ՀԿԴ/0081/11/24

ՇԿԳ/0081/11/24

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ

ՎՃՌԱԲԵԿ ԳԱՏԱՐԱՆ

ՈՐՈՇՈՒՄ

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ

Հայաստանի Հանրապետության

հակակոռուպցիոն դատարան,

նախագահող դատավոր՝ Վ.Սարգսյան

Հայաստանի Հանրապետության

վերաքննիչ հակակոռուպցիոն դատարան,

նախագահող դատավոր՝ Կ.Ամիրյան

2026 թվականի հուլիսի 28-ին քաղաք Երնանում

ՇՇ Վճոաբեկ դատարանի հակակոռուպցիոն պալատի կոռուպցիոն

հանցագործությունների քննության դատական կազմը (այսուհետ նան՝ Վճոաբեկ դատարան),

նախագահությամբ` ՉԵԴԴԱՆԻԵԼՅԱՆԻ

մասնակցությամբ դատավորներ` Ա.ԿՐԿՅԱՇԱՐՅԱՆԻ

ՌԷՄԽԻԹԱՐՅԱՆԻ

Ս.ՉԻՉՈՅԱՆԻ

գրավոր ընթացակարգով քննության առնելով թիվ ՀԿԴ/008111/24 դատական վարույթով ՀՀ վերաքննիչ հակակոռուպցիոն դատարանի (այսուհետ նան` Վերաքննիչ դատարան)` 2024 թվականի մայիսի 20-ի որոշման դեմ դիմող ՀԻ հատուկ վերանայման վճոաբնեկ բողոքը,

ՊԱՐԶԵՑ

Վարույթի դատավարական նախապատմությունը.

Լ 2021 թվականի հոկտեմբերի 26-ին ՀՇ գլխավոր դատախազության ՀՇ հատուկ քննչական ծառայության մինչդատական վարույթի օրինականության նկատմամբ հսկողության վարչությունում 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՇ քրեական օրենսգրքի (այսուհետ նան՝ ՀՀ նախկին քրեական օրենսգիրք) 308-րդ հոդվածի էին մասով հարուցվել է թիվ 61211021 քրեական գործը ն քննչական ենթակայության հիմքով փոխանցվել է ՀՇ հակակոռուպցիոն կոմիտե:

1.1. ՀՇ հակակոռուպցիոն կոմիտեի քննչական երրորդ վարչության քննիչ Վ.Մանուկյանը 2024 թվականի հունվարի 19-ին որոշում է կայացրել թիվ Հ" քրեական վարույթը կարճելու մասիս ն այդ որոշումը 2024 թվականի հունվարի 24-ին հաստատվել է հսկող դատախազի կողմից:

1.2. Քնսիչի վերոնշյալ որոշման դեմ """""""""""""" բողոքը ՀՇ գլխավոր դատախազության ՀՇ հակակոռոպցիոն կոմիտեում մինդատական վարույթի օրինականության նկատմամբ հսկողության վարչության պետ Է.Արսենյանի` 2024 թվականի փետրվարի 2Էի որոշմամբ մերժվել է:

2. Քննիչի՝ քրեական վարույթը կարճելու մասին 2024 թվականի հունվարի 19-ի որոշման դեմ """""""""""""" կողմից սերկայացված բողոքը ՀՀՇ հակակոռուպցիոն դատարանի (այսուհետ նան՝ Առաջին ատյանի դատարան) 2024 թվականի ապրիլի Զ-ի որոշմամբ մերժվել է:

3. ՈՊ կողմից բերված հատուկ վերանայման վերաքննիչ բողոքի

քննության արդյունքում Վերաքննիչ դատարանը 2024 թվականի մայիսի 20-ի որոշմամբ Առաջին ատյանի դատարանի` 2024 թվականի ապրիլի Չի որոշումը թողել է անփոփոխ:

4. Վերաքննիչ դատարանի վերոնշյալ որոշման դեմ Հ" """""" րերել է հատուկ վերանայման վճռաբեկ բողոք, որը Վճռաբեկ դատարանի՝ 2024 թվականի հունիսի 27-ի որոշմամբ ընդունվել է վարույթ, ն սահմանվել է դատական վարույթի իրականացման գրավոր ընթացակարգ:

Վճոաբեկ բողոքի հիմքերը, փաստարկները ն պահանջը.

Վճոաբեկ բողոքը քննվում է հետնյալ հիմքերի սահմաններում` ներքոհիշյալ փաստարկներով.

5. Բողոքաբերը գտել է, որ Վերաքննիչ դատարանը թույլ է տվել դատական սխալ`

քրեադատավարական օրենքի էական խախտում, որն ազդել է վարույթի ելքի վրա, այն է՝ սխալ է մեկնաբանվել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 13-րդ հոդվածի էին մասի Էին կետը:

Մասնավորապես, բողոք բերած անձն արձանագրել է , որ վիճարկվող՝ «քրեական վարույթը կարճելու մասին» որոշման հիմքում դրված «քրեական հետապնդում չհարուցելու մասին» որոշումն օրենքով սահմանված կարգով բողոքարկվել է ն դեռեսչի մտել օրինական ուժի մեջ, ուստի չէր կարող առաջացնել իրավական հետնանքներ, ն վարույթն իրականացնող մարմինը նման պայմաններում չէր կարող կայացնել թիվ ՀԵՐԻ քրեական վարույթը կարճելու մասին որոշում:

5.1. Ըստ բողոքի հեղինակի` ՀՀՇ քրեական դատավարության օրենսգրքի 13-րդ հոդվածի էին մասի էին կետով սահմանում է, որ սախատեսված հիմքով վարույթը կարճելու համար պարտադիր է քրեական օրենսգրքով սախատեսված որնէ հանցանքի բացակայության հաստատումը, իսկ քրեական հետապնդում չհարուցելու կամ այն դադարեցնելու մասին օրինական ուժի մեջ չմտած որոշումը չի կարող հաստատել այդ իրավաբանական փաստը:

Բողոքաբերի պնդմամբ` քրեական հետապնդում չհարուցելու վերաբերյալ վարույթս իրականացնող քննիչի միջնորդությունը բավարարելու մասին հսկող դատախազի օրինական ուժի մեջ չմտած որոշումը չի կարող հիմք հանդիսանալ քրեական օրենսգրքով նախատեսված որնէ հանցանքի բացակայությունը հաստատելու համար, քանի որ օրինական ուժի մեջ չմտած որոշումը ենթակա չէ կատարման ու չի կարող առաջացնել իրավական հետնանքներ, ն այդ որոշմամբ հաստատված հանգամանքները որնէ իրավական նշանակություն չունեն:

6. Վերոգրյալի հիման վրա բողոքաբերը խնդրել է ամբողջությամբ բեկանել Վերաքննիչ դատարանի` 2024 թվականի մայիսի 20-ի որոշումը` կայացնելով դրան փոխարինող դատական ակտ, այն է՝ վարույթի հանրային մասնակցի վրա դնել անձի իրավունքների խախտումը վերացնելուն ուղղված կոնկրետ վարութային ակտեր կայացնելու (կատարելու) պարտականություն:

4

Վճոաբեկ բողոքի քննության համար էական նշանակություն ունեցող

փաստական հանգամանքները.

7. 2023 թվականի դեկտեմբերի Լին ՀՀ գլխավոր դատախազության ՀՇ

հակակոռուպցիոն կոմիտեում մինչդատական վարույթի օրինականության նկատմամբ հսկողության վարչության ավագ դատախազ Մ.Անտոնյանը որոշում է կայացրել թիվ ՊՅԵԵԹԵՅՅԲ քրեական վարույթով քննիչի միջնորդությունը բավարարելուն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 12-րդ հոդվածի էին մասի Էին կետով սախատեսված հիմքով Հ Հ»: սկատմամբ ՀՇ նախկին քրեական օրենսգրքի 308-րդ հոդվածի Լին մասով, 315-րդ հոդվածի 1ին մասով ն 353-րդ հոդվածի էին մասով հանրային քրեական հետապնդում չհարուցելու մասին:

7.1. Վերը նշված որոշումը ՞""""""""" կողմից բողոքարկվել է վերադաս դատախազին, ն վերջինիս՝ 2024 թվականի հունվարի 12-ին որոշմամբ բողոքը մերժվել է, իսկ այնուհետն "ՀՀ կողմից այն բողոքարկվել է դատարան:

8. Նախաքննության մարմնի` քրեական վարույթը կարճելու մասին 2024 թվականի հունվարի 19-ի որոշմամբ արձանագրվել է հետնյալը. «(...) Նախաքննության ընթացքում ձեռք բերված հիշյալ փասրական տվյալների հաշվառմամբ ՀՇ քրեական դատավարության օրենսգրքի 196-րդ հոդվածով սահմանված կարգով միջնորդության է ներկայացվել հակող դատախազին` ԻԻ կկարմամը ՀՇ քրեական

օրենսգրքի 445-րդ հոդվածի Լին մասով հանրային քրեական հետապնդում չհարուցելու վերարերյալ` վերջինիս կողմից իրեն վերագրվող (մեղսագրվող) արարքը կատարած չինելու հիմքով:

2023 թվականի դեկտեմբերի Էին հսկող դարախազր բավարարել է ներկայացված միջնորդությունը ն որոշում է կայացրել Հ" նկատմամբ (..) (քյռեական հերապնդում՝ չհարուցելու մասին` վերջինիս կողմից իրեն վերագրվող (մեղսագրվող) արարքները կատարած չլինելու ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի Էրդ հոդվածի Լին մասի Էին կեւով նախատեսված հիմքով:

Այսինքն` քրեական վարույթով նախաքննության ընթացքում հայրնարերվել է ՊՈՈՈՈԹՈՈԹՈՈՅՅՈՈՈ կկատրմամը ՀՇ քրեական դավավարության օրենսգրքի 12-րդ

ԼՏես վարույթի նյութեր, հատոր 4-ին, թերթեր 382-413:

2Տե՛ս վարույթի նյութեր, հատոր էին, թերթեր 2147:

5

հոդվածի Էին մասի Լին կետով նախատեսված քրեական հետապնդումը բացառող հանգամանք:

ՀՇ քրեական դատավարության օրենսգրքի 1-րդ հոդվածի Էին մասի Լին կեւռի համաձայն` քրեական վարույթը ենթակա է կարճման, եթե հաարատվել Է քրեական օրենսգրքով նախատեսված որնէ հանցանքի բացակայությանը (...)»:

9. Առաջին ատյանի դատարանը 2024 թվականի ապրիլի 12-ի որոշմամբ արձանագրել է հետնյալը. «(..) Գատրարանլ, ուսումնասիրելով բողոքը, ինչպես նան բողոքի կապակցությամբ արռացված նյութերը, արձանագրում է.

(..)

Վերոգրյալ վերլուծության լույսի ներքո անդրադառնալ ՄՅՈՒ

կողմից ներկայացված բողոքին, Գակարանն իր անհավաձայնությունն է հայտնում բողոքարերի կողմից ՀՇ քրեադատավարական նորմին տրված վեկնարանությանը ն փաստում, որ ՀՇ քրեական դատավարության օրենսգրքի Ծ-րդ հոդվածի Էին մասի էին կարով նախատեսված հիմքով վարույթը կարճելը Օրենադիրը չի պայմանավորել քրեական հեւապնդում չհարուցելու վերաբերյալ վարույթն իրականացնող քննիչի միջնորդությունը բավարարելու մասին հսկող դատախազի որոշման օրինական ուժի մեջ մտնելու հանգամանքով, հեւռնարար բողոքաբերի պնդումները, կրելով սուրյեկտիվ բնույթ, չեն բխում ՀՇ քրեադատավարական օրենքի կարգավորումներից:

Այլ խոսքով, ՀՇ քրեական դատավարության օրենսգրքի 13-րդ հոդվածի Էին մասի Էին կեւրով նախատեսված հիմքով վարույթը կարճելու համար ամեննին պարտադիր չէ, որպեսզի դրան նախորդած` քրեական հեւրապնդում չհարուցելու վերաբերյալ վարույթն իրականացնող քննիչի միջնորդությունը բավարարելու մասին հակող դատախազի որոշամն օրինական ուժի մեջ մանի, քանզի նման նախապայման սահմանված չէ օրենքով:

Դասարանը փապտում է նան, որ վարույթի հանրային մասնակցի վարութային ակտը` թիվ Հ քրեական վարույթը կարճելու մասին որոշումը բովանդակային առումով դատական արուգման ենթարկելու հնարավորությունից զրկված է` հաշվի առնելով այն հանգամանքր, ոյւ հիշյալ որոշումն անօրինական դարձնող որեէ

3 Տե՛ս վարույթի Կյութեր, հատոր 4-րդ, թերթեր 444-470:

6

փաստարկ (բացառությամբ` ՀՇ քրեական դատավարության օրենսգրքի 13-րդ հոդվածին տրված մեկնաբանության) բողոքաբերի կողմից չի վկայակոչվել:

Վերոգրյալի հաշվաոմամր Գակպարանը հանգում Էէ հենության, որ նախաքննության մարմնի որոշումն օրինական է, հիշյալ ոլտշմամբ թույլ չի տրվել դատավարական իրավունքի, ինչպես նան բողոքաբերի օրինական շահերի այնպիսի խախպում, որը հիմք կհանդիսանար անձի իրավանքների ն ազակոությունների խախտումը վերացնելու վարույթն իրականացնող մարմնի պարտականության մասին համապատասխան դատական ակտ կայացնելու համար, ուարի Դատարանը գտնում է, ռր ներկայացված բողոքը ենթակա է մերժման (...):

10. Վերաքննիչ դատարանը 2024 թվականի մայիսի 20-ի որոշմամբ արձանագրել է հետնյալը. «լ...) Վերոնշյալի լույսի ներքո ուսումնասիրելով սույն վարույթի նյութերը` Վերաքննիչ դայարանը փապրում է, ոյւ քննարկման առարկա դեպքով հիմնավոր է ԽԻ: կողմից ներկայացրած բաղոքը մերժելու վերաբերյալ ԳԴարարանի հեւռնությունը:

(..) Վերաքննիչ դատարանն իր համաձայնությունն է հայտնում պայն որտշման 2-րդ կեսռում մեջբերված Դատարանի դիրքորոշումներին ն դափտտողություններին:

(..) Ինչ վերաբերում է հատուկ վերանայման բողոքի փապտարկին առ այն, որ «Վերոգրյալի հիման վրա գտնում ենք, որ վարույթն իրականացնող մարմինը չէր կարող: կայացնել թիվ ՀՐՈ

պայմաններում, երր դրա հիմքում դրված 0112.2023 թվականի քրեական հեւրապնդում

քրեական վարույթը կարճելու մասին որոշում այն

չռարուցելու մասին ոլտշումը չի տրել օրինական ուժի մեջ, հեւռնարբար նան չէր կարող առաջացնել իրավական հեւռնանքներ:»` Վերաքննիչ դարարանը փաստում է, որ ինչպես ներկայացված փապատարկը, այդպես էլ դլյա հիմքում ընկած հիմնավորումներն անհիմն են, իսկ Դատարանն իրավաչափորեն արձանագրել է, ոյւ «Վերոգրյալ վերլածաթյան լայսի ներքո անդրադառնալով ՈՐՈ ԹՈԹԵԻԹ կողմից ներկապացված բողոքին, Դատարանն իր անհամաձայնությունն է հայտնում բողոքարերի կողմից ՀՇ քրեադատավարական նորմին տրված վեկնարանությանը ն փաստում, որ ՀՇ քրեական դատավարության օրենսգրքի Ծ-րդ հոդվածի Էին մասի էին կարով նախատեսված հիմքով վարույթը կարճելը Օրենադիրը չի պայմանավորել

ՀՏե՛ս վարույթի նյութեր, հատոր էին, թերթեր 54 6է

7

քրեական հեւրապնդում՝ չհարուցելու վերաբերյալ վարույթն իրականացնող քննիչի միջնորդությունը բավարարելու մասին հսկող դատախազի որոշման օրինական աժի մեջ մտնելու հանգամանքով, հեւռնարար բողոքաբերի պնդումները, կրելով սուրյեկտիվ բնույթ, չեն բխում ՀՇ քրեադատավարական օրենքի կարգավորումներից:

Այլ խոսքով, ՀՇ քրեական դատավարության օրենսգրքի 13-րդ հոդվածի Էին մասի Էին կեւրով նախատեսված հիմքով վարույթը կարճելու համար ամեննին պարտադիր չէ, որպեսզի դրան նախորդած` քրեական հեւրապնդում չհարուցելու վերաբերյալ վարույթն իրականացնող քննիչի միջնորդությունը բավարարելու մասին հակող դատախազի որոշամն օրինական ուժի մեջ մանի, քանզի նման նախապայման սահմանված չէ օրենքով:

Դատարանը փապտում է նան, ոյւ վարույթի հանրային մասնակցի վարութային ակտը` թիվ Հ" քրեական վարույթը կարճելու մասին որոշումը բովանդակային առումով դատական արուգման ենթարկելու հնարավորությունից զրկված է` հաշվի առնելով այն հանգամանքր, ոյւ հիշյալ որոշումն անօրինական դարձնող որեէ փաարարկ (բացառությամբ` ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի Էրդ հոդվածին տրված մեկնաբանության) բողոքաբերի կողմից չի վկայակոչվել:», ինչի վերաբերյալ Վերաքննիչ դասարանը հայտնում է իր համաձայնությանը:

Միննույն ժամանակ Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում արձանագրել, որ քրեական հեւապայոմը դադարեցնելու մասին որոշումը վերացվելու դեպքում քրեական գործի վարույթը կարճելու մասին որոշումը ենթակա է վերացման:

(..) Վերոգրյալ իրավանորմերի վերլածության ն Վճոաբեկ դատարանի իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո վերլուծելով ն համադրելով վարույթն իրականացնող մարմնի ն Դատարանի ոյտշման հիմնավորումները` Վերաքննիչ դատարանը փապվկում է, որ Դատարանը, կայացված ոյտշմամբ, վերլածության ենթարկելով վերաբերելի հրավակարգավորումները ն դրանք կիրառելով այն վարույթի փապրական փպյալների նկատմամբ, կայացրել է վարույթի նյութերից բխող, հիմնավորված ն պապճառարանված դատական ակտ:

Վերոգրյալի հիման վրա Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ բողոքարկված դարական ակտը կայացնելիս Դարարանը թույլ չի տվել դարական սխալ ն կայացրել է այնպիսի դատական ակտ, որը բեկանելու ն հատուկ վերանայման բողոքը բավարարելու իրավաչափ հիմքեր չկան: Հետնարար՝ ներկայացված հասակ

ծ

վերանայման բողոքը պեւրք է մերժել, իսկ Դատարանի վիճարկվող ռյտշումը` թողնել անփոփոխ(...)»:

Վճոաբեկ դատարանի հիմնավորումները ն եզրահանգումը.

Լ. Սույն վարույթով Վճռարեկ դատարանի աոջն բարձրացված իրավական հարցը հետնյալն է. հիմնավո՛ր են արդյոք քրեական հետապնդում չհարուցելու մասին որոշումն օրինական ուժի մեջ մտած չլինելու պայմաններում այդ որոշման վկայակոչմամբ քրեական վարութը կարճելու իրավաչափության վերաբերյալ ստորադաս դատարանների հետնությունները:

12. ՀՇ քրեական դատավարության օրենսգրքի 13-րդ հոդվածի համաձայսն՝

«Լ Քրեական վարույթը ենթակա է կարճման, եթե՝

(..)

3) կայացվել է անձի նկատմամբ քրեական հետապնդում` չհարուցելու կամ մեղադրյալի նկատմամբ քրեական հեւռապնդումը դադարեցնելու մասին որոշում, ն սպառվել են վարույթը շարունակելու թոյոր հնարավորությունները. (...)»:

ՀՇ քրեական դատավարության օրենսգրքի 196-րդ հոդվածի համաձայն՝

«Լ Սույն օրենսգրքի Արդ հոդվածով սահմանված` քրեական հերապնդումը բացառող հանգամանքներից որնէ մեկի առկայության դեպքում քննիչը միջնորդություն է ներկայացնում քրեական հեւրապնդում չհարուցելու կամ այն դադարեցնելու մասին, որի հիման վրա հսկող դարախազր որոշում է կայացնում այն բավարարելու կամ մերժելու մասին:

(..)

4. Որոշման մեջ շարադրվում են քրեական վարույթ նախաձեռնել առիթը ն հիմքը, անձի նկակպաամբ քրեական հերապնդում հարուցելու հիմքը, նախաքննության ընթացքում` հապրակպված փաարական հանգամանքները, դրանք հապրատող ապացույցները, քրեական հետապալում չհարոպելու կամ այն դադարեցնելու իրավական հիմքերը ն հիմնավորումները, կիրառված խափանման միջոցի վերացման, արգելադրված կամ առգրավված գույքի ն իրեղեն ապացույցների կպաօրինման հեսւ կապված հարցերը, ինչպես նան որոշումը բողոքարկելու կարգը ն ժամկեւրները:

5Տե՛ս վարույթի նյութեր, հատոր 5-րդ, թերթեր 25-34:

(..)

6. Քրեական հեւապեդում չհարուցելու կամ այն դադարեցնելու մասին հսկող դատախազի ոյտշումն սայւանալուց հեպտ քննիչը դրա պատճեններն անհապաղ հանձնում է վարայթի մասնավոր մասնակիցներին, հանցագործության մասին հաղորդում ներկայացրած անձին, ինչպես նան այն անձին, որի իրավաչափ շահերին առնչվում է որոշումը: Նշված անձանց քննիչը բացատրում է նան սույն օրենսգրքի 200- րդ հոդվածով սահմանված վարույթի նյութերին ծանոթանալու կարգր:

ք Քրեական հետապնդում չհարուցելա կամ քրեական հեւրապնդումը դադարեցնելու մասին որոշումը սույն հոդվածի 6-րդ մասում նշված անձինք կարող են բողոքարկել վերադաս դատախազին այն արանալու պահից ւփասնհինգօրյա ժամկետում: Վերադաս դակախազր բողոքն արանալու պահից ւփասնհինգօրյա ժամկետում որոշում է կայացնում այն բավարարելու կամ մերժելու մասին:

ծ. Բալոքը բավարարելու դեպքում վերադաս դատախազը վերացնում է վիճարկվող ոլտշումը ն իրավիճակից թելադրվող անհրաժեշ հանձնարարություննել տալիս հսկող դատախազին: Վերադաս դատախազի որոշման պատճենը քննիչն անհապաղ հանձնում է սույն հոդվածի 6-րդ մասում նշված անձանց` նրանց գրավոր պարզաբանելով որոշումը բողոքարկելու կարգը ն ժամկեւները:

9. Բողոքը մերժելու դեպքում վերադաս դատախազն իր որոշմամբ հապրատում է վիճարկվող որոշման օրինականությունն ու հիմնավորվածությունը` նշելով դրա դատական բողոքարկման կարգը ն ժամկետները: Բաղոքը մերժելու վերաբերյալ որոշումը վերադաս դարախազն անհապաղ աղարկում է բողոք բերած անձին:

10. Բողոք բերած անձը սույն օրենսգրքի 300-րդ հոդվածով սահմանված կարգով ն ժամկետներում կարող է քրեական հեւապնդում չհարուցելու կամ քրեական հետապնդումը դադարեցնելու մասին որոշումը բողոքարկել դարարան:

1. Գատարանի կողմից բողոքի բավարարման դեպքում իրավասու դատախազը հարուցում է քրեական հետապնդում կամ նորոգում է այն: Եթե դատարանը բողոքը բավարարել է մեղադրական եզրակացությունը վարույթի նյութերի հեւ իրավասու դատարան հանձնելուց հեկատ, ապա քրեական հեւապնդումը հարուցելու կամ նորոգելու պահից օրենքի աժով համարվում է, ոյւ դատարանի վարույթում գտնվող քրնական գործից անջատվել է նոր վարույթ: Այդ մասին իրավասու դատախազը կազմում է արձանագրություն ն դրա հիման վրա դակարանից պահանջում է նոյն

10

հարուցված կամ նորոգված քրեական հեւռապնդմանը վերաբերող քրեական գործի նյութերի պատճենները:

12. Քրեական հեւռապնդում չհարուցելու կամ այն դադարեցնելու մասին որոշումն օրինական ուժի մեջ է մանում սույն օրենսգրքով սահմանված բաղոքարկման ժամկեւրը լրանալու, իսկ բողոքարկվելու դեպքում` այն վերջնականապես հաապրապպելու պահից»:

ՇՇ քրեական դատավարության օրենսգրքի 207-րդ հոդվածի համաձայս՝

«Լ Սույն օրենսգրքի Թ-րդ հոդվածի Էին մասով սահմանված հիմքերից որնէ մեկն առկա համարելով` քննիչը նախաքննության ավարտի մասին գրավոր ծանուցում է վարույթի մասնավոր մասնակիցներին, ինչպես նան սույն օրենսգրքի 199-րդ հոդվածի 3-րդ մասում նշված անձանց ն հայտնում վարույթի նյութերին ծանոթանալու տեղը, ժամանակը ն հաջորդականությունը: Մինչն նախաքննության ավարպփի. մասին ծանուցելը քննիչը միջոցներ է ձեռնարկում իրականացվող գաղտնի քննչական գործողություններն ու օպերատիվ -հերախուզական միջոցառումները դադարեցնելուն դրանց արդյունքները վարույթի նյութերին կցելու համար:

(..)

5. Քրեական վարույթը կարճելու մասին որոշման մեջ շարադրվում են քրեական վարույթ նախաձեռնելու առիթը ն հիմքր, նախաքննության ընթացքում հապատված փապրական հանգամանքները, դրանք հապրակպող ապացայցները, քրեական վարայթը կարճելու իրավական հիմքերը ն հիմնավորումները, արգելադրված կամ առգրավված գույքի ն հրեղեն ապացույցների պփեօրինվան հեսւ կապված հարցերը, ինչպես նան որտշումը բողոքարկելու կարգը ն ժամկեւրները:

(..)

12. Քրեական վարույթը կարճելու մասին օրինական ուժի մեջ մրած ոլտշումը կարող է վերացվել վերադաս դարախազի որոշմամբ, եթե այդ որոշումը դատական արուգման չի ենթարկվել: Այդ դեպքում վարույթը նորոգվում է:

(..)»:

ՇԸ քրեական դատավարության օրենսգրքի 299-րդ հոդվածի համաձայն՝

«Լ Գատական բողոքարկման ենթակա են հեւռեյալ մինչդատական ակտերը.

(..)

3) քրեական վարույթը կարճելու մասին ոլտշումը.

11

4) քրեական հեւռապնդում չհարուցելու քրեական հեււապնդումը դադարեցնելու, քրեական հեւռրապնդման ժամկեւը կասեցնելու, քրեական հեւրապնդումը նորոգելու մասին որոշումը (...)»:

13. Մեջրերված իրավադրույթների վերլուծության հիման վրա Վճոաբեկ դատարանը 2026 թվականի ապրիլի 9-ի թիվ ՀԿԴ/0317/11/24 որոշմամբ արձանագրել է, որ քրեական վարույթի կարճումը ն հանրային քրեական հետապնդում չհարուցելը կամ այն դադարեցնելն ունեն ինքնուրույն բովանդակություն, հետապնդում են միմյանցից ըստ էության տարբերվող նպատակներ ն ըստ այդմ՝ ունեն կիրառման տարբեր հիմքեր: Մասնավորապես, ի տարբերություն հանրային քրեական հետապնդում չհարուցելու կամ այն դադարեցնելու, քրեական վարույթի կարճումը հանդիսանում է վարույթի ավարտման եղանակներից մեկը, ն վերոգրյալով պայմանավորված՝ օրենսդիրը հստակ տարանջատել է դրանց կիրառման հիմքերը:

Միաժամանակ, թեն ՀՀՇ քրեական դատավարության օրենսգրքով տարանջատվել ես վերոգրյալ ինստիտուտների կիրառման հիմքերը, սակայն ՀՀՇ քրեական դատավարության օրենսգրքի 13-րդ հոդվածով որպես վարույթի կարճման հիմք, ի թիվս այլնի, նախատեսվել է անձի սկատմամբ քրեական հետապնդում չհարուցելու կամ մեղադրյալի նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցնելու մասին որոշումը, երբ սպառվել են վարույթը շարունակելու բոլոր հնարավորությունները:

Վճռաբեկ դատարանը նան փաստել է, որ վերը նշված հիմքով վարույթը կարճելիս անձի նկատմամբ քրեական հետապնդում չհարուցելու կամ մեղադրյալի սկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցնելու որոշումն է հենց պայմանավորում քրեական վարույթի ավարտը: Այլ կերպ` վերոնշյալ երկու որոշումները միմյանց հետ գտնվում են փոխադարձ կապի մեջ, ն դրանք առանձին-առանձին դիտարկելը չի բխում օրենսգրքի տրամաբանությունից:

Վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է, որ ՀՇ քրեական դատավարության օրենսգրքի 196-րդ հոդվածի համաձայն` քրեական հետապնդում չհարուցելու կամ այն դադարեցնելու մասին որոշումն օրինական ուժի մեջ է մտնում նույն օրենսգրքով սահմանված բողոքարկման ժամկետը լրանալու, իսկ բողոքարկվելու դեպքում` այն վերջսականապես հաստատվելու պահից: Հետնաբար՝ անձի սկատմամբ քրեական հետապնդում չհարուցելու կամ մեղադրյալի սկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցնելու մասին որոշումը կարող է հիմք հանդիսանալ վարույթը կարճելու համար

12

ՀՇ քրեական դատավարության օրենսգրքով սահմանված կարգով օրինական ուժի մեջ մտնելու պահից, որպիսի մոտեցումը միտված է այդ որոշման վկայակոչմամբ ընդունվող վարութային ակտերի հիմնավորվածության ապահովմանը:

Վճոաբեկ դատարանը գտել է, որ հակառակ մեկնաբանության դեպքում կխաթարվի ողջամիտ ժամկետում նախաքննության իրականացման պահանջը՝ նկատի ունենալով նշված որոշումների բողոքարկման արդյունքում իրավունքների խախտման փաստի արձանագրման հնարավորությունը, ն ըստ այդմ` քրեական վարույթի ավարտման ու վերսկսման շրջապտույտը, ինչր չի բխում ինչպես հանրային, այսպես էլ մասնավոր շահերի պաշտպանությունիցծ:

14. Վճոարեկ դատարանը կրկսոմ է, որ վերոգրյալ դիրքորոշումը պայմանավորված է սան այն հանգամանքով, որ ինչպես քրեական հետապնդում չհարուցելու կամ քրեական հետապնդումը դադարեցնելու մասին որոշումը, այնպես էլ քրեական վարույթը կարճելու մասին որոշումը հանդիսանում են դատական բողոքարկման ենթակա մինչդատական ակտեր, հետնաբար վերոգրյալ որոշումների բողոքարկման արդյունքում հնարավոր է միմյանց հակասող դատական ակտերի առկայություն: Միադեռ քրեական հետապնդում չհարուցելու կամ քրեական հետապնդումը դադարեցնելու մասին որոշման դեմ դատարան ներկայացված բողոքի բավարարման դեպքում դատական ստուգման ենթարկված վարույթը կարճելու մասին որոշումը վերացնելու իրավասություն վերադաս դատախազին վերապահված չէ: Մասնավորապես, ՀՇ քրեական դատավարության օրենսգիրքը թեն նախատեսել է, որ քրեական վարույթը կարճելու մասին օրինական ուժի մեջ մտած որոշումը կարող է վերադաս դատախազի որոշմամբ վերացվել, սակայս վերոգրյալ լիազորության գործադրման համար սահմանել է հատուկ նախապայման, այն է՝ վարույթը կարճելու մասին որոշումը պետք է դատական ստուգման ենթարկված չլինի: Այսինքն՝ շահագրգիռ անձի բողոքի քննության արդյունքում դատարանը չպետք է հաստատած լինի վարույթը կարճելու մասին որոշման իրավաչափությունը: Այս հանգամանքով էլ պայմանավորված` ՀՀՇ քրեական դատավարության օրենսգիրքը նախատեսել է քրեական հետապնդում չհարուցելու կամ քրեական հետապնդումը դադարեցնելու մասին որոշման օրինական ուժի մեջ մտնելու մեխանիզմ, ինչը ենթադրում է, որ

6 Տես Վճռաբեկ դատարանի՝ 2026 թվականի ապրիլի 9-ի թիվ ՀԿԴ/0317/1124 որոշման 16-րդ կետը:

13

վարույթը վերոնշյալ հիմքով կարող է կարճվել այն դեպքում, երբ քրեական հետապնդում չհարուցելու կամ քրեական հետապնդումը դադարեցնելու մասին որոշումը մտել է օրինական ուժի մեջ՛:

15. Սույն վարույթի նյութերի ուսումնասիրությունից երնում է, որ.

- 2023 թվականի դեկտեմբեր էին թիվ 61211021 քրեական վարույթով հսկող դատախազի կողմից որոշում է կայացվել """""""""""""" սկատմամբ ՀՇ նախկին քրեական օրենսգրքի 308-րդ հոդվածի Լին մասով, 315-րդ հոդվածի Լին մասով ն 353-րդ հոդվածի Լին մասով հանրային քրեական հետապնդում չհարուցելու մասին՝ իրեն վերագրվող արարքը կատարած չլինելու հիմքով",

- 2024 թվականի հունվարի 19-ին սախաքննության մարմինը որոշում է կայացրել թիվ ՞"""""" քրեական վարույթը կարճելու մասին, այս հիմնավորմամբ, որ նշված

ՅՅ ՅԷ ՅՅ ՅՅ ՅԷ

քրեական վարույթով կայացվել է նկատմամբ քրեական հետապնդում չհարուցելու մասին որոշում, ն սպառվել են վարույթը շարունակելու բոլոր հնարավորությունները՝,

- վարույթի նյութերի ուսումնասիրությունից երնում է, որ քրեական վարույթը կարճելու մասին վերը նշված որոշման կայացման պահին Հ Հ" սկատմամբ ՃԸՇ նախկին քրեական օրենսգրքի 308-րդ հոդվածի էին մասով, 315-րդ հոդվածի Լիս մասով ն 353րդ հոդվածի Լին մասով հանրային քրեական հետապնդում չհարուցելու մասին որոշումը բողոքարկվել է ն օրինական ուժի մեջ մտած չի եղել",

- Առաջին ատյանի դատարանը, քննելով նախաքննության մարմնի` քրեական վարույթը կարճելու մասին 2024 թվականի հունվարի 19-ի որոշման դեմ ներկայացված բողոքը, գտել է, որ հանրային քրեական հետապնդում չհարուցելու մասին որոշումն օրինական ուժի մեջ մտած չլինելու դեպքում ՀՇ քրեական դատավարության օրենսգրքով որնէ արգելք առկա չէ վարույթի կարճման համար",

- Վերաքննիչ դատարանն էության մեջ համաձայնել է Առաջին ատյանի դատարանի վերը նշված հետնությունների հետք:

՛Տե՛ս նույն որոշման 16.էրդ կետը:

Ց Տես սույն որոշման 7-րդ կետը:

5Տեսսույն որոշման 8-րդ կետը:

Կ Տե՛ս սույն որոշման 7.Էրդ կետը:

ն Տե՛ս սույն որոշման 9-րդ կետը:

2 Տե՛ս սույն որոշման 10-րդ կետը:

14

16. Նախորդ կետում մեջբերված փաստական հանգամանքները գնահատելով սուն որոշման 12-14րդ կետերում ներկայացված իրավակարգավորումների ն արտահայտված իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո` Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ ստորադաս դատարաններս անձի նկատմամբ քրեական հետապնդում չհարուցելու մասին որոշումն օրինական ուժի մեջ մտած չլինելու պայմաններում հաստատելով նախաքննության մարմնի` թի

վարույթը կարճելու մասին 2024 թվականի հունվարի 19-ի որոշման օրինականությունը,

վ ՅԷՅԷ ՅԷ ՅԷ ՅՅ ՅԷ

քրեական

սխալ են մեկսարանել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 13-րդ հոդվածի կարգավորումները` թույլ տալով քրեադատավարական օրեսքի պահանջների խախտում:

Այսպես, Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ նախաքննության մարմնի՝ 2024 թվականի հունվարի 19-ի որոշմամբ թիվ ՝"՞"""""՝ քրեական վարույթը կարճվել է այն պայմաններում, երբ վերոնշյալ որոշման կայացման համար հիմք հանդիսացած՝ ՊՈԱՈԹԹՈՅԵՅՅՑ կկատմամբ ՀՇ նախկին քրեական օրենսգրքի 308-րդ հոդվածի Լին մասով, 315-րդ հոդվածի Էին մասով ն 353-րդ հոդվածի 1-ին մասով հանրային քրեական հետապնդում չհարուցելու մասին որոշումը գտնվել է բողոքարկման փուլում ն դեռնս օրինական ուժի մեջ մտած չի եղել: Վճռարեկ դատարանը կրկնում է, որ անձի նկատմամբ քրեական հետապնդում չհարուցելու կամ մեղադրյալի սկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցնելու մասին որոշումը կարող էր հիմք հանդիսանալ վարույթը կարճելու համար ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով սահմանված կարգով օրինական ուժի մեջ մտնելու պահից, հետնաբար այն դեպքում, երր անձի սկատմամբ քրեական հետապնդում չհարուցելու կամ մեղադրյալի սկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցնելու մասին որոշումը դեռես օրինական ուժի մեջ չի մտել ն գտնվել է բողոքարկման փուլում, վերը նշված հիմքով քրեական վարույթի կարճումը չի կարող համարվել իրավաչափ ն ապահովել հանրային ու մասնավոր շահերի հավասարակշռված պաշտպանությունը: Հակառակ մեկսարանությունը, Վճռաբեկ դատարանի գնահատմամբ, կարող է հանգեցնել իրավական անորոշության` հաշվի առնելով, որ վերադաս դատախազն իրավասու է վերացնել քրեական վարույթը կարճելու մասին օրինական ուժի մեջ մտած որոշումը միայն այն դեպքում, երբ այդ որոշումը դատական ստուգման չի ենթարկվել:

15

17. Այսպիսով, Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ """""""""""" սկատմամբ քրեական հետապնդում չհարուցելու մասին որոշումն օրինական ուժի մեջ մտած չլինելու պայմաններում այդ որոշման վկայակոչմամբ քրեական վարութի կարճման իրավաչափության վերաբերյալ ստորադաս դատարանների հետնությունները հիմնավոր չեն:

18. Ամփոփելով վերոգրյալը` Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ սույն վարույթով Առաջին ատյանի դատարանը դատական ակտ կայացնելիս, իսկ Վերաքննիչ դատարանն Առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտն անփոփոխ թողնելիս թույլ են տվել դատական սխալ` մասնավորապես քրեադատավարական օրենքի էական խախտում, որը հանգեցրել է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 15-րդ հոդվածով սահմանված՝ վարույթի հանրայնության սկզբունքի խախտման, ինչը, նույն օրենսգրքի 362-րդ հոդվածի համաձայն, հիմք է ստորադաս դատարանների դատական ակտերը բեկանելու ն դրանց փոխարինող դատական ակտ կայացնելու համար:

Սակայս հաշվի առնելով, որ նախաքննության մարմնի` թիվ ՞""""" քրեական վարույթը կարճելու մասին 2024 թվականի հունվարի 19-ի որոշման հիմքում դրված՝ ՀՇ գլխավոր դատախազության ՀՀ հակակոռուպցիոն կոմիտեում մինչդատական վարույթի օրինականության նկատմամբ հսկողության վարչության ավագ դատախազ Մ.Անտոնյանի` հանրային քրեական հետապնդում չհարուցելու միջնորդությունը բավարարելու մասին 2023 թվականի դեկտեմբերի Էի որոշումն այլնս մտել է օրինական ուժի մեջք, որպիսի պայմաններում ստորադաս դատարանների վիճարկվող դատական ակտերը բեկանելը ն փոխարինող դատական ակտ կայացնելը, ըստ էության, առարկայազուրկ է` Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ Վերաքննիչ դատարանի որոշումը պետք է թողնել անփոփոխ՝ հիմք ընդունելով սույն որոշմամբ արտահայտված իրավական դիրքորոշումները:

Ելսելով վերոգրյալից ն ղեկավարվելով Հայաստանի Հանրապետության Սահմանադրության 162-րդ, 163րդ ն Լ(Լրդ հոդվածներով, Հայաստանի Շանրապետության քրեական դատավարության օրենսգրքի 3Էրդ, 33-րդ, 34-րդ, 264-րդ, 28Լրդ, 352-րդ, 359-րդ, 36Է363-րդ ն 400-րդ հոդվածներով` Վճռաբեկ դատարանը

Ց Տես վարույթի նյութեր, հատոր 6-րդ, թերթեր 26-3Է

16

ՈՐՈՇԵՑ

Լ Թիվ ՀԿԴ/0081/11/24 դատական վարույթով ՀՇ հակակոռուպցիոն դատարանի՝ 2024 թվականի մայիսի 20-ի որոշումը թողնել անփոփոխ` հիմք ընդունելով Վճռաբեկ դատարանի որոշմամբ արտահայտված իրավական դիրքորոշումները:

2. Որոշումն օրինական ուժի մեջ է մտնում կայացնելու օրը:

Նախագահող՝ Ե.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆ

Դատավորներ՝ Ա.ԿՐԿՅԱՇԱՐՅԱՆ

ՌՄԽԻԹԱՐՅԱՆ

Ս.ՉԻՉՈՅԱՆ