցնելը ն քրեական պատասխանատվությունից ազատելը հայեցողական իրավունք էր, իսկ նոր քրեական օրենսգրքի պայմաններում` իմպերատիվ պահանջ: Ինչ վերաբերում է Վերաքննիչ դատարանի այն փաստարկին, որ այս ինստիտուտը կիրառելի է բացառապես այն պարագայում, երբ անձն առաջին անգամ է կատարում ոչ մեծ կամ միջին ծանրության հանցանք, իսկ վերոնշյալ քրեական գործով բացակայում է նման պայմանը, քանի որ մեղադրյալները մեղադրվում են ենթադրաբար կատարված երկու հանցագործությունների մեջ, բողոքաբերի պնդմամբ անհիմն է, քանի որ ՀՀ նախկին քրեական օրենսգիրքը տուժողի հետ հաշտվելու հիմքով պատասխանատվությունից ազատելու հնարավորությունը նախատեսում էր ոչ թե հանցանքի ծանրությամբ պայմանանավորված, այլ որոշակի հանցատեսակներով, հետնաբար ՀՀ նախկին օրենսդրությամբ նս նախատեսված է եղել տուժողի հետ մեղադրյալի հաշտության հիմքով քրեական հետապնդման դադարեցումը: Բացի այդ, բողոք բերած անձի կարծիքով՝ 2022 թվականի մայիսի 5-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 82-րդ

6

հոդվածի սահմանափակ կիրառումը հանգեցնում է անմեղության կանխավարկածի խախտմանը, ուստի Վերաքննիչ դատարանի կողմից այդպիսի կարծիքի վաղաժամ արտահայտումն ինքնին հակասում է անմեղության կանխավարկածին:

9. Վերոգրյալի հիման վրա, բողոք բերած անձը խնդրել է բեկանել Վերաքննիչ դատարանի՝ 2023 թվականի ապրիլի 3-ի որոշումը ն կայացնել նոր դատական ակտ՝ մեղադրյալ Նվեր Բեգլարյանի նկատմամբ հանրային քրեական հետապնդումը դադարեցնել՝ տուժողների հետ հաշտվելու հիմքով կամ բեկանված մասով վարույթը փոխանցել համապատասխան ստորադաս դատարան՝ նոր քննության՝ սահմանելով նոր քննության ծավալը:

Վճոաբեկ բողոքների քննության համար էական նշանակություն ունեցող փաստական հանգամանքները.

10. Մարզպետ Բեգլարյանին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ նախկին քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին ն 2-րդ կետերով ն 177-րդ հոդվածի 3-րդ մասի Լին կետով այն բանի համար, որ նա «/(../Ռւյրիշի գույքի գաղտնի հափշվփակություն կատարելու հարցի շուրջ՝ նախնական համաձայնության գալով Արշակ Ռազմիկի Հարությունյանի ն Նվեր Արամի Բեգլարյանի հետ, 2021 թվականի սեպտեմբերի 15-ին՝ ժամի 01:00-ի սահմաններում, երկաթյա ձողով բացել է (..) Արթուր Օրուջյանին փատրացի պատկանող «Վազ 212140» մակնիշի (..) ավտոմեքենայի դուռը, որից հերո միմյանց փոխլրացնող գործողություններ կատարելով` շարժի է գցել նշված ավտոմեքենան ն գաղտնի հափշվաւկել այն ն մեքենայի մաս կազմող էլեկտրական ճախարակը՝ Արթուր Օրուջյանին պատճառելով խոշոր չափերի` 2.570.000 ՀՀ դրամի գույքային վնաս: Բացի այդ, Մարզպետ Մաքսիմի Բեգլարյանը, ուրիշի գույքի գաղտնի հափշվաւկություն կատարելու հարցի շուրջ նախնական համաձայնության գալով Արշակ Ռազմիկի Հարությունյանի ն Նվեր Արամի Բեգլարյանի հել, 2021 թվականի հոկտեմբերի 10- ին՝ ժամի 04:00ի սահմաններու, երկաթյա ձողով կոտրելով (.) Անգին Ալիխաւնյանին պատկանող խանութ-սրահի մուրքի դոան երկաթյա կախովի կողպեքը, որից հերո բացելով եվրոպական արտադրության դուռր, ապօրինի մումք է գործել այնտեղ ն միմյանց փոխլրացնող գործողություններ կափարելով՝ գաղտնի

7

հափշտակել է 4.644.200 ՀՀ դրամ ընդհանուր արժողությամի տարբեր տեսակի հագուստներ, կոշիկներ, 1 հատ փտեսագրառում կատարող սարք նե 1 հատ համակարգչի մոնիտոր՝ Անգին Ալիխանյանին պատճառելով առանձնապես խոշոր չափերի գույքային վնաս (...)»:

Նվեր Բեգլարյանին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ նախկին քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին ն 2-րդ կետերով ն 177-րդ հոդվածի 3-րդ մասի Լին կետով այն բանի համար, որ նա «(.., (Ուրիշի գույքի գաղտնի հափշտակություն կավտարելու հարցի շուրջ նախնական համաձայնության գալով Արշակ Ռազմիկի Հարությունյանի ն Մարզպետ Մաքսիմի Բեգլարյանի հետ, 2021 թվականի սեպտեմբերի 15-ին՝ ժամը 0100-ի սահմաններում, երկաթյա ձողով բացել է (..) Արթուր Օրուջյանին փատրացի պատկանող «Վազ 212140» մակնիշի (...) ավտոմեքենայի դուռը, որից հետո միմյանց փոխլրացնող գործողություններ կատարելով` շարժի է գցել նշված ավտոմեքենան ն գաղտնի հափշվաւկել այն ն մեքենայի մաս կազմող էլեկտրական ճախարակը՝ Արթուր Օրուջյանին պատճառելով խոշոր չափերի՝ 2.570.000 ՀՀ դրամի գույքային վնաս: Բացի այդ, Նվեր Արամի Բեգլարյանը, ուրիշի գույքի գաղտնի հափշվաւկություն կատարելու հարցի շուրջ նախնական համաձայնության գալով Արշակ Ռազմիկի Հարությունյանի ն Մարզպետ Մաքսիմի Բեգլարյանի հետ, 2021 թվականի հոկտեմբերի 10-ին՝ ժամի 04:00-ի սահմաններում, երկաթյա ձողով կոտրելով (..) Անգին Ալիխանյանին պատկանող խանութ-սրահի մուրքի դոան երկաթյա կախովի կողպեքը, որից հետ բացելով եվրոպական արտադրության դուռր, ապօրինի մուտք է գործել այնտեղ ն միմյանց փոխլրացնող գործողություններ կատարելով` գաղտնի հափշտակել է 4.644.200 ՀՀ դրամ. ընդհանուր արժողությամբ տարբեր փեսակի հագուարներ, կոշիկներ, Լ հատ փեսագրառում կատարող սարք ն 1հատ համակարգչի մոնիտոր՝ Անգին Ալիխանյանին պատճառելով առանձնապես խոշոր չափերի գույքային վնաս (:-.)»7:

Արշակ Հարությունյանին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ նախկին քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին ն 2-րդ կետերով ն 177-րդ հոդվածի 3-րդ ւՏե՛ս վարույթի նյութեր, հատոր 4, թերթեր 13-14։

7 Տե՛ս վարույթի նյութեր, հատոր 4, թերթեր 41-42:

8

մասի Լին կետով այն բանի համար, որ նա «/../Ռւ.յրիշի գույքի գաղտնի հափշտակություն կատարելու հարցի շուրջ նախնական համաձայնության գալով Մարզպետ Մաքսիմի Բեգլարյանի ն Նվեր Արամի Բեգլարյանի հեվ: 2021 թվականի սեպտեմբերի 15-ին՝ ժամի 01:00-ի սահմաններում, երկաթյա ձողով բացել է (..) Արթուր Օրուջյանին փատրացի պատկանող «Վազ 212140» մակնիշի (..) ավտոմեքենայի դուռը, որից հերո միմյանց փոխլրացնող գործողություններ կատարելով` շարժի է գցել նշված ավտոմեքենան ն գաղտնի հափշվաւկել այն ն մեքենայի մաս կազմող էլեկտրական ճախարակը՝ Արթուր Օրուջյանին պատճառելով խոշոր չափերի՝ 2570. 000 ՀՀ դրամի գույքային վնաս: Բացի այդ, Արշակ Ռազմիկի Հարությունյանը, ուրիշի գույքի գաղտնի հափշտակություն կատարելու հարցի շուրջ նախնական համաձայնության գալով Մարզպետ Մաքսիմի Բեգլարյանի ն Նվեր Արամի Բեզլարյանի հեւ, 2021 թվականի հոկտեմբերի 10-ին՝ ժամը 04:00-ի սահմաններում երկաթյա ձողով կոտրելով (...) Անգին Ալիխանյանին պատկանող խանութ-սրահի մուրքի դոան երկաթյա կախովի կողպեքը, որից հեվտ բացելով եվրոպական արտադրությաւն դուռր, ապօրինի մուտք է գործել այնտեղ ն միմյանց փոխլրացնող գործողություններ կատարելով` գաղփնի հափշտակել է 4.644.200 ՀՀ դրամ: ընդհանուր արժողությամբ տարբեր տեսակի հագուարներ, կոշիկներ, 1 հատ տեսագրառում կատարող սարք ն 1 հատ համակարգչի մոնիտոր՝ Անգին Ալիխանյանին պատճառելով առանձնապես խոշոր չափերի գույքային վնաս (-.»:

1. Առաջին ատյանի դատարանը, 2022 թվականի դեկտեմբերի 13-ի որոշմամբ Նվեր Բեգլարյանին քրեական պատասխանատվությունից ազատելով, արձանագրել

է. «(.) Հիմք րնդունելով սույն որոշմամբ արտահայտված իրավական դիրքորոշումները, հաշվի առնելով այն, որ ամրաարանյալ Նվեր Արամի Բեգլարյանը համարվում է դատվածություն չունեցող, վերջինիս կողմից կատարված հանցագործությունները հանդիսանում: են միջին ծանրության

հանցագործություններ, ամրաարանյալի ն տուժողների միջն առկա է հաշվության վերաբերյալ ինքնուրույն ն ազավփ կամարտահայտությաւն վրաւ հիմնված փոխադարձ 3 Տե՛ս վարույթի նյութեր, հատոր 4, թերթեր 27.28:

9

համաձայնություն, հաշվի առնելով, որ ամբատրանյալը գիտակցում է, որ մտւժողների հետ հաշտության հիմքով քրեական հետապնդման դադարեցումը կրելու է ոչ արդարացնող (ոչ ռեաբիլիտացնողվ) բնույթ, ն չի առարկել նշված հիմքով քրեական հետապնդումը դադարեցնելու ն քրեական գործի վարույթը կարճելու դեմ՝ Դատարանը գտնում է, որ ամրասվանյալ Մարզպեվ Մաքսիմի Բեգլարյանին պետք է ազատել 2003 թվականի օգոստոսի Էին ուժի մեջ մրած ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2ր մասի Էին ն 2րդ կերերով (համապատասխանում է 2022 թվականի հուլիսի Էին ուժի մեջ մրած ՀՀ քրեական օրենսգիքի 254-րդ հոդվածի 2- րդ մասի Էին ն րդ կետերին) 2021 թվականի սեպտեմբերի 15-ին ն 2003 թվականի օգոավոնի Էին ուժի մեջ մրած ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 3-րդ մասի էին կետով (համապատասխանում է 2022 թվաւկանի հուլիսի Լին ուժի մեջ մտած ՀՀ քրեական օրենսգրքի 254-րդ հոդվածի 2րդ մասի 4»րդ կետին) 2021 թվականի հոկտեմբերի 10-ին կատարած հանցանքների համար քրեական

պատասխանատվությունից՝ տուժողների հետ հաշտության հիմքով (...)»':

11 Առաջին ատյանի դատարանը, 2022 թվականի դեկտեմբերի 13-ի որոշմամբ Մարզպետ Բեգլարյանին քրեական պատասխանատվությունից ազատելով, արձանագրել է. «/...) Հիմք ընդունելով սույն որոշմամբ արտահայտված իրավական դիրքորոշումները, հաշվի առնելով այն, որ ամբաստանյալ Մարզպետ Մաքսիմի Բեգլարյանը համարվում է դատվածություն չունեցող, վերջինիս կողմից կատարված հանցագործությունները հանդիսանում: են միջին ծանրության

հանցագործություններ, ամիաարանյալի ն տուժողների միջն առկա է հաշվության վերաբերյալ ինքնուրույն ն ազավփ կամարտահայտությաւն վրաւ հիմնված փոխադարձ համաձայնություն, հաշվի առնելով, որ ամբատրանյալը գիտակցում է, որ մտւժողների հետ հաշտության հիմքով քրեական հետապնդման դադարեցումը կրելու է ոչ արդարացնող (ոչ ոեաբիլիտացնողվ) բնույթ, ն չի առարկել նշված հիմքով քրեական հետապնդումը դադարեցնելու ն քրեական գործի վարույթը կարճելու դեմ՝ Դատարանը գտնում է, որ ամրասվանյալ Մարզպեվ Մաքսիմի Բեգլարյանին պետք է ազատել 2003 թվականի օգոստոսի Էին ուժի մեջ մրած ՀՀ քրեական օրենսգրքի «Տե՛ս վարույթի նյութեր, հատոր 8, թերթեր 89:93:

10

177-րդ հոդվածի 2ր մասի Էին ն 2րդ կերերով (համապատասխանում է 2022 թվականի հուլիսի Էին ուժի մեջ մրած ՀՀ քրեական օրենսգիքի 254-րդ հոդվածի 2- րդ մասի Էին ն րդ կետերին) 2021 թվականի սեպտեմբերի 15-ին ն 2003 թվականի օգոավոնի Էին ուժի մեջ մրած ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 3-րդ մասի էին կետով (համապատասխանում է 2022 թվաւկանի հուլիսի Լին ուժի մեջ մտած ՀՀ քրեական օրենսգրքի 254-րդ հոդվածի 2րդ մասի 4»րդ կետին) 2021 թվականի հոկտեմբերի 10-ին կատարած հանցանքների համար քրեական

պատասխանատվությունից՝ տուժողների հետ հաշտության հիմքով (...)»::

11.2. Առաջին ատյանի դատարանը, 2022 թվականի դեկտեմբերի 13-ի որոշմամբ Արշակ Հարությունյանին քրեական պատասխանատվությունից ազատելով, արձանագրել է. «/...) Հիմք ընդունելով սույն որոշմամբ արտահայտված իրավական դիրքորոշումները, հաշվի առնելով այն, որ ամբաստանյալ Արշակ Ռազմիկի Հարությունյանը համարվում է դատվածություն չունեցող, վերջինիս կողմից կատարված հանցագործությունները հանդիսանում են միջին ծանրության հանցագործություններ, ամիաարանյալի ն տուժողների միջն առկա է հաշտության վերաբերյալ ինքնուրույն ն ազատ կամարվահայտությաւն վրա հիմնված փոխադարձ համաձայնություն, հաշվի առնելով, որ ամբատրանյալը գիտակցում է, որ տուժողների հեվ. հաշտության հիմքով քրեական հետապնդման դադարեցումը կրելու է ոչ արդարացնող (ոչ ռեաբիլիտացիոն) բնույթ, ն չի առարկել նշված հիմքով քրեական հետապնդումի դադարեցնելու ն քրեական գործի վարույթը կարճելու դեմ՝ Դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Արշակ Ռազմիկի Հարությունյանին պետք է ազատել 2003 թվականի օգոստոսի Էին ուժի մեջ մվւած ՀՀ քրնական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2րդ մասի Լին ն 2րդ կետերով (համապատասխանում է 2022 թվականի հուլիսի Էին ուժի մեջ մրած ՀՀ քրեական օրենսգրքի 254-րդ հոդվածի 2- րդ մասի Լին ն 4րդ կերերին) 2021 թվականի սեպտեմբերի 15-ին ն 2003 թվականի օգոսվոսի Էին ուժի մեջ մտած ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 3-րդ մասի էին կետով (համապատասխանում է 2022 թվաւկանի հուլիսի Լին ուժի մեջ մտած ՀՀ քրեական օրենսգրքի 254րդ հոդվածի 2րդ մասի 4Հրդ կետին) 2021 թվականի 5 Տե՛ս վարույթի նյութեր, հատոր 8, թերթեր 94-100:

11

հոկտեմբերի 10-ին կատարած հանցանքների համար քրեական

պատասխանատվությունից՝ վմւժողների հեւր հաշտության հիմքով (...)»":

12. Վերաքննիչ դատարանի՝ 2023 թվականի ապրիլի 3-ի որոշման համաձայն՝ «(...) Առաջին ամյաունի դատարանի 2022 թվականի դեկտեմբերի Թ-ի կայացրած երեք որոշումներով մեղադրյալներ Մարզպետ: Բեգլարյանը, Արշակ Հարությունյանը ն Նվեր Բեգլարյանն ազավփվել են 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2րդ մասի Էին ն 2րդ կերերով ն 177-րդ հոդվածի 3-րդ մասի Էին կետով նախատեսված հանցանքների համար քրեական պատասիւանատվությունից՝` վասժողների հետ հաշտության հիմքով ն նրանց եկատմամի քրեական հետապնդումը դադարեցնելու որոշում կայացնելով ղեկավարվել է ՀՀքրեական օրենսգրքի 82-րդ հոդվածով, այսինքն՝ Առաջին ավյանի դատարանը րատ էության հետադարձ ուժ է փվել 2022 թվաւկանի հուլիսի Էին ուժի մեջ մրած ՀՀ քրեական օրենսգրքի 82-րդ հոդվածին, որը Վերաքննիչ դամաւրաւնի համար ընդունելի չէ` հետնյալ պապտճառալրաւնությաւմի.

Անձի վիճակը րարելավող օրենքին հերադարձություն վփավն ու այն գործով ամբաարանյալի նկատմամբ կիրառելը, առյնիակ օրինական ուժի մեջ չմտած եզրափակիչ դատավարական ակտի առկայության պայմաններում, թույլատրելի ն ընդունելի կարող էր դիվարկվե, եթե վիճարկվող դատական ակտում հղում կատարվեր նան համապատասխան օրենքի, մասնավորապես` ՀՀ քրեական օրենսգիրքը գործողության մեջ դնելու մասին 2022 թվականի հունիսի 9-ի օրենքի կոնկրետ նորմի վրա, որը չի կատարվել:

(.-.)

Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում արձանագրել, որ նախկին օրենադրությունը միջին ծանրության հանցանք կատարած անձին տուժողի հետ հաշտվելու հիմքվ ` քրեական պատասխանատվությունից ազատելու հնարավորություն, առհասարաւկ չէր նախատեսում, որպիսի պայմաններում միջին ծանրության հանցանք կափարած անձին տուժողի հեվ հաշտվելու հիմքով քրեական պատասխանաւտվությունից ազատելու կարգավորումը չի կարող ստանալ ճ Տե'ս վարույթի նյութեր, հատոր 8, թերթեր 84-88:

12

«մասնակի» կիրառելիություն ն կտրված մեկնաբանվել դրա կիրառելիությունը սահմանափակող պայմանից, քանի որ նման մեկնարանությունը հակասում է նորմատիվ իրավական ակտն ընդունելիս այն ընդունող մարմնի նպատակին: Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ այն դեպքում օրենսդրի նպատակը հանդիսանում է միայն մեկ հանցանքի՝ առաջին անգամ կատարված հանցանքի համար անձին քրեական պատասխանամտվությունից ազավելղը:

(-.)

Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալներին վերագրված արարքներից առաջինը` 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգիրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի Էին ն 2-րդ կետերով (համապատասխանում է 2021 թվականի մայիսի 5-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 254-րդ հոդվածի 2- իդ մասի Լին ն Վրդ կետերին)՝ Արթուր Օրուջյանի դրվագով նախատեսված արարքը կատարվել Լ 2021 թվականի սեպտեմբերի 15-ին, իսկ երկրորդ՝ 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգիքի 177-րդ հոդվածի 5-րդ մասի Էին կետով (համապատասխանում է 2021 թվականի մայիսի 5-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգիքի 254-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 4-րդ կետին)՝ Անգին Ալիխանյանի դրվագով նախատեսված արարքը՝ 2021 թվականի հոկտեմբերի 10-ին: Երկու արարքներն էլ րար բնույթի ն վտանգավորություն ասրիճանիխ միջին ծանրության հանցանքներ են: Տուժողները երկու արարքների մասով էլ արտահայտել են մեղադրյալների հեվ հաշվվելու վերաբերյալ դիրքորոշում, մեղադրյալներն իրենց անմեղությունը չեն վիճարկել, իսկ Առաջին ատյանի դատարանը վիճարկվող որոշմեւն մեջ արձանագրկլ է, որ տուժողներ Արթուր Օրուջյանի, Անգին Ալիխանյանի ն մեղադրյալներ Մարզպետ Բեգլարյանի, Արշակ Հարությունյանի ն Նվեր Բեգլարյանի միջն հաշտության վերաբերյալ ձեռք բերված փոխադարձ համաձայնությունը հիմնված է կողմերի ինքնուրույն ն ազավփ կամահայմտնության վրա:

Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ ՀՀ նոր քրեական օրենսգիրքն առաջին անգամ հանցանք կատարած աեձ է դիտարկում այն անձին, ով՝

ա. նախկինում հանցանք չի կատարել,

բ. կատարկլ է, սաւկայն ազատվել է քրեսւկան պատաեւսխանատվությունից, կամ.

13

գ. որի դատվածությունը սույն օրենսգրքով սահմաւնված կարգով մարվել կամ վերացվել է:

Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ վերը նշված թվարկման «բ» ն «զ» կարերը այն գործին վերաբերելի չեն, քանի որ Մարզպետ Բեգլարյանը, Արշակ Հարությունյանը նե Նվեր Բեգլարյանը ենթադրաբար կատարել են երկու հանցագործություն, հեվւնաբար՝ նրանց նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 82-րդ հոդվածի կիրառման իրավաչափությունը պեվք է ատուգվի ն գնահատվի «ա» կետում նշված պայմանը պահպանված լինելու համատեքարում, որպիսի պայմաններում Վերաքննիչ դատարանը գփտնում է, որ 2022 թվականի հուլիսի Լից գործող ՀՀ քրեական օրենսգրքի 82րդ հոդվածի Լին մաստվ նախատեսված կարգավորման կիրառելիություն Օ ապահովող «առաջին անգամ հանցանք կատարելու» պահանջն առկա չէ այն պարագայում, երբ անձին մեկ քրեական վարույթի շրջանակներում մեղսագրվում է մի քանի հանցանքների կատարում:

Միաժամանակ հարկ է նշել, ոյ վերը նշվածը չի վերաբերում այն դեպքերին, երբ անձին մաղլսագրվում են մի քանի հանցանքներ տարիներ վարույթների շիջանակներում: Նման պայմաններում կարող է ատեղծվել մի իրավիճակ, երը դատարանը մեղսագրվող արարքներից մեկի մասով կիրառելի չհամարի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 82-րդ հոդվածի Լին մասով նախատեսված կարգավորումը՝ հիմքում դնելով այլ՝ դեռնս քննվող քրեական գործով մեղսագրվող արարք, որով դեռես չի հաարատվել անձի մեղավորության փաստր ն որով հետագայում անձր կարող է արդարացվե, որպիսի պարագայում կխախտվի անմեղության կանխավարկածի սկզբունքը:

Մինչդեռ նշված խնդիրը չի առաջանում մեղսագրված արարքները մեկ վարույթի շրջանակներում քննելու պայմաններում, քանի որ այդ դեպքում անձին մեղսագրված գ արարքների վերաբերյալ քննությունն Օ Օ0-իրականացվում է միաժամանակ, արարքներին իրավական գնահավզաւկան տրվում է մեկ դափական ակտով, որն օրինական ուժի մեջ է մտնում բոլոր արարքների կապակցությամիը միաժամանավ: Այսինքն` նշված բոլոր արարքներով անձը մեղավոր է ճանաչվում մեկ վարույթի շրջանակներում՝ մեկ դատավճռով:

14

Վերաքննիչ դատարանը փաստում է նան, որ ընդհանուր կանոնի համաձայն՝ հանցանք կատարելու փասվրտ հիմնավորվում է օրինական ուժի մեջ մտած մեղադրող դատավճոով, թեն քրեական օրենադրությաւն առանձին ինավփիտուտների կիրառման համար բավարար է մեղադրող (օրինական ուժի մեջ չմվւած) դատավճոխ առկայությունը, օրինակ՝ քրեական ապատասխանատվության ենթարկելու վաղեմության ժամկետի ընդհատման հարցը պարզելիս:

(.-.)

Ամփոփելով վերոգրյալի Վերաքննիչ դատարանը փաստում ե որ

մեղադրյալներ Մարզպետ Բեգլարյանին, Արշակ Հարությունյանին ն Նվեր Բեգլարյանին միննույն վարույթի շրջանակներում մեղսագրվում են երկու տարբեր հանցանքների կատարում, հետնաբար 2022 թվականի հուլիսի Լից զործող ՀՀ քրեական օրենսգրքի 82րդ հոդվածի Լին մասով նախատեսած կարգավորման իմասվտով վերջինս երկրորդ հանցագործության կատարման պահին չի հանդիսացել «առաջին անգամ հանցանք կատարած անձ» ն վերոնշյալ գործով արտահայտված իրավական դիրքորոշման լույսի ներքո սվտագելով քննարկվող նորմին հետմադարձություն տալու ն այն մեղադրյալներ Մարզպեվ, Բեգլարյանի, Արշակ Հարությունյանի ն Նվեր Բեգլարյանի նկատմամի կիրառելու իրավաչափության հարցը` Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ նոր քննության ընթացքում Առաջին ատյանի դատարանը պարտավոր է անդրադառնալ նան հեպնյալ հարցին՝ արդյոք հնարավոր է մեղադրյալներ Մարզպետ Բեզլարյանին, Արշակ Հարությունյանին ն Նվեր Բեզլարյանին վերագրված արաիքներից միայն մեկով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 82-րդ հոդվածի կիրառումը, եթե նույն գործի շրջանակներում եզրափակիչ դատական ակտով փարվում է տվյալ անձի կողմից նան այլ (հաջորդող կամ նախորդող) հանցանք ենթադրարար կատարելու հանգամանքը:

(-.) Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանի կողմից կայացված դատեւկան ակտում քրեակաւն հետապնդման դադարեցման վերաբերյալ իրավական գնահավզտաւկանը ճիշվ չէ այն պափմճառով, որ անձանց վերագրվող 2 դրվագով հանցագործությունների վերաբերյալ ճիշտ չի կիրառվել գործող ՀՀ քրեական օրենսգրքի 82-րդ հողվածը, որով թույլ է վրվել նյութական օրենքի ոչ ճիշտ կիրառում: Իսկ օրենքը հարակ նշում է նյութական օրենքի ոչ ճիշտ կիրառման

15

դեպքում Վերաքննիչ դափարանի լիազորությունների շրջանակը, այն է՝ բեկանում է համապատասիխիւան դատական ակտը` վարույթը փոխանցելով Առաջին ատյանի դավփտարան՝ նոր քննության (...)»՛:

Վճոաբեկ դատարանի հիմնավորումները ն եզրահանգումը

Վճռաբեկ դատարանը փաստում է, որ սույն գործով «առաջին անգաւմ հանցաւնք կատարած անձ» հասկացության, ինչպես նան տուժողի ն հանցանք կատարուծ անձի հաշտության հիմքով քրեական պատասխանավզվությունից ազատելու նորմի մեկնաբանման կապակցությամբ առկա է օրենքի միատեսակ կիրառության ապահովման ն իրավունքի զարգացման խնդիր: Ուստի, Վճռաբեկ դատարանն անհրաժեշտ է համարում սույն գործով արտահայտել իրավական դիրքորոշումներ, որոնք կարող են ուղենիշային նշանակություն ունենալ նույնաբնույթ գործերով միասնական դատական պրակտիկայի ձնավորման համար:

3. Սույն գործով Վճռաբեկ դատարանի առջն բարձրացված իրավական հարցը հետնյալն է. իրավաչա՛փ է արդյոք Վերաքննիչ դատարանի դատողությունն առ այն, որ ՀՀ գործող քրեական օրենսգրքի 82-րդ հոդվածի Լին մասով նախատեսված կարգավորման կիրառելիություն ապահովող՝ «առաջին անգամ հանցանք կատարելու» պահանջն առկա չէ այն դեպքում, երբ անձին մեկ քրեական վարույթի շրջանակներում մեղսագրվում է մի քանի հանցանքների կատարում:

ՀԸ գործող քրեական օրենսգրքում օգտագործվող հիմնական

հասկացություններ սահմանող նույն օրենսգրքի 3-րդ հոդվածի Լին մասի 2-րդ կետի համաձայն՝ «առաջին անգամ հանցանք կազարաձ՝ անձ, որը նախկինում հանցանք չի կատարը կամ կատարել է. սակայն ազատվել է քրեական

պատասխանաւտվությունից, կամ որի դատվածությունը սույն օրենսգրքով սահմանված կարգով մարվել կամ վերացվել Լ»:

Մեջբերված նորմի վերլուծությունը ցույց է տալիս, որ ՀՀ գործող քրեական օրենսգրքի համատեքստում որպես առաջին անգամ հանցանք կատարած է դիտարկվում այն անձը, որը՝

7 Տե՛ս վարույթի նյութեր, հատոր 9, թերթեր 116-132:

16

1) նախկինում հանցանք չի կատարել կամ

2) կատարել է, սակայն ազատվել է քրեական պատասխանատվությունից կամ

3) որի դատվածությունը մարվել կամ վերացվել է:

14. Քրեական օրենսդրության համակարգային վերլուծությունը ցույց է տալիս, որ քրեական պատասխանատվության ն պատժի նշանակման գործընթացում օրենսդիրը կարնորում է՝ հանցանքը կատարվում է առաջին անգամ, թե կայուն հանցավոր վարքագիծ որդեգրած անձի կողմից:

Մասնավորապես, առաջին անգամ հանցանք կատարելու դեպքում քրեական պատասխանատվության ն պատժի ենթարկելու հարցում օրենսդրորեն նախատեսվել են որոշակի արտոնյալ կարգավորումներ, որոնք միտված են հնարավորինս մեղմ ներգործության միջոցներով ներազդելու անձի վրա ձեռնպահ մնալ հետագա հանցավոր արարքներ կատարելուց ն նրա մոտ ձնավորել իրավաչափ վարքագիծ՝ այդ կերպ նպաստելով վերջինիս վերասոցիալականացմանը: Այսպես՝ հանցանքն առաջին անգամ կատարելը որոշ դեպքերում հիմք է անձին քրեական պատասխանատվությունից` ազատելու համար, առաջին անգամ ոչ մեծ ծանրութան հանցանք, կատարած անձ չի կարող դատապարտվել

ազատազրկման, բացի այդ հանցանքն առաջին անգամ հանգամանքների պատահական զուգորդմամբ կատարելն օրենսդրորեն նախատեսվել է որպես քրեական պատասխանատվությունը կամ պատիժը մեղմացնող հանգամանք ն այլն:

Միննույն ժամանակ, ի հակակշիռ վերոնշյալի, հանցանքը դատվածություն ունեցող անձի կողմից կատարելն օրենսդրորեն նախատեսվել է որպես քրեական պատասխանատվություն՝ Օ կամ պատիժը ծանրացնող հանգամանք, իսկ ռեցիդիվի առկայությունը՝ որպես խիստ պատիժ նշանակելու հիմք:

Օրենսդրի այս մոտեցում` Օ։Ձ`տրամաբանական է, քանզի քրեական հակազդեցութան արդարություն ու անահտականացումնՆ ապահովելու տեսանկյունից կարնոր է տարբերակված մոտեցում ցուցաբերել ն միննույն հարթության վրա չդիտարկել առաջին անգամ հանցանք կատարած անձին ն այն անձին, որի նկատմամբ պետությունն արդեն իսկ գործադրել է իր քրեաիրավական գործիքակազմը ն ենթարկել քրեական պատասխանատվության ու պատժի: Այլ

17

կերպ՝ կրկնվող հանցավոր վարքագծի այնպիսի կայուն դրսնորումները, երբ անձը, ի հեճուկս իր նկատմամբ կիրառված քրեաիրավական ներգործության միջոցների, չի կանգնում ուղղման ճանապարհին ն շարունակում է իր հանցավոր գործունեությունը, վկայում են հանցավորի անձի առավել բարձր վտանգավորության մասին, ցույց տալիս, որ պետության գործադրած միջոցներն ի զորու չեն եղել ձնավորել իրավահպատակ վարքագիծ, ուստի ողջամտորեն հիմք են նրա նկատմամբ քրեական ներգործությունը խստացնելու համար:

Մինչդեռ, եթե անձի նկատմամբ պետություն, դեռնս չի իրագործել քրեաիրավական ներգործություն, սահմանված կարգով չի արտահայտել իր պարսավանքը կատարված հանցավոր արարքին ու գնահատական տվել դրան, այն կատարող անձին չի ենթարկել քրեական պատասխանատվության ն պատժի, իրավական տեսանկյունից տվյալ անձը պետք է դիտարկվի որպես առաջին անգամ հանցանք կատարած՝ անկախ մեղսագրվող ենթադրյալ հանցավոր արարքների քանակից: Այլ կերպ՝ նշված դեպքում անձը չի կարող համարվել նախկինում հանցանք կատարած, քանի դեռ պետությունը՝ ի դեմս իրավասու մարմնի՝ դատարանի, մեղադրական դատավճռի կայացմամբ չի հաստատել վերջինիս մեղավորությունը մեղսագրվող հանցավոր արարքում կամ արարքներում:

5. Սոյն որոշման նախորդ կետում արտահայտված իրավական

դիրքորոշումների լույսի ներքո անդրադառնալով ՀՀ գործող քրեական օրենսգրքի 3- րդ հոդվածի 1Լին մասի 2-րդ կետով նախատեսված՝ «առաջին անգամ հանցանք կատարած անձի» բնորոշման մեջ առկա՝ «անձ, որը նախկինում հանցանք չի կատարել» ճնակերպմանը՝ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ որպես այդպիսին պետք է դիտարկել այն անձին, որի՝ նախկինում դատապարտման վերաբերյալ տեղեկություններ առկա չեն: Այլ կերպ՝ եթե անձին մեղսագրվող ենթադրյալ հանցավոր արարքը կամ արարքները կատարելու օրվա դրությամբ վերջինիս նկատմամբ առկա չի եղել նախկինում (լոնկրետ գործով մեղսագրվող արարքից/արարքներից առաջ կատարված) հանցանքի կատարումի հավասկող օրինական ուժի մեջ մվւած մեղադրական դատական ակտ, անձը պետք է դիտվի որպես առաջին անգամ հանցանք կատարած կամ որ նույնն է՝ «անձ, որը նախկինում հանցանք չի կավփարել»: Վճռաբեկ դատարանը կրկնում է, որ քանի դեռ

18

պետության անունից անձի նախկինում կատարած արարքին չի տրվել քրեաիրավական գնահատական, վերջինիս մեղքը չի հաստատվել դատարանի օրինական ուժի մեջ մտած դատավճով ն նա չի ենթարկվել քրեական պատասխանատվության ու պատժի, իրավական տեսանկյունից տվյալ անձը պետք է համարվի որպես առաջին անգամ հանցանք կատարած:

Վճռաբեկ դատարանի վերոնշյալ դիրքորոշումը պայմանավորված է նան անձի անմեղության կանխավարկածը երաշխավորելու անհրաժեշտությամբ, քանզի անձի կողմից նախկինում հանցանք կատարելու

հանգամանքը կարող է հաստատվել բացառապես դատարանի՝ օրինական ուժի մեջ մտած դատական ակտով: Ի հակակշիռ վերոնշյալի՝ անձը ՀՀ գործող քրեական օրենսգրքի 3-րդ հոդվածի իմաստով չի համարվի առաջին անգամ հանցանք կատարած, եթե վերջինս նախկինում կատարված հանցանքի համար դատարանի՝ օրինական ուժի մեջ մտած դատական ակտով դատապարվելուց հետո, չմարված կամ չվերացված դատվածության պայմաններում, կատարում է նոր հանցանք:

Այսպիսով, ընդհանրացնելով վերոշարադրյալը Վճռաբեկ դատարանը փաստում է, որ անձի կողմից «առաջին անգամ հանցանք կատարելու» պայմանը քննարկելիս էականը ոչ թե անձին մեղսագրվող ենթադրյալ հանցավոր արարքների քանակն է, այլ այն՝ արդյոք ենթադրյալ հանցավոր արարքը կամ արարքները կատարելու օրվա դրությամբ վերջինիս նկատմամբ առկա է եղել նախկինում հանցանքի կատարումը հավաստող դատարանի օրինական ուժի մեջ մտած դատավճիռ, թե ոչ:

16. ՀՀ նախկին քրեական օրենսգրքի 73-րդ հոդվածի համաձայն՝ «Ոչ մեծ ծանրության հանցանք, կատարած անձ, կարող է ազատվել քրեական պատասխանաւտվությունից, եթե նա հաշտվել է տուժողի հեր ն հատուցել կամ այլ կերպ հարթել է նրան պատճառած վնասը»:

ՃՇՇ գործող քրեական օրենսգրքի 82-րդ հոդվածի համաձայն՝ «Լ Եթե անձե առաջին անգամ է հանցանք կատարել, ապա ազատվում է քրեական

պատասխանատվությունից, եթե նրա կատարած արարքը ոչ մեծ կամ միջին ծանրության հանցանք է, ն նրա ու տուժողի միջն աոկա է հաշտության վերաբերյալ ինքնուրուն ն ազավ. կամարտահայվտւթյան վրա հիմնված փոխադարձ

19

համաձայնությունը, բացառությամբ այն դեպքերի, երբ կատաւլրված հանցանքում առկա են ընտաւնիքում րբոնության հատկանիշներ:

(-.)

5. Նախկինում ասյն հոդվածով նախատեսված հիմքով քրեական

պատասխանաւտվությունից ազատված անձր չի կարող նույն հիմքով կրկին ազավվել քրեական պատասխաւնապտվությունից»:

ՃՇՇ նախկին քրեական օրենսգրքի 73-րդ հոդվածով նախատեսված՝ տուժողի հետ հաշտվելու հիմքով քրեական պատասխանատվությունից ազատելու նորմի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանն Աշոտ Բարայանի վերաբերյալ որոշմամբ արձանագրել է հետնյալը. «(.) (Հաշտության հիմքով անձին քրեական պատասխանատվությունց ազատելը վարութն իրականացնող մարմնի

հայեցողական լիազորությունն Օէ, որի իրացումը ենթադրում է որոշակի նախապայմանների առկայություն: Դրանք են՝

1 անձի կողմից ոչ մեծ ծաւնրության հանցանք կատարած լինելը,

2) տուժողի ն հանցանք կատարած անձի հաշտությունը,

3) պատճառված վնասը հատուցած կամ այլ կերպ հարթած լինելը:

Միննույն ժամանակ, վարույթն իրականացնող մարմինը կարող է հրաժարվել իր լիազորությունն իրացնելուց այն դեպքում, երբ բացակայում է նշված երեք նախապայմաւններից (իրավաչափության պայմաններից) մեկր կամ մի քանիսը:

(-.)

Հանցանք կատարած անձի համար հաշտությունը հանցանքի կատարման մեջ իրեն մեղավոր ճանաչելն է, այդ արարքի հաւմար զղջալը, ափսոսանք հայտնելը, իսկ տուժողի համար` հանցանք կավփարած անձին ներելը: Բացի այդ, հաշտությունը ենթադրում է տուժողի ն ենթադրյալ հանցագործի կամավոր ն փոխադարձ համաձայնություն միմյանց հետ հաշտվելու վերաբերյալ: Այսինքն՝ հաշտությունը պետք է լինի ինչպես գործողություն, այնպես էլ փոխադարձ զործողությունների արդյունք:

Հաշտության կամավոր բնույթը ենթադրում է հաշվվելու վերաբերյալ կողմերի ինքնուրույն ն ազավ կամահայփնություն:

20

Հաշտության փոխադարձ բնույթը նշանակում է, որ կողմերից երկուսն էլ պետք է հայտարարեն հաշտության մասին:

Հաշտության կամավոր ն փոխադարձ բնույթի բացակայության դեպքում վարույթն իրականացնող մարմինը չի կարող որոշում կայացնել հաշտություն հիմքով քրեական գործի վարույթը կարճելու ն քրեական հետապնդումը դադարեցնելու վերաբերյալ: Ալ կերպ՝ հաշտությունը երկու կողմերի փոխադարձ կամահայտնությունն է, այն երբեք չի կարող կրել միակողմանի բնույթ, ն եթե մտւժողրը ցանկություն է հայտնում հաշվելու, իսկ հանցանք կատարած անձր դրա դեմ առարկում է, կամ հակառակը, ապա, հաշտության հիմքով քրեական գործի վարույթը կարճելու ն քրեական հետապնդումը դադարեցնելու իրավական հիմքը բացակայում է: Նույն կերպ, հաշտությունը կամավոր ն փոխադարձ չի կարող համարվել. հետնաբար` այդ հիմքով քրեական գործի վարույթը չի կարող դադարեցվել, եթե հաշտությունը հետնանք է վատուժողի նկատմամի հանցանք կատարած անձի գործադրած ոչ իրավաչափ ներգործության»/:

17. ՀՀ գործող քրեական օրենսգրքով նախատեսված

իրավակարգավորումների համաձայն` տուժողի ն հանցանք կատարած անձի հաշտության հիմքով անձն ազատվում է քրեական պատասխանատվությունից՝ հետնյալ նախապայմանների միաժամանակյա առկայության դեպքում.

- անձը կատարել է ոչ մեծ կամ միջին ծանրության հանցանք, բացառությամբ այն դեպքերի, երբ կատարված հանցանքում առկա են ընտանիքում բռն