Քաղաքացիական իրավունք — 29.09.2023

ՕՀՄ-30/29.09.2023

ԽԵ Ց խն

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ

ՎՃՌԱԲԵԿ ԴԱՏԱՐԱՆ

ՈՐՈՇՈՒՄ

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ

Երնան քաղաքի առաջին ատյանի

ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան,

նախագահող դատավոր՝ Ա.Մկրտչյան

Հայաստանի Հանրապետության

վերաքննիչ հակակոռուպցիոն դատարան,

նախագահող դատավոր՝ Մ.Մակյան

2025 թվականի մարտի 3-ին քաղաք Երնանում

ՀԸ Վճռաբեկ դատարանի հակակոռուպցիոն պալատի կոռուպցիոն

հանցագործությունների քննության դատական կազմը (այսուհետ` Վճռաբեկ դատարան),

նախագահությամբ՝ Ե.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆԻ

մասնակցությամբ դատավորներ՝ Ա.ԿՐԿՅԱՇԱՐՅԱՆԻ

Ռ. ՄԽԻԹԱՐՅԱՆԻ

Ս.ՉԻԶՈՅԱՆԻ

Դ.ՎԵՔԻԼՅԱՆԻ

գրավոր ընթացակարգով քննության առնելով ՀՀ վերաքննիչ հակակոռուպցիոն դատարանի՝ 2024 թվականի հունվարի 25-ի որոշման դեմ մեղադրյալ Արտաշես Աշոտի ատար արը: վերանայման բողոքը,

ՊԱՐԶԵՑ

Վարույթի դատավարական նախապատմությունը.

1. Երնան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի (այսուհետ նան՝ Առաջին ատյանի դատարան 2023 թվականի սեպտեմբերի 29ի որոշմամբ բավարարվել է ՀՀ հակակոռուպցիոն կոմիտեի նախագահ Ս.Խաչատրյանի միջնորդությունը, ն թույլատրվել է երկու ամիս ժամկետով մեղադրյալ աաա ւ իրականացնել «Թվային, այդ

թվում` հեռախոսային հաղորդակցության վերահսկում», «Ներքին դիտում», ինչպես նան տեխնիկական միջոցների կիրառմամբ «Արտաքին դիտում» օպերատիվ- հետախուզական համալիր միջոցառումները:

2. Առաջին ատյանի դատարանի նշված որոշման դեմ Լ | պաշտպան ասար Ո: ՀՀ րաքննիչ քրեական դատարան է ներկայացվել հատուկ վերանայման բողոք:

ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի՝ 2024 թվականի հունվարի 9-ի որոշմամբ վարույթը փոխանցվել է ՀՀ վերաքննիչ հակակոռուպցիոն դատարան (այսուհետ նան՝ Վերաքննիչ դատարան):

3. Վերաքննիչ դատարանի՝ 2024 թվականի հունվարի 25-ի որոշմամբ ասա արարը 1 րանայման բողոքը մերժվել է, ն

Առաջին ատյանի դատարանի որոշումը թողնվել է անփոփոխ:

4. Վերաքննիչ դատարանի վերոնշյալ որոշման դեմ ատսռարը պաշտպան ասար րվելէ հատուկ վերանայման վճռաբեկ բողոք, որը Վճռաբեկ դատարանի՝ 2024 թվականի փետրվարի 29-ի որոշմամբ ընդունվել է վարույթ ն սահմանվել է դատական վարույթի գրավոր ընթացակարգ:

Դատավարության մասնակիցների կողմից հատուկ վերանայման բողոքի պատասխան չի ներկայացվել:

Հատուկ վերտնայման բողոքի հիմքերը, փաստարկները ն պահանջը.

Հատուկ վերանայման բողոքը քննվում է հետնյալ հիմքերի ու հիմնավորումների սահմաններում.

2

5. Բողոքաբերը գտել է, որ Վերաքննիչ դատարանն իր՝ 2024 թվականի հունվարի 25-ի որոշումը կայացնելիս թույլ Է տվել դատական սխալ՝ րեադատավարական օրենքի էական խախտում, մասնավորապես՝ սխալ է մեկնաբանել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 260-րդ հոդվածի պահանջները, ինչպես նան օպերատիվ-հետախուզական միջոցառումներ իրականացնելու թույլտվություն ստանալու ընթացակարգի վերաբերյալ իրավական կարգավորումները:

5.Լ Ըստ բողոքի հեղինակի` Երնան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի կողմից օպերատիվ-հետախուզական համալիր միջոցառումներ իրականացնելը թույլատրելու մասին որոշումը հիմնված է բացառապես «Օպերատիվ հարցում» ն «Օպերատիվ տեղեկությունների ձեռքբերում» օպերատիվ-հետախուզական միջոցառումների արձանագրությունների վրա, ուստի այդ որոշումը չի կարող համարվել պատճառաբանված:

5.2. Բողոք բերած անձի պնդմամբ՝ Բարձրագույն դատական խորհրդի թիվ ԲԳԽ- 16-Ն-6 որոշումն առնչություն չունի առարկայական ընդդատություն սահմանելու կամ փոփոխելու հետ, քանի որ այն ընդունվել է դատարանների ծանրաբեռնվածությունը կարգավորելու համար՝ գործողության մեջ դրվելու պահին գործող նյութական, դատավարական նորմատիվ իրավական կարգավորումների պայմաններում, ինչը կիրառելի չէ գործող քրեաիրավական ոլորտի ն մասնագիտացված դատարանի ստեղծման պայմաններում այն պարզ պատճառով, որ նախկինում առարկայական ընդդատության ինստիտուտը նախատեսված չէր, բացի այդ, Բարձրագույն դատական խորհուրդն իրավասություն չունի փոխել ընդդատության որնէ կարգավորում:

5.3. Բողոքաբերն իր անհամաձայնությունն է հայանել Վերաքննիչ դատարանի այն դիրքորոշմանը, որ Բարձրագույն դատական խորհրդի որոշմամբ առավել մանրամասն են կանոնակարգվել օպերատիվ-հետախուզական միջոցառումներ իրականացնելու թույլտվություն ստանալու միջնորդություններով առարկայական ընդդատության հարցերը:

5.4. Ըստ բողոքի հեղինակի՝ 1998 թվականի հուլիսի 1-ին ընդունված ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգիրքը չի նախատեսել առարկայական ընդդատության ինստիտուտ, ն ընդհանուր իրավասության դատարանին ընդդատյա էին բոլոր քրեական գործերը (վարույթները): Ընդդատության վերաբերյալ կարգավորումները

3

գործել են անկախ Բարձրագոյն դատական խորհրդի որոշումներից, իսկ առարկայական ընդդատությունը՝ որպես նոր դատաիրավական ինստիտուտ, չի կարող փոփոխության ենթարկվել որոշում ընդունելու եղանակով:

6. Վերոշարադրյալի հիման վբա բողոքաբերը խնդրել է ամբողջությամբ բեկանել Վերաքննիչ դատարանի՝ 2024 թվականի հունվարի 25-ի թիվ ՕՀՄ-30/29.09.2023 որոշումը:

Հատուկ. վերանայման բողոքի քննության համար էական նշանակություն ունեցող փաստական հանգամանքները.

7. 2023 թվականի սեպտեմբերի 29-ի որոշմամբ Առաջին ատյանի դատարանն արձանագրել է հետնյալը. «(..) Դատարանը գտնում է, որ միջնորդությունը ն ներկայացված նյութերն իրենց համակցությամբ բավարար հիմք են. տալիս հանգելու հեափնության, որ «Թվային, այդ թվում՝ հեռախոսային հաղորդակցության վերահսկում», «Ներքին դիվտւ» ն տեխնիկական միջոցների կիրառմամբ «Արվւաքին դիվում» օպերատիվ-հերախուզական համալիր միջոցառումների իրականացման արդյունքում կարող են ատացվել միջնոթյության մեջ նշված տեղեկատվությունը հիմնավորող տվյալներ, ինչը կնպատրի ՀՀ քրնական օրենսգրքի 435-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կեպտվ ն 46-435-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետվ նախատեսված ենթադրյալ ծանր հանցագործությունների բացահայտմանը: Բացի այդ, օպերապտիխվ- հետախուզական միջոցառումներ իրականացնող մարմնի կողմից «Օպերատիվ- հեվախուզական գործունեության մասին» ՀՀ օրենքով իր վրա դրված խնդիրների իրականացման համար անհրաժեշտ փեղեկապվության ձեռքբերումն այլ եղանակով ողջամտորեն անհնարին է:

աաա ո շլած նյութերում առկա են ենթադրյալ

ծանր հանցանք կապարելւ մասին վկայող ենթադրյալ փասվար, ուստի անձի իրավունքներին ու ազատություններին միջամտությունն իրավաչափ է:

Այսպիսով, ՀՀ խակակոռուցիոն կոմիտեի նախագահ, արդարադավաւթյան երրորդ դասի պեփական խորհրդական Սասուն Խաչատրյանի՝ «Թվային, այդ թվում՝ հեռախոսային հաղորդակցության վերահսկում», «Ներքին դիվոսմ» ն տեխնիկական միջոցների կիրառմամբ «Արտաքին դիտում» օպերափիվ-հետախուզական համալիր միջոցառումներ իրականացնելու թույլվվություւ արանալու մասին փրոհիշոզ

միջնոյդությունը հիմնավոր է, ուրի այն պետք է բավարարել ն թույլատրել երկու ամիս ժամանակով 2023 թվականի սեպվաեմբերի 29-ից 2023 թվաւկանի նոյեմիերի 29ր ներառյալ ընկած ժամանակահատվածում, ապասաաաայոոը նկատմամբ իրականացնել «Թվային, այղ թվում՝ հեռախոսային հաղորդակցության վերահսկում», «Ներքին դիտում» ն փեխնիկական միջոցների կիրառմեումը «Արտաքին դիտում» օպերատիվ-հերախուզական համալիր միջոցառումները: (...)»:

8. Վերոնշյալ դատական ակտի դեմ ներկայացված հատուկ վերանայման բողոքում մեղադրյալ զարի, ճէ,

արար... 1րոուսծ օշպերատիվհերախուզական

միջոցառումների արդյունքում արացված փատրական տվյալներն օգտագործվել են ատար... մ. որու: հանրային քրեական

հետապնդում հարուցելու, խափանման միջոց կիրառելու հիմքում ՛(...)»։

9. Վերաքննիչ դատարանն իր՝ 2024 թվականի հունվարի 25-ի որոշմամբ անփոփոխ թողնելով Առաջին ատյանի դատարանի բողոքարկված որոշումը, մասնավորապես նշել է. «(..) (Բ/ռվանդակային վերլուծության ենթարկելով |ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 260-րդ հոդվածը) առավել լայն իմաարով, ակնհայտ է, որ դրա առաջին մասում ամրագրված դրույթը՝ կապված` «լ..) բացառությամբ Հայաարանի Հանրապեվաւթյան քրնական օրենսգրքի հավելված Մ քէով նախատեսված կոռուպցիոն հանցանքների վերաբերյալ վարույթների, որոնք ընդդատյա են հակակոռուպցիոն դազարանին (...» ձնակերպման հեր, վերարերելի Է միայն «րատ էության» քննվող քրեական գործերին, որոնք մուրքագրվել են դատարան: Ասվածի մասին է վկայում այն, որ Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի հավելված Մ Էով նախասրեսված կյտոալցիոն հանցանքների վերաբերյալ վարույթների ցանկում ներառված չեն մինչդատական վարույթի դատական երաշխիքների շրջանակներում ընդգրկված՝ օպերատիվ-հերախուզական գործողություննեն իրականացնելու վերաբերյա դապարան հարուցվող միջնորդությումմերը:

(-)

1Տե՛ս նյութեր, հատոր 1-ին, թերթ 15: յ

Վերաքննիչ դատարանն ընդգծում է, որ ԲՂԽ 12021 թվականի մարմրի 25-ի թիվ ԲԴԽ-16-Ն-6 որոշման մեջ փուխոխություններ ն լրացումներ կատարելու մասին 2023 թվականի նոյեմբերի 6-ի թիվ ԲԴԽ-ԶԼԱՆ-33) որոշումի բխում է «Հ քրեական դավաւվարությաւն օրենսգրքի 260-րդ հոդվածով ամրագրված

իրավակարգավորումներից ն ատավել մանրամասն է կանոնակարգել հիշյալ միջնորդաթյուններով դրանց առարկայական ընլդատության հարցերը. (...)»3:

Վճռաբեկ դատարանի հիմնավորումները ն եզրահանգումը.

10. Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ օպերատիվ-հետախուզական միջոցառումներ իրականացնելու մասին միջնորդությաւնների քննության դատական վարույթի առարկայական ընդդատության հարցի որոշման կապակցությամբ առկա է օրենքի միատեսակ կիրառության ապահովման խնդիր: Ուստի, Վճռաբեկ դատարանն անհրաժեշա է համարում սույն վարույթով արտահայտել իրավական դիրքորոշումներ, որոնք կարող են ուղենիշային լինել համանման փաստական հանգամանքներ ունեցող գործերով միատեսակ իրավակիրառ պրակտիկայի ձեավորման համար:

1լ. Վճռաբեկ դատարանի աոջն բարձրացված իրավական հարցը հետնյալն է. Իրավաչափ են արդյոք օպերատիվ-հետախուզական միջոցառումներ

իրականացնելու կամ դրա ժամկետը երկարաձգելու թույլտվություն ստանալու մասին միջնորդությունների քննության դատական վարույթի առարկայական ընդդատության հարցի վերաբերյալ Վերաքննիչ դատարանի հետնությունները:

12. ՇԸ Մահմանադրության 63-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Յուրաքանչյուր ոք ունի, անկախ ն անաչառ դափարանի կողմից իր գործի արդարացի, հրապարակային ն ողջամիվւ ժամկեվում քննություն իրավունք:

(:-.)»:

«Մարդու իրավունքների ն հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայի (այսուհեա՝ Կոնվենցիա) 6-րդ հոդվածի համաձայն՝ «Լ Յուրաքանչյուր ոք, երբ որոշվում են նրա քաղաքացիական իրավունքներն ու պարտականությունները կամ նրան ներկայացված ցանկացած քրեական մեղադրանքի առնչությաւմի, ունի օրենքի հիման վրա արեղծված անկախ ու անաչառ 4 Տե'ս նյութեր, հատոր 2-րդ, թերթեր 22-23: յ

դապարանի կողմից ողջամիտ ժամկերում արդարացի ն հրապարակային դատաքննության իրավունք: (...)»:

12. Կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածի վերաբերյալ մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանը ձնավերել է կայուն նախադեպային իրավունք առ այն, որ դատարանը ցանկացած դեպքում պետք է լինի «օրենքի հիման վրա ադեղծվաւծ»: Տվյալ արտահայտությունն արտացոլում է իրավունքի գերակայության սկզբունքը, որը ներհատուկ է Կոնվենցիայով նե կից Արձանագրություններով սահմանված պաշտպանության համակարգին::

Կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածի 1-ին կետի իմաստով «օրենքը» ներառում է ոչ միայն դատական մարմինների կազմավորումն ու դրանց իրավասությունը կարգավորող օրենսդրությունը», այլ նան ներպետական օրենսդրության ցանկացած այլ նորմ, որի խախտումը մեկ կամ մի քանի դատավորների մասնակցությունը գործի քննությանը նդարձնի ոչ օրինական»:

«Օրենքի հիման վրա արեղծված» եզրույթը վերաբերում է ոչ միայն դատարանի գոյութան իրավական հիմքին, այն դրա համապատասխանությանն այն կարգավորող նորմերին ն յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով դատարանի կազմին»:

Եվրոպական դատարանի նախադեպային իրավունքի համաձայն` դատական համակարգի կազմավորումը չպետք է թողնվի դատական իշխանության մարմինների հայեցողությանը, սակայն դա չի նշանակում, որ դատավորները օժտված չեն ներպետական օրենսդրությունը մեկնաբանելու որոշակի ազատությամբ:

Տե՛ս Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի՝ /07816 7. Օծոոճու) գործով 2007 թվականի հուլիսի

12-ի վճիոը, գանգատ թիվ 74613/01, կետ 64, 710.671 . Քօկռոձ գործով 2011 թվականի հոկտեմբերի 25-ի

վճիռը, գանգատ թիվ 54809/07, կետ 41:

Հ Տես Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի` 7ճյօոքջ ս. Լռառ գործով 2002 թվականի

նոյեմբերի 28-ի վճիռը, գանգաւո թիվ 58442/00, կետ 114:

5 Տես Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի` Օօոշանոծեճ ». Օօօդոո գործով 2009 թվականի

հոկտեմբերի 20-ի վճռը, գանգատ թիվ 4313/04, կետ 68, Քոոժամո24 ճոճ Օ1յօ5 .. Շջօոռնն գործով 2009

թվականի հոկտեմբերի 27-ի վճիռ, գանգատ թիվ 30328/02, կետ 104:

6 Տես Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի՝ Տ0նաշոնց ճում Տեջաո Ն. ՍԱոոծ գործով 2006

թվականի հուլիսի 20-ի վճիռը, գանգատներ թիվ 29458/04 ճոճ 29465/04, կետ 24:

7 Տես Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի` 70500505 ). Թատտագործով 2003 թվականի

մարտի 4-ի վճիռ, գանգատ թիվ 63486/00, կետ 39:

Ց Տե՛ս Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի` Շշծուծ գոմ ՕԱ ». Ցարդ գործով 2000

թվականի հունիսի 22-ի վճիռը, գանգատներ թիվ 32492/96, 32547/96, 32548/96, 33209/96 ն 33210/96, կետ

98, ՕօրջաԱոմ24 . 0601տ1ռ գործով 2009 թվականի հոկտեմբերի 20-ի վճռը, գանգատ թիվ 43)3/04, կետ 69: 7

Թ. «Քաղաքացիական ն քաղաքական իրավունքների մասին» միջազգային դաշնագրի 14-րդ հոդվածի Լին մասի համաձայն՝ «/..) Յուրաքանչյուր ոք իրեն ներկայացված ցանկացած քրեական մեղադրանք քննելու կամ՛որնէ քաղաքացիական դավավարությունւմ իր իրավունքներն ու պարտականությունները որոշելու ընթացքում ունի օրենքի հիման վրա արեղծված իրավասու, անկախ ու անկողմնակալ դատարանի կողմից գործի արդարացի ու հրապարակավ քննության իրավունք: (...)»:

«Հայաստանի Հանրապետության դատական օրենսգիրք» սահմանադրական օրենքի 8-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «Դատարանների գործունեությունը պետք է կազմակերպվի այնպես, որ ապահովվի յուրաքանչյուրի իրավունքների ն ազավությունների արդյունավեր դատական պաշտպանությունը՝ օրենքի հիման վրաւ արեղծված անկախ ն անաչառ դատարանի կողմից գործի արդարացի, հրապարակային ն ողջամիխւր ժամկեւրում քննության միջոցով»:

«Հայաստանի Հանրապետության դատական օրենսգիրք» սահմանադրական օրենքի 21-րդ հոդվածի 2.Լին մասի համաձայն` «Հայաարանի Հանրապետության փարածքւմ դատարանների թույլտվությամբ անցկացվող օպերատիվ- հերախոազական միջոցառումներ իրականացնելու մասին բոլոր միջնորդությունները քննում են միայն Երնան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի դատավորները»:

ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 23-րդ հոդվածի համաձայն` «1 Ոչ ռք չի կարուլ զրկվել իր գործն այն դատարանում ն այն դատավորի կողմից ըննվելու իրավունքից, որոնց ընդդատությանը կամ: իրավասությանն այն վերապահված է օրենքով»:

ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի` մինչն 2024 թվականի փետրվարի 6-ի խմբագրությամբ գործող 260-րդ հոդվածի 1ին մասի համաձայն` «Մարզերի առաջին ափյանի ըաղհանույ իրավասության ն Երնան քաղաքի առաջին ափյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարաններին (այասհետ՝ առաջին աղյանի ընդհանուր իրավասության դատարան) ընդդատյա են առաջին ատյանի կարգով իրականացվող բոլոր վարույթները, բացառությամբ Հայաարանի Հանրապեվաաթյան

Քրեական օրենսգրքի հավելված Մ Էռվ նախատեսված կոռուպցիոն հանցանքների վերաբերյալ վարույթների, որոնք ընդդատյա են հակակոռուպցիոն դատարանին»: 8

«Օպերատիվ-հետախուզական գործունեության մասին» ՀՀ օրենքի 34-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաճայն՝ «Օպերատիվ-հնխախուզական միջոցառում իրականացնելու կամ դրա ժամկետը երկարաձգելու թույլտվություն ստանալու վերաբերյալ միջնորդություն, դասարանը քննում է գաղտնի քննչական գործողություն կատարելու վերաբերյալ միջնորդության քննության համար Հայատրանի Հանրապեվտթյան քրեական դատավարության օրենսգրքով սահմանված կարգով՝ հաշվի առնելով օպերատիվ-հերախուզական գործունեության՝ առյն օրենքով նախատեսված առանձնահարկությունները»:

Համաձայն Բարձրագույն դատական խորհրդի՝ 2021 թվականի մարտի 25-ի թիվ ԲԴԽ-6-Ն-6 որոշման հավելված 1-ի 2-րդ բաժնի 21Լին կետի՝ «Հայտայրաւնի Հանրապետության քրնական օրենսգրքի հավելված 7 ԷԼով նախապնեսված հակակոռուպցիոն դատարանին ընդդատյա կոռուպցիոն հանցանքների վերաբերյալ մինչդատական վարույթի դատական երաշխիքների վարույթները ն բողոքները բաշխվում են հակակոռուպցիոն դատարանի կոռուպցիոն հանցազործությունների քննության գործերով մասնագիվացման դավավորների միջն՝ ապն բաժնի 2րդ կարով սահմանված կարգով»:

14. Վճռաբեկ դատարանը փատոում է Վերաքննիչ դատարանի որոշման կայացման պահին գործող խմբագրությամբ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 260-րդ հոդվածի Լին մասը սահմանում էր, որ մարզերի առաջին ատյանի ընդհանու: իրավասության ն Երնան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարաններին ընդդատյա են առաջին ատյանի կարգով իրականացվող բոլոր վարույթները, բացառությամբ Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի՝ հավելված Կ 1ով նախատեսված կոռուպցիոն հանցանքների վերաբերյալ վարույթների, որոնք ընդդատյա են հակակոռուպցիոն դատարանին:

5. Միննույն ժամանակ Վճռաբեկ դատարանը հարկ է համարում փաստել, որ «Հայաստանի Հանրապետության դատական օրենսգիրք» սահմանադրական օրենքի 21-րդ հոդվածի 2.Է-րդ մասը հստակ սահմանում է, որ ՀՀ տարածքում դատարանների թույլտվությամբ անցկացվող օպերատիվ-հետախուզական միջոցառումներ իրականացնելու մասին բոլոր միջնորդությունները քննում են միայն Երնան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի դատավորները:

9

Նշված նորմը չի սահմանում որնէ բացառություն կոռուպցիոն բնույթի հանցագործությունների առնչությամբ օպերատիվ-հետախուզական միջոցառումներ իրականացնելու թույլտվություն ստանալու համար ներկայացվող միջնորդությունների քննության առարկայական ընդդատության վերաբերյալ: Ավելին, նորմը պարունակում է «միայն» եզրույթը, ինչը վկայում է այն մասին, որ օպերատիվ-հետախուզական միջոցառումներ իրականացնելու մասին բոլոր միջնորդությունների քննությունը ենթակա է Երնան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանին` առանց տարբերակելու կոռուպցիոն բնույթի հանցագործությունների առնչությամբ օպերատիվհետախուզական միջոցառումներ իրականացնելու թույլտվություն ստանալու համար ներկայացվող միջնորդությունների քննության կարգը:

Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ օպերատիվ-հետախուզական միջոցառումներ իրականացնելու մասին միջնորդություններ քննող դատավորների ցանկն առավել մանրամասն սահմանվում է Բարձրագույն դատական խորհրդի՝ 2021 թվականի մարտի 25-ին ընդունված թիվ ԲԴԳԽ-16-Ն-6 որոշմամբ: Մասնավորապես, նույն որոշման հավելված 4-ը հստակ թվարկում է Երնան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի այն դատավորների շրջանակը, որոնք իրավասու են քենելու օպերատիվ-հետախուզական միջոցառումներ իրականացնելու կամ դրա ժամկետը երկարաձգելու թույլտվություն ստանալու մասին միջնորդությունները:

16. Ելնելով վերոշարադրյալից` Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ տվյալ դեպքում Երնան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի կողմից ՀՀ հակակոռուպցիոն կոմիտեի նախագահ Ս.Խաչատրյանի՝ «Թվային, այդ հեռախոսային հաղորդակցության վերահսկում», «Ներքին դիտում» ն տեխնիկական միջոցների կիրառմամբ «Արտաքին դիտում» օպերատիվ- հետախուզական համալիր միջոցառումների իրականացման ժամկետը երկարաձգելու թույլատվություն ստանալու մասին միջնորդության քննությունն իրականացվել է ընդդատության կանոնների պահպանմամբ:

17. Ինչ վերաբերում է բողոքաբերի պնդմանն առ այն, որ Երեան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի կողմից օպերատիվ-

10

հետախուզական համալիր միջոցառումներ իրականացնելը թույլատրելու մասին որոշումը հիմնված է բացառապես «Օպերատիվ հարցում» ն «Օպերատիվ տեղեկությունների ձճեռքրերում» օպերատիվ-հետախուզական միջոցառումների արձանագրությունների վրա, ուստի այդ որոշումը չի կարող համարվել պատճառաբանությոն աւանեցող, Վճռաբեկ դատարանը հարկ է համարում արձանագրել, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 382-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն՝ «Վճռաբեկ բողոքը ներկայացվում է նույն հիմքով, որով վերաքննության կարգով բողոքարկվել Է առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտի, բացառությամբ այն դեպքի, երբ վերաքննիչ դատարանը կայացրել է առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտից էապես տարբերվող դատական ակվ»:

Իսկ սոյն վարույթի նյութերի ուսումնասիրությունից երնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանի որոշումը վերաքննության կարգով բողոքարկելիս բողոքի առարկան հանդիսացել է բացառապես օպերատիվ-հետախուզական միջոցառումներ իրականացնելու մասին միջնորդությունների քննության դատական վարույթի առարկայական ընդդատության խնդիրը: Այնինչ, Վերաքննիչ դատարանի՝ Առաջին ատյանի դատարանի որոշումն անփոփոխ թուլնելու մասին որոշման դեմ ներկայացված հատուկ վերանայման բողոքի առարկան, ի թիվս վերը նշվածի, հանդիսացել է Առաջին ատյանի դատարանի որոշման պատճառաբանության պատշաճությունը:

Ուստի, հիմք ընդունելով վերը մեջբերված իրավակարգավորումը` Վճռաբեկ դատարանը չի անդրադառնում բողոքարերի՝ Առաջին ատյանի դատարանի որոշման պատճառաբանվածության վերաբերյալ փաստարկին:

18. Սույն վարույթի նյութերի ուսումնասիրությունից երնում է, որ.

- Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2023 թվականի սեպտեմբերի 29-ի որոշմամբ ՀՀ հակակոռուպցիոն կոմիտե նախագահ ՍխԽաչատրյանի միջնորդությունը բավարարվել է, ն թույլատրվել է երկու ամիս ժամկետով մեղադրյալ արո Ո | նկատմամբ իրականացնել «Թվային, այդ թվում` հեռախոսային հաղորդակցության վերահսկում», «Ներքին դիտում», ինչպես նան տեխնիկական

11

միջոցների կիրառմամբ «Արտաքին դիտում» օպերատիվ-հետախուզական համալիր միջոցառումները»:

- ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը 2024 թվականի հունվարի 9-ի որոշմամբ վարույթը փոխանցել է ՀՀ վերաքննիչ հակակոռուպցիոն դատարան՝ ըստ էության պատճառարանելով, ռր սույն վարույթով ներկայացված տվյալները վերաբերում են

: կոռուպցիոն հանցագործությունների շարքին դասվող արարքներին, իսկ նշված հանցանքների վերաբերյալ բողոքները ենթակա են վերանայման հակակոռուպցիոն դատարանի կոռուպցիոն հանցագործությունների քննության գործերով մասնագիտացման դատավորների կողմից:

- Մեղադրյու աար աը ւ բերված հատուկ

վերանայման բողոքի քննության արդյունքում Վերաքննիչ դատարանն իր՝ 2024 թվականի հունվարի 25-ի որոշմամբ Առաջին ատյանի դատարանի որոշումը թողել է անփոփոխ":

19. Նախորդ կետում մեջբերված փաստերը գնահատելով սույն որոշման 12-117-րդ կետերում ներկայացված իրավանորմերի ն իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո՝ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ Վերաքննիչ դատարանը, վերլուծության ենթարկելով օպերատիվ-հետախուզական միջոցառումներ իրականացնելու կամ դրա ժամկետը երկարաձգելու թույլտվություն ատանալու մասին միջնորդությունների քննության դատական վարույթի առարկայական ընդդատության հարցի վերաբերյալ իրավակարգավորումները, թուլ չի տվել դատական սխալ, մասնավորապես՝ քրեադատավարական օրենքի էական խախտում, որը կարող էր ազդել վարույթի ելքի վրա:

20. Վճռաբեկ դատարանը, Կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածի շրջանակներում անդրադառնալով «օրենքի հիման վրա արաղծված դատարան» եզրույթի բովանդակությանը, հարկ է համարում անդրադառնալ նան օպերատիվ- հետախուզական միջոցառումներ իրականացնելու կամ դրա ժամկետը երկարաձգելու միջնորդության քննության արդյունքում կայացված դատական ակտի բողոքարկման կարգին:

5 Տե'ս սույն որոշման 7-րդ կետը:

Տե՛ս սույ որոշման 9-րդ կետը: ռ

2. 2022 թվականի դեկտեմբերի 27-ին ընդունված «Հայաստանի

Հանրապետության քրեական դատավարության օրենսգրքում փոփոխություններ ն լրացումներ կատարելու մասին» օրենքի 1-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ «Մինչն այն օրենքի 2-րդ հոդվածի ն 6-րդ հոդվածի 2-րդ ն 3րդ կերերն ուժի մեջ մրնելր, ինչպես նան աոյն օրենքն ուժի մեջ մրնելուց հերո կոռուպցիոն հանցանքների վերաբերյալ գործերով (վարույթներով) առաջին ատյանի ընղհանուր իրավասության դատարանի կայացրած ակտերի դեմ բողոքները ներկայացվում են վերաքննիչ հակակոռուպցիոն դատարան»:

22. Նշված իրավանորմի վերլուծության արդյունքում Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ, թեն, ընդհանուր կանոնի համաճայն՝ ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանին ընդդատյա են բոլոր այն վարույթները, որոնցով առաջին ատյանի դատարանների դատական ակտերի դեմ վերանայման բողոք է բերվել, այնուամենայնիվ «Հայաստանի Հանրապետության քրեական դատավարության օրենսգրքում փոփոխություններ ն լրացումներ կատարելու մասին» օրենքը պարունակում է հատուկ նորմ, որը նախատեսում է բացառություն ընդհանուր կանոնից: Մասնավորապես, համաձայն այդ օրենքի՝ կոռուպցիոն հանցանքների վերաբերյալ գործերով (վարույթներով) առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի կայացրած ակտերի դեմ բողոքները ներկայացվում են վերաքննիչ հակակոռուպցիոն դատարան:

23. Վճռաբեկ դատարանը փաստում է, որ մեջբերված իրավանորմի համաձայն, ի թիվս այլնի, օպերատիվ-հետախուզական միջոցառումներ իրականացնելու կամ դրա ժամկետը երկարաձգելու թույլտվություն ստանալու մասին միջնորդությունների քննության արդյունքում Առաջին ատյանի դատարանի կողմից կայացված դատական ակտի դեմ ներկայացված բողոքի քննությունն ։0ընդդատյա է ՀՀ վերաքննիչ հակակոռուպցիոն դատարանին:

Ելնելով վերոգրյալից ն ղեկավարվելով Հայաստանի Հանրապետության Սահմանադրության 162-րդ, 163-րդ, 171րդ հոդվածներով, Հայաստանի Հանրապետության քրեական դատավարության օրենսգրքի 31-րդ, 34-րդ, 264-րդ, 281-րդ, 361-րդ, 363-րդ ն 400-րդ հոդվածներով՝ Վճռաբեկ դատարանը

13

ՈՐՈՇԵՑ

Լ Թիվ ՕՀՄ:30/29.09.2023 դատական վարույթով մեղադրյալ ՏՈՍ | աաա սլ ՀՀ վերաքննիչ հակակոռուպցիոն դատարանի` 2024

թվականի հունվարի 25-ի որոշումը թողնել անփոփախ՝ հիմք ընդունելով Վճռաբեկ դատարանի որոշմամբ արտահայտված իրավական դիրքորոշումները:

2. Որոշումն օրինական ուժի մեջ է մտնում կայացնելու պահից: Նախագահող՝ Ե.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆ

Դատավորներ՝ ԱԿՐԿՅԱՇԱՐՅԱՆ

Ռ.ՄԽԻԹԱՐՅԱՆ

Ս.ԶԻՉՈՅԱՆ

Դ.ՎԵՔԻԼՅԱՆ

14