ԵԴ1/4070/07/24

ԵԴԼ/4070/07/24

վ ՄՈ 2 2:

Աշ)

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ

ՎՃՌԱԲԵԿ ԴԱՏԱՐԱՆ

ՈՐՈՇՈՒՄ

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ

Երնան քաղաքի առաջին ատյանի

ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան,

նախագահող դատավոր՝ ԱՄելիքսեթյան

Հայաստանի Հանրապետության

վերաքննիչ քրեական դատարան,

նախագահող դատավոր՝ Վ.Ռշտունի

2 մայիսի 2025 թվական ք.Երնան

ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի քրեական պալատը (այսուհետ՝ Վճռաբեկ դատարան), նախագահությամբ՝ Լ.ԹԱԴԵՎՈՍՅԱՆԻ

մասնակցությամբ դատավորներ՝ Ս.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆԻ

Հ.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆԻ

ԱՊՈՂՈՍՅԱՆԻ

գրավոր ընթացակարգով քննության առնելով անը րեալ ՀՀ

վերաքննիչ քրեական դատարանի՝ 2024 թվականի սեպտեմբերի 23-ի որոշման դեմ ՀՀ գլխավոր դատախազի տեղակալ Ա.Պողոսյանի հատուկ վերանայման վճռաբեկ բողոքը,

2

ՊԱՐԶԵՑ

Վարույթի դատավարական նախապատմությունը.

Լ 2024 թվականի հուլիսի 19ին ՀՀ քննչական կոմիտեի տնտեսական հանցագործություների՝ ն մաքսանենգությունների քննութան գլխավոր վարչությունում, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 290-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետի հատկանիշներով, նախաձեռնվել է թիվ Սրամոիլկ քրեական վարույթը:

2. Նախաքննության մարմինը 2024 թվականի հուլիսի 23-ին միջնորդություն է ներկայացրել Երնան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան (այսուհետ` նան Առաջին ատյանի դատարան)՝ թվ աաա սության իրավունքով պատկանող` Խանը

աաա ուսում ադ թվում

աշխատասենյակներում խուզարկություն կատարելու թույլտվություն ստանալու մասին:

3. Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2024 թվականի հուլիսի 24ի որոշմամբ նախաքննության մարմնի վերոնշյալ միջնորդությունը բավարարվլ է ն նախաքննության մարմնին թույլատրվել է՝ 2024 թվականի հուլիսի 24-ից 27-ը ներառյալ ընկած ժամանակահատվածում մեկ անգամ խուզարկություն կատարել աաարաաաաաա ոթյան իրավունքով պատկանող` պարը

ղրան ուրու, այդ թվում` այնտեղ

գտնվող աշխատասենյակներում:

4 ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ` նան Վերաքննիչ դատարան) 2024 թվականի սեպտեմբերի 23-ի որոշմամբ արը

աաա ի: բողոքը բավարարել է, Առաջին ատյանի

դատարանի՝ 2024 թվականի հուլիսի 24ի որոշումը բեկանել ն մերժել է նախաքննության մարմնի վերոհիշյալ միջնորդությունը:

5. Վերաքննիչ դատարանի վերոնշյալ որոշման դեմ ՀՀ գլխավոր դատախազի տեղակալ Ա.Պողոսյանը բերել է հատուկ վերանայման վճռաբեկ բողոք, որը Վճռաբեկ

3

դատարանի՝ 2024 թվականի դեկտեմբերի 6-ի որոշմամբ ընդունվել է վարույթ, ն սահմանվել է դատական վարույթի իրականացման գրավոր ընթացակարգ:

Վճռաբեկ բողոքի հիմքերը, փաստարկները ն պահանջը.

Վճռաբեկ բողոքը քննվում է հետնյալ հիմքերի սահմաններում` ներքոհիշյալ փաստարկներով.

6. Բողոքի հեղինակի կարծիքով՝ Վերաքննիչ դատարանի որոշումն օրինական ն հիմնավորված չէ: Մասնավորապես, բողոքաբերը, համադրելով Վճռաբեկ դատարանի Սեպուհ Թադնոսյանի ու Սիրուն Նաջարյանի գործով 2015 թվականի դեկտեմբերի 18-ի թիվ ԵՇԴ/0073/07/15 որոշմամբ արտահայտված դիրքորոշումները սույն գործի փաստական հանգամանքների հետ, նշել է, որ ՀՀ պետական եկամուտների կոմիտեի աշխատակիցների կողմից ներկայացված նախնական հաշվարկը կազմվել է

ղարա ոթուների գործունեությանը

վերաբերող հարկային մարմնի տեղեկատվական բազայում ն համացանցում առկա տվյալների, վերջիններիս կողմից հարկային մարմին ներկայացված հաշվարկների հիման վրա, որոնց ամրագրման եղանակը, ստացման աղբյուրի բացահայտ լինելը հնարավորություն են տալիս նշված տվյալը գնահատման ենթարկել, հետնաբար՝ դրանք կարող են հանդես գալ որպես խուզարկության կատարման ինքնուրույն հիմք, ուստի Վերաքննիչ դատարանի դատողություններն անհիմն են:

7. Վերոշարադրյալի հիման վրա, բողոքաբերը խնդրել է բեկանել Վերաքննիչ դատարանի՝ 2024 թվականի սեպտեմբերի 23-ի որոշումը՝ կայացնելով դրան փոխարինող դատական ակտ:

Վճռաբեկ բողոքի քննության համար էական նշանակություն ունեցող փաստական հանգամանքները.

8. Նախաքննության մարմինը 2024 թվականի հուլիսի 23-ի միջնորդությամբ նշել

է. «(...) 18.07.2024թ.-ին ՀՀ պետական եկամուվմւերի կոմխրեի հետաքննության ն օպերատիվ հետախուզության վարչությունից ՀՀ քննչական կոմիտեի տետեսական հանցագործությունների ն մաքսանենգությունների քննության զլխավոր վարչություն ստացվել է առերնույթ հանցանքի մասին հաղորդում մանը

4

Նոու ընկերությունների վերաբերյալ: Համաձայն հաղորդման ն կից փասրաթղթերի՝ «Հ ՊԵԿ հետաքննության ն օպերատիվ հետախուզություն վարչության պետի 16.07.2024թ. թիվ Լաո որոշման համաձայն ձեռնարկված օպերավտիվ-հետախուզական միջոցառումների արդյունքում պարզվել է հեպնյալը. արանի: ՍՊԸ-ն (ՀՎՀՇ Թանն. պետական գրանցում է ատացել

22.122016թ-ին, իրավաբանական հասցեն աան

|Ըբք)8 արիան |բԲԸ`"(Ջ ֆան հանդիսանուման

ատա... մարան շշ" ւ

շրջանառության հարկ վճարող, րար 2024 թվականի հունիս ամսվա եկամտային հարկի ն սոցիալական վճարի հաշվարկի ունեցել է թվով 2 վարձու աշխատող, զբաղվում է խաղերի ն խաղալիքների առնփրով: 17.07.2024թ-ի դրությամի չունի գործուլ ՀԴՄ. ունեցել է գրանցված աան

ռ հասցեներում: (..)

Մարիան ՍՊԸ-ն (ՀՎՀՀ՝ աո. պետական գրանցում է արացել

05.12.2016թ., հաշվառված է ՀՎՍՎ թիվաանԹ /արանական հասցե Ա ղրա ու շջանաոության հարկ

վճարող, րար 2024 թվականի հունիս ամսվա եկամտային հարկի ն սոցիալական վճարի հաշվարկի՝ փաարացի եկամուտ արացող վարձու աշխատակիցները 4-ն են, զբաղվում է իւաղերի ն խաղալիքների առնփրով: Ունի մեկ գործող ՀԴՄ 21 ՆՋ

գործում է ռո. խաղալիքների խանութ-սրահը, նախկինում ունեցել է տեղադրված ՀԴՄ նան աան ու

հանդիսանան. ...... Աաաա

(-չ) ով տնօրեն է հանդիսանում նան աա. ««.(««Հ-ՍԱԱՋ։

Սրբա ՍՊ ընկերությունը պետական գրանցում է ստացել 29.04.2019թ., հաշվառված է ՀՎՍՎ թիվ աաա Ա8 րոյն հացն աան

աաա է շջանաոության հարկ

վճարող, բար 2024 թվականի հունիս ամսվա եկամտային հարկի ն սոցիալական վճարի հաշվարկի՝ փասվացի եկամուղ արացող վարձու աշխատակիցները 3-ն են, զբաղվում է խաղերի ն խաղալիքների առերրով: Ունի մեկ գործող ՀԴՄ՝ աան.

5

Աաաա աաա ոո

2րդ հարկում. գործում արն ւու ի իանութսրահը: Հիմնադիր է

հանդիսանում աը .։

ատո: ընկերությունը լա | պետական գրանցում է արաց

29.08.2012թ., հաշվառված է «ՎՍ մանն ունական հասցն ն

ՍԱ Ա ԱԱ ԱԱՅՋ : ` |

նն Ս,իը ։Օ։Օ։ խնի ,ի,

ա նԱնինԱՁԶՁՋՁե Սնն ԱԱ ԱԱ ԱՆԱՆ

Ը խոխա խա կշա

տնօրեն է հանդիասցել նաս անննն շշ" ւ. Էալոււաննրանին|

Ընկերությունը գործում է հարկման ընդհանուր համակարգում:

ՍԸ լրա.

ներկայացնում եւ ասր աո իոոթները:

Խանութներն ունեն ինավագրամյան կայքէջեր՝ ելաուվ ն էրի:

աստ ո, ագրական կայքէջում նշված

հեռախոսահամարին՝ ր Մարո: զանգահարելու միջոցով պարզվել է, որ նույն արք) խաղալիքների խանութ-սրահն է, որը: ունի 2 մասնաճյուղ՝ Աաաա առ աաա... "չուս «ւ աոան

ինատագրամ)յան էջի հլւապարակումներում առկա մ. | ՍՊ ընկերությանը պատկանող տաղավարը: Նույն նկարը աոկա է նան հարկային բազայի փաստացի տվյալներ բաժնում:

Թաներ ո ՍՊ ընկերությունների իրավարանական հասցեները

նա Ն ԱՎ

Մրրո խաղալիքների ինստագրամյան կայքէջում նշված է, որ գործում է 2 հասցեներում Խանը. աաա ....շ»

հասցեներում գրանցված են համապատասխանաբար բանը ն իո... | ՍՊ ընկերությունների հակիչ դրամարկղային մեքենաներր։ արոր

գործարանային համարով ՀԴՄ-ն մինչն 10052019 գործել ւ աա

ընկերության գործունության հասցեում՝ արարին 10.05.2019-

6

30.10.2023թթ.՝ Աաաա ՍՊ րնկերության գործունեության հասցեում աաա:

ատա ության համահիմնադիր ն տաօրես աոոոն

3108.2008 թվականից աշխատում է աաա ՍՊ ընկերությունում որպես զարգացման գծով խորհրդատու: Արոն (..) հանդիսանում է Սմբա: ն առա ոթ ոուննրի տնօրենը լնն . աար ւ

ընկերությունների առցանց լիազորները՝ Ա ԱՈՆՈՈՆ Ի որով (-), համընկնում են: Վերջինս 0102.2013-24.08.2022թթ. արջի վ ՍՊ ընկերությունում գրաւնցված է եղել որպես տնօրեն: Համրնկնում են նան Անց ն ԱՈ ՅԵ| ՍՊ ընկերությունների առցանց լիազորները՝ աան 2 րւ ոարողների

մոտ առկա է առցանց լիազորների էլեկտրոնային փոարի համինկնում արարատ շուրւյիցների տեղափոխություն

(Ցանկ 1):

Աազտու:: գործարանային համարով ՀԴՄ-ն Աո ոն| ՍՊԸ-ի կողմից գրանցումից հանելուց հետ 23.022017թ-ին գրանցվել ւ րն ոչ

անունով աար մ ոթ" կոմից դուրս գրված հաշիվ

վավերագրերում վայրը, որտեղից ապրանքները մատակարարվում (առաքվում) են նշված է աար աներ: նույն հասցեն նշված է նաս լնն ո,

կողմից դուրս գրված ապրանքների մատակարարման հարկային հաշիվներում:

Համո ՍՊԸ-ի ինստագրամյան էջում նշված է, որ հանդիսանում է Շո)օ1ճ ապրանքանիշի պաշտոնական ներկրող, նշված ապրանքանիշի ներմուծումները հրականացվում եւ կրննննը ՍՊԸ-ի միջոցով, սակայ մարը ՍՊԸ-ն չունի դուրս գրած ապրանքների մատակարարման հաշիվ-վավերագրեր ԼԱՈ | ՍՄՊԸ- ին: Հարրայը ՍՊ ընկերությունն իր գործունեության ընթացքում: խաղալիքներ է մատակարարել Խար ար ու ժոււոիս

մասնավորապես.

աաա ություն 4201.868 դրամ,

պտաը ւււ: 43762.551 դրամ,

- իրին ՍՊ ընկերություն՝ 54,634,981 դրամ:

7

2022 թվականին ներկայացված ԱԱՀ-ի ն ակցիզային հարկի միասնական հաշվարկներով ատա ՍՊ ընկերությունը հայտարարգրել է 250,734,199 դրամ հարկման բազա, ԱԱՀ կրեդիտ, 50.1535,956 դրամ, ՀՀ փարածք ներմուծված ապրանքների ն ՀՀ տարածքում ձեռք բերված ապրանքների ն ծառայությունների արժեք՝ 133,104,296 դրամ, ԱԱՀ դերեվ 25,454,844 դրամ: Իսկ 2023 թվականին՝ 287,184,481 դրամ: հարկման բազա, ԱԱՀ կրեդիտ 57453180 դրամ, ՀՀ տարածք ներմուծված ապրանքների ն ՀՀ տարածքում ձեռք բերված ապրանքների ն ծառայությունների արժեք՝ 206,08.044 դրամ, ԱԱՀ դերեվ 32975437 դրամ: 2022 թվականին հարկային մարմին ներկայացված շրջանառության հարկի աաա ` : ա` աի.

գործունեություն բոլոր տեսակների մասով հայտարարագրել են. աա ւււ» 22195366 դրա նն ւշ ուոությու

43.00.47 դրամ. անն ւ ուլերություն՝ 27071232 դրամ, 2023 թվականին՝ ատար 1 ւււ». 5007.058 դրամ, մն ւշ: ուոություն

31899,674 դրամ, մն րությու 62.279,903 դրամ: Իպլ 2024 թվականի հունվարի Լից մայիսի 3-ր՝ Արղ, ՍՊ ընկերություն՝ 50,07Ն058 դրամ, ատը ւււ: 59523533 դրամ լնն ուոոությու: 18,582:638

դրամ:

Վերոգրյալ փաստական հանգամանքների համադրմամբ առկա են հիմնավոր ԱԱ ,ը(« )ըց)ցՁ09` լ խիա

ինդհանուն տնտեսական շահերից ելնելով գործել ն շարունակում են գործել համաձայնեցված, հարկման հատուկ համակարգում (շրջանառության հարկ) գործունեություն ծավալելու իրական իրացման շրջանառության ծավալները թաքցնելու ն հարկերից խուսափելու նպատակով, ն դրանց գործունեությունը կազմակերպվում ու ղեկավարվում է միննույն անձանց կողմից: (...)

րարը . ար ւ ու" 2622-ին

գործունեությունը մեկ հարկ վճարողով կազմակերպելու պարագայում` իրացման շրջանառությունը կկազմեր 152,265,745 ՀՀ դրամ ն պեորական բյուջե պակաս վճարված ԱԱՀ-ն կկազմի 1475,824 ՀՀ դրամ (...):

8

Հաշվի առնելով, որ մար արոր թուրը

համատեղ շրջանառությունը 2022թ-ին գերազաւնցա է 115 միլիոն ՀՀ դրամի, 2023թ-ին պարք է գործունեություն իրականացնեին ԱԱՀ-ի դաշտում: զազա Սաակակեեի՝ ն աել ՍՊ ընկերությունները 2023թ-ին գործունեությունը մեկ հարկ վճարողով կազմակերպելու պարագայում՝ իրացման շրջանառությունը կկազմեր 149,250,635 ՀՀ դրամ ն պետական բյուջե պակաս վճարված ԱԱՀ-ն կկազմի 12,363,109 ՀՀ դրամ (...):

Հաշվի առնելով, որ ընկերությունների համատեղ շրջանառությունը 2023թ-ին գերազանցկ է Աջ միլիոն ՀՀ դրամի, 2024թ-ին վերոնշյալ ընկերությունները կհանդիսանան ՁՕԱԱՀ վճարող ն գործունեություն մեկ հարկ վճարողով կազմակերպելու պարագայում` տվյալ ընկերությունների լրացուցիչ հարկային պարտավորությունները կկազմի 4,191Ն404 ՀՀ դրամ: (...)

անկան ՍՊ ընկերության իրացման շրջանառությունը ՀԴՄ-ով ն հաշիվ վավերագրերով 2024թ. հունվար-մայիս ամիսներին կազմել է 9,823,534 դրամ, որից ԱԱՀ 1Ն637583 դրամ (.): Ընկերություն, նշված ժամանակահատվածում ունի հարկային հաշիվներով ձեռքբերումներ 4,991550 դրամ արժեքով, որից ԱԱՀ՝ 998,310 դրամ, սակայն նշված հարկային հաշիվները չեն վավերացվել հարկ վճարողի կողմից ն համաձայն ՀՀ հարկային օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի Լին մասի Լին կերի հաշվանցման ենթակա չեն: Արդյունքում ընկերության մուր առաջանում է լրացուցիչ ԱԱՀ 1637.583 դրամ:

Եռտոն ՍՊ ընկերության իրացման շրջանառությունը ՀԴՄ-ով ն հաշիվ վավերագրերով 2024թ. հունվար-մայիս ամիսներին կազմել | 18,582,638 դրամ, որից ԱԱՀ 3,0972725 դրամ (.): Ընկերությունը նշված ժամանակահապտվածում ունի հարկային հաշիվներով ձեռքբերումներ 12,007,635 դրամ արժեքով, որից ԱԱՀ 24018527 դրամ, սակայն նշված հարկային հաշիվները չեն վավերացվել հարկ վճարողի կողմից ն համաձայն ՀՀ հարկային օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի Լին մասի Լ ին կերի հաշվանցման ենթակա չեն: Արդյունքում ընկերության մով առաջանում Է լրացուցիչ ԱԱՀ 3,097,725 դրամ:

ատա: ՍՊ ընկերության իրացման շրջանառությունը ՀԴՄ-ով ն հաշիվ վավերագրերով 2024թ. հունվար-մայիս ամիսներին կազմել է 10,149,891 դրամ, որից ԱԱՀ 1Լ691986 դրամ (.) Ընկերությունը նշված ժամանակահատվածում ունի

9

հարկային հաշիվներով ձեռքբերումներ 4,039,270 դրամ արժեքով, որից ԱԱՀ 807,854 դրամ, սակայն նշված հարկային հաշիվները չեն վավերացվել հարկ վճարողի կողմից ն համաձայն ՀՀ հարկային օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի Լին մասի Լին կարի հաշվանցման ենթակա չեն, ինչպես նան առկա է ներմուծում 10,667:379 դրամ արժեքով, որից ԱԱՀ 2,235,890 դրամ: Արդյունքում ընկերության մով. առաջանում է պերակաւն բյուջեից փոխհատուցման ենթակա գումար՝ 543,904 դրամ արժեքով:

Ընկերությունների կողմից 2022-2024 թվաւկաններին հարկման ընդհանուր համակարգում աշխատելու պարագայում կառաջանա նան պետական բյուջե վճարման ենթակա շախութահարկի գումար: Հաշվի առնելով, որ Լառա ՍՊԸ-ն վաճառելով նույն ապրանքները ն աշխատելով հարկման ընդհանուր համակարգում՝ 2022թ-ի համար հաշվարկներով ներկայացրել Լ 5.54 շահութաբերություն, իակ 2023թ- ի համար` 1154, անարար արու ոց արական

բյուջե վճարման ենթակա շահութահարկի գումարը կկազմի 2022թ-ի համար՝ 368,930 ՀՀ դրամ (...), 2023թ-ի համար՝ 3,089,488 ՀՀ դրամ (...):

Համաձայն հաղորդման` ամբողջ վերոշարադրյալի հիմքով` ազան

թուն ն ::: ՍՊ ընկերությունները հարկման հատուկ համակարգում (շրջանառության հարկ) գործունեություն ծավալելու արդյունքում: 2022-2024թթ-ին պետությանը պատճառվել է առանձնապես խոշոր չափի՝ 21486755 ՀՀ դրամի վնաս: (...)

(Քյրեական, վարույթի նախաքննության, ընթացքում պարզվել է, որ անն ՍՊԸի 7504 բաժնեմասով համահիմնադիր մնայ ը .

սեփականության. իրավունքով պատկանում են ոը

ստռտառտոոը............... որոնք օգտագործվում են նան Աաաա ն ատր թյոոննրի կողմից (.-)

Նախաքննության մարմինը, նկատի ունենալով, որ (..) խուզարկության կատարումն անհրաժեշտ է քրեական վարույթով ապացույցներ ձեոք բերելու, արդեն խակ ձեռք բերված ապացույցները արուգելու ն պավշաճ ու համակողմանի քննությունն ապահովելու համար, որպիսի պայմաններում` հանցագործությունը բացահայտելու նպատակով հիմնավորվում ւ աան

հարկում գտնվող թիվ անն ն ումի հասցեների հետ կապված

10

բնակարանի անձեռնմխելիության իրավունքը սահմանաւվաւկելու

անհրաժեշվմաթյունը ն համաչափությունը, ուսրի միջնորդել է Դատարանին՝ թիվ ատ: լրոյթով սառմանափակել մարը.

բնակարանի անձեռնմխելիության իրավունքը ն թույլատրել քննչական խմբի քննիչներին հետաքննության մարմնի աշխատակիցների մասնակցությամբ 2024 թվականի հուլիսի 24-ից 27-ը ներաոյալ ընկած ժամանակահապտվածում մեկ անգամ՝ խուզարկություն, կատարել (նշված) շինություններում, այդ թվում՝ այնտեղ. գտնվող աշխատասենյակներում՝` միջնորդությամբ նշված հաշվապահական հաշվառման փատրաթղթեր, համակարգիչներ, էլեկվտոնային կրիչներ, բջջային հեռախոսներ, նոթատետրեր, սնագիր գրառումներ, գրանցումների գրքեր, բանկային կամ դրամական փոխանցումների վերաբերյալ կտրոններ մը

ն Աղջանիեը ՍՊ ընկերությունների համակարգչային սերվերը որոնելու, հայտնաբերելու ն վերցնելու համար»:

9. Առաջին ատյանի դատարանը, բավարարելով նախաքննության մարմնի վերոգրյալ միջնորդությունը, նշել է. «(...) (Գնահատելով սույն գործի փատրական հանգամանքները` Դատարանն արձանագրում է, որ միջնորդությանը կից ներկայացված նյութերը, փաարում՝ են աար ն..... առ

ղրա ւի ""։

Միննույն ժամանակ Դատարանն արձաւնագրում է, որ ողջամիտ է ենթադրության առկայությունն այն մասին, որ նշված շինություններում: կարող են հայտնաբերվել քրեական վարույթի համար նշանակություն ունեցու՝ անը

ն Նատա ՍՊ ընկերությունների հաշվապահական հաշվառման սկզբնական փաստաթղթեր, ընկերությունների ընդհանուր տնտեսական շահից գործելու, միննույն անձի (անձանց) կողմից ղեկավարվելու, ֆինանսական միջոցները ասյն անձի (անձանց) կողմից տնօրինելու այդ կազմակերպությունների իրական շահառուի, ձեռնարկատիրական գործունեությունը մի քանի ընկերությունների միջե տնօրինելու ն դրա արդյունքում դիտավորությամբ հարկերը վճարելուց խուսավազու հանգամանքը հիմնավորող տվյալներ պարունակող, ինչպես նան ընկերությունների

ւ Տե՛ս նյութեր, հատոր 1, թերթեր 3-12:

1

կողմից ձեռք բերված ն իրացված ապրանքների իրական քանակների, արժեքների, թաքցված շրջանառության, վաճառքից արացված գումարների իրական չափի վերաբերյալ փվյալներ պարունակող համակարգիչներ, էլելրրրոնային կրիչներ, բջջային հեռախոսներ, նոթատետրեր, սնագիր գրառումներ, գրանցումների գրքեր, բանկային կամ դրամական փոխանցումների վերաբերյալ կտրոններ, այդ կազմակերպությունների համակարգչային սերվերը, որոնցով կարող են հաստատվել նրանց թաքցված շրջանառությունը, հարկեր չվճարելու հանգամանքը ն հարկեր վճարելուց խուսափելու մեխանիզմը, դրան մասնակցած բոլոր անձանց ինքնությունը, պետությանը պատճառված վնասի իրական ն ամբողջական չափր: Վերոգրյալի հիման վրա Դատարանն արձանագրում է, որ միջնորդությունը քննարկված մասով հիմնավոր է ն ենթակա է բավարարմանլ...)»-:

10. Վերաքննիչ դատարանը բեկանելով Առաջին ատյանի դատարանի վերոգրյալ որոշումը ն մերժելով նախաքննության մարմնի միջնորդությունը նշել է՝ «(-.) Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ վարույթն իրականացնող մարմնի մռտ առկա կասկածն առ այն, որ քննիչի կողմից ներկայացված միջնորդությամբ նշված հասցեում ու դրանում տեղակայված աշխատասենյակներում կարող են հայտնաբերվել փաստաթղթեր ն/կամ առարկաներ, որոնք կարող են առնչություն ունենալ նախաձեռնված քրեական վարույթով քննվող դեպքերի հեփ, որնէ կերպ չի հիմնավորվում միջնորդությանը կից ներկայացված նյութերով: Ավելին՝ Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ նախաքննական մարմինը խնդրո առարկա միջնորդություն, հիմնավոր է օպերատիվ-հորախուզական գործունեության արդյունքում ատացված նախնական (պայմանական) հաշվարկի վերաբերյալ տեղեկանքով առ այն, աան ար թո

հարկման հատուկ համակարգում (Շրջանառության հարկ) գործունեություն ծավալելու արդյունքում 2022-2024 թվականներին պետությանը պատճառել են առանձնապես իւոշոր չափի` 21488.755 ՀՀ դրամի վնաս: Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում: է, որ նշված տվյալներն իրենց բնույթով չեն կարող հանդիսանալ խուզարկության կատարման փաստական հիմք (տեղեկություն պարունակող 2 Տե'ս նյութեր, հատոր 1, թերթեր 90-95:

12

ապացույց): Այսինքն` վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից որնէ ապացույց դատարան չի ներկայացվել, որոնց գնահատումը կարող էր խուզարկություն կատարելու թույրրվություն տալու համար բավարար հիմք լինել: Ընդ որում, նույն նախնական հաշվարկի վերաբերյալ տեղեկանքի բովանդակությունից բխում է, որ պետությանը պատճառված վնասի հաշվարկը նախնական է ն ենթակա է վերահաշվարկման:

Ինչ վերաբերում է միջնորդությանը կից ներկայացված մյուս փաստաթղթերին, ապա դրանց բովանդակային ուսումնասիրությունը վկայում է, որ դրանցում առկա տեղեկատվությունը չի հիմնավորում մարն աար

ընկերությունների կողմից պետությանը պատճառած վնասի բնույթի կամ չափի վերաբերյալ նախաքննական մարմնի վարկածը: Այլ կերպ ասած՝ ներկայացված տեղեկությունները չեն ամրապնդում նախաքննական մարմնի այն վարկածը, որ ատար լ ն Էաաոը ՍՊ ընկերությունների գործունեությունն

առնչություն ունի առանձնապես խոշոր չափերով հարկեր չվճարելու հեր: Այսինքն` քննիչի կողմից ներկայացված մյուս փասրաթղթերը հիմնավորումներ չեն պարունակում առ այն, որ դիտարկվող ժամանակահատվածում, այն է` 2022-2024 թվականներին, հիշյալ ընկերությունների կողմից չի հաշվարկվել ն պետական բյուջե չի վճարվել առանձնապես խոշոր չափերի հարկ:

Վերոգրյալի պայմաններում Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում: է, որ քննիչի միջնորդության մեջ մատնանշված բնակարանների անձեռնմխելիության իրավունքը սահմանափակելու մասին վարույթն իրականացնող մարմնի միջնորդությունն իրավաչափ չէ, չի բխում օրենադրական պահանջներից, միջնորդության մեջ նշված փաստարկները բավարար չեն ՀՀ Սահմանադրությամբ երաշխավորված՝ բնակարանի անձեռնմխելիության իրավունքի սահմանափակման համար (...)»5:

Վճռաբեկ դատարանի հիմնավորումները ն եզրահանգումը.

3 Տե'ս նյութեր, հատոր 2, թերթեր 90-97:

13

1. Սույն գործով Վճռաբեկ դատարանի առջն բարձրացված իրավական հարցը հետնյալն է. հիմնավորված են արդյոք Աաաա րանի սեփականության իրավունքով պատկանող շինություններում խուզարկություն կատարելու թույլտվություն ստանալու միջնորդությունը մերժելու վերաբերյալ Վերաքննիչ դատարանի հետնությունները:

12. ՀՀ Սահմանադրության 32-րդ հոդվածի համաձայն՝ «Յուրաքանչյուր ոք ունի բնակարանի անձեռնմխելիության իրավունք:

2. Բնակարանի անձեռեմխելիության իլաւվունքը կարող է սահմանափակվել միայն օրենքով պերական անվտանգության, երկրի փետեսական բարեկեցության, հանցագործությունների կանխման կամ բացահայտման, հասարակական կարգի, առողջության ն բարոյականության կամ այլոց հիմնական իրավունքների ն ազատությունների պաշտպանության նպատակով:

3. Բնակարանը կարող է խուզարկվել միայն դատարանի որոշմամբ` օրենքով սահմանված դեպքերում ն կարգով: Օրենքով կարող են սահմանվել դատարանի որոշմամբ բնակարանի անձեռնմխելիության իրավունքի սահմանափակման այլ դեպքեր»:

ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 234-րդ հոդվածի համաձայն՝ «ԼԽուզարկություն, վարույթի համար նշանակություն ունեցող առարկաներ, նյութեր, փաստաթղթե կամ տվյալներ, ինչպես նան քննությունից թաքնվող մեղադրյալին, արգելադրման ենթակա գույքը կամ դիակ հայրնաբերելու նպատակով կատարվող որոնողական գործողություն է: (...)»:

13. Վճռաբեկ դատարանը, Սեպուհ Թադնոսյանի ն Սիրուն Նաջարյանի գործով անդրադառնալով բնակարանում խուզարկություն կատարելու փաստական հիմքին, նշել է, որ խուզարկության կատարման փաստական հիմք են «բավարար տվյալները»: Այլ խոսքով' տվյալների առկայությունն ինքնին խուզարկության կատարման փաստական հիմք չէ, քանի դեռ չի համապատասխանում

բավարարության վերաբերյալ պահանջին: Տվյալների բավարարության տեսանկյունից գնահատումը պետք է հանգեցնի այն ողջամիտ եզրահանգման, որ խուզարկության կատարման արդյունքում կարող են ձեռք բերվել փնտրվող առարկաները: Ընդ որում, օրենսդրորեն նախատեսված չէ տվյալների համակցության

14

վերաբերյալ պահանջ: Այլ խոսքով տվյալների բավարարության վերաբերյալ պահանջը որակական բնույթ է կրում. խուզարկության կատարման արդյունքում փնտրվող առարկաների հայտնաբերման հավանականության մասին

եզրահանգումը կարող է հիմնված լինել ինչպես մեկ վերաբերելի ն արժանահավատ տվյալի, այնպես էլ՝ տվյալների համակցության վրա: Խուզարկության կատարման փաստական հիմք կարող է հանդես գալ ցանկացած տվյալ, որը հնարավոր է գնահատման ենթարկել, ն որպես այդպիսին, որպես կանոն, կարող են հանդես գալ քրեական գործի նյութերում առկա ն որոշակի բնակարանում գործի համար նշանակություն ունեցող որոշակի առարկայի կամ անձի գտնվելու մասին տեղեկություններ պարունակող ապացույցները: Ինչ վերաբերում է օպերատիվ- հետախուզական գործունեության տվյալներին, ապա դրանք կարող են հանդես գալ որպես խուզարկության կատարման ինքնուրույն հիմք բոլոր այն դեպքերում, երբ դրանք հնարավոր է գնահատման ենթարկել: Մասնավորապես, օպերատիվ- հետախուզական միջոցառման արդյունքում ստացված տվյալը գնահատելիս վարույթն իրականացնող մարմինը պետք է հաշվի առնի միջոցառման՝ կոնկրետ տեսակին օրենքով առաջադրվող պահանջները, արդյունքների ամրագրման եղանակը, աղբյուրի՝ օրենքով սահմանված կարգով բացահայտման հանգամանքը ն այլն: Իսկ այն դեպքում, երբ օպերատիվ-հետախուզական գործունեության տվյալի գնահատումն անհնար է, այն ինքնին խուզարկության հիմք չի կարող հանդիսանալ, սակայն այլ տվյալների (այդ թվում օպերատիվ-քննչական իրադրության) հետ համակցությամբ կարող է հաշվի առնվել լ,խուզարկության կատարման անհրաժեշտության հարցը լուծելիս, հատկապես քննության վաղ փուլերում, երբ համապատասխան ապացույցներ դեռ ձեռք չեն բերվել":

13.1. Միննույն ժամանակ անդրադառնալով բնակարանում խուզարկություն կատարելու իրավական հիմքերին, Օ Վճռաբեկ դատարանը նուն որոշմամբ արձանագրել է, որ. «(.) 1Մուզարկության կատարման իրավական հիմքը խուզարկություն կատարելը թույլատրելու մասին դատարանի որոշումն է: Ընդ որում, դատարանի որոշման համար առիթ է հանդիսանում խուզարկություն կատարկու « Տես Վճռաբեկ դատարանի` Սեպուհ Թաղնոսյանի ն Սիրուն Նաջարյանի գործով 2015 թվականի դեկտեմբերի 18-ի թիվ ԵՇԴ/0073/07/15 որոշման 22-23-րդ կետերը:

15

թույլտվություն ստանալու միջնորդություն հարուցելու մասին նախաքննական մարմնի որոշումը:

Ինչպես նախաքննական մարմնի, այնպես էլ դատարանի որոշումները պեվք է լինեն հիմնավորված ն պատճառաբանված:

(..) (Մյիջնորդության քննման արդյունքում դատարանը որոշում է կայացնում միջնորդությունը բավարարելու կամ մերժելու մասին նշելով բավարարման կամ մերժման հիմքերը: Միջնորդության բավարարման դեպքում դատարանի որոշումը պետք է պարունակի նշում. խուզարկության կատարման փաստական հիմքերի առկայության մասին, դրանց վերաբերելիության, արժանահավատության ն բավարարության մասին հիմնավորումներ, փնտրվող առարկաների՝ գործի համար նշանակության վերաբերյալ հիմնավորումներ, ինչպես նան հարակ նշում բնակարանի նույնականացման համար անհրաժեշտ տվյալների ն փնտրվող առարկաների բնութագրի վերաբերյալ: (..-»:

Վճռաբեկ դատարանը փաստում է, որ Սեպուհ /Թադնոսյանի ն Սիրուն Նաջարյանի գործով կայացված որոշմամբ արտահայտված իրավական դիրքորոշումները շարունակում են վերաբերելի մասով (ղանն տտանոճ Տ) կիրառելի լինել նան գործող քրեադատավարական կարգավորումների նկատմամբ:

14. Սույն գործի նյութերի ուսումնասիրությունից երնում է, ռր.

- Առաջին ատյանի դատարանը, բավարարելով խուզարկություն կատարելու թույլտվություն ստանալու վերաբերյալ նախաքննության մարմնի միջնորդությունը, արձանագրել է, որ դրան կից ներկայացված նյութերով փաստվում է լը կապո մարմի ինտ,

ինչպես նան ողջամիտ է ենթադրությունն առ այն, որ խուզարկության արդյունքում կարող են հայտնաբերվել համակարգիչներ, էլեկտրոնային կրիչներ, բջջային հեռախոսներ, նոթատետրեր, սնագիր գրառումներ, գրանցումների գրքեր, բանկային կամ դրամական փոխանցումների վերաբերյալ կտրոններ, կազմակերպությունների համակարգչային սերվերը, որոնցով կարող են հաստատվել ենթադրյալ թաքցված շրջանառությունը, հարկեր չվճարելու հանգամանք`, ն հարկեր վճարելուց 5 Տե՛ս նույն որոշման 11-րդ կետը:

16

խուսափելու մեխանիզմը, դրան մասնակցած բոլոր անձանց ինքնությունը, պետությանը պատճառված վնասի իրական ն ամբողջական չափըճ:

- Վերաքննիչ դատարանը, բեկանելով Առաջին ատյանի դատարանի որոշումը ն մերժելով նախաքննության մարմնի միջնորդությունը, նշել է, որ դրան կից ներկայացված նյութերով որնէ կերպ չի հիմնավորվում միջնորդության մեջ նշված հասցեում ն դրանում տեղակայված աշխատասենյակներում քրեական վարույթով քննվող դեպքերի հետ առնչություն ունեցող տվյալների հայտնաբերման կասկածը: Բացի այդ, Վերաքննիչ դատարանը նշել է նան, ռր միջնորդության հիմքում դրված է օպերատիվ-հետախուզական գործունեության արդյունքում ստացված տեղեկանքը, որը կրում է նախնական բնույթ, որպիսի տվյալը չի կարող բավարար համարվել՝ ՀՀ Սահմանադրությամբ երաշխավորված բնակարանի անձեռնմխելիության իրավունքի սահմանափակման համար՛։

15. Նախորդ կետում մեջբերված փաստական հանգամանքները գնահատելով սոյն որոշման 12131-րդ կետերում վկայակոչված իրավադրույթնեի ն արտահայտված իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո՝ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ Առաջին ատյանի դատարանի որոշումը բեկանելիս ն ԱՈ ԹԱՑ ՒՅԱԱ սեփականության իրավունքով պատկանող շինություններում խուզարկություն կատարելու վերաբերյալ նախաքննության մարմնի միջնորդությունը մերժելիս, Վերաքննիչ դատարանը պատշաճ իրավական գնահատման չի ենթարկել սույն գործի փաստական հանգամանքները:

Մասնավորապես, Վճռաբեկ դատարանը, համաձայնելով բողոքաբերի՝ սույն որոշման 6-րդ կետում նշված փաստարկներին, արձանագրում է, որ նախաքննության մարմնի միջնորդությանը կից ներկայացված՝ նախնական հաշվարկը, կազմվել է ղարա, սր. առար 7 ո ոոթյոնների կողմից հարկային

մարմին ներկայացված հարկային հայտարարագրերի հիման վրա: Ավելին, նշված ընկերությունների գործունեությանը վերաբերող տվյալներն առկա են հարկային մարմնի տեղեկատվական բազայում, ուստի նախնական հաշվարկի վերաբերյալ տեղեկանքում զետեղված տվյալները հնարավոր է ենթարկել գնահատման:

6 Տե՛ս սույն որոշման 9-րդ կետը:

7 Տե՛ս սույն որոշման 10-րդ կետը:

17

5.. Ինչ վերաբերում է Վերաքննիչ դատարանի այն դատողությանը, որ միջնորդությանը կից ներկայացված նախնական հաշվարկի վերաբերյալ տեղեկանքի բովանդակությունից նս բխում է, որ պետությանը պատճառված վնասի հաշվարկը կրում է նախնական բնութ ն ենթակա է վերահաշվարկման, ապա Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ Վերաքննիչ դատարանի նման մոտեցումը չի բխում խուզարկության միջնորդության համար հիմք հանդիսացած տվյալների գնահատմանը ներկայացվող պահանջներից: Այլ կերպ ասած, հաշվի առնելով սույն գործի առանձնահատկությունները, միջնորդության մեջ նշված՝ պետությանը պատճառված վնասի չափի վերահաշվարկման անհրաժեշտությունը դուրս է գտնվում խուզարկության թույլտվություն տալու հարցի քննության շրջանակներից ն առավել բնորոշ է անձ. մեղավորության հարցի գնահատմանը ներկայացվող ապացուցողական չափանիշին:

16. Ուստի, Վճռաբեկ դատարանը փաստում է, որ աու ատի |

սեփականության իրավունքով պատկանող շինություններում խուզարկություն կատարելու թույլտվություն ստանալու միջնորդությունը մերժելու վերաբերյալ Վերաքննիչ դատարանի հետնությունները հիմնավորված չեն:

17. Այսպիսով, Վճռաբեկ դատարանը գանում է, որ սույն գործով Վերաքննիչ դատարանը՝ Առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը բեկանելով ն նախաքննության մարմնի միջնորդությունը մերժելով, թույլ է տվել` ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 15-րդ հոդվածով նախատեսված հանրայնության սկզբունքի խախտում, ինչը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 362-րդ հոդվածի համաձայն՝ քրեադատավարական օրենքի էական խախտում է ն հիմք է Վերաքննիչ դատարանի՝ 2024 թվականի սեպտեմբերի 23-ի որոշումը բեկանելու համար:

Միննույն ժամանակ, Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ Աա աաա են սեփականության իրավունքով պատկանուլ շինություններում խուզարկություն կատարելու միջնորդություն, բավարարելու վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի որոշումն օրինական ն հիմնավորված է, ուստի անհրաժեշտ է Առաջին

18

ատյանի դատարանի՝ 2024 թվականի հուլիսի 24-ի որոշումը թողնել օրինական ուժի մեջ::

Ելնելով վերոգրյալից ն ղեկավարվելով Հայաստանի Հանրապետության Սահմանադրության 162-րդ, 163րդ ն 17-րդ հոդվածներով, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 31-րդ, 34-րդ, 264-րդ, 28Լրդ 361-րդ, 363-րդ, ն 400-րդ հոդվածներով՝ Վճռաբեկ դատարանը

ՈՐՈՇԵՑ

աաա լյալ ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի՝ 2024

թվականի սեպտեմբերի 23-ի որոշումը բեկանել ն Երնան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2024 թվականի հուլիսի 24-ի որոշումը թողնել օրինական ուժի մեջ՝ հիմք ընդունելով Վճռաբեկ դատարանի որոշմամբ արտահայտված իրավական դիրքորոշումները:

Որոշումն օրինական ուժի մեջ է մտնում կայացնելու օրը:

Նախագահող՝ ԹԱԴԵՎՈՍՅԱՆ

Դատավորներ՝ Ս.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆ

ճ.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ

Ա. ՊՈՂՈՍՅԱՆ

8 Տե՛ս, Վճռաբեկ դատարանի՝ Հրայր Հովսեփյանի գործով 2020 թվականի մայիսի 25-ի թիվ ԵԴ/0426/1/18 ն Ավաթ Ամինի գործով 2023 թվականի հունվարի 25-ի թիվ ԵԴ/0752/06/22 որոշումները: