Մկրտչյան — ԵԱՔԴ/0235/01/17

ԵԱՔԴ/0235/01/17

ՈԱ Վ

Գար ւՏ)

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ

ՎՃՌԱԲԵԿ ԴԱՏԱՐԱՆ

ՈՐՈՇՈՒՄ

ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ

Հայաստանի Հանրապետության

վերաքննիչ քրեական դատարանի որոշում

Նախագահող դատավոր՝ Վ.Ռշտունի

Դատավորներ` Մ.Պապոյան

Ա'ԿՎՎարդանյան

ՀԸ վնռաբկ դատարանի հակակոռուպցիոն 60սպալատի կոռուպցիոն

հանցագործությունների քննության դատական կազմը (այսուհետ՝ նան Վճռաբեկ դատարան),

նախագահությամբ՝ Ս.ԶԻՉՈՅԱՆԻ

մասնակցությամբ դատավորներ՝ Կ.ԲԻՇԱՐՅԱՆԻ

Ա.ԿՐԿՅԱՇԱՐՅԱՆԻ

2023 թվականի մարտի 17-ին քաղաք Երնանում

գրավոր ընթացակարգով քննության առնելով ամբաստանյալ Հասմիկ Ռազմիկի Մկրտչյանի վերաբերյալ ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի (այսուհետ նան՝ Վերաքննիչ դատարան) 2021 թվականի հոկտեմբերի 21-ի որոշման դեմ ՀՀ գլխավոր դատախազի տեղակալ Հ.Ասլանյանի վճռաբեկ բողոքը,

1 Համաձայն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի անցումային դրույթները կարգավորող 483- րդ հոդվածի 8-րդ մասի՝ սույն բողոքը քննվում է մինչն 2022 թվականի հուլիսի 1-ը գործող կարգով:

ՊԱՐԶԵՑ

Գործի դատավարական նախապատմությունը.

Լ 2016 թվականի հունիսի 30-ին ՀՀ կառավարությանն առընթեր ազգային անվտանգության ծառայության քննչական վարչությունում հարուցվել է թիվ 58211116 քրեական գործը 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի (այսուհետ` ՀՀ քրեական օրենսգիրք) 179-րդ հոդվածի 3րդ մասի Լին կետով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներով:

Նախաքննության մարմնի՝ 2016 թվականի օգոստոսի 8ի որոշմամբ Հ.Մկրտչյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ, ն նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով:

2017 թվականի դեկտեմբերի 8-ի որոշմամբ թիվ 58211116 քրեական գործով Հ.Մկրտչյանին առաջադրված մեղադրանքի մասը վերացվել է, առաջադրված մեղադրանքը փոփոխվել, լրացվել ն նոր մեղադրանք է առաջադրվել երկու դրվագ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով, երկու դրվագ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 308-րդ հոդվածի 1-ին մասով ն ՀՀ քրեական օրենսգրքի 314-րդ հոդվածով:

2017 թվականի դեկտեմբերի 15-ի որոշմամբ թիվ 58211116 քրեական գործով Հ.Մկրտչյանին առաջադրված մեղադրանքը փոփոխվել, լրացվել է, ն նոր մեղադրանք է առաջադրվել երկու դրվագ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով, երկու դրվագ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 308-րդ հոդվածի 1-ին մասով ն ՀՀ քրեական օրենսգրքի 314-րդ հոդվածով:

2017 թվականի դեկտեմբերի 28-ին թիվ 58211116 քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երնան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարան (այսուհետ նան՝ Առաջին ատյանի դատարան):

2. Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2019 թվականի դեկտեմբերի 18-ի դատավճռով, դատական քննության արագացված կարգի կիրառմամբ, Հ.Մկրտչյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 308-րդ հոդվածի 1ին մասով քրեական հետապնդումը դադարեցվել է՝ քրեական պատասխանատվության ենթարկելու վաղեմության ժամկետն անցնելու հիմքով: Նույն դատավճռով Հ.Մկրտչյանը մեղավոր է ճանաչվել երկու դրվագ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով, ՀՀ քրեական օրենսգքրի 308-րդ հոդվածի 1-ին մասով ն ՀՀ քրեական օրենսգրքի 314-րդ հոդվածով: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 179րդ հոդվածի 3րդ մասի Լին կետով նախատեսված երկու դրվագ հանցագործությունների համար հինգ տարի վեց ամիս ժամկետով նշանակված ազատազրկմանը գումարվել է մյուս դրվագներով հանցագործությունների համար 600.000 ՀՀ դրամի չափով նշանակված տուգանքն ու նրա նկատմամբ վերջնական պատիժ է նշանակվել ազատազրկում՝ հինգ տարի վեց ամիս ժամկետով ն տուգանք՝ 600.000 ՀՀ դրամի չափով՝ պետական համակարգում, այդ թվում ոչ առնտրային կազմակերպությունում ղեկավար պաշտոններ

2

զբաղեցնելու իրավունքից զրկելով՝ երկու տարի ժամկետով: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի հիման վրա ազատազրկման ձնով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չի կիրառվել, ն սահմանվել է փորձաշրջան՝ երեք տարի ժամկետով:

Նույն դատավճռով տուժողի ներկայացուցիչ ՀՄարգարյանի քաղաքացիական հայցը թողնվել է առանց քննության՝ իրավունք վերապահելով քաղաքացիական հայց ներկայացնել քաղաքացիական դատավարության կարգով:

Հ.Մկրտչյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված չհեռանալու մասին ստորագրությունը թողնվել է անփոփոխ՝ մինչն դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:

Յ. Երնան քաղաքի Արաբկիր ն Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազի տեղակալ Ա.Առաքելյանի վերաքննիչ բողոքի քննության արդյունքում Վերաքննիչ դատարանը 2021 թվականի հոկտեմբերի 2Լի որոշմամբ վերաքննիչ բողոքը մերժել է, Առաջին ատյանի դատարանի 2019 թվականի դեկտեմբերի 18-ի դատավճիոր մասնակի բեկանել ն փոփոխել է, ամբաստանյալ Հ.Մկրտչյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 308-րդ հոդվածի Լին մասով ն 314-րդ հոդվածով քրեական հետապնդում` դադարեցրել՝ քրեական ապատասխանատվության ենթարկելու վաղեմության ժամկետներն անցնելու հիմքով՝ մնացած մասով դատավճիռը թողնելով անփոփոխ:

4. Վերաքննիչ դատարանի 2021 թվականի հոկտեմբերի 21-ի որոշման դեմ վճռաբեկ բողոք է բերել ՀՀ գլխավոր դատախազի տեղակալ Հ.Ասլանյանը:

2022 թվականի ապրիլի 19-ի որոշմամբ Վճռաբեկ դատարանը ՀՀ գլխավոր դատախազի տեղակալ Հ.Ասլանյանի վճռաբեկ բողոքն ընդունել է վարույթ: Վճռաբեկ դատարանի՝ 2022 թվականի հունիսի 21Լի որոշմամբ սահմանվել է վճռաբեկ բողոքի քննության գրավոր ընթացակարգ:

Վճոաբեկ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները ն պահանջը.

5. Վճռաբեկ բողոքը քննվում է հետնյալ հիմքերի սահմաններում ներքոհիշյալ հիմնավորումներով.

Բողոքի հեղինակը գտել է, որ Առաջին ատյանի դատարանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի հիման վրա ամբաստանյալ Հ.Մկրտչյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ 2019 թվականի դեկտեմբերի 18-ի դատավճիռն անփոփոխ թողնելու մասին Վերաքննիչ դատարանի՝ 2021 թվականի հոկտեմբերի 2Լի որոշմամբ պատշաճ չեն գնահատվել գործի հանգամանքներն իրենց համակցության մեջ, ինչի արդյունքում կայացվել է չհիմնավորված որոշում, ն ամբաստանյալ Հ.Մկրտչյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը առանց բավարար հիմքերի պայմանականորեն չի կիրառվել:

5.1. Ի հիմնավորումն իր վերոհիշյալ փաստարկի՝ բողոքաբերը, վկայակոչելով Վճռաբեկ դատարանի՝ թիվ ԵԱՔԴ/0078/01/19, ԵՇԴ/0029/01/08, ՏԴ/0018/01/13, ՎԲ-

3

0108 ն ԵՔԴ/0252/01/13 գործերով կայացված որոշումներում արտահայտված իրավական դիրքորոշումները, նշել է, որ Առաջին ատյանի դատարանը Հ.Մկրտչյանի նկատմամբ ազատազրկման ձնով նշանակված պատիժը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի հիման վրա պայմանականորեն չկիրառելիս, իսկ Վերաքննիչ դատարանը Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռն անփոփոխ թողնելիս հաշվի չեն առել ամբաստանյալի կատարած արարքների բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանը, հանցանքների կատարման շարժառիթը, դրանց հետնանքով պատճառված վնասը: Մասնավորապես, ըստ բողոքաբերի, Առաջին ատյանի ն Վերաքննիչ դատարաններն անտեսել են ամբաստանյալին մեղսագրվող հանցագործությունների՝ հանրային վտանգավորության բարձր աստիճանի մասին վկայող այն հանգամանքները, որ վերջինս մեղավոր է ճանաչվել պաշտոնեական դիրքն օգտագործելով երկու դրվագ ծանր հանցագործություն կատարելու մեջ, հանցագործությունները կատարել է այլ անձանց հանցակցությամբ, ինչպես նան իրեն մեղսագրվող հանցագործություններով ընդհանուր 33 միլիոն ՀՀ դրամից ավելի գույքային վնաս պատճառված լինելու պայմաններում գործի՝ ավելի քան երեք տարի տնած քննության ընթացքում հանցագործությամբ պատճառված վնասն ամբողջությամբ չի վերականգնել:

52. Բացի այդ, բողոքաբերը գտել է, որ Վերաքննիչ դատարանի կողմից ամբաստանյալ Հ.Մկրտչյանի անձի դրական բնութագիրը հաստատելու համար հիմք ընդունված տեղեկությունները բավարար չեն կարող համարվել:

Բողոքաբերն իր անհամաձայնությունն Օէ հայտնե նան Վերաքննիչ դատարանի դատական ակտում արված այն հետնությանը, որ որպես ամբաստանյալ Հ.Մկրտչյանի պատիժը ն պատասխանատվությունը մեղմացնող հանգամանք է հանդիսանում վերջինիս կողմից քրեական գործի քննության ընթացքում այլ հանցավոր արարքներ կատարելուց զերծ մնալը ն քննությունից ու դատից չխուսափելը:

Ի հիմնավորումն իր վերոշարադրյալ փաստարկի՝ բողոքաբերը նշել է, որ անձի կողմից գործի քննության ընթացքում պատշաճ վարքագիծ դըսնորելը որպես վերջինիս պատասխանատվությունը ն պատիժը մեղմացնող հանգամանք դիտելն այն դեպքում, երբ նրա նկատմամբ կիրառված է չհեռանալու մասին ստորագրություն խափանման միջոցը, արժեզրկում է խափանման միջոցի ինստիտուտի նշանակությունը:

5.3. Բողոքաբերը եզրահանգել է, որ ամբաստանյալ Հ.Մկրտչյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառումն անհամատեղելի է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ ն 61-րդ հոդվածների պահանջների հետ, քանի որ հակասում է արդարութան ն ապատասխանատվութան անհատականացման, պատիժ

նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներին, չի նպաստում սոցիալական արդարության վերականգնմանը ն հանցագործությունների կանխմանը:

4

5.4. Վերոշարադրյալի հիման վրա բողոքաբերը խնդրել է բեկանել ն փոփոխել երկու դրվագ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 3-րդ մասի Լին կետով նախատեսված հանցագործություններ կատարելու համար ամբաստանյալ Հ.Մկրտչյանի նկատմամբ հինգ տարի վեց ամիս ժամկետով ազատազրկման ձնով նշանակված վերջնական պատիժը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի հիման վրա պայմանականորեն չկիրառելու մասով Առաջին ատյանի դատարանի 2019 թվականի դեկտեմբերի 18-ի դատավճիռն անփոփոխ թողնելու մասին Վերաքննիչ դատարանի 2021 թվականի հոկտեմբերի 21Լի որոշումը ն Հ.Մկրտչյանի նկատմամբ նշանակել ազատազրկման ձնով պատիժ՝ առանց ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառման:

Վճոաբեկ բողոքի քննության համար էական նշանակություն ունեցող փաստական հանգամանքները.

6. Նախաքննության մարմնի կողմից 2017 թվականի դեկտեմբերի 15-ին Հասմիկ Ռազմիկի Մկրտչյանին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով (2 դրվագ), 308-րդ հոդվածի 1-ին մասով (2 դրվագ) ն 314-րդ հոդվածով հանրորեն վտանգավոր այն արարքների համար, որ վերջինս «(...) հանդիսանալով ՀՀ աշխատանքի ն սռցիալական հարցերի նախարարության կազմում գործող «Մարի Իզմիրլյանի անվան մանկատուն» պերական ոչ առնտրային կազմակերպությունում, կազմակերպակաւն-տեօրինչական, վարչատնտեսական գործառույթներ իրականացնող պաշտոնատար անձ, պաշտոնեական դիրքն օգվաւգործելով, շահադիտական ն մեկ միասնական դիտավորությամբ, յուրացման ն վատնման եղանակներով հափշվաւկել է իրեն վարահված, առանձնապես խոշոր չափերով ուրիշի գույքը, ինչպես նան իր պաշփտննական դիրքը շահադիտական դրդումով ն խմբային շահերից ելնելով օգտագործել է ծառայության շահերին հակառակ՝ այդ կերպ չարաշահելով իր լիազորությունները ն էական վնաս պատճառելով պետության օրինական շահերին, ն նույն շարժառիթներով կատարել է պաշտոնեական կեղծիք:

Այսպես, Հասմիկ Ռազմիկի Մկրտչյանը 18102005թ. մինչն 25.05.2006թ. զբաղեցրել է ՀՀ աշխատանքի ն սոցիալական հարցերի նախարարության կազմում գործող «Մարի Իզմիրլյանի անվան մանկատուն» ՊՈԱ կազմակերպության տնօրենի պաշտոնակատարի պաշտոնը, այնուհետն՝ 2505.2006թ. մինչն 2016 թվականի սեպտեմբերի 8-ը զբաղեցրել է նշված նախարարության կազմում գործող «Մարի Իզմիրլյանի անվան մանկատուն» ՊՈԱ կազմակերպության տնօրենի պաշտոնը ն իրականացրել է կանոնադրությամի աահմանված կազմակերպական-

տնօրինչական, վարչատնտեսական գործառույթներ՝ փաստացի ղեկավարելով կազմակերպությունը: Ունենալով համապատասխան թափուր աշխավտապտեղերում անձանց աշխատանքի նշանակելու, ֆինանսական աշխատանքների

կազմակերպման, համակարգման, ղեկավարման ն վերահսկման լիազորություններ՝

5

օգտագործելով իր այդ լիազորությունները նե պաշտոնեական դիրքը, յուրացման ն վատնման եղանակով նույն կազմակերպության հաշվապահ-գանձապահ Լիդա Սարգսյունի հետ նախնական համաձայնությամբ ն վերջինիս օժանդակությամբ առանձնապես խոշոր չափերով հափշտակություն կատարելու մեկ միաստւական դիվավորությաւմբ 2005թ. հոկտեմբերի 16-ից մինչն 2016թ. սեպտեմբեր ամիսն ընկած ժամանակահատվածում իր լիազորություների շրջանակում մի շարք քաղաքացիների աշխապտանքի ընդունման հրամաններ է տվել՝ նրանց նշանակելով տարբեր հաստիքների: Այնուհետն, նրանց որպես աշխատավարձ տրամադրվող գումարները հատկացված գումեւլրային ֆոնդից դուրս գրելու ն նրանց աշխատանքի չհաճախելու պայմաններում նախ կնիքով ե արորագրությամը հաստատել է կադրերի տեսուչներ Լիդա Սարգսյանի ն Մարի Խայանի կողմից կազմված ակնհայվ կեղծ տեղեկություններ պարունակող ն իրավունք վերապահող աշխաւտաժամեւնակի հաշվարկի տեղեկագրերը, ապա իր արորագրությամբ հասվապել է հիշյալ տեղեկագրերի հիման վրա հաշվապահ-գանձապահ Լիդա Սարգսյանի կողմից կազմված, մինչն 2012թ. հունվար ամիսը գլխավոր հաշվապահ Սեդա Եղիազարյանի, իսկ սկաած 2012թ. փետրվար ամնվա պտեղեկագրերից՝ գլխավոր հաշվապահ Քրիարինա Պողոսյանի կողմից այտրագրությամը վավերացված ակնհայտ կեղծ տեղեկություներ պարունակող հխրավուք վերապահող աշխատավարձի տեղեկագրերը: Արդյունքում՝ իր պաշտոնեական դիրքն օգտագործելով, վերը նշված աշխատակիցների օժանդակությամի ատեղծել է բարենպասվ, պայմաններ, որի արդյունքում յուրացրլ է աշխատանքի չհաճախած աշխատակիցների աշխատավարձի գումարները՝ այդ կերպ կատարելով առանձնապես խոշոր չափերով՝ ընդհանուր 28.716.284 ՀՀ դրամի յուրացման եղանակով հափշտակություն ն 5.081Լ807 ՀՀ դրամ գումարի վատնում:

Բացի այդ, Հասմիկ Մկրփչյանը, ունենալով համապատասխան թափուր աշխատատեղերում անձանց աշխատանքի նշանակելու, աշխավաւնքից ազաւվկու, աշխատանքի բաշխում կատարելու լիազորություններ, պետության օրինական շահերին հակառակ օգտագործելով իր այդ լիազորություններն ու պաշտոնեական դիրքը՝ իր կողմից ղեկավարած պետական ոչ առնփրային կազմակերպությունում մի շարք աշխատակիցների կողմից աշխատանքի չհաճախելու պայմաններով այլ աշխատակիցների է հանձնարարել կատարել վվյալ պարվաւկանությունները, որով խաթարվել է մանկատան աշխափանքը՝ աշխատակիցների կամայականորեն աշխատանքի չհաճախելու հերնանքով մանկատան երեխաները զրկվել են լիարժեք խնամք ն մասնագիտական սպասարկում ստանալուց, որը սահմանված է ՀՀ կառավարության 2015 թվականի հոկտեմբերի 29ի թիվ 1292Ն որոշմամբ հաստատված կարգով, ինչպես նան՝ աշխատանքի չհաճախած անձանց անվամբ հաշվարկվել է աշխատանքային փորձ ն չնախատեսված կենսաթոշակ, ինչի

6

արդյունքում պետությանը պազտճառվել է 682.234 ՀՀ դրամի չափով էական գույքային վնաս:

Բացի այդ, Հասմիկ Մկրտչյանը, հանդիսանալով «Մարի Իզմիրլյանի անվան մանկատուն» ՊՈԱԿ-ի տնօրեն, օժտված լինելով կազմակերպական-վփեօրինչական, վարչատնտեսական գործառույթների իրականացմամբ, ունենալով

համապատասխան թափուր 6աշխատատեղերում անձանց` Օ։»9աշխատանքի նշանակելու, աշխատանքից ազատելու, աշխաւտանքի բաշխում ն վերաբաշխում: կատարելու լիազորություններ, պեվտւթյան օրինական շահերին հակառակ օգտագործելով իր այդ լիազորություններն ու պաշվտնեական դիրքը, հաշվապահ Լիդա Սարգսյանի օժանդակությամբ, իր ղեկավարած պետական ոչ առեվտրային կազմակերպության համապատասխան աշխատակիցներին հանձնարարել է ֆիզիոթնրապիար-վերականգեողաբանի թափուր հատրիքի վրա ձնակերպել Գասպար Ռնազյանին ն Հասմիկ Խանվելյանին՝ վերջինների կողմից աշխատանքի չհաճախելու պայմաններում, ինչի արդյունքում մանկատան երեխաները զրկվել են լիարժեք խնամք ն մասնագիտական սպասարկում ստանալուց` սահմանված ՀՀ կառավարության 2015 թվաւկանի հոկտեմբերի 29-ի 1292-Ն որոշմամբ հաարազտված կարգով, խաթարվել է մանկավան աշխատանքը:

Բացի այդ, Հասմիկ Մկրտչյանը ՀՀ աշխատանքի ն սոցիալական հարցերի նախարարության կազմում գործող «Մարի Իզմիրլյանի անվան մանկատուն» ՊՈԱԿ- ի տեօրենի պաշտոնաւկատարի ն փնօրենի պաշտոնները զբաղեցնելու ընթացքում, հանդիսանալով պաշտոնատար անձ, վերը նկարագրված մեկ միասնական դիտավորությամբ, յուրացման ն վատնման եղանակներով առանձնապես խոշոր չափերով հափշտակություններ կավարելու շահադիտական նպատակով՝ մանկատան հաշվապահ Լիդա Սարգսյանի ն գլխավոր հաշվապահներ Սեդա Եղիազարյան, ն " Քրիարինա Պողոսյանի օժանդակությամբ կազմել ն շիջանառության մեջ է դրել իր արորագրությամի հատրատված իրավունք վերապահող պաշտոնական փաստաթղթեր հանդիսացող, ակնհայտ կեղծ տեղեկություններ պարունակող թվով 128 աշխատավարձի տեղեկագրերը, ինչպես նան՝ հաշվապահ Ախա Սարգսյանի ն կադրերի տեսու Մարի Խայանի օժանդակությամի կազմել ն շրջանառության մեջ է դրել իր արորագրությամը ն մանկատան կնիքով իր կողմից հատրատված իրավունք վերապահող

պաշտոնեական փաստաթղթեր հանդիսացող, ակնհայտ կեղծ տեղեկություններ պարունակող թվով 123 աշխատաժամանակի հաշվարկի տեղեկագրերը, որոնց մեջ աշխատանքի չհաճախելու կամ աշխապտաւնքային ոնեժիմի խախվալու պայմաններում, ներառված են եղել «Քրիարինն Ռաֆոյանի, Կարինե Հայրապետյանի, Ալվարդ Գրիգորյանի, Հասմիկ Ղազարյանի, Արմինե Խաչատրյանի, Աշոտ. Սարգսյանի, Բավական Ստեփանյանի, Շուշանիկ Մանուկյանի, Արծվիկ Մուրադխանյանի,

7

Լուսինեն Իսպիրյանի, Հակոր Գրիգորյանի, Վիոլերա Սեխպեյանի, Ազատուհի Սիմոնյանի, Լուիզա Հայրապետյանի, Մարտին Ավագյանի, Վալենտինա Արրահամյանի, Արմեն Հովակիմյանի, Լիանա Իվանյանի, Մարիա Ավետիսյանի, Լիլիանա Կարախանովայի, Ալբերտ Սարգսյանի, Հայկանուշ Սարգսյանի, Էդուարդ Հայրապետյանի, Հրաչյա Հովհաննիսյանի, Վարազդատ Խաչատրյանի, Ռիտա Ղազարյանի, Հասմիկ Խանվելյանի, Գասպար Ռնազյանի, Կարեն Պասպանդյանի, Սեդրակ Սարգսյանի, Արման Պողոսյանի, ճՔրիարինն Սարգսյանի ն Էդգար Պողոսյանի տվյալները (...):»7

7. Առաջին ատյանի դատարանն իր դատավճռում արձանագրել է. «/...) Հասմիկ Ռազմիկի Մկրտչյանի անձր դրականորեն բնութագրող հանգամանք է հարնանների ն աշխավակիցների կողմից դրականորեն բնութագրվելը:

Հասմիկ Ռազմիկի Մկրտչյանի պատասխանատվություն ու պատիժը

մեղմացնող հանգամանք է 50 տարեկան կին լինելը, նախկինում արատավորված՝ դատապարտված չլինելը, մեղքն ընդունելը ն կատարած արարքների համար զլջայր:

Դատարանը Հասմիկ Ռազմիկի Մկրտչյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանք է դիտում նան «Խաչավուր Աբովյանի անվան հայկական պետական մանկավարժեաւկաւն համալսարուն» հիմնադրամում հատուկ մանկավարժության ն հոգերանության ամբիոնի դոցենտի աստիճան ունենալը, ինչպես նան ձախակողմյան հայմորիտ, ԸՇ3Շ4 ողերի մարմինների կոնկրենսցենցիա, Շ3 ողի անտերոլիատեզ, ողնաշարի պարանոցային հատվածի դեզեներատիվ-դիարրոֆիկ փոփոխություններ ունենալը:

Վերր նշված պատասխանատվություն ու պատիժը մեղմացնող

հանգամանքները չորս հանցագործություններով էլ առկա են:

Կատարած արարքների համար ամբաստանյալ Հասմիկ Ռազմիկի Մկրփչյանը ենթակա է քրեական պատասխանամտվության ն պապժի:

Դատարանի, հաշվի առնելով Հասմիկ Ռազմիկի Մկրտչյանի կատարած հանցանքների՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանը ն բնույթը, այդ թվում` նրա գործողությունների վտանգավորության ասրիճանը, երա անձր, պատասխանամվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, (...) գտնում է, որ (..) Հասմիկ Ռազմիկի Մկրփչյանի նկատմամբ վերջնական պատիժներ պետք է նշանակել ազատազրկում՝ 5 (հինգ) տարի 6 (վեց) ամիս ժամկետով ն վմգանք՝ նվազագույն աշխատավարձի վեցհարյուրապատիկի` 600.000 ՀՀ դրամի չափով՝ պերական համակարգում, այդ թվում՝ ոչ առեվտրային կազմակերպությունում, ղեկավար պաշփոններ զբաղեցնելու իրավունքից զիկելով՝ 2 փարի ժամկեվով:

2 Տե՛ս, քրեական գործ, հատոր 15, էջեր 115-124:

8

Դատարանը, անդրադառնալով տուժողին պատճառած վնասը վերականգնելու մասով վկայակոչված որոշմեւմը արվաւհայտված իրավական դիրքորոշմանը, հարկ է համարում նշել, որ Հասմիկ Ռազմիկի Մկրտչյանը, մեղսագրվող արարքներում: իրեն մեղավոր ճանաչելով, քաղաքացիական հայցը՝ ներկայացված ծավալի չափով, չի ընդունել, այլ հայտնել է, որ արդարացիորեն ընդունում է, որ գույքային պահանջ պերք է լինի, սակայն ոչ մեղադրանքում նշված ամբողջ ծավալի չափով ն միայն իր նկատմամբ: Պատրաւավ է յուրաքանչյուր ամիս իր 140.000 ՀՀ դրամ աշխատավարձը կամ դրա զգալի մասր վճարել պետությանը՝ որպես վնասի հատուցում:

Նշվածից պարզ է դառնում, որ Հասմիկ Ռազմիկի Մկրտչյանը թեն չի ընդունել ներկայացված քաղաքացիական հայցը, սակայն չի հրաժարվում վնաս հատուցելու հանգամանքից, քանի որ իր համար նույնպես ընդունելի է, որ պետությանը պատճառել է վնաս, որը պետք է փոխհատուցվի: Միաժամեւնաւկ, պետք է նկատել, որ Հասմիկ Ռազմիկի Մկրտչյանի բանկային հաշիվներում առկա գումարը` 2.580.614 ՀՀ դրամի չափով, գտնվում է արգելանքի փակ, իսկ նս 1100.000 ՀՀ դրամ վերջինը որպես վնասի փոխհատուցում մուծել է ՀՀ քննչական կոմիտեի դեպոզիտ հաշվին:

Ինչ վերաբերում է հանցազործությունից հետո ամբատրանյալ Հասմիկ Ռազմիկի Մկրտչյանի դրսնորած վարքագծին, ապա նա ընդունել է մալքը, զղջացել ն որոշակի գումար հավուցել, ինչպես նան՝ զերծ Լ մնացել այլ հանցավոր արարքներ կատարկուց ն չլինելով կալանավորված՝ չի խուսափել քննությունից ն դատից: Ընդ որում, սույն քրեաւկան գործի հարուցումից հետո անցել է երեքուկես տարի, որի ընթացքում ամբաստանյալը գտնվել է ազատության մեջ ն այդ փաստն ինքնին ողջամվտիեն նհվազեցնւմ է տազատազիկման ձնով պատժի կրման

անհրաժեշտությունը: Ավելին՝ թեն Դատարանի կողմից րարձր է գնահատվում հանցագործությամբ պատճառված վնասը վերականգնված լինելու հանգամանքը, սակայն դա չի կարող անբեկանելի հիմք հանդիսանալ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը մերժելու հարցում: Հաւկառակ մոեցման դեպքում, կստացվի այնպես, որ անձին ազատությունից փաստացի զիկկրը պայմանավորված է միմիայն պատճառված վնասը փոխհատուցված չլինելու հանգամանքով: Ընդ որում, քրեական գործում չկա այնպիսի փայ, որ Հասմիկ Մկրտչյանը վնասը չի փոխհավուցել չարամտության պատճառով, այլ՝ միայն իրեն ներկայացված վնասի չափի հեղ համաձայն չլինելու ն հնարավոր գումարի բացակայության հետնանքով:

Դատարանը, հաշվի առնելով վերը նշվածը, այդ թվում նան՝ ամբաստանյալի պատասխանատվությունը ն պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, հանգում է այն հետնության, որ Հասմիկ Ռազմիկի Մկրտչյանի ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու (...):»::

8. Վերաքննիչ դատարանն իր որոշման մեջ արձանագրել է հետնյալը. «(...) հաշվի առնելով, որ Հասմիկ Մկրտչյանին մեղսագրվող երկու դրվագ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 308-րդ հոդվածի Էին մասով ն ՀՀ քրեական օրենսգիքի 514-րդ հոդվածով 3 Տե՛ս, քրեական գործ, հատոր 19, էջեր 87-91:

9

նախատեսված արարքների վաղեմության ժամկետները լրացել են 2021 թվականի օգոստոսին, իսկ քրեական պատասխանատվության ենթարկելու վաղեմության ժամկետի ընթացքն այլ հանցանքներով ընդհատված լինելու մասին փաստական տվյալներ Վերաքննիչ դատարանին հայտնի չեն՝ Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Հասմիկ Մկրփչյանի նկատմամբ նշված հոդվածներով քրեական հետապնդումը պետք է դադարեցնել՝ քրեական պատասխանատվության ենթարկելու վաղեմության ժամկետներն անցնելու հիմքով:

(:-.) Արդյունքում արացվում է, որ Հասմիկ Մկրտչյանը, բացի ելկու դրվագ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 3րդ մասի Լին կարով նախատեսված արարքներից, իրեն մեղսագրված մյուս բոլոր արարքների համար փաստացի ազատվում է քրեական պատասխանապվությունից` վաղեմության ժամկերն անցնելու հիմքով:

Վերաքննիչ դատարանի համար հատկանշական է, որ թեն պատճառված վնասն ամրբողջությամի վերականգնված չէ, սակայն գործի քննության ընթացքում: Հասմիկ Մկրտչյանը հատուցել է վնասի որոշակի մասր, ինչպես նան Վերաքննիչ դատարանում` վերաքննիչ բողոքի քննության ընթացքում, վերջինը ներկայացրել է նան «Արարատբանկ» ԲԲ ընկերությունից իր անվամբ հաշվի քաղվածքը, որի համաձայն՝ Հասմիկ Մկրտչյանի անվամբ հաշվին առկա է 75000000 ՀՀ դրամ: Ավելին` Վերաքննիչ դատարանի համար հավկանշական է, որ ամիաստանյալի գույքի վրա դրված է կալանք: Նման պայմաններում Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, ոլւ թեն վնասի հատուցված լինելը կարնոր նշանակություն ունի անձի ուղղման ն պատժի մյուս նպատակների ապահովման հարցր որոշելիս, սակայն վերոնշյալ պայմաններում վնասն ամբողջությամը հատուցած չլինելն ինքնին չի կարող հիմք հանդիսանալ Հասմիկ Մկրտչյանի նկատմեաւմը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հողվածի կիրառումն անթույլաւտրելի ճանաչելու համար: Ուարի այս առումով ընդունելի չէ դատախազի այն պնդումը, որ նշվածը չի կարող գնահատվել որպես վնասր հարթելուն ուղղված ողջամիտ միջոցներ ձեռնարկել:

Ինչ վերաբերում է դատախազի այն պնդումներին, որ անձի պատշաճ վարքագիծ ունենալն այն պայմաններում, երբ կիրառված է եղել խավաւնման միջոց, որպես առանձնահատուկ դրական հանգամանք գնահատելն անթույլատրելի է, իսկ պատշաճ վարքագիծ դրսնորելն անձի պարտականությունն է, ապա Վերաքննիչ դատարաւնի համար թեն ընդունելի է, որ քրեական գործի քննության ընթացքում պատշաճ վարքագիծ դրսնորելն անձի պարպտաւկաւնությունն է ն այն, որպես կանոն, չպետք է դրվի անձի նկատմամբ պատիժ նշանակելու հիմքում, սակայն Վերաքննիչ դատարունի գնահավմամիբ նշվածն այլ հանգամանքների հետ համակցության մեջ նույնպես որոշակի չափով հիմք է տալիս գալու այն ողջամիտ եզրահանգման, որ ամբաստանյալը կանգնել է ուղղման ճանապարհին, ուստի առանց պատիժը կրելու հնարավոր է ապահովել պավժի նպատակների իրագործումը:

10

Ամփոփելով վերոգրյալը Վերաքննիչ դատարանը նույնպես գտնում է, որ ամբաստանյալ Հասմիկ Մկրտչյանի նկատմամբ երկու դրվագ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 179րդ հոդվածի րդ մասի Լին կետով նշանակված վերջնական պատիժը պայմանականորեն չկիրառելով առաջին ատյանի դատարանը եկել է հիմնավոր հետնության»":

Վճռաբեկ դատարանի պատճառաբանությունները ն եզրահանգումը.

9. Սույն գործով Վճռաբեկ դատարանի առջն բարձրացված իրավական հարցը հետնյալն է. հիմնավոր են արդյոք ամբաստանյալ Հ.Մկրտչյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ ստորադաս դատարանների հետնությունները:

10. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝

«Հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը ն

քինաիրավական ներգործության այլ միջոցների պետք է լինեն արդարացի՝ համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգաւմանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ ն բսւվարար լինեն նրան ուղղելու ն նոր հանցագործությունները կանխելու համար»:

Նույն օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝

«Պատժի նպապտաւկն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաւն կանխել հանցագործությունները»:

Նույն օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝

«Պատժի տեսակը ն չափլ որոշվում են հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աարիճանով ն բնույթով, հանցավորի անձր բնութագրող տվյալներով, այդ թվում` պատասխանատվությունը ն պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով»:

Նույն օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի համաձայն՝

«. Եթե դատարանը, կալանքի, ազատազիկման կամ կարգապահական

գումարտակում պահելու ձեով պատիժ նշանակելով, հանգում է հետնության, որ դատապարվյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին:

2 Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը հաշվի է առնում հանցավորի անձր բնութագրող վփվյալները, պատասխանամտվությունը ն պատիժը մեղմացնող ն ծանրացնող հանգամանքները (...)»:

Նույն օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի համաձայն՝

1 Յուրացնելը կամ վատնելը` հանցավորին վափահված ուրիշի գույքի հափշտակությունը զգալի չափերով

ՀՏե՛ս, քրեական գործ, հատոր 24, էջեր 43-46:

11

2. Նույն գործողությունը, որը կատարվել Լ՝

1) պաշտոննական դիրքն օգվագործելով,

Սույն հոդվածի առաջին կամ երկրորդ մաստվ նախատեսված

գործողությունը, որի կատարվել է`

1) առանձնապես խոշոր չափերով,

2) կազմակերպված խմբի կողմից,

1. Վճռաբեկ դատարանը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառման կապակցությամբ կայուն նախադեպային իրավունք է ձնավորել՝ իր մի շարք որոշումներում արձանագրելով, որ թեն պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված ՀՀ քրեական օրենսգիրքն ինչպես հանցագործությունների, այնպես էլ անձանց շրջանակի որնէ սահմանափակում չի նախատեսում, սակայն դատարանի հետնությունները պետք է, ի թիվս այլոց, հիմնված լինեն նան հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանի ն բնույթի ամբողջական գնահատման վրա» հաշվի առնելով այնպիսի գործոններ, ինչպիսիք են՝ օրենքով պահպանվող հասարակական հարաբերության բնույթը, մեղքի ձեր ն տեսակը, պատճառված վնասի չափը, պատասխանատվությունը ն պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքները, հանցագործության հանգամանքները, եղանակը, գործիքներն ու միջոցները, նպատակներն ու շարժառիթները ն այլնձ:

12. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 179-րդ հոդվածով նախատեսված հանցավոր արարքն ընդգրկված է սեփականության դեմ ուղղված հանցագործությունների շարքում,։ ուստի ազատազրկման ձնով նշանակված պատիժը կրելու նպատակահարմարության հարցը լուծելիս արարքի հանրային վտանգավորության բնույթն ու աստիճանը, ինչպես նան պատժի նպատակների իրացվելիության հարցը գնահատելու համատեքստում կարնոր նշանակություն ունի հանցագործությամբ պատճառված վնասի, դրա չափի, այն վերականգնված լինելու կամ չլինելու հանգամանքների գնահատումը Վճռաբեկ դատարանը, անդրադառնալով սեփականության դեմ ուղղված հանցագործությունների դեպքում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառման խնդրին, իր որոշումներում մշտապես ընդգծել 5 Շանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանի ն բնույթի վերաբերյալ, ի թիվս այլ որոշումների, մանրամասն տե՛ս Վճռաբեկ դատարանի՝ Գարուշ Մադաթյանի գործով 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08, Արմեն Շահբազյանի գործով 2014 թվականի օգոստոսի 15-ի թիվ ԵՇԴ/0143/01/13, Արարատ Ավագյանի ն Վահան Սահակյանի գործով 2014 թվականի հոկտեմբերի 31- ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշումները:

6 Տես Վճռաբեկ դատարանի՝ Թենգիզ Ուսուբովի գործով2022 թվականի սեպտեմբերի 8-ի թիվ ԵԴ/0089/01/18, Սամսոն Ամիրխանյանի գործով 2012 թվականի նոյեմբերի Լի թիվ ԵԱԴԴ/0034/01/12, Արսեն Մկրտչյանի գործով 2012 թվականի դեկտեմբերի 5-ի թիվ ԼԴ/0093/01/12, Վանյա Բեգյանի գործով 2013 թվականի հոկտեմբերի 18-ի թիվ ՏԴ/0018/01/13, Արամայիս Հովհաննիսյանի գործով 2015 թվականի փետրվարի 27-ի թիվ ԳԴ/0014/01/14, Մհեր Հովհաննիսյանի գործով 2015 թվականի դեկտեմբերի 18-ի թիվ ԵԿԴ/0039/01/15 որոշումները:

12

է, որ հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանի նվազման, ինչպես նան սոցիալական արդարությունն վերականգնված լինելու հարցում հիմնավոր հետնության գալու տեսանկյունից հանցագործությամբ պատճառված նյութական վնասը վերականգնված լինելու հանգամանքն էական նշանակություն ունի՛:

Թ. Մասնավորապես, Ս.Հովսեփյանի գործով որոշման մեջ Վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է արտահայտել|Սլթայն մասին, որ «/Հյափշտակությունների ն սեփականության դեմ ուղղված այլ

հանցագործությունների դեպքում պատճառված նյութական վնասր

հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանի վրա ազդող կարնոր գործոն է, ինչը դատարանի կողմից պատիժ նշանակելու գործընթացում պետք է պափշաճ գնահատականի արժանանա: Մասնավորապես, որքան մեծ է

հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափր, այնքան բարձր է արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանը, հետնաբար վնասր վերականգնված չլինելու պարագայում ինքնին նվազում է պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հավանականությունը:։ Ուարի քննարկվող հանցագործություններով պատիժ նշանակելիս ն այն կրելու նպատակահարմարության հարցը որոշելիս դատարանը պետք է, ի թիվս այլ հանգամանքների, գնահատման ենթարկի հանցագործությաւմը պատճառված վնասը, դրա չափը, ինչպես նան՝ որքանով Լ այն մոտ կոնկրետ հանցակազմի հասարակ կամ որակյալ տեսակի առավելագույն կամ նվազագույն չափին, վնասր վերականգնված լինելու կամ չլինելու կամ մասնակի վերականգնված լինելու հանգամանքը, ն այն: ՆՄիննուն ժամանակ, հանցագործությամը պատճառված վնասր վերականգնված չլինելու պարագայում հանցավորի անձր բնութագրող վվյալները (փարիք, առողջական վիճակ ն այլն), ինչպես նաւն առկա, մեղմացնող հանգամանքները սանկցիայով նախատեսված պատժի նվազագույն չափ սահմանկլու հիմք են:

Վերոնշյալ դիրքորոշումը նան պայմանավորված է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48- րդ հոդվածի 2րդ մասով սահմանված պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու աւնհրաժեշտությամը: Վճռաբեկ դատարանն ընդգծում է, որ գույքային բնույթի հանցագործություններում սոցիալական արդարության վերականգնումը հնարավոր է ապահովել պատճառված վնասի համարժեք հատուցմամբ ն նախքան հանցագործությունը եղած իրադրության հնարավորինս վերականգնմամը, խակ քանի դեռ հանցազգործությաւմը տուժողին պատճառված վնասը չի հատուցվել, խոսք չի կարող լինել աղցիալաւկան արդարությունը վերականգնված լինելու մասին: Ուարի հանցանք կատարած անձի նկատմամբ պետք է ընտրվի այնպիսի ներգործության 7 Տես, տսեւետ տսաւոմտ, Վճռաբեկ դատարանի՝ Գրիգոր Պետրոսյանի գործով 2010 թվականի դեկտեմբերի 23-ի թիվ ԵԿԴ/0126/01/10, Խաչատուր Բեգլարյանի գործով 2018 թվականի սեպտեմբերի 2Ժի թիվ ԵԷԴ/0010/01/17, Սամվել Հովսեփյանի գործով 2017 թվականի ապրիլի 12-ի թիվ ԼԴ/0193/01/10, Ստեփան Մարտիրոսյանի գործով 2022 թվականի ապրիլի 8-ի թիվ ԵԴ/0060/01/19 որոշումները:

13

միջոց, որը կապահովի առցիալական արդարության վերականգնումը, ինչպես նան հանցավորի ուղղումի ն նոր հանցագործությունների կանխումը»:

14 Հիմք ընդունելով սույն որոշման 1013րդ կետերում վկայակոչված օրենսդրական կարգավորումները ն դրանց հիման վրա Վճռաբեկ դատարանի արտահայտած իրավական դիրքորոշումները՝ Վճռաբեկ դատարանը

վերահաստատում է իր դիրքորոշումն առ այն, որ սեփականության դեմ ուղղված հանցագործությունների վերաբերյալ գործերով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառման հարցը լուծելիս կարնոր նշանակություն ունի հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափի, ամբաստանյալի կողմից դրա հատուցմանն ուղղված գործողությունների պատշաճ գնահատումը:

159. Դատարանների կողմից պատիժ նշանակելիս հաշվի առնվող օրենքով չնախատեսված մեղմացնող հանգամանքների չափանիշների վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է հայտնել Պ.Բայրամյանի գործով որոշման մեջ, որի համաձայն՝ «/...) Դատարանի լայն հայեցողության շրջանակներում է (...) անձի պատասխանատվությունը մեղմացնող հանգամանքների կիրառման հարցը, քանի որ համաձայն ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ հոդվածի 2-րդ մասի՝ պատիժ նշանակելիս դատարանը կարող է հաշվի առնե նան մեղմացնող այլ հանգամանքներ, որոնք նշված չեն նույն հոդվածի առաջին մասում: Այնուհանդերձ, դատարեւնի այս լիազորությունը բացարձակ չէ, ն որպես մեղմացնող հաշվի առնվող հանգամանքները պետք է բավարարեն որոշակի չափանիշների: Դրանք են.

ա) հանգամանքը պետք Լ իրական լինի, այսինքն՝ գործով ձեռք բերված ապացույցները պետք է հաստատեն դրա առկայությունը,

բ) այն պետք է ողջամտորեն նվազեցրած լինի անձի կամ նրա կատարած արարքի հանրային վփանգավորությունը,

գ) այն հաստատված ճանաչելիս դատարանը պետք է պահպանի ապացուցման ընդհանուրն քրեադատավարական կանոնները. հանգամանքի առկայությունը հաարատող ապացույցները պեւրք է վերաբերելի ն թույլատրելի լինեն, դրանք պարք է հետազոտված լինեն դատաքննության ընթացքում, ինչպես նան պետք է պահպանվեն ապացույցների արուգման ն գնահատման օրենսդրական պահանջները»

Պ.Բայրամյանի գործով ձնավորած իրավական դիրքորոշումները Վճռաբեկ դատարանը վերահաստատել ն զարգացրել է Ա.Հովհաննեսյանի գործով որոշմամբ՝ արձանագրելով հետնյալը. «/Ո/րպես անձի կամ նրա կատարած արարքի հանրային վտանգավորությունը ողջամտորեն նվազեցնող չի կարող գնահատվել այնպիսի հանգամանք, որը բնութագրական է անձանց լայն շրջանակին ն բխում է անձի ծ Տես Վճռաբեկ դատարանի՝ Սամվել Հովսեփյանի գործով 2017 թվականի ապրիլի 12ի թիվ ԼԴ/0193/01/10 որոշման 211 կետը:

5 Տե՛ս Վճռաբեկ դատարանի՝ Պարույրը Բայրամյանի գործով 2007 թվականի հունիսի 1-ի թիվ ՎԲ-84/07 որոշման 4-րդ կետը:

14

կողմից քաղաքացիական հասարակությունում հաւատաւվված կարգր պահպանելու պարտականությունից: Մասնավորապես, իրավահպատակ վարքագիծը բնորոշ է հասարակության լայն շրջանակներին նե յուրաքանչյուր 6 քաղաքացու հասարակական պարփքն է: Հետնապես անձի կողմից նախկինում հանցանք կատարած կամ դատապարտված չլինելը, ինչպես նան նոր հանցանք չկատարելը չեն կարող դիտարկվել որպես անձի պավասխանապտվությունը ն պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ»:

16. Հ.Շարությունյանի գործով որոշմամբ Վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է արտահայտել այն մասին, որ «պատասխանավգվության ն պատժի անհատականացման հիմք են ոչ միայն կատարված արարքի հասարակական վտանգավորության աստիճանի, այլն հանցավորի անձը բնութագրող հատկանիշներ հանդիսացող նրա, սոցիալ-հոգերանական, սռցիալ- ժողովրդագրական, քրեարանայցան նե քրեաիրավական, ֆիզիկական հատկությունների համակցության ճիշտ գնահավտումի (ընրանեկան դրությունը, վարքագիծը աշխատանքում ն կենցաղում, աշխավտւնակությունը, առողջական վիճակը, տարիքը, դապվածությունը ն այլն":

17. Սույն գործի նյութերի ուսումնասիրությունից երնում է, որ ամբաստանյալ Հ.Մկրտչյանը Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռով մեղավոր է ճանաչվել երկու դրվագ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 308-րդ հոդվածի 1-ին մասով ն ՀՀ քրեական օրենսգրքի 314-րդ հոդվածով նախատեսված հանցագործությունների կատարման մեջ: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 3-րդ մասի Լին կետով նախատեսված երկու դրվագ հանցագործությունների համար նշանակված պատիժը՝ հինգ տարի վեց ամիս ժամկետով ազատազրկումը, ՀՀ քրեական օրենսգքրի 70-րդ հոդվածի հիման վրա պայմանականորեն չի կիրառվել:

Առաջին ատյանի դատարանն ամբաստանյալ Հ.Մկրտչյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 3-րդ մասի Լին կետով նախատեսված հանցագործությունների համար ազատազրկման ձնով պատիժ նշանակելիս ն այն պայմանականորեն չկիրառելիս որպես պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ է գնահատել նրա 50 տարեկան կին լինելը, նախկինում արատավորված դատապարտված չլինելը, մեղքն ընդունելը ն կատարած արարքների համար զղջալը, («Խաչատուր Աբովյանի անվան հայկական պետական մանկավարժական համալսարան» հիմնադրամում հատուկ մանկավարժության ն հոգեբանության ամբիոնի դոցենտի աստիճան ունենալը, ինչպես նան՝ ձախակողմյան հայմորիտ, Ը3-ԸՇ4 ողերի մարմինների կոնկրենսցենցիա, Շ3 ողի 5 Տե՛ս Վճռաբեկ դատարանի՝ Արամայիս Շովհաննեսյանի գործով 2015 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԳԴ/0014/01/14 որոշման 20-րդ կետը:

ո Տե՛ս Վճռաբեկ դատարանի՝ Հազարապետ Հարությունյանի գործով 2007 թվականի մարտի 30-ի թիվ ՎԲ-50/07 որոշման 4-րդ կետը:

15

անտերոլիստեզ, ողնաշարի պարանոցային հատվածի դեգեներատիվ-դիստրոֆիկ փոփոխություններ ունենալը:

Վերաքննիչ դատարանի որոշմամբ ամբաստանյալ Հ.Մկրտչյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 308-րդ հոդվածի 1-ին մասով ն 314-րդ հոդվածով քրեական հետապնդումը դադարեցվել է՝ քրեական պատասխանատվության ենթարկելու վաղեմության ժամկետներն անցնելու հիմքով:

Վերաքննի: ։»դատարանն իր դատական ակտում արձանագրել է, որ ամբաստանյալ ՇՄկրտչյանի նկատմամբ երկու դրվագ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 179- րդ հոդվածի 3-րդ մասի Լին կետով նախատեսված հանցագործությունների համար նշանակված վերջնական պատիժը պայմանականորեն չկիրառելով առաջին ատյանի դատարանը եկել է հիմնավոր հետնության::

18. Նախորդ կետում շարադրված փաստական հանգամանքները գնահատելով սույն որոշման 1116-րդ կետերում մեջբերված իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո՝ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ ստորադաս դատարանները Հ.Մկրտչյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս մեղսագրված հանցագործությունների հանրային վտանգավորության բնույթի ն աստիճան, ինչպե նան