Թորոսյան — ԳԴ4/0062/01/23

ԳԳԴ4/0062/01/23

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ

ՎՃՌԱԲԵԿ ԴԱՏԱՐԱՆ

ՈՐՈՇՈՒՄ

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ

Գեղարքունիքի մարզի առաջին ատյանի

ընդհանուր իրավասության դատարան,

նախագահող դատավոր՝ Ա.Կարապետյան

Հայաստանի Հանրապետության

վերաքննիչ քրեական դատարան,

նախագահող դատավոր՝ Կ.Հովհաննիսյան

դատավորներ` Լ.Աբգարյան

Ա.Վարդանյան

ք օգոստոսի 2026 թվական ք. Երնան

ՀՇ Վճոաբեկ դատարանի քրեական պալատը (այսուհետ՝ Վճռաբեկ դատարան),

նախագահությամբ՝ Շ.ԱՍԱՏՐՅԱՆԻ

մասնակցությամբ դատավորներ` Ս.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆԻ

ՀԳՐԻԳՈՐՅԱՆԻ

ԱԴԱՆԻԵԼՅԱՆԻ

Լ.ԹԱԴԵՎՈՍՅԱՆԻ

Ա.ՊՈՂՈՍՅԱՆԻ

գրավոր ընթացակարգով քննության առնելով մեղադրյալ Հովսեփ Համլետի Թորոսյանի վերաբերյալ ՀՇ վերաքննիչ քրեական դատարանի` 2024 թվականի հունվարի 18-ի որոշման դեմ ՀՇ գլխավոր դատախազի տեղակալ Լ.Գրիգորյանի վճռաբեկ բողոքը,

ՊԱՐԶԵՑ

արու ատավարական նախապատմությունը.

Լ 2022 թվականի հոկտեմրերի 26-ին, ՀՀ քննչական կոմիտեի Գեղարքունիքի մարզային քննչական վարչությունում, նախաձեռնվել է թիվ 50120422 քրեական վարույթը` ՀՇ քրեական օրենսգրքի 166-րդ հոդվածի Լին մասի Լին կետով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներով:

2022 թվականի հոկտեմբերի 29-ին Հովսեփ Թորոսյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 166-րդ հոդվածի Էին մասի էիս կետով հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում, ն նրան մեղադրանք է ներկայացվել:

2023 թվականի հունիսի 7-ին Հ.Ժորոսյանին առաջադրված մեղադրանքը փոփոխվել է, ն սրան նոր մեղադրանք է ներկայացվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 166- րդ հոդվածի էին մասի էին կետով:

2023 թվականի հուսիսի 1-ին քրեական վարութը մեղադրական

եզրակացությամբ ուղարկվել է Գեղարքունիքի մարզի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարան (այսուհետ՝ նան Առաջին ատյանի դատարան):

2. Առաջին ատյանի դատարանը, 2023 թվականի սեպտեմբերի 1-ի դատավճոով, Հովսեփ Թորոսյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 166-րդ հոդվածի Լին մասի Էին կետով մեղսագրվող արարքը վերաորակել է ն վերջինիս մեղավոր է ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 166-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 6-րդ կետով սախատեսված հանցանքում՝ նրա նկատմամբ պատիժ նշանակելով ազատազրկում` 5 (հինգ) տարի ժամկետով: Հ.Ժորոսյանի սկատմամբ ազատազրկման ձնով նշանակված պատժին հաշվակցվել է անազատության մեջ գտնվելու 3 (երեք) օրը` պատժի կրման սկիզբը հաշվելով նրան փաստացի արգելանքի վերցնելու պահից: Միաժամանակ որոշվել է Շ.Ժորոսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված բացակայելու արգելքը դատավճոի օրինական ուժի մեջ մտնելոց ն դրա կատարումն ապահովելուց հետո վերացնել, դատավճոի օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո քրեական գործով իրեղեն ապացույց ճանաչված դանակը ն արյան նմուշները ոչնչացնել, իսկ ՇաԽ.ի հագուստները վերադարձնել վերջիսին: Նույն դատական ակտով որոշվել է սան Հովսեփ Համլետի Թորոսյանից հօգուտ ՀՀՇ

3

պետական բյուջեի բոնագանձել 837.000 (լութ հարյուր երեսունյոթ հազար) ՀՀՇ դրամ՝ որպես քրեական գործով կատարված վարութային ծախսերի փոխհատուցում:

3. Մեղադրյալ Հ.Ժորոսյանի վերաքննիչ բողոքի քննության արդյունքում, ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ՝ նան Վերաքննիչ դատարան) 2024 թվականի հունվարի 18-ի որոշմամբ ներկայացված բողոքը բավարարել է` Առաջին ատյանի դատարանի` 2023 թվականի սեպտեմբերի 1-ի դատավճիռը բեկանել ն փոփոխել է: Հ.Ժորոսյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՇ քրեական օրենսգրքի 166-րդ հոդվածի Լին մասի Լիս կետով ն սրա նկատմամբ պատիժ է նշանակվել ազատազրկում` Յ (երեք) տարի ժամկետով: Հ.Թորոսանի նկատմամբ ազատազրկման ձնով նշանակված պատժին հաշվակցվել է արգելանքի տակ գտնվելու 3 (երեք) օրը ն նրա նկատմամբ վերջնական պատիժ է նշանակվել ազատազրկում՝ 2 (երկու) տարի Ա (տասնմեկ) ամիս 27 (քսանյոթ) օր ժամկետով: ՀՀՇ քրեական օրենսգրքի 84րդ հոդվածի հիման վրա Հ.Թորոսյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չի կիրառվել ն սահմանվել է փորձաշրջան՝ 3 (երեք) տարի ժամկետով` առանց դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության Հայաստանի Հանրապետության տարածքը չլքելու, բնակության վայրը փոխելու դեպքում դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնին սեղմ ժամկետում նոր բնակության վայրի հասցեն հայտնելու ն հոգեբանական-վերականգնսողական կուրս անցնելու պարտականությունների սահմանմամբ: Առաջին ատյանի դատարանի` 2023 թվականի սեպտեմբերի 1-ի դատավճիոը մնացած մասով թողնվել է անփոփոխ:

4. Վերաքննիչ դատարանի վերոնշյալ որոշման դեմ ՀՀ գլխավոր դատախազի տեղակալ Լ.Գրիգորյանը ներկայացրել է վճռաբեկ բողոք, որը Վճռաբեկ դատարանի՝ 2024 թվականի մայիսի 6-ի որոշմամբ ընդունվել է վարույթ ն սահմանվել է դատական վարույթի իրականացման գրավոր ընթացակարգ:

Վճոաբեկ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները ն պահանջը.

Վճոաբեկ բողոքը քննվում է հետնյալ հիմքերի սահմաններում` ներքոհիշյալ հիմնավորումներով.

4

5. Բողոքարերը փաստարկել է, որ Վերաքննիչ դատարանը թույլ է տվել դատական սխալ` նյութական օրենքի էական խախտում, որն ազդել է վարույթի ելքի վրա:

5.Լ Բողոքի հեղինակը, անդրադառնալով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 166-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 6-րդ կետով սախատեսված ծանրացնող հանգամանքին, նշել է, որ «մարմնական վնասվածք պատճառելու համար նախապես պատրաստված կամ հարմարեցված առարկա կամ միջոց» հասկացության ներքո պետք է հասկանալ այն կեսցաղային նշանակության առարկաները, որոնց կիրառմամբ հանցավորը կարող է վնաս պատճառել տուժողի առողջությանը, ինչպես նան բոլոր այն առարկաները, որոնք զենք չեն հանդիսանում, միննուն ժամանակ, արտադրման կամ պատրաստման պահից, այսինքն` իրենց բնույթով, ի սկզբանե, այնպիսին են, որ կիրառման դեպքում ունակ են, ի թիվս այլ ենթադրվող օգտագործման նպատակների, անձի առողջությանը վնաս պատճառելու, կամ, ի սկզբանե, այդպիսի հատկություն չունեն, բայց նախապես` մինչն հանցանք կատարելը, հարմարեցվել են այդպիսի հատկություն ձեռք բերելու համար:

5.2. Բողոքաբերը, անդրադառնալով դանակի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 166-րդ հոդվածի իմաստով մարմնական վնասվածք պատճառելու համար նախապես պատրաստված կամ հարմարեցված առարկա հանդիսանալու հարցիանշել է,որ այն, ի սկզբանե, ունի անձին մարմնական վնասվածք պատճառելու հատկություն, ն հանցավորի կողմից այս սախապես հարմարեցնելու կամ պատրաստելու անհրաժեշտությունը բացակայում է: Հետնաբար, եթե հանցավորն արարքը կատարում է դանակի գործադրմամբ, արդեն իսկ ենթադրվում է, որ անձն օգտագործում է մարմնական վնասվածք պատճառելու համար սախապես պատրաստված առարկա, ն դանակը սախապես պատրաստելը կամ հարմարեցնելը չի նույնանում հանցավորի կողմից այս նախապես վերցնելու հետ:

5.3. Բացի այդ, բողոքաբերը, անդրադառնալով Վերաքննիչ դատարանի այն դատողությանը, որ Հովսեփ Թորոսյանին սերկայացված մեղադրանքի փաստական հանգամանքներում սերառված չէ մարմնական վնասվածք պատճառելու համար նախապես պատրաստած կամ հարմարեցված առարկայի կամ միջոցի գործադրումը, հետնարար, դատարանն իր սեփական նախաձեռնությամբ է Հ.Ժորոսյանի

5

մեղադրանքի ծավալում այդ որակյալ հատկանիշը ներառել` դուրս գալով նրան ներկայացված մեղադրանքի հիմքում դրված փաստական հանգամանքների շրջանակից, փաստարկել է, որ նշված եզրահանգումը չի բխում գործում առկա փաստական տվյալներից, մասնավորապես` Հ.Թորոսյանի նկատմամբ հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին որոշմամբ հստակ նշված է, որ վերջինը Շ.Խ.-ին հարվածներ հասցրել ն մարմնական վնասվածք է պատճառել իր մոտ պահվող դանակով:

6. Հիմք ընդունելով վերոշարադրյալը բողոքաբերը խնդրել է մասնակի՝ մեղադրյալին վերագրվող արարքին տրված իրավական գնահատականի մասով բեկանել Վերաքննիչ դատարանի՝ 2024 թվականի հունվարի 18-ի որոշումը ն գործն ուղարկել ստորադաս դատարան՝ նոր քննության կամ կայացնել դրան փոխարինող

դատական ակտ:

Վճոաբեկ բողոքի պատասխանը.

ք. Շ.Ժորոսյանի պաշտպան Կ.Քալանթարյանը, ներկայացրած դատական վերանայման բողոքի պատասխանում նշել է, որ Հ.Ժորոսյանին առաջադրված մեղադրանքում վերջինի մոտ այդ պահին գտնվող դանակը Շ.Խ.-ին մարմնական վնասվածք պատճառելու համար հատուկ պատրաստված կամ հարմարեցված չի եղել, քանի որ այդպիսին լինելու դեպքում պարզորոշ է, որ Հ.(Ժորոսյանի մեղադրանքում պետք է սկարագրվեին դանակի՝ հատուկ պատրաստված լինելուկամ հարմարեցված լինելու վերաբերյալ տվյալներ: Միադեռ, պաշտպան Կ.Քալանթարյանի պնդմամբ` Առաջին ատյանի դատարանը ոչ իրավաչափորեն Շ.Ժորոսյանին մեղադրանք է առաջադրել հանցակազմի առավել որակյալ հատկանիշով, այնինչ, վերջինի արարքի փաստական կողմը վկայում է արարքին տրված իրավական համեմատությամբ իր բնույթով առավել սվազ ծանրության ենթադրյալ հանցագործության կատարման մասին:

8. Վերոշարադրյալի հիման վրա, բողոքի պատասխանի հեղինակը խնդրել է ամբողջությամբ մերժել ՀՀՇ գլխավոր դատախազի տեղակալ Լ.Գրիգորյանի վճռաբեկ բողոքը` Վերաքննիչ դատարանի՝ 2024 թվականի հունվարի 18-ի որոշումը թողնելով անփոփոխ:

Վճոաբեկ բողոքի քննության համար էական նշանակություն ունեցող

փաստական հանգամանքները.

9. Հովսեփ Թորոսյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 166-րդ հոդվածի Լին մասի

Լիս կետով մեղադրանք է առաջադրվել հետնյալ արարքի համար. «(Նյա, «2022 թվականի հոկտեմբերի 26-ին, ժամը 1930, սահմաններում գփեվելով ՀՇ Գեղարքունիքի մարզի Սնան համայնքի Նախիյյան փողոցի 15Էրդ շենքի դիմաց գտնվող «Սոֆի» հարսանյաց սրահի մուռ ե լսելով նույն վայրում ոչ սթափ վիճակում` գտնվող ՇԽ-ի կողմից իր ն վոլ հասցեին հնչեցված սեռական բնույթի հայհռյանքները, նրա այդ վարքագիծը դադարեցնելու համար դիտողություն է արել, սակայն Շ.Խ.-ն շարունակել է սեռական բնույթի հայհռյանքներ հնչեցնել Հովսեփ Համլեւրի Թորոսյանի հասցնեին, ինչից դրդված վերջինս իր մուր պահվող դանակով, դիտավորյալ հարվածել է ՇԽ.-ի որտովայնին՝ պավտճառելով առողջության ծանր վեսաի հատկանիշներ պարունակող ն կյանքի համար վտանգավոր` ծանր ապրիճանի հեմոռագիկ-նեիպովոլեմիկ շոկերով, կպարածան պերիփտոնիտով, աար շնչառական անրավարարությամբ ողեկցված` որովայնի առաջնային պարի ծակած-կտրած թափանցող երկու վերքերի՝ մեծ ճարպոնի արտանկման, արամոքսի առաջնային պափ ծակած-կտրած թափանցող վերքերի՝ մեծ ճարպոնի վնասման ձնով մարմնական վնասվածք (...)»:

10. Առաջին ատյանի դատարանի դատավճոով արձանագրվել է հետնյալը. «...) Անդրադառնալով քննարկվող որակյալ տարատեսակի դրսնորման մյուս եղանակին, այն է մարմնական վնասվածք պատճառելու համար նախապես պատրապտված կամ հարմարեցված առարկայի կիրառելիությանը` ԳԴափարանն արձանագրում է հետփնյալը.

Այսպես, հոդվածի դիսպոզիցիայում օգրագործվող նախապես եզրույթի ներքո անհրաժեշտ Լ դխրարկել նախքան մեղսագրվող արարքի օբյեկտիվ կողմի մեկնարկը` մինչն հանցավոր իրադրության առաջացումը գոյություն ունեցող իրավիճակը: Այլ խոսքով, այն գործիքները, որոնք մարմնական վնասվածք պատճառելու համար պատրապտվել կամ հարմարեցվել են հենց դեպքի պահին, այլ

ԼՏե՛ս վարույթի նյութեր, հատոր Լ թերթեր 288-289:

7

ոչ թե` նախապես, քննարկվող որակյալ տարատեսակի առարկա հանդիսանալ չեն կարող:

(.) Անդրադառնալով քննարկվող հանցագործության առարկայի

նպատակային նշանակությանը՝ Դատարանը գտնում է, որ որպես այդպիսին կարող են հանդիսանալ այն առարկաները, որոնց բնութագրիչ հատկանիշները վկայում են նշված առարկայի ինքնին մարմնական վնասվածք պատճառելու հնարավորության ունենալու մասին: Գրանց բնութագրիչ հատկանիշների շրջանակներում անհրաժեշս" Է նախ ն առաջ հաշվի առնել առարկայի խոցելիությունը, այդ թվում` չավաերը, սրության ապրիճանլ, ինչպես նան հանցավոր իրադրությունում: կիրառման հնարավորությունը: Այլ խոսքով, ցանկացած առարկայի կիրառումը չի կարող մեխանիկորեն հանգեցնել հանցավորի արարքը քննարկվող հոդվածի մասով որակելու համար, քանի որչի բացառվում այնպիսի իրավիճակի առկայությունը, երբ վնասվածքը պատճառվում է, ոչ թե առարկայի գործնական հականիշների, այլ այն կիրառողի առավել հարենսիվ ուժգնությամբ գործածելու արդյունքում:

(..) Գատարանը հարկ է համարում ընդգծել, ոլ քննարկվող նորմի բառացի ն տրամաբանական մեկնարանումից հենում է, ոլ քննարկվող հանցագործության առարկա կարող է հանդիսանալ նան այլոց կողմից արտադրված, պատրապտված կամ հարմարեցված առարկան: Այլ խոսքով` նախորդ կեարւմ նշված հատկանիշներով հենց հանցավորի կողմից առարկան օժտած լինելու կամ այլ նպատակներով այն օգվագործած լինելու հանգամանքները սույն իրադրությունում քրեաիրավական առումով չեն արժնորվում:

(..) Սույն քրեական գործով դատաքննության ընթացքում հեփազուրված փապարական տվյալներից հենում է, որ Հովսեւլւ Թորոսյանի կողմից Շ.Խ.-ին մարմնական վնասվածք է պափճաովել ընդհանուր 158 մմ երկարությամբ, 68 մմ շեղբի երկարությամբ ն Լ66 մմ կռակի հապտությամբ, բացվող-փակվող, սրածայր դանակի գործադրմամբ, որը վերջինիս մուր պահվել է մշտապես:

(..) Նախորդ կետում նշված հանգամանքները, գնահատելով 3.2133.2 կարերամ ներկայաված իրավանորմերի ն արտահայտված իրավական

դիրքորոշումների լույսի ներքո` Դատարանը գտնում է, ոյւ Հախեփ Թորոսյանի կողմից ՇԽ ի առողջությանն ծանր վնասածք է պափտճաովել

8

մարմնական վնասվածք պատճառելու համար նախապես պատրաստված

առարկայի գործադրմամբ:

(..) Հաշվի առնելով վերոգրյալը, այդ թվում` դրանց վերաբերյալ հիմնական դատալսումների ընթացքում կողմերի հեւռ արված քննարկումները` Դատարանը գտնում է, որ Հովսեփ Թորոսյանին ՀՇ քրեական օրենագրքի 166-րդ հոդվածի Էին մասի Էին կեւրով մեղսագրված արարքը անհրաժեշ է վերառրակել ՀՇ քրեական օրենսգրքի 166-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 6-րդ կետով (..)»7:

Լ Վերաքննիչ դատարանը 2024 թվականի հուսվարի 18-ի որոշմամբ արձանագրել է հետնյալը. «...) /(Հ/աշվի առնելով, որ Առաջին ատյանի դայարանը, մեղադրյալ Հովսեփ Թորոսյանին ՀՇ քրեական օրենսգրքի 166-րդ հոդվածի Էին մասի Էին կերով վերագրվող արարքին տրված իրավական գնահատականը փոխել է, ն կայացրած վերդիկաով նրան մեղավոր է ճանաչել ՀՇ քրեական օրենսգրքի 166- րդ հոդվածի 2-րդ մասի 6-րդ կերով նախատեսված հանցագործության կարարվան մեջ, Վերաքննիչ դայարանը, հարկ է համարում նախ անդրադառնալ ն վերլուծել նշված կեւռով նախատեսված որակյալ հատկանիշի էությունը, փապտելով, ոյ Առաջին ատյանի դատարանը նման որակում տալով նախ դուրս է եկել մեղադրանքի հիմքում դրված փապարական հանգամանքների շրջանակից ն բացի այդ սխալ է մեկնաբանել նյութական օրենքը:

Այսպես.

ՀՇ քրեական օրենագրքի 166-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 6-րդ կետով քրեական պատասխանատվություն է նախապեսվում մեկ ուրիշի առողջաթյանը ծանր վնաս պատճառելու համար, որը կատարվել է զենքի կամ վարմնական վնասվածք պատճառելու համար նախապես պատրապտված կամ հարմարեցված առարկայի կամ միջոցի գործադրմամբ: Նշված ծանրացնող հանգամանքի առկայությունը փապատելու համար, փաարացի Օրենսդիրը սահմանել է 3 հնարավոր իրավիճակ`

1) Երբ մեկ արիշի առողջությանը ծանր մարմնական վնասվածքը պատճառվել է զենքով: Նկատի ունենալով, որ «Զենքի շրջանառության մասին» ՀՇ օրենքով հարակ սահմանվում է զենքի հասկացությունը, ինչպես նան զենքի կւեսակները, ուարի այս հնարավոր իրավիճակի գնահատման համար յուրաքանչյուր դեպքում`

2Տե՛ս վարույթի նյութեր, հատոր 2, թերթեր 116-139:

9

պետք է փաստել, ոյւ մարմնական վնասվածքը պատճաովել է նշված օրենքում թվարկված զենքերի տեսակներից որնէ մեկով, որի կիրառումը ընդգրկված Էէ եղել հանցավորի դիտավորության մեջ ն գիտակցվել է նրա կողմից:

2) Երբ մեկ ուրիշի առողջաթյանը ծանր մարմնական վնասվածքը պատճառվել է մարմնական վնասվածք պատճառելու համար նախապես պափտրապատրված առարկայով կամ միջոցով: Այս առումով պետք է նախ կրկին ընդգծել, որ յուրաքանչյուր ծանրացնող հանգամանք անձին մեղսագրելու համար պետք է այն ընդգրկված լինի հանցավորի դխրավորության մեջ ն գխրակցվի նրա կողմից, ուարի նախապես պափրաատրված լինելու հատկանիշը նս պեկտ է գնահատել այս համատեքստում: Այսինքն, յուրաքանչյար դեպքում, քննարկվող հապպանիշի առկայությունը կամ բացակայությունը փապրելու համար, պեվք է գնահատել, թե տվյալ առարկան կավ միջոցը, որով ծանր մարմնական վնասվածք է պատճաովել մեկ ուրիշին, հանցավորի կողմից նախապես պատրաատվել է մարմնական վնասվածք պատճառելու համալ, թե ոչ: Ընդ որում, այարեղ պատրաստելը ոչ թե տվյալ առարկան արեղծելն է կամ այն ձնափոխելը, այլ հանցավորի սությեկտիվ ընկալման մեջ այն նախապես նախատեսելն է մեկ արիշին մարմնական վնասվածք հապնելու համար: Ընդ որում` էական չէ, թե հանցավորն այդ առարկայով կամ միջոցով արդեն իսկ կոնկրեւ անձին է նախատեսում մարմնական վնասվածքը պատճառել, թե ոչ: Այլ յաաքով, հանցավորը կարող է ինչպես նախապես վիճաբանությունից առաջ իր հեւռ վերցնել դանակ` կռնկրեւ անձին մարմնական վնասվածք հասցնելու համար, այնպես էլ օրինակ կարող է իր մուռ մշապես ունենա դանակ կամ այլ առարկա կամ որնէ այլ միջոց` նպակակ նենալով, որ անհրաժեշտության դեպքում դրանով որնէ անձի կպակտառի մարմնական վեսավածք, այդ կերպ այդ առարկան կամ միջոցը նախապես պատրաարելով՝ մարմնական վնասվածք պատճառելու համար: Հարկ է ընդգծել, ոլ յուրաքանչյուր դեպքում անհրաժեշտ է հիմնավորել, ոյւ կոնկրեւռ առարկան կամ միջոցը հանցավորը նախապես պատրաստել է մարմնական վնասվածք պավտառելու համար ն եթե այդ փապատրր հիմնավորող բավարար ապացայցներ չկան, ապա անձին նշված ծանրացնող հանգամանքր մեղսագրվել չի կարող: Նշվածի համատեքստում հարկ է եզրահանգել, որ անմիջապես արարքի կակարման պահին կամ դրա

10

ընթացքում հանցավորի կողմից վերցրած առարկան կամ միջոցը, եթե չի հանդիսանում զենք, միանշանակ չի հանգեցնում այս ծանրացնող հանգամանքի առկայությունը ն րակւ Լության, այդ առարկան կամ միջոցը հենց նախապես պատրապտելու կամ հարմարեցնելու հանգամանքն է բարձրացնում անձի հանրային փրանգավորության ապրիճանը ն հանգեցնում առավել որակյալ հանցակազմի առկայաթյանը:

3) Երբ մեկ ուրիշի առողջությանը ծանր մարմնական վնասվածքը պատճաովել է մարանական վնասվածք պատճառելու համար նախապես հարմարեցված առարկայով կամ միջոցով: Այս դեպքում հանցավորը, հենց այդ նպավակով՝ մարմնական վնասվածք պատճառելու համար, նախապես առարկան արտեղծոմ է կամ ձեափոխում, այդ կերպ հարմարեցնելով այն: Ընդ որում, այս դեպքում նս անհրաժեշ չէ, որպեսզի հանցավորը կոնկրեկւ անձին մարմնական վնասվածք պատճառելու համար կատարի այդ գործողությանները ն կարող է նրա դիտավորությունն ուղղված լինի հեւռագայոմ որնէ անձի մարմնական վնասվածք պատճառելուն, սակայն յուրաքաչյար դեպքում անհրաժեշտ է հիմնավորել, որ հանցավորը տվյալ առարկան կամ միջոցը նախապես հարմարեցրել է մեկ ուրիշի մարմնական վնասվածք պատճառելու համար:

Վերոգրյալի համարեքարում, անդրադառնալով քննարկվող դեպքին, պերք Լ փապտել, ոյ քրեական գործով առկա չէ ապացույցների այնպիսի համակցություն, որով կհիմնավորվեր, որ Հովսեփ (Թորոսյանը Շ.Խ.-ին մարմնական վնասվածքը պատճառել է այդ նպատակով նախապես պատրաստված կամ հարմարեցված առարկայով կամ միջոցով: Ավելին, րար առկա ապացույցների ն ներկայացված մեղադրանքի՝ Հովխեփ Թորոսյանը կանգնած է եղել իրենց շենքի բակում, երբ նրան է մորեցել իրեն անծանոթ Շ.Խ.-ն՝ ոգելից խմիչք օգրագործած վիճակում, պահանջել, որ նա հեռանա այդտեղից ն սեռական բնույթի հայհոյանքներ է հնչեցնել ՀՎԺորոսյանի հապյեին, որից հեռ Հ.Թորոսյանը նրա այդ վարքագիծը դադարեցնելու համար դխատղություն է արկ, սակայն ՇԽ.ն

Հ.ՎԺորոսյանի մոր հասցեին հնչեցրել է սեռական բնույթի հայհոյանքներ, ինչից դրդված վերջինս իր մուռ պահվող դանակով, դիտավորյալ հարվածել Լ ՇԽ.-ի որովայնին` պավկտառելով առողջության ծանր վեսաի հապպանիշներ

11

պարանակող ն կյանքի համար վտանգավոր մարմնական վնասվածք: Նման պայմաններում ակնհայտ է, որ Հովսեփ, Թորոսյանին չի կարող մեղսագրվել մարմնական վնասվածք պատճառելու համար նախապես պատրապատրված կամ հարմարեցված գործիքի կամ միջոցի գործադրումը, քանի որ դանակն իր մոր գտնվելու փաափն ինքնին, չի կարող բավարար համարվել մարմնական վնասվածք պատճառելու նպատակով նախապես պատրաատված կամ հարմարեցրած լինելու հանգամանքը հիմնավորված համարելու համար, եթե չկա այդ հանգամանքը հիմնավորող այլ ապական տվյալ:

Ավելին, Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում` ընդգծել, որ Հովսեփ Թորոսյանին ներկայացված մենղադրանքի փաարական հանգամանքներում ներառված չէ մարմնական վնասվածք պապտառելու համար նախապես պատրաապտրված կամ հարմարեցված առարկայի կամ միջոցի գործադրումը, իսկ նման պայմաններում պեւրք է փաապատել, ռր Առաջին այյանի դատարանը սեփական նախաձեռնությամբ Հ.Թորոսյանի մեղադրանքի ծավալոմ այդ ոյւակյալ հատկանիշը ներառելով դուրս է եկել նրան ներկայացված մեղադրանքի հիմքում դրված փաատական հանգամանքների շրջանակից, ինչն ՀՇ քրեական դատավարության օրենսգրքի 276-րդ հոդվածի 4րդ մասի համատեքստում անթույլարրելի է:

Ելնելով վերոգրյալից, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Հովսեփ Համլետի Թորոսյանի արարքում առկա է ՀՇ քրեական օրենսգրքի 166-րդ հոդվածի Էին մասի Էին կեւռով նախատեսված հանցակազմը, ուարի նրան պեւք է մեղավոր ճանաչել այդ հոդվածով հանցանք կատարելու մնջ (...)»7:

Վճոաբեկ դատարանի հիմնավորումները ն եզրահանգումը.

12. Սույն վարույթով Վճոաբեկ դատարանի աոջն բարձրացված իրավական հարցը հետնյայն է. հիմնավորված են արդյոք Հովսեփ Թորոսյանի արարքում առողջությանը ծանր վնաս պատճառելու հանցակազմի՝ մարմնական վնասվածք պատճառելու համար նախապես պատրաստված կամ հարմարեցված առարկայի

3Տե՛ս վարույթի նյութեր, հատոր 3, թերթեր 44-55:

12

կամ միջոցի գործադրմամբ կատարելու ծանրացնող հանգամանքի բացակայության վերաբերյալ Վերաքննիչ դատարանի հետնությունները:

13. ՀՇ քրեական օրենսգրքի 166-րդ հոդվածի համաձայն` «Լ Մեկ ուրիշին մարմնական վնասվածք պատճառելը կամ նրա առողջաթյանն այլ վնաս պատճառելը, որը

1) վրանգավոր է կյանքի համար (..)

2. Սույն հոդվածի Էին մասով նախատեսված արարքը, որը կատարվել է՝

(..)

6) զենքի կամ մարմնական վնասվածք պավտճառելու համար նախապես պատրապտված կամ հարմարեցված առարկայի կամ միջոցի գործադրմամի (...)»:

14. Վճռոարեկ դատարանը, համակարգային վերլուծության ենթարկելով ՀՇ գործող ն նախկին քրեական օրենսգրքերը, արձանագրել է, որ ՀՇ նախկին քրեական օրենսգրքի բազմաթիվ հանցակազմերում որպես ծանրացնող հանգամանք նախատեսված՝ հանցանքը որպես զենք օգտագործվող առարկաների գործադրմամբ կատարելու որակյալ հատկանիշս էական բովանդակային փոփոխության է ենթարկվել: Մասնավորապես, Վճռաբեկ դատարանը՝ Ռուարամ Շավալյանի գործով իրավական դիրքորոշում է արտահայտել առ այն, որ «(...) լՈյրակյալ է համարվում ոչ թե առարկայի կամ միջոցի պարզապես օգփագործումը, այլ մարմնական վնասվածք պատճառելու համար որոշակի նախապարրատրական

գործողությունների իրականացումը, այն է` առարկան կամ միջոցը նախապես պարրատրելը կամ` հարմարեցնելը: Այլ կերպ` արարքը քննարկվող ծանրացնող հանգամանքով որակելու համար, անհրաժեշ է նախնառաջ ուշադրություն դարձնել հանցավորի ասրյնկտիվ ընկալմանը ն վերջինիս կողմից օրյեկպփիվորեն իրականացված գործողությանների բնույթին:

Մասնավորապես, վերոնշյալ որակյալ հանգամանքն անձին մեղսագրելու համար, կարնոր է, որ վերջինս մարմնական վնասվածք պատճառելու համար նախապես որոշակի ակտիվ գործողություններ իրականացնի, այն է՝ պարրատրի կամ` հարմարեցնի համապափասխան առարկան կամ միջոցը: Հաշվի առնելով «պատրաստել» կամ «հարմարեցնել» այպրահայտությունների լեզվարացափրական նշանակությունը, ինչպես նան դրանց վերարերյալ առկա դոկտրինալ

13

մեկնարանությունները` Վճոարեկ դատարանը փաստում է, որ առարկան կամ միջոցը պարրատտնել ասելով պեւրք է հասկանալ ցանկացած գործողություն, որի արդյունքում մարմնական վնասվածք պատճառելու համար պատրաարի առարկա կամ միջոց է արացվում կամ արռեղծվում: Ինչ վերարերում է առարկան կամ միջոցը հարմարեցնելուն, ապաայն ենթադրում է հանցավորի կողմից արդեն իսկ գոյություն ունեցոլ առարկայի կամ միջոցի նկարմամբ որնէ ներգործության իրականացուվ՝ լրիվ կամ մասնակի կառոցվածքային փոփոխության ենթարկում, կարգավորում կամ՝ ձեափոխամ, որպեսզի դրանք առավել արդյանավեւր կամ հարմար լինեն օգտագործման համար (օրինակ` մեւրաղյա ձողը կամ խոհանոցային դանակը սրելը, մերաղական մալուխը ընդհանուր զանգվածից կարելով առանձնացնելը ն այլն) (..)»Հ

15. Այսպիսով, հիմք ընդունելով վերոշարադրյալը Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ ՀՀՇ քրեական օրենսգրքի 166-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 6-րդ կետով նախատեսված որակյալ տեսակն անձին մեղսագրելու համար անհրաժեշտ է հաստատված համարել, որ առողջությանը ծանր վնաս պատճառվել է մարմնական վնասվածք պատճառելու համար նախապես պատրաստված կամ հարմարեցված առարկայի կամ միջոցի գործադրմամբ:

16. Սույն վարույթի սյութերի ուսումնասիրությունից երնում է, որ՝

- Շովսեփ Թորոսյանին մեղադրանք է սերկայացվել այն բանի համար, որ նա, իր մոտ պահվող դանակով, դիտավորյալ հարվածել է Շ.Խ.-ի որովայնին՝ պատճառելով առողջության ծանր վնասի հատկանիշներ պարունակող ն կյանքի համար վտանգավոր մարմնական վնասվածք:

- Առաջին ատյանի դատարանը, Հ.(Ժորոսյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 166-րդ հոդվածի էին մասի Լիս կետով մեղսագրվող արարքը վերաորակել է ն վերջինիս մեղավոր է ճանաչել ՀՇ քրեական օրենսգրքի 166-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 6-րդ կետով` արձանագրելով, որ Հ.Թորոսանի կողմից Շ.Խ.ի առողջությանը ծանր

Հ Տես Վճռաբեկ դատարանի` Ռուարամ Շավալյանի գործով 2025 թվականի հուլիսի Ա-ի թիվ ԵԳ/Ա57/01Ղ9 որոշման 14-րդ կետը:

5Տե՛ս սույն որոշման 9-րդ կետը:

14

վնասվածք է պատճառվել մարմնական վսասվածք պատճառելու համար սախապես պատրաստված առարկայի գործադրմամբ:

- Վերաքննիչ դատարանն իր հերթին ընդգծել է, որ յուրաքանչյուր դեպքում անհրաժեշտ է հիմնավորել, որ կոսկրետ առարկան կամ միջոցը հանցավորը նախապես պատրաստել է մարմնական վսասվածք պատճառելու համար ն եթե այդ փաստը հիմնավորող բավարար ապացույցներ չկան, ապա անձին սշված ծանրացնող հանգամանքը մեղսագրվել չի կարող: Նշվածի համատեքստում, Վերաքննիչ դատարանը փաստարկել է, որ անմիջապես արարքի կատարման պահին կամ դրա ընթացքում հանցավորի կողմից վերցրած առարկան կամ միջոցը, եթե չի հանդիսանում զենք, միանշանակ չի հանգեցնում այս ծանրացնող հանգամանքի առկայությունը ն ըստ էության, այդ առարկան կամ միջոցը հեսց նախապես պատրաստելու կամ հարմարեցնելու հանգամանքն է բարձրացնում անձի հանրային վտանգավորության աստիճանը ն հանգեցնում առավել որակյալ հանցակազմի առկայությանը: Հետնաբար, Վերաքննիչ դատարանը սԿշել է, որ քրեական գործով առկա չէ ապացույցների այսպիսի համակցություն, որով կհիմնավորվեր, որ Հովսեփ Թորոսյանը Շ.Խ.-իս մարմնական վնասվածքը պատճառել է այդ նպատակով նախապես պատրաստված կամ հարմարեցված առարկայով կամ միջոցով: Վերաքննիչ դատարանն արձանագրել է սան, որ Հովսեփ Թորոսյանին ներկայացված մեղադրանքի փաստական հանգամանքներում ներառված չէ մարմնական վնասվածք պատճառելու համար նախապես պատրաստված կամ հարմարեցված առարկայի կամ միջոցի գործադրումը, իսկ Առաջին ատյանի դատարանը սեփական նախաձեռնությամբ Հ.(Ժորոսյանի մեղադրանքի ծավալում այդ որակյալ հատկանիշը ներառելով՝ դուրս է եկել նրան ներկայացված մեղադրանքի հիմքում դրված փաստական հանգամանքների շրջանակից՛:

17. Սույն որոշման նախորդ կետում մեջրերված փաստական տվյալները գնահահատելով սույն որոշմամբ արտահայտված իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո` Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ Վերաքննիչ դատարանը Հովսեփ Թորոսյանի արարքում մարմնական վնասվածք պատճառելու համար

ծ Տես սույն որոշման 10-րդ կետը:

՛Տե՛ս սույն որոշման Լէրդ կետը:

15

նախապես պատրաստված կամ հարմարեցված առարկայի գործադրմամբ առողջությանը ծանր վնաս պատճառելու ծանրացնող հանգամանքի բացակայության ն կատարված արարքը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 166-րդ հոդվածի Լին մասի էին կետով որակելու հարցում եկել է ճիշտ հետնության: Մասնավորապես, Վերաքննիչ դատարանն իրավաչափորեն փաստել է, որ համապատասխան առարկայի կամ միջոցի գործադրման փաստը դեռնս բավարար չէ անձի արարքում ծանրացնող հանգամանքի առկայությունը հավաստելու համար, այլ յուրաքանչյուր դեպքում անհրաժեշտ է հիմնավորել, որ տվյալ առարկան կամ միջոցը սախապես պատրաստվել կամ հարմարեցվել է մեկ ուրիշիս մարմնական վնասվածք պատճառելու համար:

Վերոգրյալից ելնելով` Վճռաբեկ դատարանն ընդգծում է, որ առողջությանը ծանր վնաս պատճառելու հանցակազմի քննարկվող որակյալ տեսակն անձին մեղսագրելու համար անհրաժեշտ է գործում առկա փաստական տվյալներով հաստատված համարել, որ առողջությանը ծանր վնաս պատճառվել է մարմնական վնասվածք պատճառելու համար նախապես պատրաստված կամ հարմարեցված առարկայի կամ միջոցի գործադրմամբ: Մինչդեռ, սույն գործում առկա չէ որնէ տվյալ առ այա, որ մեղադրյալ Հովսեփ Թորոսյանի կողմից գործադրված առարկան նախապես պատրաստվել կամ հարմարեցվել է մարմնական վնասվածք պատճառելու համար:

17.Լ Վճռաբեկ դատարանը հիմնավոր չի համարում նան բողոքաբերի՝ սույն որոշման 5.3-րդ կետում վկայակոչված փաստարկը, ն իր համաձայնությունն է արտահայտում Վերաքննիչ դատարանի հետնությանն առ այն, որ Առաջին ատյանի դատարանը, մեղադրյալ Հ.(Ժորոսյանի արարքը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 166-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 6-րդ կետով որակելիս նան դուրս է եկել սերկայացված մեղադրանքի հիմքում դրված փաստական հանգամանքների շրջանակից:

18. Միննույն ժամանակ Վճռարեկ դատարանն իր անհամաճայնությունն է արտահայտում բողոքաբերի այն փաստարկին, որ դանակն ի սկզբանե ունի անձին մարմնական վնասվածք պատճառելու հատկություն, ն հանցավորի կողմից այն նախապես հարմարեցնելու կամ պատրաստելու անհրաժեշտությունը բացակայում է: Վերոնշյալի համատեքստում Վճռարեկ դատարանը փաստում է, որ նշված

16

ծանրացնող հանգամանքի դեպքում խոսք է գնում ոչ թե ընդհանրապես առարկայի կամ միջոցի՝ ի սկզբանե անձին մարմնական վնասվածք պատճառելու հատկություն ունենալու, այլ անձի կողմից այդ նպատակով մարմեպկան վեասվածք պատճառելու համար, կոնկրեւր գործողությաններ իրականացնելու նախապես պարրաատելու կամ հարմարացնելու մասին: Հակառակ մեկնաբանությունը, Վճռաբեկ դատարանի համոզմամբ, ողջամտորեն կվտանգի «չկա հանցագործություն ն պապփժ, եթե այն սահմանված չէ օրենքով» (ռսնսու Շուոծո, ռսԱն քօօոճ ՏԱռծ էօջօ) հանրահայտ սկզբունքը, որից, ի թիվս այլնի, բխում է, որ քրեական օրենքը չպետք է ի վնաս անձի տարածական մեկնաբանության ենթարկվի: Անձր չի կարող ենթարկվել քրեական պատասխանատվության ն պատժի այլ կերպ, քան օրենքով ուղղակիորեն նախատեսված դեպքերում, կարգով ն չափով: Վերոնշյալ կանոնը բացարձակ նշանակություն ուսի մարդու իրավունքների պաշտպանության համակարգում ն իրավունքի գերակայության կարնորագույն տարր է, հետնարար նշված սկզբունքից որնէ շեղումն անթույլատրելի է:

19. Այսպիսով, ամփոփելով սույն որոշմամբ կատարված վերլուծությունը, Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ Հովսեփ Թորոսյանի արարքում առողջությանը ծանր վնաս պատճառելու հանցակազմի՝ մարմնական վնասվածք պատճառելու համար նախապես պատրաստված կամ հարմարեցված առարկայի կամ միջոցի գործադրմամբ կատարելու ծանրացնող հանգամանքի բացակայության վերաբերյալ Վերաքննիչ դատարանի հետնությունները հիմնավորված են:

Ընդհանրացնելով վերոշարադրյալը, Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ Վերաքննիչ դատարանը, Առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը բեկանելով ն փոփոխելով, թույլ չի տվել դատական սխալ, կայացրել է գործն ըստ էության ճիշտ լուծող դատական ակտ, հետնաբար, ստորադաս դատարանի դատական ակտը պետք է թողնել անփոփոխ` հիմք ընդունելով սույն որոշմամբ արտահայտված իրավական դիրքորոշումները:

Ց Տես, ուանռմՏտ տանճոմճ, Վճոաբեկ դատարանի` Վարուժան Ավեւիսյանի գործով 201 թվականի հոկտեմբերի 20-ի թիվ ՍԴ3/0013/01/1, Դավիթ Սիմիդյանի գործով 2014 թվականի դեկտեմբերի 16-ի թիվ ԵԷԳԴ/0122/0113, Վարդան Ղազարյանի գործով 2015 թվականի փետրվարի 27-ի թիվ ԱՎԴ»/0002/01/14 որոշումները:

17

20. Ելնելով վերոգրյալից ն ղեկավարվելով Հայաստանի Հանրապետության Սահմանադրության 162-րդ, 163-րդ, Լ/Լրդ հոդվածներով ն Հայաստանի Հանրապետության քրեական դատավարության օրենսգրքի 3Էրդ, 34-րդ, 264-րդ, 281-րդ, 352-րդ, 359-րդ, 36Լ363-րդ ն 385-387-րդ հոդվածներով` Վճոաբեկ դատարանը

ՈՐՈՇԵՑ

Հովսեփ Համլետի Թորոսյանի վերաբերյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 166-րդ հոդվածի էին մասի Լին կետով ՀՇ վերաքննիչ քրեական դատարանի` 2024 թվականի հունվարի 18-ի որոշումը թողնել անփոփոխ` հիմք ընդունելով սույն որոշմամբ արտահայտված իրավական դիրքորոշումները:

Որոշումն օրինական ուժի մեջ է մտնում կայացնելու օրը:

Նախագահող՝ Հ.ԱՍԱՏՐՅԱՆ

Դատավորներ՝ Ս.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆ

Հ. ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ

ԴԱՆԻԵԼՅԱՆ

Լ..ԺԱԴԳԵՎՈՍՅԱՆ

Ա.ՊՈՂՈՍՅԱՆ