Պատասխանող — ՎԴ/6580/05/16

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ

ՎՃՌԱԲԵԿ ԴԱՏԱՐԱՆ

ՀՀ վերաքննիչ վարչական Վարչական գործ թիվ ՎԴ/6580/05/16

դատարանի որոշում 2023թ.

Վարչական գործ թիվ ՎԴ/6580/05/16

Նախագահող դատավոր՝ Ա. Թովմասյան

Դատավորներ՝ Ա. Առաքելյան

Ա. Բաբայան

ՈՐՈՇՈՒՄ

ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ

Հայաստանի Հանրապետության վճռաբեկ դատարանի վարչական պալատը (այսուհետ՝ Վճռաբեկ դատարան) հետնյալ կազմով՝

նախագահող Ռ. ՀԱԿՈԲՅԱՆ

զեկուցող Հ. ԲԵԴԵՎՅԱՆ

Լ. ՀԱԿՈԲՅԱՆ

Ք. ՄԿՈՅԱՆ

2023 թվականի ապրիլի 12-ին

գրավոր ընթացակարգով քննելով ՀՀ կառավարության ի դեմս Երնանի քաղաքապետարանի, նե Երնանի քաղաքապետարանի վճռաբեկ բողոքները ՀՀ վերաքննիչ վարչական դատարանի 25.03.2019 թվականի որոշման դեմ՝ վարչական գործով ըստ հայցի Սերոբ Խաչատրյանի, Էմմա Պետրոսյանի ընդդեմ Երնանի քաղաքապետարանի, ՀՀ կառավարությանն առընթեր անշարժ գույքի կադաստրի պետական կոմիտեի (այսուհետ՝ Կոմիտե) Երնանի տարածքային ստորաբաժանման, երկրորդ պատասխանող ՀՀ կառավարության, երրորդ անձ Արմինե Խաչատրյան՝ մասնակի՝ 49քմ մակերեսով հողամասի մասով, փորձագետի 24.10.2011 թվականի թիվ 101075 եզրակացությանը կից թիվ 2 հավելվածում նշված համադրվող մասով՝ Երնանի քաղաքապետի 28.12.1998 թվականի «Երնան քաղաքում ինքնակամ կառուցված շենքերի ն շինությունների կարգավիճակի մասին» թիվ 1192 որոշումը (որոշման հավելվածի 87 հերթական համար|՝ Բեռնակիրների փողոցի թիվ 64 տուն հասցեի 254քմ մակերեսով հողամասից 49քմ մակերեսով հողամասը վարձակալության հանձնելու մասով, անվավեր ճանաչելու, որպես հետնանք՝ մասնակի՝ 49քմ մակերեսով հողամասի մասով, փորձագետի 24.10.2011 թվականի թիվ 101075 եզրակացությանը կից թիվ 2 հավելվածում նշված համադրվող մասով, Երնանի քաղաքապետարանի ն Անահիտ Խաչատրյանի միջն 18.08.1999 թվականին կնքված հողի վարձակալության թիվ ՓԲ- 3440 55/430 պայմանագիրը, մասնակի՝ 49քմ մակերեսով հողամասի մասով, փորձագետի 24.10.2011 թվականի թիվ 101075 եզրակացությանը կից թիվ 2 հավելվածում նշված համադրվող մասով, Կոմիտեի Էրեբունու տարածքային

2

ստորաբաժանման 20.09.1999 թվականի թիվ 0114431 անշարժ գույքի նկատմամբ սեփականության (օգտագործման) իրավունքի գրանցման վկայականի համաձայն Բեռնակիրների փողոցի թիվ 64 հասցեի 0.0254հա մակերեսով հողամասի նկատմամբ Անահիտ Խաչատրյանի վարձակալության իրավունքի գրանցումը, մասնակի՝ 49քմ մակերեսով հողամասի մասով, փորձագետի 24.10.2011 թվականի թիվ 10-1075 եզրակացությանը կից թիվ 2 հավելվածում նշված համադրվող մասով, Անահիտ Խաչատրյանի ն Արմինե Խաչատրյանի միջն 31.01.2001 թվականին կնքված անշարժ գույքի նվիրատվության պայմանագիրը, մասնակի՝ 49քմ մակերեսով հողամասի մասով, փորձագետի 24.10.2011 թվականի թիվ 101075 եզրակացությանը կից թիվ 2 հավելվածում նշված համադրվող մասով, Կոմիտեի Էրեբունու տարածքային ստորաբաժանման կողմից տրված 15.02.2001 թվականի թիվ 548872 անշարժ գույքի նկատմամբ սեփականության իրավունքի գրանցման վկայականով Բեռնակիրների փողոցի թիվ 64 հասցեի 0.0254հա մակերեսով հողամասի նկատմամբ Արմինե Խաչատրյանի վարձակալության իրավունքի գրանցումը, մասնակի՝ 49քմ մակերեսով հողամասի մասով, փորձագետի 24.10.2011 թվականի թիվ 10-1075 եզրակացությանը կից թիվ 2 հավելվածում նշված համադրվող մասով, Կոմիտեի Էրեբունու տարածքային ստորաբաժանման կողմից տրված 15.02.2001 թվականի թիվ 548872 անշարժ գույքի նկատմամբ սեփականության իրավունքի գրանցման վկայականով, 23.01.2008 թվականին կատարված փոփոխությամբ Բեռնակիրների փողոցի թիվ 64/1 հասցեի 0.0254հա մակերեսով հողամասի նկատմամբ Արմինե Խաչատրյանի սեփականության իրավունքի գրանցումն անվավեր ճանաչելու պահանջների մասին,

ՊԱՐԶԵՑ

1. Գործի դատավարական նախապատմությունը.

Դիմելով դատարան՝ Սերոբ Խաչատրյանը ն Էմմա Պետրոսյանը պահանջել են.

1) մասնակի՝ 49քմ մակերեսով հողամասի մասով, փորձագետի 24.10.2011 թվականի թիվ 10-1075 եզրակացությանը կից թիվ 2 հավելվածում նշված համադրվող մասով, անվավեր ճանաչել Երնանի քաղաքապետի 28.12.1998 թվականի «Երնան քաղաքում ինքնակամ կառուցված շենքերի ն շինությունների կարգավիճակի մասին» թիվ 1192 որոշումը (որոշման հավելվածի 87 հերթական համար) Բեռնակիրների փողոց, թիվ 64 տուն հասցեի 254քմ մակերեսով հողամասից 49քմ մակերեսով հողամասը վարձակալության հանձնելու մասով,

որպես հետնանք՝

- մասնակի 49քմ մակերեսով հողամասի մասով, փորձագետի 24.10.2011 թվականի թիվ 10-1075 եզրակացությանը կից թիվ 2 հավելվածում նշված համադրվող մասով, անվավեր ճանաչել Երնանի քաղաքապետարանի ն Անահիտ Խաչատրյանի միջն 18.08.1999 թվականին կնքված Հողի վարձակալության թիվ ՓԲ-3440 55/430 պայմանագիրը,

- մասնակի՝ 49քմ մակերեսով հողամասի մասով, փորձագետի 24.10.2011 թվականի թիվ 10-1075 եզրակացությանը կից թիվ 2 հավելվածում նշված համադրվող մասով, անվավեր ճանաչել ՀՀ կառավարությանն առընթեր անշարժ գույքի կադաստրի պետական կոմիտեի Էրեբունու տարածքային ստորաբաժանման 20.09.1999 թվականի թիվ 0114431 Անշարժ գույքի նկատմամբ սեփականության (օգտագործման) իրավունքի գրանցման վկայականի համաձայն Բեռնակիրների փ., թիվ 64 հասցեի 0.0254հա մակերեսով հողամասի նկատմամբ Անահիտ Խաչատրյանի վարձակալության իրավունքի գրանցումը,

- մասնակի՝ 49քմ մակերեսով հողամասի մասով, փորձագետի 24.10.2011 թվականի թիվ 10-1075 եզրակացությանը կից թիվ 2 հավելվածում նշված համադրվող

Յ

մասով, անվավեր ճանաչել Անահիտ Խաչատրյանի ն Արմինե Խաչատրյանի միջն 31.01.2001 թվականին կնքված Անշարժ գույքի նվիրատվության պայմանագիրը,

- մասնակի 49քմ մակերեսով հողամասի մասով, փորձագետի 24.10.2011 թվականի թիվ 10-1075 եզրակացությանը կից թիվ 2 հավելվածում նշված համադրվող մասով, անվավեր ճանաչել ՀՀ կառավարությանն առընթեր անշարժ գույքի կադաստրի պետական կոմիտեի Էրեբունու տարածքային ստորաբաժանման կողմից տրված 15.02.2001 թվականի թիվ 548872 Անշարժ գույքի նկատմամբ սեփականության իրավունքի գրանցման վկայականով Բեռնակիրների փ., թիվ 64 հասցեի 0.0254հա մակերեսով հողամասի նկատմամբ Արմինե Խաչատրյանի վարձակալության իրավունքի գրանցումը,

- մասնակի՝ 49քմ մակերեսով հողամասի մասով, փորձագետի 24.10.2011 թվականի թիվ 10-1075 եզրակացությանը կից թիվ 2 հավելվածում նշված համադրվող մասով, անվավեր ճանաչել ՀՀ կառավարությանն առընթեր անշարժ գույքի կադաստրի պետական կոմիտեի Էրեբունու տարածքային ստորաբաժանման կողմից տրված 15.02.2001 թվականի թիվ 548872 Անշարժ գույքի նկատմամբ սեփականության իրավունքի գրանցման վկայականով, 23.01.2008 թվականին կատարված փոփոխությամբ Բեռնակիրների փ., թիվ 64/1 հասցեի 0.0254հա մակերեսով հողամասի նկատմամբ Արմինե Խաչատրյանի սեփականության իրավունքի գրանցումը:

ՀՀ վարչական դատարանի (դատավոր՝ Ա. Միրզոյան) (այսուհետ՝ Դատարան) 16.06.2017 թվականի վճռով հայցը բավարարվել է մասնակի: Վճովել է.

3 մասնակի 49քմ մակերեսով հողամասի մասով, փորձագետի 24.10.2011 թվականի թիվ 10-1075 եզրակացությանը կից թիվ 2 հավելվածում նշված համադրվող մասով, անվավեր ճանաչել Երնանի քաղաքապետի 28.12.1998 թվականի «Երնան քաղաքում ինքնակամ կառուցված շենքերի ն շինությունների կարգավիճակի մասին» թիվ 1192 որոշումը (որոշման հավելվածի 87 հերթական համար)` Բեռնակիրների փողոց, թիվ 64 տուն հասցեի 254քմ մակերեսով հողամասից 49քմ մակերեսով հողամասը վարձակալության հանձնելու մասով:

Որպես հետնանք՝

- մասնակի 49քմ մակերեսով հողամասի մասով, փորձագետի 24.10.2011 թվականի թիվ 10-1075 եզրակացությանը կից թիվ 2 հավելվածում նշված համադրվող մասով, անվավեր ճանաչել Երնանի քաղաքապետարանի ն Անահիտ Խաչատրյանի միջն 18.08.1999 թվականին կնքված Հողի վարձակալության թիվ ՓԲ-3440 55/430 պայմանագիրը,

- մասնակի՝ 49քմ մակերեսով հողամասի մասով, Փորձագետի 24.10.2011 թվականի թիվ 10-1075 Եզրակացությանը կից թիվ 2 հավելվածում նշված համադրվող մասով, անվավեր ճանաչել Անահիտ Խաչատրյանի ն Արմինե Խաչատրյանի միջն 31.01.2001 թվականին կնքված Անշարժ գույքի նվիրատվության պայմանագիրը,

- մասնակի՝ 49քմ մակերեսով հողամասի մասով, Փորձագետի 24.10.2011 թվականի թիվ 10-1075 Եզրակացությանը կից թիվ 2 հավելվածում նշված համադրվող մասով, անվավեր ճանաչել ՀՀ կառավարությանն առընթեր անշարժ գույքի կադաստրի պետական կոմիտեի Էրեբունու տարածքային ստորաբաժանման կողմից տրված 15.02.2001 թվականի թիվ 548872 Անշարժ գույքի նկատմամբ սեփականության իրավունքի գրանցման վկայականով, 23.01.2008 թվականին կատարված փոփոխությամբ Բեռնակիրների փ., թիվ 64/1 հասցեի 0.0254հա մակերեսով հողամասի նկատմամբ Արմինե Խաչատրյանի սեփականության իրավունքի գրանցումը:

Վարչական գործի վարույթը՝ մասնակի՝ 49քմ մակերեսով հողամասի մասով, Փորձագետի 24.10.2011 թվականի թիվ 101075 Եզրակացությանը կից թիվ 2 հավելվածում նշված համադրվող մասով, ՀՀ կառավարությանն առընթեր անշարժ

4

գույքի կադաստրի պետական կոմիտեի Էրեբունու տարածքային ստորաբաժանման 20.09.1999 թվականի թիվ 0114431 Անշարժ գույքի նկատմամբ սեփականության (օգտագործման) իրավունքի գրանցման վկայականի համաձայն Բեռնակիրների փ., թիվ 64 հասցեի 0.0254հա մակերեսով հողամասի նկատմամբ Անահիտ Խաչատրյանի վարձակալության իրավունքի գրանցումն անվավեր ճանաչելու, մասնակի` 49քմ մակերեսով հողամասի մասով, Փորձագետի 24.10.2011 թվականի թիվ 10-1075 Եզրակացության, կից թիվ 2 հավելվածում նշված համադրվող մասով, ՀՀ կառավարությանն առընթեր անշարժ գույքի կադաստրի պետական կոմիտեի Էրեբունու տարածքային ստորաբաժանման կողմից տրված 15.02.2001 թվականի թիվ 548872 Անշարժ գույքի նկատմամբ սեփականության իրավունքի գրանցման վկայականով Բեռնակիրների փ., թիվ 64 հասցեի 0.0254հա մակերեսով հողամասի նկատմամբ Արմինե Խաչատրյանի վարձակալության իրավունքի գրանցումն անվավեր ճանաչելու հետնանքների վերացման ածանցյալ պահանջների մասով, կարճվել է:

ՀՀ վերաքննիչ վարչական դատարանի (այսուհետ՝ Վերաքննիչ դատարան) 25.03.2019 թվականի որոշմամբ Արմինե Խաչատրյանի, Երնանի քաղաքապետարանի ն ՀՀ կառավարության (ներկայացուցիչ Երնանի քաղաքապետարան) կողմից ներկայացված վերաքննիչ բողոքները մերժվել են, ե Դատարանի 16.06.2017 թվականի վճիռը թողնվել է անփոփոխ:

Սույն գործով վճռաբեկ բողոքներ են ներկայացրել ՀՀ կառավարությունը՝ ի դեմս Երնանի քաղաքապետարանի (ներկայացուցիչ Անդրանիկ Մուրադյան), ն Երնանի քաղաքապետարանը (ներկայացուցիչ՝ Անդրանիկ Մուրադյան):

Վճռաբեկ բողոքների պատասխան չի ներկայացվել:

2. ՀՀ կառավարության՝ ի դեմս Երնանի քաղաքապետարանի վճռաբեկ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները ն պահանջը

Սույն վճռաբեկ բողոքը քննվում է հետնյալ հիմքերի սահմաններում ներքոհիշյալ հիմնավորումներով.

Վերաքննիչ դատարանը չի կիրառել ՀՀ Սահմանադրության 10-րդ ն 60-րդ հոդվածները, ՀՀ վարչական դատավարության օրենսգրքի 25-րդ, 26-րդ, 27-րդ, 28-րդ հոդվածները, որոնք պետք է կիրառեր, սխալ է մեկնաբանել ՀՀ Սահմանադրության 5-րդ ն «Վարչարարության հիմունքների ն վարչական վարույթի մասին» ՀՀ օրենքի 63-րդ հոդվածները:

Բողոք բերած անձը նշված պեդումը պատճառաբանել է հետնյալ փաստարկներով.

Վերաքննիչ դատարանը սխալ է կիրառել ՀՀ կառավարության 25.02.1998 թվականի «Ինքնակամ կառուցված շենքերի, շինությունների հաշվառման ւ պետական գրանցման մասին» թիվ 114 որոշումը:

Վերաքննիչ դատարանը, սույն վարչական գործով բազմակողմանի, լրիվ ն օբյեկտիվ դատական ակտ կայացնելու համար, պետք է պարզեր, թե թիվ ՎԴ/5010/05/12 վարչական գործով ՀՀ վարչական վերաքննիչ դատարանի 05.08.2016 թվականի օրինական ուժի մեջ մտած որոշման պայմաններում արդյոք կարող էին «Փորձաքննությունների ազգային բյուրո» ՊՈԱԿ-ի 24.10.2011 թվականի թիվ 10-1075 եզրակացության հիման վրա անվավեր ճանաչվել Երնանի քաղաքապետի 28.12.1998 թվականի թիվ 1192 որոշումը, դրա հիման վրա կնքված հողի վարձակալության ն նվիրատվության պայմանագրերն ու դրանց հիման վրա կատարված իրավունքի պետական գրանցումները:

Վերաքննիչ դատարանը հաշվի չի առել, որ թիվ ՎԴ/5010/05/12 վարչական գործով 05.08.2016 թվականի օրինական ուժի մեջ մտած որոշմամբ ՀՀ վարչական վերաքննիչ դատարանը Երնանի քաղաքապետի 27.11.2008 թվականի թիվ 5524-Ա որոշումն

5

անվավեր ճանաչելու հիմքում դրել է փորձագետի եզրակացությունը, որով արձանագրվել է հողամասերի համադրման փաստը:

Վերաքննիչ դատարանը, բազմակողմանի ն օբյեկտիվ գնահատման չենթարկելով գործի փաստերը, հաշվի չի առել, որ թիվ ՎԴ/5010/05/12 վարչական գործով կայացված ն օրինական ուժի մեջ մտած դատական ակտով Երնանի քաղաքապետի 27.11.2008 թվականի թիվ 5524-Ա որոշումը մասնակի` համադրված հողի մասով, անվավեր է ճանաչվել, ինչի արդյունքում, ըստ էության, վերացվել է քննարկման առարկա հողամասերի միջն համադրումը: Ուստի, համադրման հանգամանքի բացակայության պայմաններում ներկայացված հայցապահանջները եղել են հիմնազուրկ ն մերժման ենթակա:

Վերաքննիչ դատարանը վերաքննիչ բողոքը մերժելու հիմքում դրել է նան այն հանգամանքը, որ Անահիտ Խաչատրյանն օբյեկտիվորեն չէր կարող հանդիսանալ վիճելի հասցեի շինությունը կառուցած անձ: Վերաքննիչ դատարանը, սակայն, անտեսել է, որ անձը կարող է դիմել դատական պաշտպանության, եթե ունի «իրական (ռեալ)» իրավունքներ: Հետնաբար, Վերաքննիչ դատարանը պետք է սույն վեճի շրջանակներում նախ պարզեր ՀՀ կառավարության 25.02.1998 թվականի «Ինքնակամ կառուցված շենքերի, շինությունների հաշվառման ն պետական գրանցման մասին» թիվ 114 որոշման շրջանակներում այն սուբյեկտներին, ովքեր կարող են ունենալ օբյեկտիվ ակնկալիք:

Անդրադառնալով հայցվորի հավակնություններին, մասնավորապես դրանց՝ օրենքի պահանջից բխելուն, հարկ է նշել, որ Դատարանը, համադրման մասով անվավեր ճանաչելով Երնանի քաղաքապետի 28.12.1998 թվականի թիվ 1192 որոշումը, կատարել է ոչ օբյեկտիվ եզրահանգում այն մասին, որ սույն վարչական գործով վիճարկվող որոշման առարկան է հանդիսացել 49.0քմ հողամասը: Մինչդեռ, նշված համադրումն օրինական ուժի մեջ մտած վճռով վերացած լինելու պայմաններում, Դատարանն իրավասու չէր քննության առնել գոյություն չունեցող փաստը ն դրա հիման վրա եզրահանգումներ կատարել:

Միաժամանակ, Դատարանը որնէ իրավական գնահատական չի տվել գործում առկա 29.07.1998 թվականի համաձայնագրին, որով Սվետա Մկոյանը, Անահիտ Ա Արմինե Խաչատրյանները տվել են համաձայնություն՝ Բեռնակիրների փողոցի թիվ 64 հասցեի ինքնակամ կառույցն Անահիտ Խաչատրյանի անվամբ գրանցելու համար:

Վերաքննիչ դատարանի վիճարկվող դատական ակտն առերնույթ հակասում է ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 27.03.2008 թվականի թիվ 3-54(ՎԴ) գործով կայացված որոշմանը, ըստ որի՝ դատարանի վճիռը պետք է լինի օրինական ն հիմնավորված, իսկ վճռի պատճառաբանական մասում պետք է նշվեն դատարանի կողմից պարզված գործի հանգամանքները, ապացույցները, որոնց վրա հիմնված են դատարանի հետնությունները:

Վերոգրյալի հիման վրա բողոք բերած անձը պահանջել է բեկանել Վերաքննիչ դատարանի 25.03.2019 թվականի որոշումը ն կայացնել նոր դատական ակտ՝ հայցն ամբողջությամբ մերժել, կամ գործն ուղարկել նոր քննության:

2.1 Երնանի քաղաքապետարանի վճռաբեկ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները ն պահանջը

Սույն վճռաբեկ բողոքը քննվում է հետնյալ հիմքերի սահմաններում ներքոհիշյալ հիմնավորումներով.

Վերաքննիչ դատարանը չի կիրառել ՀՀ Սահմանադրության 10-րդ ն 60-րդ հոդվածները, ՀՀ վարչական դատավարության օրենսգրքի 25-րդ, 26-րդ, 27-րդ, 28-րդ հոդվածները, որոնք պետք է կիրառեր, սխալ է մեկնաբանել ՀՀ Սահմանադրության

6

5-րդ ն «Վարչարարության հիմունքների ն վարչական վարույթի մասին» ՀՀ օրենքի 63-րդ հոդվածները:

Բողոք բերած անձը նշված պեդումը պատճառաբանել է հետնյալ փաստարկներով.

Վերաքննիչ դատարանը սխալ է կիրառել ՀՀ կառավարության 25.02.1998 թվականի «Ինքնակամ կառուցված շենքերի, շինությունների հաշվառման ն, պետական գրանցման մասին» թիվ 114 որոշումը:

Վերաքննիչ դատարանը սույն վարչական գործով բազմակողմանի, լրիվ ն օբյեկտիվ դատական ակտ կայացնելու համար պետք է պարզեր, թե թիվ ՎԴ/5010/05/12 վարչական գործով ՀՀ վարչական վերաքննիչ դատարանի 05.08.2016 թվականի օրինական ուժի մեջ մտած որոշման պայմաններում արդյոք կարող էին «Փորձաքննությունների ազգային բյուրո» ՊՈԱԿ-ի 24.10.2011 թվականի թիվ 10-1075 եզրակացության հիման վրա անվավեր ճանաչվել Երնանի քաղաքապետի 28.12.1998 թվականի թիվ 1192 որոշումը, դրա հիման վրա կնքված հողի վարձակալության ն նվիրատվության պայմանագրերն ու դրա հիման վրա կատարված իրավունքի պետական գրանցումները:

Վերաքննիչ դատարանը հաշվի չի առել, որ թիվ ՎԴ/5010/05/12 վարչական գործով 05.08.2016 թվականի օրինական ուժի մեջ մտած որոշմամբ ՀՀ վարչական վերաքննիչ դատարանը Երնանի քաղաքապետի 27.11.2008 թվականի թիվ 5524-Ա որոշումն անվավեր ճանաչելու հիմքում դրել է փորձագետի եզրակացությունը, որով արձանագրվել է հողամասերի համադրման փաստը:

Վերաքննիչ դատարանը, բազմակողմանի ն օբյեկտիվ գնահատման չենթարկելով գործի փաստերը, հաշվի չի առել, որ թիվ ՎԴ/5010/05/12 վարչական գործով կայացված ն օրինական ուժի մեջ մտած դատական ակտով Երնանի քաղաքապետի 27.11.2008 թվականի թիվ 5524-Ա որոշումը մասնակի՝ համադրված հողի մասով, անվավեր է ճանաչվել, ինչի արդյունքում, ըստ էության, վերացվել է քննարկման առարկա հողամասերի միջն համադրումը, ինչից հետնում է, որ համադրման հանգամանքի բացակայության պայմաններում ներկայացված հայցապահանջները եղել են հիմնազուրկ ն մերժման ենթակա:

Վերաքննիչ դատարանը վերաքննիչ բողոքը մերժելու հիմքում դրել է նան այն հանգամանքը, որ Անահիտ Խաչատրյանն օբյեկտիվորեն չէր կարող հանդիսանալ վիճելի հասցեի շինությունը կառուցած անձ: Վերաքննիչ դատարանը, սակայն, անտեսել է, որ անձը կարող է դիմել դատական պաշտպանության, եթե ունի «իրական (ռեալ)» իրավունքներ: Հետնաբար, Վերաքննիչ դատարանը պետք է սույն վեճի շրջանակներում նախ պարզեր ՀՀ կառավարության 25.02.1998 թվականի «Ինքնակամ կառուցված շենքերի, շինությունների հաշվառման ն պետական գրանցման մասին» թիվ 114 որոշման շրջանակներում այն սուբյեկտներին, ովքեր կարող են ունենալ օբյեկտիվ ակնկալիք:

Անդրադառնալով հայցվորի հավակնություններին, մասնավորապես դրանց՝ օրենքի պահանջից բխելուն, հարկ է նշել, որ Դատարանը, համադրման մասով անվավեր ճանաչելով Երնանի քաղաքապետի 28.12.1998 թվականի թիվ 1192 որոշումը, կատարել է ոչ օբյեկտիվ եզրահանգում այն մասին, որ սույն վարչական գործով վիճարկվող որոշման առարկան է հանդիսացել 49.0քմ հողամասը: Մինչդեռ, նշված համադրումն օրինական ուժի մեջ մտած վճռով վերացած լինելու պայմաններում Դատարանն իրավասու չէր քննության առնել գոյություն չունեցող փաստը ն դրա հիման վրա եզրահանգումներ կատարել:

Միաժամանակ, Դատարանը որնէ իրավական գնահատական չի տվել գործում առկա 29.07.1998 թվականի համաձայնագրին, որով Սվետա Մկոյանը, Անահիտ ն

7

Արմինե Խաչատրյանները տվել են համաձայնություն` Բեռնակիրների փողոցի թիվ 64 հասցեի ինքնակամ կառույցն Անահիտ Խաչատրյանի անվամբ գրանցելու համար:

Վերաքննիչ դատարանի վիճարկվող դատական ակտն առերնույթ հակասում է ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 27.03.2008 թվականի թիվ 3-54(ՎԴ) գործով կայացված որոշմանը, ըստ որի՝ դատարանի վճիռը պետք է լինի օրինական ն հիմնավորված, իսկ վճռի պատճառաբանական մասում պետք է նշվեն դատարանի կողմից պարզված գործի հանգամանքները, ապացույցները, որոնց վրա հիմնված են դատարանի հետնությունները:

Վերոգրյալի հիման վրա բողոք բերած անձը պահանջել է բեկանել Վերաքննիչ դատարանի 25.03.2019 թվականի որոշումը ն կայացնել նոր դատական ակտ՝ հայցն ամբողջությամբ մերժել, կամ գործն ուղարկել նոր քննության:

3. Վճռաբեկ բողոքների քննության համար էական նշանակություն ունեցող փաստերը.

3 Երնանի քաղաքապետի 28.12.1998 թվականի Երնան քաղաքում ինքնակամ կառուցված շենքերի ն շինությունների կարգավիճակի մասին թիվ 1192 որոշման համաձայն՝ Երնանի քաղաքապետը, ղեկավարվելով ՀՀ կառավարության 25.02.1998 թվականի թիվ 114 Աե Երնանի քաղաքապետի 24.06.1998 թվականի թիվ 329 որոշումներով ն հիմք ընդունելով Երեանի քաղաքապետարանի ինքնակամ կառույցների կարգավիճակը որոշող հանձնաժողովի դրական եզրակացությունը (28.12.1998 թվականի թիվ 32 արձանագրություն), ճանաչել է 702 քաղաքացիների սեփականության իրավունքն ինքնակամ կառուցված շենքերի, շինությունների նկատմամբ (հավելված) Ա զբաղեցրած հողատարածքը հանձնել է նրանց վարձակալությանը:

Նույն որոշման հավելվածի 87 հերթական համարի տակ կատարված գրառման համաձայն՝ Բեռնակիրների փողոց, թիվ 64 տուն հասցեի 74.2քմ մակերեսով բնակելի տան նկատմամբ ճանաչվել է Ա. Խաչատրյանի սեփականության իրավունքը ն 254քմ մակերեսով հողամասը հանձնվել է վարձակալության (հատոր 1-ին, գ.թ. 129):

2) Կոմիտեի Էրեբունու տարածքային ստորաբաժանման կողմից 20.09.1999 թվականին տրված թիվ 0114431 անշարժ գույքի նկատմամբ սեփականության (օգտագործման) իրավունքի գրանցման վկայականի համաձայն՝ ք. Երնան, Էրեբունի համայնք, Բեռնակիրների փ., թիվ 64 հասցեի 64.2քմ բնակելի տան նկատմամբ գրանցվել է Անահիտ Խաչատրյանի սեփականության իրավունքը, իսկ նույնն հասցեի 0.0254հա մակերեով հողամասի .նկատմամբ՝ Անահիտ Խաչատրյանի վարձակալության իրավունքը (կադաստրային գործ, հատոր 1-ին):

3) Անահիտ Խաչատրյանի ն Արմինե Խաչատրյանի միջն 31.01.2001 թվականին կնքված Անշարժ գույքի նվիրատվության պայմանագրի համաձայն Անահիտ Խաչատրյանն Արմինե Խաչատրյանին է նվիրել, իսկ վերջինս նվեր է ընդունել Երնանի Բեռնակիրների փողոցի 64 բնակելի տունը:

Ըստ նուն պայմանագրի Բեռնակիրների փողոցի թիվ 64 բնակելի տունը պատկանել է Անահիտ Խաչատրյանին համաձայն Կոմիտեի Էրեբունու տարածքային ստորաբաժանման կողմից 20.09.1999 թվականին տրված թիվ 0114431 սեփականության իրավունքի վկայականի, նվիրվող բնակելի տունը բաղկացած է 64,2քմ ընդհանուր մակերեսից, գտնվում է 254,0քմ վարձակալած հողամասի վրա (կադաստրային գործ, հատոր 1-ին):

4) Կոմիտեի Էրեբունու տարածքային ստորաբաժանման կողմից 15.02.2001 թվականին տրված թիվ 548872 անշարժ գույքի նկատմամբ սեփականության իրավունքի գրանցման վկայականի համաձայն` ք. Երնան, Էրեբունի համայնք, Բեռնակիրների փ., թիվ 64 հասցեի 64.2քմ բնակելի տան նկատմամբ գրանցվել է

8

Արմինե Լնոնի Խաչատրյանի սեփականության իրավունքը, իսկ նուն հասցեի 0.0254հա մակերեսով հողամասի նկատմամբ գրանցվել է Արմինե Իխաչատրյանի վարձակալության իրավունքը:

Նույն վկայականի համաձայն` 23.01.2008 թվականին վկայականում Կոմիտեի Էրեբունու տարածքային ստորաբաժանման ղեկավարի գրառմամբ կատարվել է փոփոխություն՝ հասցեի ուղղում, այն է՝ Բեռնակիրների փողոց թիվ 64 հասցեն ջնջվել ն դարձվել է 64/1 հասցե:

Նույն վկայականի «Հողամասի տվյալները» բաժնում կատարված գրառման համաձայն՝ իրավունքի տեսակը տողում «վարձակալություն» բառը ջնջվել է ն նշվել «սեփականություն» (կադաստրային գործ, հատոր 1.1-ին):

5) Երնանի քաղաքապետի 27.11.2008 թվականի «Բեռնակիրների փողոցի հ.64 հասցեի բնակելի տան նկատմամբ Հակոբ Խաչատուրի Խաչատրյանի գույքային իրավունքները վերականգելու, 182,47քմ մակերեսով հողամասն ուղղակի վաճառքի միջոցով օտարելու մասին» թիվ 5524-Ա որոշման համաձայն՝ վերականգնվել է Բեռնակիրների փողոցի 64 հասցեում գտնվող գույքային միավորների նկատմամբ Հակոբ Խաչատուրի Խաչատրյանի հողօգտագործման իրավունքը՝ բնակելի տան ն սպասարկման համար անհրաժեշտ 300քմ մակերեսով հողամասի չափով՝ ճանաչելով նրա սեփականության իրավունքը 300քմ մակերեսով հողամասի ն 482,47քմ մակերեսով հողամասի վրա գտնվող շենք-շինությունների նկատմամբ: Նույն որոշման համաձայն՝ 300քմ մակերեսով հողամասից ավել օգտագործվող 182,47քմ մակերեսով հողամասը տարածագնահատման 5-րդ գոտու կադաստրային արժեքով ուղղակի վաճառքի միջոցով օտարվել է Հակոբ Խաչատուրի Խաչատրյանին (հատոր 1-ին, գ.թ. 39, 60, 127):

6) Երնանի քաղաքապետի կողմից 10.12.2008 թվականին հաստատված թիվ 3263-2008 Հողամասի գլխավոր հատակագծի համաձայն հաստատվել է Երնանի քաղաքապետի 27.11.2008 թվականի թիվ 5524-Ա որոշմամբ Հակոբ Խաչատրյանին հատկացված հողամասի հատակագիծը, որի մակերեսը կազմում է 482,47քմ (հատոր 1-ին, գ.թ. 31-33, 52-54):

7) Երնանի Էրեբունի նոտարական տարածքի նոտար Անահիտ Ղազարյանի կողմից 05.09.2009 թվականին տրված ըստ օրենքի ժառանգության իրավունքի վկայագրի համաձայն 20.02.2009 թվականին մահացած Հակոբ Խաչատուրի Խաչատրյանի գույքի նկատմամբ հավասար բաժիններով ժառանգներ են հանդիսացել կինը՝ Էմմա Վարդանի Պետրոսյանը, դուստրը` Սուսաննա Հակոբի Խաչատրյանը, դուստրը՝ Մայրամ Խաչատրյանը, դուստրը՝ Գայանե Հակոբի Մուրադյանը, որդին՝ Արմեն Հակոբի Մուրադյանը, որոնք ժառանգության իրենց բաժնից հրաժարվել են հօգուտ Սերոբ Հակոբի Խաչատրյանի:

Նույն վկայագրի համաձայն ժառանգատուի գույքը, որի համար տրվել է վկայագիրը, բաղկացած է ք. Երնան, Բեռնակիրների փողոց, տուն 64 հասցեի անշարժ գույքի նկատմամբ սեփականության իրավունքի 1/2 մասից, որը պատկանում է ժառանգատուին՝ համաձայն Երնանի քաղաքապետի 27.11.2008 թվականին թիվ 5524-Ա որոշման: Բեռնակիրների փողոց, տուն 64 հասցեի անշարժ գույքը բաղկացած է 482,47քմ մակերեսով հողատարածքից ն նրա վրա գտնվող շենք-շինություններից (հատոր 1-ին, գ.թ. 37):

8) Երնանի Էրեբունի նոտարական տարածքի նոտար Անահիտ Ղազարյանի կողմից 05.09.2009 թվականին տրված սեփականության իրավունքի վկայագրի համաձայն՝ Էմմա Վարդանի Պետրոսյանը 20.02.2009 թվականին մահացած Հակոբ Խաչատուրի Խաչատրյանի հետ համատեղ համարվում է Բեռնակիրների փողոց 64

9

հասցեում գտնվող անշարժ գույքի համասեփականատեր՝ ունի այդ գույքի 1/2 բաժնի նկատմամբ սեփականության իրավունք՝ որպես վերջինիս կին (հատոր 1-ին, գ.թ. 38):

9) Թիվ ԵԷԴ/0446/02/09 քաղաքացիական գործով Երնան քաղաքի Էրեբունի ն Նուբարաշեն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի կողմից նշանակված դատաշինարարատեխնիկական փորձաքննության արդյունքում ստացված «Փորձաքննությունների ազգային բյուրո» ՊՈԱԿ-ի 24.10.2011 թվականի թիվ 10-1075 եզրակացության (այսուհետ՝ Փորձագետի եզրակացություն) «Հետնություններ» մասի համաձայն՝ «Բեռնակիրների 64 ն 641 հասցեների անշարժ գույքերի փաստացի չափագրումից պարզվել է, որ հայցվորներ Սերոբ Խաչատրյանի ն Էմմա Պետրոսյանի իրավանախորդ Հակոբ Խաչատրյանին Երնանի քաղաքապետի 27.11.2008 թվականի հ.5524-Ա որոշման համաձայն սեփականության իրավունքով տրամադրվել է 482,47քմ մակերեսով հողամաս, որը համադրվում է Արմինե Լնոնի ՒՍաչատրյանին սեփականության իրավունքով պատկանող հողամասի հետ (հ. 548872 սեփականության իրավունքի վկայական տրվ. 15.02.2001թ.), Ա հողամասերի համադրվող հատվածի մակերեսը 49,0քմ է, որի վրա փաստացի գտնվում է Հակոբ Խաչատրյանի կողմից օգտագործվող բնակելի տան որոշ հատված 13,2քմ արտաքին մակերեսով: Այսինքն Սերոբ Խաչատրյանի ն Էմմա Պետրոսյանի կողմից կատարվել է հողազավթում ն երանց կողմից փաստացի օգտագործվում է 49,0քմ հողամաս, որը Արմինե Խաչատրյանին սեփականության իրավունքով պատկանող հողամասի մի հատվածն է: Արմինե Խաչատրյանը Բեռնակիրների փողոցի թիվ 64/1 հասցեի անշարժ գույքը ձեռք է բերել նոտարի 31.01.2001 թվականի թիվ 3-607 նվիրատվության պայմանագրի համաձայն: Սակայն այդ անշարժ գույքը նախկինում հաշվառված է եղել որպես անօրինական շենք շինություններ ն նախկին սեփականատիրոջ Անահիտ Խաչատրյանի կողմից այն օրինականացվել ն գույքի նկատմամբ իրավունքների պետական գրանցում է կատարվել 20.09.1999 թվականին ն տրվել է հ.0114431 սեփականության իրավունքի վկայականը: Սակայն կադաստրային գործում առկա է 31.05.2006 թվականին կազմված անշարժ գույքի հաշվառման ուրվագիծ, որում Արմինե Խաչատրյանի կողմից օգտագործվող հողամաս ուրվագծված ` պատկրը ե երկրաչափական չափերը չեն

համապատասխանում 20.09.1999 թվականին տրված հ.0114431 սեփականության իրավունքի վկայականում նշված հողամասի պատկերի ն երկրաչափական չափերի հետ: Այսինքն, 31.05.2006 թվականին կազմված անշարժ գուքի հաշվառման ուրվագծից պարզ երնում է, որ դեռես 2006 թվականին Արմինե Խաչատրյանին սեփականության իրավունքով պատկանող հողամասից որոշ հատված փաստացի օգտագործվել է Հակոբ Խաչատրյանի կողմից: Երնանի քաղաքապետի 27.11.2008 թվականի թիվ 5524Ա որոշման համաձայն Հակոբ Խաչատրյանին հատկացված հողամասի ն Արմինե Խաչատրյանին սեփականության իրավունքով պատկանող հողամասի սահմանային հատվածն ուրվագծային պատկերով ն երկրաչափական չափերով համապատասխանում է 31.05.2006 թվականին կազմված անշարժ գույքի հաշվառման ուրվագծում նշված հողամասի տվյալ հատվածի հետ: Համաձայն 31.05.2006 թվականին կազմված անշարժ գույքի հաշվառման ուրվագծի՝ կողմերի կողմից օգտագործվող հողամասերի համադրման հատակագիծը բերված է սույն եզրակացության թիվ 4 հավելվածում: Սերոբ Խաչատրյանի բանավոր հայտարարության համաձայն` Արմինե Խաչատրյանին սեփականության իրավունքով պատկանող հողամասում փաստացի առկա որոշ հատված դեռնս շատ վաղուց եղել է Հակոբ Խաչատրյանի կողմից օգտագործվող հողամասի սահմանը: Կողմերից որնէ մեկի բանավոր հայտարարությունը չի կարող հիմք հանդիսանալ տվյալ հարցի վերաբերյալ փորձագիտական եզրակացություն տալու համար: (...) (հատոր 1-ին, գ.թ. 100-125):

10

10) ՀՀ վարչական դատարանի 16.12.2015 թվականի թիվ ՎԴ/5010/05/12 վարչական գործով կայացված վճռով' Սերոբ Խաչատրյանի ն Էմմա Պետրոսյանի հայցը բավարարվել է մասնակի՝ մասնակի՝ 49քմ մակերեսով հողամասի մասով, Փորձագետի 24.10.2011 թվականի թիվ 101075 Եզրակացությանը կից թիվ 2 հավելվածում նշված համադրվող մասով, անվավեր է ճանաչվել ՀՀ կառավարությանն առընթե՝ անշարժ գույքի կադաստրի պետական կոմիտեի տարածքային ստորաբաժանման կողմից Անշարժ գույքի սեփականության իրավունքի գրանցման 15.02.2001 թվականի թիվ 548872 վկայականով ք. Երնան, Բեռնակիրների 64/1 հասցեի նկատմամբ կատարված Արմինե Խաչատրյանի սեփականության իրավունքի պետական գրանցումը, իսկ Արմինե Խաչատրյանի հակընդդեմ հայցը մերժվել է (հիմք՝ Օճէո/օյ.ոտ դատական տեղեկատվական համակարգ):

1) Թիվ ՎԴ/5010/05/12 վարչական գործով ՀՀ վարչական վերաքննիչ դատարանի օրինական ուժի մեջ մտած 05.08.2016 թվականի որոշմամբ Արմինե Խաչատրյանի կողմից բերված վերաքննիչ բողոքը բավարարվել է՝ հայցը մասնակի բավարարելու ն հակընդդեմ հայցը մերժելու մասով բեկանվել է ՀՀ վարչական դատարանի 16.12.2015 թվականի վճիռը ն այն փոփոխվել է՝ հայցը մերժվել է, իսկ հակընդդեմ հայցը բավարարվել է (հատոր 2-րդ, գ.թ. 7-28, հատոր 3-րդ, գ.թ. 40-61):

12. 5Թիվ ՎԴ/5010/05/12 վարչական գործով ՀՀ վարչական վերաքննիչ դատարանի 05.08.2016 թվականի օրինական ուժ ստացած որոշմամբ հաստատվել են հետնյալ փաստերը.

1. Արմինե Լնոնի Խաչատրյանը 15.02.2001թ. թիվ 54882 վկայականում նշված անշարժ գույքն ամբողջությամբ (այդ թվում՝ նան 49քմ մակերեսով հողամասը) ձեռք է բերել 31.01.2001 թվականի նվիրատվության պայմանագրի հիման վրա, որն անվավեր կամ առոչինչ չի ճանաչվել:

2. Մինչ վերը նշված նվիրատվությունը՝ հողամասի վարձակալ է հանդիսացել Անահիտ Լնոնի ՒԽնաաչատրյանը, որի՝ բնակելի տան ն հողամասի նկատմամբ իրավունքները, ըստ պայմանագրի, հավաստվել են պետության կողմից 20.09.1999 թվականի սեփականության վկայականով: Նշված վկայականի համաձայն` Անահիտ Խաչատրյանի իրավունքների գրանցման համար հիմք է հանդիսացել Երնանի քաղաքապետի 28.12.1998 թվականի թիվ 1192 որոշումը, որը դատական կամ այլ կարգով չի վերացվել, անվավեր, ոչ իրավաչափ կամ առ ոչինչ չի ճանաչվել:

3. «Փորձաքննությունների ազգային բյուրո» ՊՈԱԿ-ի փորձագետի 24.10.2011 թվականի թիվ 10-1075 եզրակացության «Հետնություններ» մասի համաձայն՝ հայտնվել է հետնյալը. «Բեռնակիրների 64 Ա 64/1 հասցեների անշարժ գույքերի փաստացի չափագրումից պարզվել է, որ հայցվորներ Սերոբ Խաչատրյանի ն Էմմա Պետրոսյանի իրավանախորդ Հակոբ Խաչատրյանին Երնանի քաղաքապետի 27.11.2008 թ.-ի հ.5524- Ա որոշման համաձայն սեփականության իրավունքով տրամադրվել է 482.47քմ մակերեսով հողամաս, որը համադրվում է Արմինե Լնոնի Խաչատրյանին սեփականության իրավունքով պատկանող հողամասի հետ /հ. 548872 սեփականության իրավունքի վկայական տրվ. 15.02.2001թ./, Աե հողամասերի համադրվող հատվածի մակերեսը 49,0քմ է, որի վրա փաստացի գտնվում է Հակոբ Խաչատրյանի կողմից օգտագործվող բնակելի տան որոշ հատված 13,2քմ արտաքին մակերեսով: Այսինքն Սերոբ Խաչատրյանի ն Էմմա Պետրոսյանի կողմից կատարվել է հողազավթում ն նրանց կողմից փաստացի օգտագործվում է 49,0քմ հողամաս, որը Արմինե Խաչատրյանին սեփականության իրավունքով պատկանող հողամասի մի հատվածն է»:

4. Նշված հողամասի համադրվող մասը (49քմ մակերեսով) Սերոբ Խաչատրյանի նե Էմմա Պետրոսյանի իրավանախորդ Հակոբ Խաչատրյանին է տրամադրվել Երնանի քաղաքապետի 27.11.2008 թվականի թիվ 5524-Ա որոշմամբ, այսինքն՝ այն ժամանակ,

11

երբ հողամասի վիճելի 49քմ մակերեսով հողատարածքի նկատմամբ առկա էր Արմինե Խաչատրյանի սեփականության իրավունքի պետական գրանցում, ինչով հավաստվում է պետության կողմից վերջինիս իրավունքների ճանաչումը:

5. Երնանի քաղաքապետի 27.11.2008 թվականի թիվ 5524-Ա որոշումը ենթակա է անվավեր ճանաչման՝ համադրվող հողամասի մասով (հատոր 2-րդ, գ.թ. 7-28, հատոր 3-րդ, գ-թ. 40-61):

13 (Թիվ «ՎԴ/5010/05/2 վարչական գործով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի քաղաքացիական ն վարչական պալատի 26.10.2016 թվականի որոշմամբ ՀՀ վարչական վերաքննիչ դատարանի 05.08.2016 թվականի որոշման դեմ Սերոբ Խաչատրյանի ն Էմմա Պետրոսյանի ներկայացուցչի բերած վճռաբեկ բողոքը վարույթ ընդունելը մերժվել է (հատոր 2-րդ, գ.թ. 29-32, հատոր 3-րդ, գ.թ. 35-38):

14) «Փորձաքննությունների ազգային բյուրո» ՊՈԱԿ-ի 24.10.2011 թվականի թիվ 101075 եզրակացությունը դրվել է նան թիվ ՎԴ/5010/05//2 վարչական գործի քննության հիմքում:

4. Վճռաբեկ դատարանի պատճառաբանությունները ն եզրահանգումը.

Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ սույն գործով վճռաբեկ բողոքները վարույթ ընդունելը պայմանավորված է ՀՀ վարչական դատավարության օրենսգրքի 161-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետով նախատեսված հիմքի առկայությամբ՝ նույն հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետի իմաստով, այն է՝ բողոքում բարձրացված հարցի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի որոշումը կարող է էական նշանակություն ունենալ օրենքի միատեսակ կիրառության համար, քանի որ սույն վարչական գործով առկա է իրավունքի զարգացման խնդիր «Վարչարարության հիմունքների ն վարչական վարույթի մասին» ՀՀ օրենքի 63-րդ հոդվածի 1-ին մասի կապակցությամբ:

Վերոգրյալով պայմանավորված' Վճռաբեկ դատարանն անհրաժեշտ է համարում անդրադառնալ այն հարցադրմանը, թե օրինական ուժի մեջ մրած դատական ակտով հաստատված հանգամանքներն արդյո՛ք կարող են նախադատելի համարվել մեկ այլ գործով վիճարկվող վարչական ակտի իրավաչափությունը գնահատելիս այն պայմաններում, երբ օրինական ուժի մեջ մրած դատական ակտի ն քենվող վարչական գործով հայցի առարկաներն ամբողջովին տարբեր են, իսկ վարչական ակտի իրավաչափությունը օրինական ուժի մեջ մրած դատական ակտով չի քննարկվել:

Նկատի ունենալով որ ՀՀ կառավարությունը" ի դեմս Երնանի

քաղաքապետարանի, ն Երնանի քաղաքապետարանը վճռաբեկ բողոքները ներկայացրել են ըստ էության նույնաբովանդակ հիմքերով ու հիմնավորումներով, Վճռաբեկ դաւյրարանը նպատակահարմար է գտնում դրանք քննության առնել համատեղ:

Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանը (այսուհետ` ՄԻԵԴ) նշել է, որ «Մարդու իրավունքների Ա հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածի 1ին կետով երաշխավորված արդար դատաքննության իրավունքը պետք է մեկնաբանվի նույն կոնվենցիայի նախաբանի լույսի ներքո, որի համաձայն՝ պայմանավորվող կողմերի ընդհանուր ժառանգության մասն է իրավունքի գերակայությունը, որի հիմնարար հայեցակետերից է իրավական որոշակիության սկզբունքը, որն Լուր ճիռ պահանջում է, որ դատարանի կողմից որնէ հարցի կապակցությամբ կայացված վերջնական դատական ակտը կասկած չհարուցի (տես, Բրումարեսկուն ըեդդեմ Ռումինիայի գործով Եվրոպական դատարանի 28.10.1999 թվականի վճիռը, գանգատ թիվ 28342/95, կետ 61), միաժամանակ նշել է, որ իրավական որոշակիության սկզբունքը ենթադրում է օտ սեռա սկզբունքի, այն է՝

12

դատական ակտերի վերջնական լինելու սկզբունքի պահպանում: Այդ սկզբունքը պահանջում է, որ կողմերից ոչ մեկը չունենա իրավունք պահանջելու վերջնական Ա պարտադիր դատական ակտի վերանայում` ուղղակի գործի կրկնակի քննության ն գործով նոր ակտի կայացման նպատակով: Այսինքն՝ հարցի առնչությամբ երկու կարծիքի առկայության հնարավորությունը չպետք է հիմք հանդիսանա կրկնակի քննության համար: Նահանջն այդ սկզբունքից արդարացված է միայն այն դեպքում, երբ դա անհրաժեշտ է էական ն անհերքելի բնույթ ունեցող հանգամանքներում:

Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ իրավական որոշակիության սկզբունքի կիրառման ապահովման համար կարնոր է մի շարք տարրերի առկայությունը: Մասնավորապես՝

- Դատարանի կողմից կայացված դատական ակտը պարտադիր է

դատավարության մասնակիցների համար, իսկ օրինական ուժի մեջ մտած դատական ակտը ենթակա չէ վերանայման,

- Անթույլատրեի է դատարանների կողմից գործի կրկնակի քննության իրականացումը,

- Դատավարության մասնակիցները իրավունք չունեն օրինական ուժի մեջ մտած դատական ակտի պայմաններում պահանջել դատական ակտի վերանայում` միայն իրենց համար բարենպաստ դատական ակտի կայացման համար:

Վճռաբեկ դատարանը հարկ է համարում արձանագրել, որ վերջնական դատական ակտի վերանայումը չի հանգեցնում իրավական որոշակիության ն դատական ակտի պարտադիրության սկզբունքների խախտման, երբ այն իրականացվում է դատական սխալի ուղղման ն արդարադատության իրականացման համար:

Այսպիսով, իրավական որոշակիության սկզբունքը, ըստ էության, երաշխավորում է դատական ակտի կայունությունը ո փոխկապակցված է դատական ակտի պարտադիրության սկզբունքի հետ:

«ՀՀ դատական օրենսգիրք» ՀՀ սահմանադրական օրենքի 13-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` օրինական ուժի մեջ մտած դատական ակտերը պարտադիր են դրանց հասցեատերերի համար, իսկ նույն հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն՝ օրինական ուժի մեջ մտած դատական ակտը չկատարելն առաջացնում է օրենքով նախատեսված պատասխանատվություն:

Վճռաբեկ դատարանը փաստում է, որ գործի կրկնակի քննությունը հակասում է գործի ողջամիտ ժամկետում քննության սկզբունքին՝ հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ դատական ակտի բողոքարկման արդյունքում դատական գործընթացները շարունակվում են ն կասկածի տակ է դրվում ակտի պարտադիրության սկզբունքը: Անհրաժեշտ է նան արձանագրել, որ դատական ակտի օրինական ուժի մեջ մտնելու արդյունքում դատավարության մասնակիցների մոտ առաջանում են իրենց իրավունքների՝ արդեն պաշտպանված լինելու ն դատական ակտի կատարման իրավաչափ ակնկալիքներ, ն միայն դատավարության մասնակիցների հակադարձ դիրքորոշումների Ա մյուս մասնակցի համար անբարենպաստ դատական ակտը բարենպաստով փոխարինելու մտադրության համար ողջամիտ չէ կատարել գործի նոր քննություն:

Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ եթե դատավարության ընթացքում գործը լուծվել է, ապա նույն անձանց միջն քննվող նույն գործի շրջանակներում պահանջը կրկին քննարկելու հնարավորությունը բացառվում է: Բացի ներկայացված պահանջի կրկնակի քննարկման բացառումից, անհրաժեշտ է նան բացառել դատավարության ընթացքում քննարկված ն հաստատված կոնկրետ փաստի կրկին քննությունը:

13

ՀՀ վարչական դատավարության օրենսգրքի 30-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ նախկինում քննված քաղաքացիական կամ վարչական գործով դատարանի՝ օրինական ուժի մեջ մտած՝ գործն ըստ էության լուծող դատական ակտով հաստատված փաստերը միննույն կողմերի մասնակցությամբ նույն օրենսգրքով նախատեսված որնէ գործ քննելիս վերստին ապացուցման կարիք չունեն:

Վճռաբեկ դատարանը փաստում է, որ նույն կողմերի միջն որնէ գործի քննո