Ավետիսյան — ԵԴ1/1101/01/25

Բ Ւ: ԵԴԼ/1101/01/25

/7 225 ՀԱՏ ԱԱ Ն

ԱՐՏ:

ՊՈՈԽՔ: ԵՏ չ

ՆԹԵ:

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ

ՎՃՌԱԲԵԿ ԴԱՏԱՐԱՆ

ՈՐՈՇՈՒՄ

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ

Երնան քաղաքի առաջին ատյանի

ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան,

նախագահող դատավորներ՝ Վ.Մելիքյան,

Տ.Ոսկանյան

Հայաստանի Հանրապետության

վերաքննիչ քրեական դատարան,

նախագահող դատավորներ՝ Ս.Համբարձումյան,

Լ.Հովհաննիսյան

12 հունիսի 2026 թվական ք.Երնան

ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի քրեական պալատը (այսուհետ՝ Վճռաբեկ դատարան) նախագահությամբ՝ Հ.ԱՍԱՏՐՅԱՆԻ

մասնակցությամբ դատավորներ՝ Ս.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆԻ

ՇԳՐԻԳՈՐՅԱՆԻ

ԱԴԱՆԻԵԼՅԱՆԻ

Լ.ԹԱԴԵՎՈՍՅԱՆԻ

ԱՊՈՂՈՍՅԱՆԻ

գրավոր ընթացակարգով քննության առնելով ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի՝ 2025 թվականի հունիսի 12ի ն 2026 թվականի փետրվարի 19-ի

2

որոշումների դեմ մեղադրյալ Նարեկ Արսենի Ավետիսյան պաշտպան Գ.Պապոյանի հատուկ վերանայման վճռաբեկ բողոքները,

ՊԱՐԶԵՑ

Վարույթի դատավարական նախապատմությունը.

1. 2025 թվականի ապրիլի 1-ին Երնան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանում ստացվել է թիվ 11140024 քրեական գործն ըստ մեղադրանքի՝ Նարեկ Արսենի Ավետիսյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 155-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 8-րդ ն 12րդ կետերով ն 335-րդ հոդվածի 1Լին մասով, ն մյուսների:

2. Երնան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը (այսուհետ` նան Առաջին ատյանի դատարան), նախնական դատալսումների ընթացքում, 2025 թվականի մայիսի 5-ի որոշմամբ մեղադրյալ Նարեկ Ավետիսյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց կալանավորումը թողել է անփոփոխ, ն կալանքի տակ պահելու ժամկետը երկարաձգել մինչն 2025 թվականի հուլիսի 16-ը:

3. Մեղադրյալ Նարեկ Ավետիսյանի պաշտպան Գ.Պապոյանի հատուկ վերանայման բողոքի քննության արդյունքում, ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ` նան Վերաքննիչ դատարան) 2025 թվականի հունիսի 12-ի որոշմամբ բողոքը մերժել է՝ Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2025 թվականի մայիսի 5-ի որոշումը թողնելով անփոփոխ:

4. Վերաքննիչ դատարանի վերոնշյալ որոշման դեմ մեղադրյալ Նարեկ Ավետիսյանի պաշտպան Գ.Պապոյանը ներկայացրել է հատուկ վերանայման վճռաբեկ բողոք, որը Վճռաբեկ դատարանի՝ 2025 թվականի օգոստոսի 4-ի որոշմամբ ընդունվել է վարույթ, նե սահմանվել է դատական վարույթի իրականացման գրավոր ընթացակարգ:

5. Առաջին ատյանի դատարանը՝ 2025 թվականի հուլիսի 15-ի ն 2025 թվականի հոկտեմբերի 10-ի որոշումներով, Նարեկ Ավետիսյանի նկատմամբ որպես

Յ

խափանման միջոց կիրառված կալանքը երկարաձգել է 3 (երեքական ամիս ժամկետով:

6. Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2026 թվականի հունվարի 12-ի որոշմամբ մեղադրյալ Նարեկ Ավետիսյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանքը փոխվել է, ն վերջինի նկատմամբ որպես այլընտրանքային խափանման միջոցներ են կիրառվել տնային կալանքը՝ 3 (երեք) ամիս ժամկետով, գրավը ն բացակայելու արգելքը:

7. Երնան քաղաքի Շենգավիթ վարչական շրջանի դատախազի տեղակալ Էդ.Պողոսյանի ն տուժողի լիազոր ներկայացուցի: .Գ.Մելիքյանի հատուկ վերանայման բողոքների քննության արդյունքում, Վերաքննիչ դատարանը՝ 2026 թվականի փետրվարի 19-ի որոշմամբ բեկանել է Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2026 թվականի հունվարի 12-ի որոշումը ն կայացրել դրան փոխարինող դատական ակա՝ մեղադրյալ Նարեկ Ավետիսյանին կալանքից՝ տնային կալանքով, բացակայելու արգելքով ն գրավով ազատելը ճանաչելով անթույլատրելի, ն վերջինիս նկատմամբ որպես խափանման միջոց է թողել կալանքը՝ 3 (երեք) ամիս ժամանակով:

8. Վերաքննիչ դատարանի վերոնշյալ որոշման դեմ մեղադրյալ Նարեկ Ավետիսյանի պաշտպան Գ.Պապոյանը ներկայացրել է հատուկ վերանայման վճռաբեկ բողոք, որը Վճռաբեկ դատարանի՝ 2026 թվականի ապրիլի 17-ի որոշմամբ ընդունվել է վարույթ, ն սահմանվել է դատական վարույթի իրականացման գրավոր ընթացակարգ: Նույն որոշմամբ` Վճռաբեկ դատարանի վարույթում գտնվող թիվ ԵԴԼ/1101/01/25 ն թիվ ԵԴՄԱՕ1/0125 դատական վարույթները միացվել են մեկ վարույթում:

Վճոաբեկ բողոքների հիմքերը, հիմնավորումները ն պահանջը.

Վճռաբեկ բողոքները քննվում են հետնյալ հիմքերի սահմաններում՝ ներքոհիշյալ հիմնավորումներով.

Վերաքննիչ դատարանի՝ 2025 թվականի հունիսի 1ի որոշման դեմ մեղադրյալ Նարեկ Ավետիսյանի պաշվայան Գ.Պապոյանի կողմից ներկայացված հատուկ վերանայման վճռաբեկ բողոքի փաստարկները.

1 Տե՛ս ՈՌԼ ԱՃ Թյճոտ Դատական տեղեկատվական համակարզ, թիվ ԵԴ1/1101/01/25 քրեական գործը:

4

9. Բողոքի հեղինակի պնդմամբ` Վերաքննիչ դատարանը թույլ է տվել ՀՀ Սահմանադրության 27-րդ ն 67-րդ հոդվածների, ՀՀ քրեական դատավարության մի շարք հոդվածների, ինչպե նան «Մարդու իրավունքների ն հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայի 5-րդ ն 6-րդ հոդվածների խախտումներ, մասնավորապես` պաշտպանության իրավունքի խախտումն անվերապահորեն հանգեցրել է կողմերի հավասարության ն մրցակցության սկզբունքի խախտման, ըստ այդմ՝ չի ապահովվել լսված լինելու իրավունքը, ստորադաս դատարանը ոչ իրավաչափորեն զրկել է մեղադրյալին իր ազատության իրավունի սահմանափակման իրավաչափության հարցի

քննարկմանը պաշտպանի միջոցով դիրքորոշումներ ն փաստարկներ ներկայացնելու հնարավորությունից, ինչը հանգեցրել է անձի ազատության իրավունքի ոչ իրավաչափ սահմանափակման:

Մասնավորապես, բողոքաբերը նշել է, որ Առաջին ատյանի դատարանն արձանագրելով մեղադրյալ Նարեկ Ավետիսյանի պաշտպանի բացակայության փաստը, ն լսելով մեղադրյալի հայտարարությունը առանց պաշտպանի մասնակցության՝ իր խափանման միջոցի վերաբերյալ որնէ դիրքորոշում հայտնելու անկարողության մասին, պարտավոր էր մեղադրյալի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված կալանքը երկարաձգելու փոխարեն հետաձգել դատական նիստը, հատկապես, երբ տվյալ դեպքում առկա չէր ո՛չ ժամկետային սահմանափակում, ո՛չ էլ անձի ազատության իրավունքի սահմանափակման հետ կապված խնդիր:

Ավելին՝ բողոքաբերն ընդգծել է, որ հանրային մեղադրողը ծանուցված է եղել 2025 թվականի մայիսի 5-ին կայացված դատական նիստի վերաբերյալ, քանի որ գրություն է հասցեագրել Առաջին ատյանի դատարան, ինչը հրապարակվել է դատական նիստում, մինչդեռ պաշտպանը ծանուցված չլինելով նշված դատական նիստի մասին՝ հնարավորություն չի ունեցել ներկայացնելու որնէ դիրքորոշում:

Նման պայմաններում, բողոքաբերի գնահատմամբ, Առաջին ատյանի դատարանը թույլ է տվել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 20-րդ ն 21-րդ հոդվածների խախտումներ, որոնք իրենց բնույթով էական են ն ինքնին հիմք են դատական ակտը բեկանելու համար, մինչդեռ Վերաքննի: դատարանը ոչ

5

իրավաչափորեն արձանագրել է, որ պաշտպանության իրավունքի խախտումը թեն քրեադատավարական օրենքի էական խախտում է, սակայն դատական ակտի անվերապահ բեկանման հիմք չէ:

Նշվածի համատեքստում, բողոքաբերը նշել է, որ Վերաքննիչ դատարանի կողմից չի հիմնավորվել Վճռաբեկ դատարանի՝ Արման Բուղդարյանի գործով 2025 թվականի փետրվարի 28ի թիվ ԱՐԴ/0180/017/23 որոշմամբ արտահայտված իրավական դիրքորոշումներից շեղվելու հանգամանքը: Ավելին՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրելով նշված որոշման` ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 271-րդ հոդվածի՝ նախկին խմբագրության պայմաններում կայացված լինելու հանգամանքը, փաստացի հակասել է ինքն իրեն, քանի որ վերջինի կողմից արդեն իսկ արձանագրվել էր բողոքաբերի պատշաճ ծանուցված չլինելու փաստը, որպիսի պայմաններում ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 271-րդ հոդվածի 3.Լրդ մասը կիրառելի չէ:

91. Բողոքաբերը նշել է նան, որ հատուկ վերանայման վերաքննիչ բողոքը ներկայացված էր միայն պաշտպանության իրավունքի խախտման համատեքստում, որպիսի պայմաններում Վերաքննիչ դատարանը բողոքի հիմքերի ն հիմնավորումների սահմաններում բողոքարկվող որոշման իրավաչափությունը գնահատելւ փոխարեն, Օ-քննարկման առարկա է դարձրել 83 կալանքի արդյունավետության ն անհրաժեշտության հարցը, ն արձանագրել մեղադրյալի կողմից քրեական վարույթին խոչընդոտելու մտավախության առկայությունը՝ դրանով իսկ փաստացի դուրս գալով բողոքի քննության սահմաններից:

10. Վերոգրյալի հիման վրա, բողոքաբերը խնդրել է բեկանել ն/կամ փոփոխել Վերաքննիչ դատարանի՝ 2025 թվականի հունիսի 12-ի որոշումը, կայացնել դրան փոխարինող դատական ակտ ն արձանագրել Նարեկ Ավետիսյանի իրավունքների խախտումը՝ նրան ազատելով կալանքից:

Վերաքննիչ դատարանի՝ 2026 թվականի փետրվարի 19-ի որոշման դեմ մեղադրյալ Նարեկ Ավետիսյանի պաշվայան Գ.Պապոյանի կողմից ներկայացված հատուկ վերանայման վճռարեկ բողոքի փաարարկները.

6

1. Բողոքաբերը գտել է, որ Վերաքննիչ դատարանի որոշումը կայացվել է ՀՀ Սահմանադրության 27-րդ ն 78-րդ հոդվածների, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 15-րդ, 18-րդ, 116-118-րդ, 122-րդ հոդվածների ն 359-րդ հոդվածի 3-րդ մասի, ինչպես նան «Մարդու իրավունքների ն հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի պահանջների խախտմամբ:

Մասնավորապես, բողոքաբերի գնահատմամբ, Առաջին ատյանի դատարանը՝ որպես վարույթն իրականացնող մարմին, պատշաճ կերպով արձանագրել ն գնահատել է ժամանակի հոսքը, մեղադրյալի կալանքի տակ գտնվելու տնողությունը, սույն քրեական գործով արդեն իսկ հետազոտված ապացույցների ծավալը, ավելին՝ նշված գործոններն Առաջին ատյանի դատարանը դիտարկել է իրենց փոխկապակցվածության ն համակցված ազդեցության մեջ՝ հանգելով հիմնավորված եզրակացության առ այն, որ էականորեն նվազել է մեղադրյալի կողմից քրեական վարույթին խոչընդոտելու հավանականությունը, մինչդեռ նշված հանգամանքներն անտեսվել են Վերաքննիչ դատարանի կողմից, ինչի արդյունքում Վերաքննիչ դատարանի որոշումը չի հիմնվել ծանրակշիռ փաստարկների վրա, ն չի համապատասխանում Վճռաբեկ դատարանի կայուն նախադեպային

պրակտիկայով սահմանված պատճառաբանվածության առավել բարձր

չափանիշին, ավելին` հակասում է գործի նյութերով հաստատված փաստական հանգամանքներին:

11.1. Բողոքաբերը նշել'|Րրլ)3թ9է, որ Վերաքննի: Օ։-դատարանի որոշումը պատճառաբանվել է բացառապես այն հանգամանքով, որ մեղադրյալին մեղսագրված է զենքի գործադրմամբ առանձնապես ծանր հանցանքի՝ սպանության կատարում, այլ կերպ՝ Վերաքննիչ դատարանը հիմք է ընդունել բացառապես մեղսագրվող արարքի բնույթը ն վտանգավորության աստիճանը, այն, որ արարքը կատարվել է խմբի կազմում, ինչպես նան մեղադրյալի՝ հանցանքին ներգրավված անձանց հետ որոշակի կապեր ունենալու փաստը, մինչդեռ Վերաքննիչ դատարանը չի պատճառաբանել, թե իր կողմից նշված հանգամանքներն ինչ բացասական ազդեցություն կթողնեն վարույթի վրա, ն հետնաբար տպավորություն է ստեղծվում, որ պարզապես սմանատիպ գործերով, հաշվի առնելով արարքի հանրային

7

վտանգավորությունը ն խմբի կազմում կատարված լինելը, անձի նկատմամբ պետք է միշտ կիրառվի կալանք, ինչն անթույլատրելի է:

12. Վերոգրյալի հիման վրա, բողոքաբերը խնդրել է բեկանել ն/կամ փոփոխել Վերաքննիչ դատարանի՝ 2026 թվականի փետրվարի 19-ի որոշումը, կայացնել դրան փոխարինող դատական ակտ ն Նարեկ Ավետիսյանին ազատել կալանքից:

Վճոաբեկ բողոքների քննության համար էական նշանակություն ունեցող փաստական հանգամանքները.

13. Նարեկ Ավետիսյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 155-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 8-րդ, 12-րդ կետերով ն 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել այն բանի համար, որ «(...) /Նյա խուլիգանական դրդումներով, խմբի կազմ Ո Բ" -խկ ապօրինի զրկել է կյանքից: (:-.)»:

14. Առաջին ատյանի դատարանը՝ 2025 թվականի մայիսի 5-ի որոշմամբ, արձանագրել է հետնյալը. «(...) Հանրային մեղադրող Է.Պողոսյանը դատական նիարին չի ներկայացել, գրավոր դիմումով խնդրել է մեղադրյալ Նարեկ Ավետիսյանի նկատմամբ կիրառված կալանավորում խափանման միջոցի ժամկետը երկարաձգել երեք ամիս ժամկետով՝ քանի որ պահպանվում են կալանքի հիմքերը:

Պաշտպան Գ.Պապոյանը պատշաճ ծանուցվել է, սակայն դատական նիատին չի ներկայացել:

Մեղադրյալ Նարեկ Ավետիսյանը խնդրել է իր խափանման միջոցի հարցը պաշտպանի բացակայությամբ չքննել:

Դատարաւնը, հետազոտելով քրեական գործի վերաբերելի նյութերը, լսելով վարույթի մասնակիցների կարծիքները, գտնում է, որ մեղադրյալի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց կալանավորման ժամկետը պետք է երկարաձգել հետնյալ պափճառարանությաւմի. (...)

(Դատարանը վերահաստավամ է քրեական գործով մինչդատական

վարույթում Երեան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասություն քրեական դատարանի՝ Նարեկ Արսենի Ավետիսյանի նկատմամբ կալանավորումը

8

որպես խափանման միջոց կիրառելու մասին որոշմամը արձանագրվածն այն մասով, որ դեռնս շարունակվում է պահպանվել այն մտավախությունը, որ ազավաւթյան մեջ գտնվելու դեպքում մեղադրյալ Ն.Ավետիսյանը կարող է չկատարել իր վրա ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով դրված պարտականությունները՝ մասնավորապես խոչընդոտել գործի քննությանը: (...)»-:

5. Վերաքննիչ դատարանը 2025 թվականի հունիսի 12ի որոշմամբ, արձանագրել է հետնյալը. «/...) ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով հարակ սահմանված են վարույթի մասնակիցներին ծանուցելու եղանակները, ժամկետը ն այն դեպքերը, երբ ծանուցումը համարվում է պատշաճ: Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ ասյն դեպքում դատական գործի նյութերում առկա չէ որնէ փաստաթուղթ` պաշվպան Գ.Պապոյանին 05.05.2025թ. դատական նիատի մասին որեէ ձնով ծեւնուցելու վերաբերյալ:

Վերոգրյալի հիման վրա Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը խախտել է դատական նիարի մասին վարույթի մասնակցին պատշաճ ծանուցելու վերաբերյալ օրենսդրական մի շարք պահանջներ, չի պահպանել վերջինիս ծանուցելու կարգր ն պայմանները, ուարի սույն դեպքում պաշտպան Գ.Պապոյանը չէր կարող համարվել պատշաճ ծանուցված:

Ինչ վերաբերում է այն հարցին, թն թույլ տրված դատավարական խախպտումը ինչպիսի ազդեցություն կարող է ունենալ գործի խպքի վրա, ապա Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ այն անվերապահորեն չի կարող հանգեցնել բողոքարկվող որոշման բեկանմանը ն մեղադրյալ Ն. Ավետիսյանի նկատմամբ կիրաոված խափանմեւն միջոցը վերացնելուն: Վերաքննիչ դատարանի համոզմամը նման արմատական եզրահանգման հնարավոր է հանգել թույլ տրված դատավարական խախտման, ինչպես նան կիրառված խափանման միջոցի հիմնավորվածությունը հաստատող մի շարք հանգամանքների բացակայության միաժամանակյա առկայության դեպքում:

՞ Տես Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2025 թվականի մայիսի 5-ի որոշման վերաբերյալ վարույթի նյութեր, հատոր Լին, թերթեր 70-81:

9

ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 16-րդ հոդվածի բովանդակային վերլուծությունից բխում է, որ մեղադրյալի նկատմամբ խափանման միջոց չի կարող կիրաովել այն դեպքում, եթե բացակայում է վերջինիս կողմից իրեն վերագրվող հանցանքը կատարելու մասին հիմնավոր կասկածը, իսկ դրա առկայության դեպքում առկա չէ խափանման միջոց կիրառելու հիմքերից որեէ մեկը:

Մինչդեռ, հատուկ վերանայման բողոքում չի ներկայացվել որնէ հիմնավորում: առ այն, որ տվյալ դեպքում մեղադրյալ Ն Ավետիսյանի կալանավորման ժամկետը երկարաձգելիս՝ բացակայել են կալանավորման պայմանն ու հիմքերը:

Ընդ որում, առանց պաշտպանի մասնակցության կալանքի հարցը քննարկման ն մեղադրյալի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանքն անվերապահ վերացնելու միջն պատճառա-հետրնանքային կապը րացահայտված չէ նան պաշտպանի կողմից վկայակոչված՝` ԱԲուղդարյանի վերաբերյալ գործով Վերաքննիչ դատարանի 16. 08.2023թ. որոշման մեջ:

Այս առումով Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում արձանագրել, որ ՀՀ Վերաքննիչ դատարանի 16.08.2023թ. ոլչոշումի (ինչպես նան այն մասնակիորեն բեկանելու մասով ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի 28.02.2025թ. որոշումը) կայացվել է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 271-րդ հոդվածի նախկին խմբագրության պայմաններում, երբ դատական վարույթին ներգրավված ն պատշաճ, ծանուցված անձանց չներկայանալը խոչընդոտում էր դատական նիարն անցկացնելուն: Մինչդեռ, 16.012024թ. ընդունված ն 02022024թ. ուժի մեջ մտած «ՀՀ քրեսւկան դատավարության օրենսգրքում փոփոխություններ ն լրացումներ կատարելու մասին» ՀՀ օրենքով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 27-րդ հոդվածը լրացվել է հետեյալ բովանդակությամբ 3.Լին մատով «3.1 Դատական վարույթին ներգրավված ն պատշաճ ծանուցված անձանց բացակայությունը խոչընդո չէ առաջին ատյանի կարգով իրականացվող վարույթում խափանման միջոցի հարցի քննարկման դատական նիարն անցկացնելու համար, եթե դատարանն այլ բան չի որոշում»:

Այսինքն, օրենադիրի որոշակի դեպքերում` առաջին ատյանի կարգով իրականացվող վարույթում խափանման միջոցի հարցի քննարկման դատական նիարը հնարավոր է համարել անցկացնել դատական վարույթին ներգրավված ն

10

պատշաճ ծանուցված անձանց բացակայությամբ, ինչը տվյալ հոդվածի նախկին խմբագրության պայմաններում հնարավոր չէր:

Հատուկ վերանայման բողոքում նշված՝ պատշաճ չծանուցված պաշտպանի բացակայությամը դատական նիստն անցկացնելիս՝ կողմերի հավասարությունն ու մրցակցությունը չապահովելու կապաւկցությաւմը Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում ընդգծել, որ մեղադրյալ Ն Ավետիսյանի նկատմամբ խափանման միջոցի հարցը քննարկելիս` վարույթի հանրային մասնակից հանդիսացող դատախազը նույնպես չի մասնակցել:

Այսպիսով, մեղադրյալ Ն Ավերիսյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցի հարցր քննարկելիս, Առաջին ատյանի դատարանն (...) րար էության վերահաարատելով քրեական գործով մինչդատական վարույթում Երեան քաղաքի առաջին ավյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ Նարեկ Արսենի Ավետիսյանի նկատմամբ կալանավորումը որպես խափանման միջոց կիրառելու մասին որոշմամը արձանագրվածն այն մասով, որ դեռես շարունակվում: է պահպանվել այն մտավախությունը, որ ազատության մեջ գտնվելու դեպքում՝ մեղադրյալ Ն.Ավետիսյանր կարող է չկատարել իր վրա ՀՀ քրեական դափավարության օրենսգրքով դրված պարվփականությունները` մասնավորապես խոչընդոտել գործի քննությանը, հիմնավորված որոշում է կայացրել որպես խափանման միջոց ընտրված կալանքի ժաւմկետր երկարաձգելու վերաբերյալ: (...)

Այսպիսով, մեղադրյալ Ն. Ավետիսյանի պաշտպան ԳՊապոյանի հատուկ վերանայման բողոքի քննության արդյունքում Վերաքննիչ դատարանը հանգում է այն հետնությաւն, որ թեն Առաջին ատյանի դատարանը պաշվպաւն Գ. Պապոյանին դատական նիստի տեղի ն ժամանակի մասին պավշաճ չծանուցելով` թույլ է տվել քրեադատավարական օրենքի էական խախտում, սակայն մեղադրյալ

Ն.Ավետիսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանքի ժամկետը երկարաձգելիս՝ կայացրել է գործն րատ Լության ճիշտ լուծող դատական ակտ, ուարի բերված բողոքը պետք է մերժել ն Առաջին ատյանի դատարանի

1

որոշումի թողնել անփոփոխ` Վերաքննիչ դատարանի պատճառարանություններով (-.»:

16. Առաջին ատյանի դատարանը՝ 2026 թվականի հունվարի 12-ի որոշմամբ, արձանագրել է հետնյալը. «(...) Դատարանն անդրադառնալով մեղադրյալի կողմից քրեական վարույթի քննությանը խոչընդոտելու հավանականությաւնը, գվնում է, որ ներկա փուլում քրեական վարույթին խոչընդոտելու հավանականությունը, թեն ի հակադրություն գործի քննության ակզինական փոալի, նվազել է, սակայն ինքնին դեռես չի վերացել, ուարի Դատարանի գնահատմամը մեղադրյալի հնարավոր ոչ պատշաճ վարքագծի վերոհիշյալ ոիսկն այն աարիճանի բարձր չէ, որ գործի քննության ներկա փուլում հնարավոր չլինի չեզոքացնել այլընտրանքային՝ առավել մեղմ խափանման միջոցների կիրաոմամի: (...)

Դատարանն արձանագրում է, որ այն քրեական գործով հետազոտված ապացույցների ծավալը ե հարցաքննված վկաների հանգամանքն ինքնին նվազեցրել են քրեական վարույթին խոչընդոտելու հավանականությունը: Ավելին՝ դեռես Դատարանի 15.07.2025 թվականի որոշմամբ արձանագրվել է քրեական վարույթով անցնող ՀՀ ՆԳՆ ոարիկանության աշխատակիցներ հանդիսացող վկաների, ինչպես նան հատուկ պաշտպանության միջոց կիրառված վկայի վրա հնարավոր ազդեցություն ունենալու հանգամանքով պայմանավորված խոչընդոտելու հավանականությաւն բացակայությունը, իսկ մյուս բոլոր վկաները, այդ թվում նաւն տուժողը հարցաքննվել են:

Կարնոր նշանակություն ունի նան այն հանգամանքները, որ Նարեկ Արսենի Ավետիսյանը դափվածություն չունի, ունի մշտական բնակության վայր, խնամքին ունի մեկ անչափահաս երեխա, ինչպես նան տնական ժամանակ գտնվում է անազատության մեջ՝ առավել ինտենսիվ խափանման միջոցի՝ կալանքի պայմաններում: (...)

(Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Նարեկ Արսենի Ավետիսյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 15-րդ հոդվածի 2-րդ մասի Լին կետով սահմանված «Տնային կալանք», ՀՀ քրեական դատավարության : Տես Առաջին ատյանի դատարանի` 2025 թվականի մայիսի 5-ի որոշման վերաբերյալ վարույթի նյութեր, հատոր 3-րդ, թերթեր 117-138:

12

օրենսգրքի 115-րդ հոդվածի 2րդ մասի 5»րդ կետով սահմանված «Գրավ» ն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 127-րդ հոդվածով սահմանված «Բացակայելու արգելք» այլընտրանքային խափանման միջոցի կիրառումը ի զորու է ապահովել մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը վարույթի հետագա քննության փուլում: Դատարանի նման դիրքորոշումը, պայմանավորված է նրանով, որ մեղադրյալն ունի մշտական բնակության հասցե ն այդ վայրում նրան կալանքի տակ պահելու (ազավությունը սաւհմանափակելու) պայմաններում կարելի է հասնել մեղադրյալի կողմից խոչընդուրելու նվազ ոիակը չեզոքացնելու: (..-)»":

17. Վերաքննիչ դատարանը՝ 2026 թվականի փետրվարի 19ի որոշմամբ, արձանագրել է հետնյալը. «(...) Վերաքննիչ դատարանի գնահատմամբ դավաւկան գործի նյութերում առկա են համապատասխան տեղեկություններ ն փաարեր, որոնք տվյալ դեպքում թույլ են տալիս հիմնավորված ենթադրություն կատարելու կալանք խափանման միջոցի կիրառման համար անհրաժեշտ

քրեադատավարական նպատակների առկայության մասին: Այս կապակցությամի Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ Նարեկ Ավետիսյանի կողմից իր վրա ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգիքով դրված պարտականությունները չկատարելու, այդ թվում՝ քրեական վարույթին խոչընդոտելու հավանականությունը ներկա փուլում շարունակում է գործե այնպիսի ոխսկայնությամը, որ այլընտրանքային այլ խափանման միջոցների կիրառմամբ հնարավոր չէ այն չեզոքացնել:

Վերաքննիչ դատարանի նման եզրահանգման հիմքում ընկած են հետեյալ հանգամանքները.

-քրեական վարույթը դեռես գտնվում է հիմնական դատալսումների փուլում,

- Շարեկ Ավետիսյանը ենթադրյալ հանցանքը կավարել է խմբի կազմում` այլ հանցակիցների հեր միասին,

- մեղադրյալը որոշակի կապեր ունի ենթադրյալ հանցանքին ներգրավված ն վարույթի համար նշանակություն ունեցող հանգամանքների փիրապետող անձանց հեր,

" Տե՛ս Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2026 թվականի հունվարի 12-ի որոշման վերաբերյալ վարույթի նյութեր, հատոր Լին, թերթեր 72-89:

13

- մեղադրյալը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 155-րդ հոդվածով նախատեսված արարքը ենթադրաբար կատարել է զենքի գործադրմամբ,

- Նարեկ Ավետիսյանին մեղսագրվող հանցագործությունների բնույթը, վտանգավորության աստիճանն, այդ թվում նան հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, ենթադրյալ հանցանքի կատարման եղանակը, սպառնացող հնարավոր պատժի խավություն, մասնավորապես վերջինին մեղսագրվում է զենքի, հրազենի կամ այլ հանրավտանգ նյութերի ն առարկաների օրինական շրջանառության դեմ ուղղված միջին ծանրության հանցագործության կատարում, որի համար նախատեսված է նան ազատազրկման ձեով պատիժ առավելագույն, հինգ տարի ժամկետով ն մարդու կյանքի դեմ ուղղված առանձնապես ծանր հանցանգործության կատարում, որի համար նախապտեսվեւծ է բացառապես ազատազիկման ձնով պատիժ՝ տասնչորսից քսան տարի ժամկեվտվ կամ ցմահ ազավնազիկ/ում): (...)

Նման պայմաններում Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, ոլ, հիմնազուրկ են Առաջին ափտյաւնի դազտաւրանի այն եզրահանգումները, որ փնային կալանքի, գրավի ն բացակայելու արգելքի կիրառումն ի զորու է կանխել մեղադրյալ Նարեկ Ավետիսյանի ոչ իրավաչափ վարքագիծը:

Ինչ վերաբերում է Առաջին ատյանի դատարանի կողմից հաշվի առնված հանգամանքներն այն մասին, որ մեղադրյալ Նարեկ Ավետիսյանը դատվածություն չունի, ունի մշտական բնակության վայր, խնամքին ունի մեկ անչափահաս երեխա, ինչպես նան տնական ժամանակ գտնվում է անազատության մեջ,։ ապա Վերաքննիչ դատարանի գնահավմամի նշված հանգամանքները չեն հանդիսանում: մեղադրյալի հնարավոր ոչ իրավաչափ վարքագիծը կանխելու համար բավարար հակակշոող գործոններ` հաշվի առնելով նան սույն որոշմամբ արձանագրված ն վերջինի հնարավոր ոչ իրավաչափ վարքագծի վերաբերյալ հեպտնությունների հիմքում դրված փասվտեաւկան տվյալները: (...)

(Վերաքննիչ դատարանը հաշվի առնելով մեղադրյալի օրինական

վարքագիծն ապահովող ն դրան խոչընդովտղ րոլոր հնարավոր հանգամանքները ն առաջնորդվելով նվազագույնի ակզբունքով, եզրահանգում է, որ գործում աոկա են փաստական վվյալներ, ոլլոնք բավարար են հիմնավորելու Նարեկ Ավետիսյանին

14

տվյալ վուլում անազատության մեջ պահելու անհրաժեշտություն, ն առկա չէ այնպիսի հանգամանք, որի դեպքում կհիմնավորվի առավել մեղմ. խափանման միջոց կիրառելու անհրաժեշտությունը: Հետնաբարբ կոնկրեփ դեպքում, այլընտրանքային խափանման միջոցները պիտանի չեն հնրապնդող նպատակին հասնելու համար ն ի զորու չեն հակակշոնլու Նարեկ Ավետիսյանի ոչ իրավաչափ վարքագծի դրսնորման ոխսկր՝ հնարավորություն տալով ապահովելու նրա անձնական ազատություն իրավունքի ն վերջինի մասնակցությամիը գործի պավշաւճ, քննության հանրային շահի միջն արդարացի հավասարակշոությունը: (...)»»:

18. Երնան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2026 թվականի ապրիլի 13ի որոշմամբ, Նարեկ Ավետիսյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանքը փոխվել է, ն նրա նկատմամբ որպես այլընտրանքային խափանման միջոցներ են կիրառվել տնային կալանքը՝ 3 (երեք) ամիս ժամկետով, գրավը ն բացակայելու արգելքը: Դատախազի ն տուժողի լիազոր ներկայացուցչի հատուկ վերանայման բողոքների քննության արդյունքում, ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը 2026 թվականի մայիսի 25-ի որոշմամբ բողոքները բավարարել է, առաջին ատյանի դատարանի` վերոնշյալ որոշումը բեկանել ն կայացրել դրան փոխարինող դատական ակտ, մեղադրյալ Նարեկ Ավետիսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված կալանքի ժամկետը երկարաձգել է 3 (երեք) ամիս ժամկետով` կալանքի ժամկետի սկիզբը հաշվելով նրան տնային կալանքի վերցնելու օրվանից:

Վճռաբեկ դատարանի պատճառաբանությունները ն եզրահանգումը.

19. Սույն գործով Վճռաբեկ դատարանի առջն բարձրացված իրավական հարցը հետնյալն է. իրավաչա՞փ է արդյոք Վերաքննիչ դատարանի՝ 2025 թվականի հունիսի 12-ի որոշումը՝ Առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտն անփոփոխ թողնելու մասով պաշտպանի պատշաճ ծանուցված չլինելուՆ, այն է մեղադրյալի պաշտպանության իրավունքի խախտումն արձանագրելու պայմաններում:

» Տես Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2026 թվականի հունվարի 12-ի որոշման վերաբերյալ վարույթի նյութեր, հատոր 2-րդ, թերթեր 60-79:

ի Տես Խա. մճեթճտ Դատական տեղեկատվական համակարգ, թիվ ԵԴ01/01/25 քրեական

5

20. ՀՀ Սահմանադրության 6-րդ հոդվածի Լին մասի համաձայն՝

«Յուրաքանչյուր ոք ունի իր իրավունքների ն ազատությունների արդյունավետ դատաեւկան պաշվալանությաւն իրավունք»:

ՀՀ Սահմանադրության 67րդ հոդվածի Լին մասի համաճայն՝

«Հանցագործության համար մեղադրվող յուրաքանչյուր ոք ունի (...)

2) անձամի կամ իր ընրրած փատրարբանի միջոցով պաշտպանվելու իրավունք (-.»:

«Մարդու իրավունքների ն հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայի (այսուհետ՝ նան Եվրոպական կոնվենցիա) 6-րդ հոդվածի համաճձայն՝ «3. Քրեական հանցագոիծություն կատարելու մեջ մեղադրվող յուրաքանչյուր ոք ունի հերնյալ նվազագույն իրավունքները.

(-)

գ. պաշտպանելու իրեն անձամբ կամ իր ընտրած դատապաշվապանների միջոցով կամ, եթն նա րավարար միջոցներ չունի դատապաշտպանի ծառայության դիմաց վճարելու համար, ունենալու անվճար նշանակված դավփապաշփտայան, երբ դա պահանջում են արդարադավության շահեր, (...)»:

Եվրոպական կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածով երաշխավորված` իր ընտրած փաստաբանի միջոցով պաշտպանվելու իրավունքի վերաբերյալ Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանը (այսուռետ՝ նան Եվրոպական դատարանը) նշել է, որ քրեական իրավախախտում կատարելու մեջ մեղադրվող յուրաքանչյուր անձի` փաստաբանի միջոցով արդյունավետորեն պաշտպանվելու իրավունքն արդար դատաքննության հիմնարար հատկանիշներից է՛: Եվրոպական դատարանը նշել է, որ կալանավորման դեմ բողոքի քննությունն իրականացնող դատարանը պետք է ապահովի դատական վարույթի երաշխիքները: Վարույթը 7 Տե՛ս Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի՝ Տոմաշ). 7աեօ) գործով 2008 թվականի նոյեմբերի 27-ի վճիռր, Տ 51 (գանգատ թիվ 36391/02), 1Խոռհմող ճո Օէրօ»5 . նիօ Սուքօմ Խմոջմնու գործով 2016 թվականի սեպտեմբերի 13-ի վճիռը, Տ 255 (գանգատներ թիվ 50541/08, 50571/08, 50573/08 ն 40351/09), Տնոօօոօտմ ա. Ցաթողռ գործով 2017 թվականի մայիսի 12ի վճիոր, Տ 112 (գանգատ թիվ 158, Թշաշ. . Թռթնւու գործով 2018 թվականի նոյեմբերի 9-ի վճիռը, Տ 123 (գանգատ թիվ

16

պետք է լինի մրցակցային ն պետք է միշտ ապահովի կողմերի՝ դատախազի ն կալանավորված անձի միջն զենքերի հավասարությունը:

2. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 20-րդ հոդվածի համաձայն՝ «Լ Մեղադրյալը կարող է մեղադրանքից պաշտպանվել ինչպես անձամի, այնպես էլ պաշվայանի կամ օրինական ներկայացուցչի միջոցով:

(-)

Սույն օրենսգրքով պարտադիր համարվող դեպքերում վարույթն

իրականացնող մարմինը պարտավոր է ապահովել վարույթին պաշվայանի ժամանակին ն իրական մասնակցությունը:

(-.»:

ՇԸ քրեական դատավարության օրենսգրքի 2-րդ հոդվածի համաձայն՝ «ւ. Դատարանում վարույթն իրականացվում է կողմերի հավասարության ն միցակցությաւն հիման վրա:

(-)

4. Դատարանում կողմերն օժփված են իրենց դիրքորոշումը ներկայացնելու ն պաշտպանելու հավասար հնարավորություններով: (...)»:

ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 271րդ հոդվածի 3.-րդ մասի համաձայն՝ «Դատական վարույթին ներգրավված ն պատշաճ ծանուցված անձանց բացակայությունը խոչընդոր չէ առաջին ատյանի կարգով իրականացվող վարույթում խափանման միջոցի հարցի քննարկման դատական նիարն անցկացնելու համար, եթն դատաւլրանն այլ րաւն չի որոշում»:

ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 273-րդ հոդվածի 3-րդ մասի

համաձայն՝ «Դաւրական նիարին պաշփպանի մասնակցությունը պարտադիր է, եթե սույն օրենսգրքով այլ բան նախատեսված չէ: Դատական նիատին պաշտսյանի չներկայանալու ն տվյալ նիամաում նրան այ պաշտպանով փոխարինելու անհնարինության դեպքում դատալսումները հետաձգվում են»:

Ց Տես Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի՝ Տճռ(իօ2-Թ61556 . Տանշօղնոմ գործով 1986 թվականի հոկտեմբերի 2Լի վճիռ, գանգատ թիվ 9862/82, 51-րդ կետ, 751: ս. աչեո գործով 1991 թվականի դեկտեմբերի 12-ի վճիռ, գանգատ թիվ 11894795, 84-րդ կետ, Քոոթոու 7. Օօօօ» գործով վերը հիշատակված վճիոր:

17

211. Վճռաբեկ դատարանը կրկնում է, որ արդար դատաքննության իրավունքի կարնորագույն բաղադրիչներից մեկը՝ մեղադրյալի պաշտպանության իրավունքն է: Այն քրեական դատավարության հիմնարար սկզբունքներից մեկն է, ինչը նան Եվրոպական կոնվենցիայով երաշխավորված՝ «զենքերի հավասարության» ն ՀՀ քրեադատավարական օրենսդրությամբ ամրագրված մրցակցության սկզբունքների ապահովման կարնորագուն երաշխիք է: Մեղադրյալի պաշտպանության իրավունքը՝ նրան վերապահված դատավարական իրավունքների ամբողջությունն է, որը հնարավորություն է տալիս հանդես գալու որպես դատավարության ինքնուրույն սուբյեկտ, լրիվ կամ մասնակիորեն հերքելու իրեն վերագրվող հանցանքը կատարած լինելու պնդումը, ինչպե նան պաշտպանելու իր իրավունքներն ու օրինական շահերը: Պաշտպանության իրավունքն անձի համար գործուն «զենք» է՝ դիմակայելու իշխանական լիազորություններով օժտված պետական մարմինների գործողություններին: Այս առումով պաշտպանության իրավունքը քրեական դատավարության խնդիրների, մասնավորապես՝ հանցավոր արարքի հետ կապված պետական իշխանության ինքնիրավ գործողություններից ն չարաշահումներից անձի պաշտպանության, ինչպես նան անօրինական կամ առանց անհրաժեշտութան դատավարական հարկադրանքի միջոցների, պատժի, իրավունքների ն ազատությունների այլ սահմանափակման չենթարկվելու իրացման միջոցներից է»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի իմաստով մեղադրյալի պաշտպանության իրավունքի իրականացման փաստացի հնարավորության ապահովման պարտականությունը կրում է վարույթն իրականացնող մարմինը:

Գործը դատաքննությանը նախապատրաստելու փուլում դատարանի կողմից կալանքի` որպես խափանման միջոցի, քննության առանձնահատկություններին անդրադարձել է նան ՀՀ Սահմանադրական դատարանը՝ թիվ ՍԴՈ-1421 որոշմամբ՝ ընդգծելով հետնյալը. «(...) Սահմանադրական դատարանը, կարնորելով անձի 5 Տե՛ս, ողամուտ ուաքոոմ, Վճռաբեկ դատարանի՝ Նորիկ Պողոսյանի գործով 2010 թվականի մարտի 26- ի թիվ ՀՅՔՐԴՉ/0153/01/08 որոշման 25-րդ կետը, Հեղինե Գալարյանի գործով 2015 թվականի հունիսի 5ի թիվ ԼԴ/0051/01/14 որոշման 29-րդ կետը, Հայկ Սիմոնյանի գործով 2017 օգոստոսի 30-ի թիվ ԵԱԴԴ/0027/01/15 որոշման 13-րդ կետը, Արթուր Մամաջանյանի գործով 2017 թվականի նոյեմբերի 15-ի թիվ ԼԴՉ/0055/01/15 որոշման 21-րդ կետը:

օ Տե՛ս, ումուտ ուռում Վճռաբեկ դատարանի` Նորիկ Պողոսյաւնի գործով 2010 թվականի մարտի 26-ի թիվ ՀՅՔՐԴՉ/0153/01/08 որոշման 25-րդ կետը:

18

արդար դավաքննությաւն իրավունքի երաշխավորումը, միաժամանակ գփնում է, որ գործը դատական քննության նախապատրասղտելու փուլում դատարանի կողմից կալանքի որպես խափանման միջոցի վերաբերյալ հարցի քննության ընթացքում: պետք է ապահովել ինչպես պաշտպանության, այնպես էլ` մեղադրանքի կողմի մասնակցությունը` ելնելով քրեական դատավարության ընթացքում միցակցությաւն սկզբունքի ապահովման անհրաժեշփությունից: Դատական քննությունը, այդ թվում՝ դրա նախապատրաստումը, արդյունավեր է համարվում իրավունքների ն ազատությունների պաշտպանության ապահովման Թատռումով եթե այն համապատասխանում է արդարության պահանջներին ն հիմնված է մրցակցություն սկզբունքի վրա: Հիշյալ հանգամանքը կալանքի՝ որպես խափանման միջոցի վերաբերյալ հարցի քննման դեպքում ենթադրում է դատարանի կողմից անհրաժեշտ պայմանների ապահովում` կողմերի՝ իրենց դատավարական իրավունքների իրացման ն դատավարական պարտականությունների կատարման համար: Բացի դրանից, անհրաժետ է դատարանի կողմից իրականացնել իրավական ն փարական հիմքերի ուսումնասիրություն, այդ թվում` էական հանգամանքների ինքնուրույն գնահատման միջոցով որոշում կայացնելու համար՝ ապահովելով պաշտպանության ն մաղադրանքի կողմերին իրենց դիրքորոշումները ներկայացնելու հնարավորություն, բացառելով կամայական, սուբյեկտիվ հայեցողական ն չհիմնավորվեւծ մովտեցումները:

Սահմանադրական դատարանը գվնում է, որ գործր դատական քննության նախապատրաստելու փուլում դատարանն իր նախաճձեռնությամի մեղադրյալի նկատմամի կալանքը որպես խափանման միջոց ընտրելու կամ չընվրելու կալանքը որպես խափանման միջոց ընտրված լինելու դեպքում դրա հիմնավոր լինելու կամ չլինելու հարցը որոշելիս չի կարող ազատվել կողմերի կարծիքը լսելու պարվականությունից, ն կողմերը չեն կարող զրկված լինել իրենց դիրքորոշումները ներկայացնելու հնարավորությունից: Հակառակ պարագայում այն կարող է պարունակել վտանգ, որ դատարանն իր վրա է վերցնում մաղադրանքի կամ պաշվապանության գործառույթներ: Բացի դրանից, դատարանը զրկվում է հարցը բազմակողմանի, լրիվ ն օբյեկտիվ քննելու փաարացի հնարավորությունից, որի երաշխավորման կարնոր նախապայման է նան կողմերի կարծիքները,

19

փաստարկները, դիրքորոշումները լսելը: Սահմանադրական դատարսւեր գտնում է, որ անձնական ազավաւթյան սահմանադրական իրավունքի սահմանավաւկումն իրավաչափ է միայն դատարանի ոլաշմամը, որն ընդունվել է դավական նիարում՝ դատարանի կողմից կալանքը որպես խափանման միջոց ընվլրելու, ինչպես նան ընտրված կալանքի հիմքերի ն հիմնավորումների համակողմանի ն անաչառ քննության, այդ թվում՝ մեղադրյալի ն/կամ նրա պաշվայանի՝ իր դիրքորոշումը դատարանին ներկայացնելու հնարավորության առկայության դեպքում: (...»":

Վճռաբեկ դատարանը՝ Արման Բոսլդարյանի գործով որոշմամբ, իրավաչափ է գնահատել Վերաքննիչ դատարանի կողմից մեղադրյալին անհապաղ արգելանքից ազատելն այն հիմնավորմամբ, որ Առաջին ատյանի դատարանում մեղադրյալի խափանման միջոցի հարցը քննարկվել է պատշաճ չծանուցված պաշտպանի բացակայությամբ:

22. Վերոնշյալ նորմերի ն իրավական դիրքորոշումների հաշվառմամբ Վճռաբեկ դատարանը, վերահաստատելով ն զարգացնելով վերոշարադրյալ իրավական դիրքորոշումը, արձանագրում է, որ նախնական դատալսումներն անցկացվում են պաշտպանի պարտադիր մասնակցությամբ, ինչը կոչված է երաշխավորելու նախնառաջ մեղադրյալի պաշտպանության իրավունքի, ինչպես նան կողմերի հավասարության ն մրցակցության սկզբունքների արդյունավետ ապահովումը: Առաջին ատյանի կարգով իրականացվող վարույթում՝ խափանման միջոցի հարցի քննարկման շրջանակներում, նշվածից որպես բացառություն՝ օրենսդիրը սահմանում է դատական վարույթին ներգրավված ն պատշաճ ծանուցված անձանց բացակայությունը, ինչը խոչընդոտ չէ դատական նիստն անցկացնելու համար, եթե դատարանն այլ բան չի որոշում: Հակառակ դեպքում՝ պաշտպանի չներկայանալու ն տվյալ նիստում նրան այլ պաշտպանով փոխարինելու անհնարինության դեպքում, դատալսումները պետք է հետաձգզվեն:

Նշվածը պայմանավորված է դատարանի կողմից խափանման միջոցի

կիրառման կամ երկարաձգման հարցի բազմակողմանի, լրիվ ն օբյեկտիվ ո Տես ՀՀ Սահմանադրական դատարանի՝ 2018 թվականի հունիսի 26-ի թիվ ՍԴՈՎ421 որոշման 4.Ւրդ կետը:

՞ Վճռաբեկ դատարանի՝ Արման Բուղդարյանի գործով 2025 թվականի փետրվարի 28-ի թիվ ԱՐԴ/0180/01/23 որոշման 12-րդ կետը:

20

քննության ապահովման անհրաժեշտությամբ, քանի որ հակառակ դեպքում՝ երբ պաշտպանության կողմն ըստ էության զրկված է իր դիրքորոշումները դատարանին ներկայացնելու հնարավորությունից, լրջորեն վտանգվում է Եվրոպական կոնվենցիայով երաշխավորված «զենքերի հավասարության» ն «Հ

քրեադատավարական օրենսդրությամբ ամրագրված՝ կողմերի հավասարության ն մրցակցության, ինչպես նան՝ մեղադրյալի պաշտպանության իրավունքի արդյունավետ ապահովումը:

Նման պայմաններում, Վճռաբեկ դատարանը փաստում է, որ խափանման միջոցի հարցի քննարկման շրջանակներում, դատարանը չի կարող ազատվել կողմերի կարծիքը լսելու պարտականությունից, ն պաշտպանության կողմը չի կարող զրկված լինել իր դիրքորոշումները՝ մեղադրանքի կողմի հետ հավասար պայմաններում ներկայացնելու ն պաշտպանելու հնարավորությունից, հետնաբար պատշաճ չծանուցված պաշտպանի բացակայության ն մեղադրյալի առարկության պայմաններում՝ վերջինի կալանքի ժամկետը երկարաձգելու հարցը քննության առնելը ն կալանքի ժամկետը երկարաձգելը կողմերի հավասարության ն մրցակցության սկզբունքի, ինչպես նան մեղադրյալի պաշտպանության իրավունքի, անհամաչափ սահմանափակում է, ինչը հանգեցնում է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 20-րդ ն 21-րդ հոդվածներով սահմանված՝ քրեական վարույթի սկզբունքների խախտման, ն տվյալ դեպքում պետք է ունենա համապատասխան քրեադատավարական հետնանք, այն է՝ մեղադրյալը պետք է ազատվի նման խախտմամբ կիրառված կալանքից:

23. Սույն վարույթի նյութերի ուսումնասիրությունից երնում է, որ.

- Առաջին ատյանի դատարանը, նախնական դատալսումների ընթացքում, 2025 թվականի մայիսի 5ի դատական նիստում, արձանագրելով, որ պաշտպան Գ.Պապոյանը պատշաճ ծանուցվել է, սակայն չի ներկայացել, իսկ մեղադրյալ Նարեկ Ավետիսյանը խնդրել է իր խափանման միջոցի հարցը պաշտպանի բացակայությամբ չքննել, որոշում է կայացրել մեղադրյալի նկատմամբ կիրառված

21

խափանման միջոց կալանավորումը թողնել անփոփոխ, ն երկարաձգել կալանքի տակ պահելու ժամկետը:

- Վերաքննի Օ։»դատարանը 2025 թվականի հունիսի 12ի որոշմամբ, արձանագրել է, որ թեն Առաջին ատյանի դատարանը պաշտպան Գ.Պապոյանին դատական նիստի տեղի ն ժամանակի մասին պատշաճ չծանուցելով` թույլ է տվել քրեադատավարական օրենք էական խախտում, սակայն, մեղադրյալ

Ն.Ավետիսյաանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանքի ժամ