Մարկոսյան — ԿԴ1/0049/01/19

».: ք Եր

/7 Մ ԱՅ :

5-4 ԿԴԼ/0049/01/19

ՎԱՌԵ «ԹՅԱ

է| ՍՏՏ ՏՏ

22

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ

ՎՃՌԱԲԵԿ ԴԱՏԱՐԱՆ

ՈՐՈՇՈՒՄ

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ

Կոտայքի մարզի առաջին ատյանի

ընդհանուր իրավասության դատարան,

նախագահող դատավոր՝ Վ.Ստեփանյան

Հայաստանի Հանրապետության

վերաքննիչ քրեական դատարան,

նախագահող դատավոր՝ Ռ.Մխիթարյան

դատավորներ՝ Ա.Նիկողոսյան

Ա.Բեկթաշյան

19 հուլիսի 2024 թվական ք.Երնան

ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի քրեական պալատը (այսուհետ՝ Վճռաբեկ դատարան) նախագահությամբ՝ Հ.ԱՍԱՏՐՅԱՆԻ

մասնակցությամբ դատավորներ` Ս.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆԻ

Ա.ՊՈՂՈՍՅԱՆԻ

Ս.ՕՀԱՆՅԱՆԻ

2

գրավոր ընթացակարգով քննության առնելով մեղադրյալներ Մարկոս Գնորգի Մարկոսյանի ն Ռոբերտ Սարիբեկի Մանուկյանի վերաբերյալ ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի՝ 2023 թվականի մարտի 9-ի որոշման դեմ ՀՀ գլխավոր դատախազի տեղակալ Ե.Ավագյանի վճռաբեկ բողոքը,

ՊԱՐԶԵՑ

Գործի դատավարական նախապատմությունը.

1. 2019 թվականի օգոստոսի 2-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Կոտայքի մարզային քննչական վարչությունում 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի (այսուհետ՝ նան ՀՀ նախկին քրեական օրենսգիրք) 316-րդ հոդվածի 1-ին մասի ն 332-րդ հոդվածի 2-րդ մասի հատկանիշներով հարուցվել է թիվ 20115219 քրեական գործը:

Նախաքննության մարմնի՝ 2019 թվականի օգոստոսի 2-ի որոշմամբ Մարկոս Գնորգի Մարկոսյանը ձերբակալվել է:

ՀՀ քննչական կոմիտեի Կոտայքի մարզային քննչական վարչությունում 2019 թվականի օգոստոսի 3-ին ՀՀ նախկին քրեական օրենսգրքի 316-րդ հոդվածի 1-ին մասի հատկանիշներով հարուցվել է թիվ 20115419 քրեական գործը, ն միացվել թիվ 20115219 քրեական գործին:

Նախաքննության մարմնի՝ 2019 թվականի օգոստոսի 3-ի որոշմամբ Ռոբերտ Սարիբեկի Մանուկյանը ձերբակալվել է:

Նախաքննության մարմնի 2019 թվականի օգոստոսի 5ի որոշմամբ

Մ.Մարկոսյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ, ն նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ նախկին քրեական օրենսգրքի 316-րդ հոդվածի 1-ին մասով ն 332- րդ հոդվածի 2-րդ մասով:

Կոտայքի մարզի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի՝ 2019 թվականի օգոստոսի 5ի որոշմամբ Մ.Մարկոսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել կալանքը՝ 2 (երկու) ամիս ժամկետով:

Նախաքննության մարմնի՝ 2019 թվականի օգոստոսի 6ի որոշմամբ Ռ.Մանուկյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ, ն նրան մեղադրանք է

Յ

առաջադրվել ՀՀ նախկին քրեական օրենսգրքի 38-332-րդ հոդվածի 2-րդ մասով ն 316-րդ հոդվածի Լին մասով:

Կոտայքի մարզի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի՝ 2019 թվականի օգոստոսի 8-ի որոշմամբ մեղադրյալ Ռ.Մանուկյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել կալանքը՝ 2 (երկու) ամիս ժամկետով:

ՀՀ հատուկ քննչական ծառայության խոշտանգումների ն մարդու դեմ ուղղված հանցագործությունների քննության վարչությունում, 2019 թվականի օգոստոսի 12-ին, ՀՀ նախկին քրեական օրենսգրքի 309.-րդ հոդվածի 2րդ մասի 4րդ կետի հատկանիշներով հարուցվել է թիվ 62221819 քրեական գործը:

2019 թվականի օգոստոսի 14-ին թիվ 20115219 քրեական գործն ընդունվել է ՀՀ հատուկ քննչական ծառայության խոշտանգումների ն մարդու դեմ ուղղված հանցագործությունների քննության վարչության վարույթ ն 2019 թվականի օգոստոսի 14-ին միացվել է թիվ 62221819 քրեական գործին:

Երնան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի՝ 2019 թվականի սեպտեմբերի 2-ի որոշմամբ մեղադրյալ Ռ.Մանուկյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանքը փոխարինվել է գրավով՝ գրավի չափ սահմանվելով 800.000 (ութ հարյուր հազար) ՀՀ դրամը:

Վերոնշյալ դատական ակտը ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի` 2019 թվականի հոկտեմբերի 29-ի որոշմամբ բեկանվել է, ն մեղադրյալ Ռ.Մանուկյանի նկատմամբ գրավի կիրառումը ճանաչվել է անթույլատրելի:

Երնան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի՝ 2019 թվականի սեպտեմբերի 9-ի որոշմամբ մեղադրյալ Մ.Մարկոսյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանքը փոխարինվել է գրավով՝ գրավի չափ սահմանվելով 700.000 (յոթ հարյուր հազար) ՀՀ դրամը:

Վերոնշյալ դատական ակտը ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի` 2019 թվականի հոկտեմբերի 10-ի որոշմամբ բեկանվել է, ն մեղադրյալ Մ.Մարկոսյանին կալանքից գրավով ազատելը ճանաչվել է անթույլատրելի:

Նախաքննության մարմնի՝ 2019 թվականի նոյեմբերի 6-ի որոշմամբ Արամ Արամայիսի Շահումյանը ճանաչվել է տուժող:

4

Նախաքննության մարմինը՝ 2019 թվականի նոյեմբերի 8ին որոշում է կայացրել ՀՀ ոստիկանության Կոտայքի բաժնի ծառայողներ Արտակ Ղազարյանի, Անդրանիկ Մելոյանի, Արթուր Իսկանդարյանի, Պարգն Խանզադյանի, Արթուր Այվազյան, ՆԱիկ (Մանուկյանի, Գեռրգի ՀՇՀարությունյանի, Գարեգին Հարությունյանի նկատմամբ ՀՀ նախկին քրեական օրենսգրքի 309.1-րդ հոդվածի 2- րդ մասի 4-րդ կետով` հանցակազմի բացակայության հիմքով, իսկ Պարգն Խանզադյանի ն Արթուր Այվազյանի նկատմամբ ՀՀ նախկին քրեական օրենսգրքի 314րդ հոդվածի 1ին մասով հանցադեպի բացակայության հիմքով քրեական հետապնդում չիրականացնելու մասին:

Նախաքննության մարմնի 2019 թվականի նոյեմբերի 8ի որոշմամբ Մ.Մարկոսյանին առաջադրված մեղադրանքը փոփոխվել է, ն նրան նոր մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ նախկին քրեական օրենսգրքի 332-րդ հոդվածի 2-րդ մասով ն 316-րդ հոդվածի 1-ին մասով:

Նախաքննության մարմնի 2019 թվականի նոյեմբերի 8ի որոշմամբ Ռ.Մանուկյանին առաջադրված մեղադրանքը փոփոխվել է, ն նրան նոր մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ նախկին քրեական օրենգրքի 38-332-րդ հոդվածի 2-րդ մասով:

ՃՇ վերաքննիչ քրեական դատարանի՝ 2019 թվականի նոյեմբերի 11-ի որոշմամբ մեղադրյալ Մ.Մարկոսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված կալանքը փոխարինվել է գրավով:

209 թվականի նոյեմբեի 1-ին քրեական գործ, մեղադրական

եզրակացությամբ ուղարկվել է Կոտայքի մարզի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարան (այսուհետ նան՝ Առաջին ատյանի դատարան):

Առաջին ատյանի դատարանի` 2019 թվականի նոյեմբերի 29ի որոշմամբ մեղադրյալ Ռ. Մանուկյանի նկատմամբ կիրառված կալանք խափանման միջոցը նս փոխարինվել է գրավով:

2. Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2021 թվականի ապրիլի 12ի դատավճռով ամբաստանյալ Մարկոս Մարկոսյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ նախկին քրեական օրենսգրքի 332-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, 316-րդ հոդվածի Լին մասով ն ՀՀ նախկին քրեական օրենսգրքի 66-րդ հոդվածի 3րդ մասի կիրառմամբ` նշանակված

5

պատիժները մասնակիորեն գումարելու միջոցով, նրա նկատմամբ պատիժ է նշանակվել տուգանք՝ 500.000 (հինգ հարյուր հազար) ՀՀ դրամի չափով:

ՀՀ նախկին քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի 5րդ մասի կիրառմամբ Մ.Մարկոսյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը մեղմացվել է ն նրա նկատմամբ վերջնական պատիժ է սահմանվել տուգանք՝ 400.000 (չորս հարյուր հազար) ՀՀ դրամի չափով:

Որպես խափանման միջոց կիրառված գրավը թողնվել է անփոփոխ` մինչն դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:

Նույն դատավճռով Ռոբերտ Մանուկյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ նախկին քրեական օրենսգրքի 38-332-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, ն նրա նկատմամբ պատիժ է նշանակվել տուգանք՝ 300.000 (երեք հարյուր հազար) ՀՀ դրամի չափով:

ՀՀ նախկին քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի 5րդ մասի կիրառմամբ Ռ.Մանուկյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը մեղմացվել է, ն նրա նկատմամբ վերջնական պատիժ է սահմանվել տուգանք՝ 250.000 (երկու հարյուր հիսուն հազար) ՀՀ դրամի չափով:

Որպես խափանման միջոց կիրառված գրավը թողնվել է անփոփոխ` մինչն դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:

3. ՇԸ գլխավոր դատախազության ՀՀ հատուկ քննչական ծառայությունում մինչդատական վարույթի օրինականության նկատմամբ հսկողության վարչության ավագ դատախազ, գործով մեղադրող Ա.Մարգարյանի, ամբաստանյալ Մ.Մարկոսյանհ պաշտպան Ա.Սարդարյանի, ամբաստանյալ Ռ.Մանուկյանի պաշտպաններ Հ.Սարգսյանի ու Վ.Դանիելյանի վերաքննիչ բողոքների քննության արդյունքում, ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ` նան Վերաքննիչ դատարան) 202: թվականի մարտի 9ի որոշմամբ բողոքները մերժել է, մասնակիորեն բեկանել ն փոփոխել է Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2021 թվականի ապրիլի 12ի դատավճիռը. Մարկոս Մարկոսյանին մեղավոր է ճանաչել 2021 թվականի մայիսի 5-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի (այսուհետ նան՝ ՀՀ գործող քրեական օրենսգիրք) 486-րդ հոդվածի Լին մասով, 452-րդ հոդվածի Լին մասով, ն վաղեմության ժամկետն անցած լինելու հիմքով նրան ազատել քրեական պատախանատվությունից:

6

Ռոբերտ Մանուկյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ գործող քրեական օրենսգրքի 46-486-րդ հոդվածի 1-ին մասով, ն վաղեմության ժամկետն անցած լինելու հիմքով ազատվել քրեական պատախանատվությունից:

Մ.Մարկոսյանի ն Ռ.Մանուկյանի նկատմամբ կիրառված գրավ խափանման միջոցները վերացվել են ն գրավի գումարները վերադարձվել են գրավատուներին:

Սույն գործով առկա է դատավոր Ա.Բեկթաշյանի հատուկ կարծիքը:

4.Վերաքննիչ դատարանի վերոնշյալ որոշման դեմ ՀՀ գլխավոր դատախազի տեղակալ Ե.Ավագյանը վճռաբեկ բողոք է ներկայացրել, որը Վճռաբեկ դատարանի՝ 2023 թվականի հոկտեմբերի 23-ի որոշմամբ ընդունվել է վարույթ ն սահմանվել է վճռաբեկ բողոքի քննության գրավոր ընթացակարգ:

Վճոաբեկ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները ն պահանջը.

Վճոաբեկ բողոքը քննվում է հետնյալ հիմքերի սահմաններում` ներքոհիշյալ հիմնավորումներով.

5. Բողոքի հեղինակի պնդմամբ՝ Վերաքննիչ դատարանը սխալ է մեկնաբանել ն գնահատել|Ս վաղեմության ժամկետն անցնելու հիմքով քրեական պատասխանատվությունից ազատելուն առնչվող ՀՀ գործող քրեական օրենսգրքի կարգավորումները, որի արդյունքում առանց իրավաչափ հիմքի, Ռ.Մանուկյանին ն Մ.Մարկոսյանին ազատել է քրեական պատասխանատվությունից, որով թույլ է տրվել դատական սխալ՝ նյութական օրենքի էական խախտում, ն միաժամանակ առկա է օրենքի միատեսակ կիրառության ապահովման անհրաժեշտություն:

Մասնավորապես, բողոքաբերը նշել է, որ Մ.Մարկոսյանի ն Ռ.Մանուկյանի կատարած հանցավոր արարքների համար նախատեսված պատժի մեղմացման հանգամանքով պայմանավորված՝ ՀՀ գործող քրեական օրենսգրքի 9-րդ հոդվածի 2-րդ մասի նորմի կիրառման ուժով վերջիններիս արարքները համապատասխանել են ՀՀ գործող քրեական օրենսգրքի 486-րդ հոդվածի Լին մասին ն 452-րդ հոդվածի Լին մասին, որոնք հանդիսանում են ոչ մեծ ծանրության հանցանքներ, որոնց վաղեմության ժամկետ 5 տարի է: Սակայն, Վերաքննի. դատարանը, Մ.Մարկոսանի նե ՌՈՌ.Մանուկանի նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցնելիս, հիմք է ընդունել ՀՀ նախկին քրեական օրենսգրքի 75-րդ հոդվածով

7

նախատեսված՝ ոչ մեծ ծանրության հանցագործության վաղեմության ժամկետը (երկու տարի)՝ անտեսելով այն հանգամանքը, որ արարքների կատարման պահին գործող օրենքով Մ.Մարկոսյանի ն Ռ.Մանուկյանի արարքները հանդիսացել են ոչ թե ոչ մեծ, այլ՝ միջին ծանրության հանցագործություններ, որոնց վաղեմության ժամկետը արարքի կատարման պահին գործող օրենքով եղել է 5 տարի:

6. Վերոգրյալի հիման վրա, բողոք բերած անձը խնդրել է բեկանել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի՝ 2023 թվականի մարտի 9-ի որոշումը ն կայացնել դրան փոխարինող դատական ակտ:

Վճռաբեկ բողոքի քննության համար էական նշանակություն ունեցող փաստական հանգամանքները.

7. Մարկոս Մարկոսյանը 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 332-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, 316-րդ հոդվածի 1Լին մասով որպես մեղադրյալ է ներգրավվել այն բանի համար, որ «(..) ՐՆ/ա գործի բազմակողմանի, լիիվ ն օբյեկտիվ քննությանը խոչընդուրկու ուղղակի դիտավորությամբ միջամտել է քննիչի գործողություններին նե իշխանության ներկայացուցչի նկատմամբ գործադրել է կյանքի կամ առողջության համար ոչ վտանգավոր բոնության սպառնալիք:

Այսպես.

2019թ. օգոստոսի 2-ին՝ ժամի 12:30-ի սահմաններում, Երնան-Սնան մայրուղու 15 կմ հատվածում գործարար Մելիք Մանուկյանի նկատմամի իրականացված սպանության փորձից հետո, ՀՀ քննչական կոմիտեի Աբովյանի քննչական բաժնում քննվող թիվ 201519 քրեական գործով նշված փարածքում կատարվել է դեպքի վայրի զննություն, որին մասնակցել է Մարկոս Մարկոսյանը:

Նույն օրը՝ ժամի 16:30-ի սահմաններում, դեպքի վայրի զննության ընթացքում, դեպքի վայր հանդիսացուվ ժապավեններով սահմանազատված վփարածքից հանցագործության հետքեր կրող «Ռենջ Ռովեր» մակնիշի 555 Լն 05 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան քննությունից թաքցնելու ն քննիչի կողմից կատարվող դեպքի վայրի զննությանը խոչընդովնելու ուղղակի դիվավորությամբ, առանց դեպքի վայրի զննությունն իրականացնող ՀՀ քննչական կոմիտեի Կոտայքի

8

մարզային քննչական վարչության Արովյանի քննչական բաժնի ավագ քննիչ Արթուր Ղազարյանի ն դեպքի վայրի պահպանությունն իրականացնոլ՝ ՀՀ ոստիկանության Կոտայքի մարզային վարչության Կոտայքի րաժնի ծառայողներ՝ Արամ Շահումյանի, Կարեն Հովհաննիսյանի ն Գրիշա Ղարախանյանի թույլտվության դեպքի վայրի փարածք է մուվք գործել Ռոբերտ Մանուկյանը:

Դեպքի վայրի տարածքում վերոհիշյալ ավտոմեքենան տեղափոխելու հարցի վերաբերյալ Ռոբերտ Մանուկյանը վիճաբանության մեջ է մտել քննիչի ն դեպքի վայրի տարածքի պահպանություն Օ։Ջ.իրականացնող ոստիկանության աշխատակիցների հեվ, որի ընթացքում հայտարարել է, որ եղբոր հիշյալ ավտոմեքենան Օպերք է տեղափոխի իր նախրեարրած արած, ապա

չենթարկվելով նման վարքագիծը դադարեցնելուն ուղղված դեպքի վայրի պահպանությունն իրականացնող ոստիկանների ն քննիչի հորդորներին, դեպքի վայրի զննության մասնակից` Մարկոս Մարկոսյանին կարգադրել է «Ռենջ Ռովեր» մակնիշի 555 Լե 05 հաշվառման համարանիշի ավվտմեքենան դուրս բերել դեպքի վայրից:

Այնուհետն, Մարկոս Մարկոսյանը, Ռոբերտ Մանուկյանի դրդմամբ, գիտակցելով, որ դեպքի վայրում գտնվող «Ռենջ Ռովեր» մակնիշի 555 Լե 05 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան իր վրա կրում է հանցագործության ռեւրքեր, որի հեր կապված իրավապահ մարմինների կողմից արգելվել է առանց թույլտվության հիշյալ ավտոմեքենան դեպքի վայրից տեղափոխելը, գործի բազմակողմանի, լիիվ ն օբյեկտիվ քննությանը խոչընդուրկու ուղղակի դիտավորությամը միջամտել Լ քննիչի գործողություններին՝ նաել է ավտոմեքենան ն չենթարկվելով ՀՀ կառավարության 2018թ. հոկտեմբերի 04ի թիվ 1Ա06-Ն որոշմամը սահմանված կարգով դեպքի վայրի պահպանությունն իրականացնող ոսվփկանության Կոտայքի բաժնի աշխավաւկիցներ Արամ Շահումյանի ու Կարեն Հովհաննիսյանի օրինական պահանջներին, այն է՝ ավտոմեքենան չտեղափոխելը ն դեպքի վայրը չլթելը, գործի է դրել ավվտմեքննան, այն կտրուկ տեղից շարժելու ն Արամ Շահումյանի ուղղությամբ վարելու ձնով վերջինիս կյանքի կամ առողջության համար ոչ վտանգավոր բոնության սպառնալիքի գործադրմեւմը, հատել է դեպքի

9

վայրի սահմանազատման համար ամրացված ժաւպավենը, նե ավտոմեքենան հեռացրել դեպքի վայրից (.-.)»:

8. Ռոբերտ Մանուկյանը 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-332րդ հոդվածի 2րդ մասով որպես մեղադրյալ է ներգրավվել այն բանի համար, որ. «/Ն/ա, գործի բազմակողմանի, լրիվ ն օբյեկտիվ քննությանը խոչընդոտելու ուղղակի դիտավորությամբ դրդել է Մարկոս Մարկոսյանին միջամվել քննիչի գործողություններին, որպիսի գործողություններն արտահայտվել են հերեյալում.

2019թ. օգոստոսի 2-ին՝ ժամի 16:30-ի սահմաններում, Երնան-Սնան մայրուղու 15 կմ հատվածում եղբոր Մելիք Մանուկյանի նկափմամի իրականացված սպանության փորձից հետո, դեպքի վայր հանդիսացոլ ժապավեններով սահմանազատված փարածքից հանցագործության հետքեր կրող «Ռենջ Ռովեր» մակնիշի 555 Լ. 05 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան քննությունից թաքցնելու ն քննիչի կողմից կատարվող դեպքի վայրի զննությանը խոչընդուրկյու ուղղակի դիփավորությամբ, առանց դեպքի վայրի զննությունն իրականացնող՝ ՀՀ քննչական կոմիտեի Կոտայքի մարզային քննչական վարչության Աբովյանի քննչական բաժնի ավազ քննիչ Արթուր Ղազարյանի ն ՀՀ կառավարության 2018թ. հոկտեմբերի 04ի թիվ ԱՕ6-Ն որոշմամի սահմանված կարգով դեպքի վայրի պահպանություն Օ-իրականացնով ՀՀ ոստիկանության Կոտայքի մարզային վարչության Կոտայքի րաժեի ծառայողներ Արամ Շահումյանի, Կարեն Հովհաննիսյանի ն Գրիշա Ղարախանյանի թույլվվության մուտք է գործել դեպքի վայր հանդիսացող՝ ժապավեններով սահմանազատված տարածք:

Դեպքի վայրի տարածքում հիշյալ ավտոմեքենան փեղափտխելու հարցի վերաբերյալ վիճաբանության մեջ է տրել քննիչի ն դեպքի վայրի փարածքի պահպանությունն իրականացնող ոստիկանության աշխատակիցների հետ, որի ընթացքում հայտարարել է, որ եղբոր ավվտմնեքենան պետք է տեղավտխի իր նախընտրած տարածք, ապա, չենթարկվելով նման վարքագիծը դադարեցնելուն ուղղված դեպքի վայրի պահպանություն իրականացնող ոստիկանների ն քննիչի հորդորներին, դեպքի վայրի զննության մասնակից, եղբոր Մելիք Մանուկյանի ւՏե՛ս նյութեր, հատոր 4, թերթեր 252-253:

10

անվվաւնգության աշխատակից Մարկոս Մարկոսյանին կարգադրել ն այդ կերպ վերջինիս դրդել է «Ռենջ Ռովեր» մակնիշի 555 Լե 05 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան դուրս բերել դեպքի վայրից:

Այնուհետն, Մարկոս Մարկոսյանը, Ռորբրետ Մանուկյանի դրդմամբ գործի է դրել ավտոմեքենան ն վարելու ընթացքում դեպքի վայրի պահպանություն իրականացնող ոստիկանության ծառայողի կյանքի կամ առողջության համար ոչ վտանգավոր բոնության սպառնալիքի գործադրմամբ, հատել է դեպքի վայրի սահմանազատման համար ամրացված ժապաւվենը, ավտոմեքենան դուրս բերել դեպքի վայրից ու հեռացել (...)»:

9. Առաջին ատյանի դատարանի որոշման համաճձայն՝ «(...) Դատարանը հիմնավոր կասկածից վեր ապացուցողական չափանիշին համապատասխան հաստատված է համարում, որ ամբաստանյալ Մ.Մարկոսյանը կատարել է սույն դատավճոլում| արձանագրված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 332րդ հոդվածի 2-րդ մասով ն ՀՀ քրեական օրենսգրքի 316-րդ հոդվածի Լին մասով, իսկ Ռ.Մանուկյանր՝ (:-.) ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-332-րդ հոդվածի 2իրդ մասով իրենց մեղսագրվող արարքները, են դրանք (կատարելու համար ենթակա են քրեական

պատասխանաւտվությաւն ու պավժի:

(-.)

Քննարկելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով ամրագրված պավժի նպատակների իրացվելիության հարցը, դատարանը գտնում է, որ այն գործով ամբաստանյալներ Մ.Մարկոսյանի ն Ռ.Մանուկյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի` վերը նշված հոդվածների սանկցիաներով նախատեսված նվազ խիստ պատժապտեսալկի՝ վմագանքի ձնով, նշանակմամբ կհասնի պատժի նպավաւկներին՝ սոցիալական արդարության վերականգնմանը, պատժի եննթարկված անձի ուղղմանը ն հանցագործությունների կանխմանը:

(-.)

Սույն գործով ամբաստանյալներ Մ.Մարկոսյանն ու Ռ.Մանուկյանը մինչն դափական քննությունը գտնվել են կալանքի փակ՝ համապատասխանաբար շ Տե՛ս նյութեր, հատոր 4, թերթեր 265-266:

1

Մ.Մարկոսյանը՝ 2 (երկու) ամիս 9 (ինը) օր, իսկ Ո՛Մանոկյանը՝ 1 (մեկ) ամիս 26 (քսանվեց) օր:

Նման պայմաններում, ելնելով քրեական պատասխանավվության ն պատժի անհատականացման սկզբունքից, ինչպես նան հաշվի առնելով

ամբաարանյալների` կալանքի փակ գտնվելու ժամանակահատվածը՝ դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալներ Մ.Մարկոսյանի ն Ռ.Մանուկյանի նկատմամբ նշանակվող վմեգաւնքի ձնով պատիժները պետք է մեղմացնկ (..)»::

10. Վերաքննիչ դատարանի որոշման համաձայն՝ «(...) Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ ամբատրանյալ Մ. Մարկոսյանին 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 332-րդ հոդվածի 2-րդ մասով ն 316-րդ հոդվածի Լին մասով նախատեսված հանցանքներ կատարելու մեջ, իսկ Ռ.Մանուկյանին՝ նույն օրենսգրքի 386332րդ հոդվածի 2րդ մասով նախատեսված հանցանք կատարելու մեջ մեղավոր ճանաչելով՝ Առաջին ավփյանի դափարանը բարեխիղճ գնահավզման է ենթարկել գործով ձեռք բերված ն դատաքեննությամը հերազովտված իոլոր ապացույցները, որի արդյունքում թույլ չի տվել դավական սխալ` նյութական կամ դատավարական իրավունքի այնպիսի խախվում, որը կարող էր ազդել գործի ելքի վրա:

Դրա հեվ. մեկտեղ, սակայն, Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ բողոքարկված դատական ակտն Առաջին ատյանի դավարանի կողմից

կայացվելուց հեվտ ի հայտ է եկել այնպիսի իրավական հանգամանք, որր նշված դատական ակտը համապատաւսխեւն մեւսով դարձրել է ոչ իրավաչափ:

(-.)

Այլ կերպ` բողոքարկված դատական ակփն Առաջին ափյանի դատարանի կողմից կայացվելուց հետո ի հայտ է եկել այնպիսի իրավական հանգամանքը, որն ինքնին հանգեցնում է ամիաարանյալներ Մ. Մարկոսյանի ն Ռ. Մանուկյանի արարքներին նոր` ամբաարանյալների համար բարենպաստ քրեաիրավական գնահատական տալուն: Ուարի Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ ամբաստանյալ Մ. Մարկոսյանի արարքները պետք է որակել 2021 թվականի մայիսի 5-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգիրքի 486-րդ հոդվածի Լին մասով ն 3Տե՛ս նյութեր, հատոր 9, թերթեր 40-69:

12

452-րդ հոդվածի Լին մասով, իսկ ամբաստանյալ Ռ. Մանուկյանի արարքը` 2021 թվականի մայիսի 5-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 46-486-րդ հոդվածի Լին մասով:

(-.) Վերաքննիչ դատարանը, նախ հարկ է համարում փաստել, որ 2021 թվականի մայիսի 5-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 486-րդ հոդվածի Էին մասով, 46-486-րդ հոդվածի Լին մասով ն 452րդ հոդվածի Լին մասով նախատեսված հանցագործությունները դասվում են ոչ մեծ ծանրության հանցագործություննեի շարքին, Օ ։-ամիատրանյալնեն Մ. Մարկոսյանը ն Ռ. Մանուկյանը, րար գործի նյութերի, հանդիսանում են առաջին անգամ հանցանք կատարած, իսկ վերը նշված նույն օրենսգրքի 67-րդ հոդվածի 5-րդ մասի համաձայն` առաջին անգամ ոչ մեծ ծանրության հանցագործություն կատարած անձր չի կարող դատապարտվել ազավազրկման: Ուրի մեղադրողի վերաքննիչ ոողոքը՝ ամբասփանյալների նկատմամը ազատազիկման ձնով համաչափ պատիժ նշանակելու պահանջով, ինքնին ենթակա է մերժման, որպիսի պայմաններում: դրան առավել մանրամասն անդրադառնալու իրավաւկաւն արժեքը բացակայում է:

Դրա հետ մեկտեղ, Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ վերը նշված համապատասխան արարքները, որոնք, ինչպես արդեն նշվեց, դասվում են ոչ մեծ ծանրության հանցագործությունների շարքին, կատարվել են 2019 թվականի օգոսվտսի 2-ին, երբ ոչ մեծ ծանրության հանցագործության համար քրեական պատասխանատվության վաղեմության ժամկետը, եթն այն չի ընդհատվել կամ կասեցվել, տվյալ պահին գործող ՀՀ քրեական օրենսգրքի հատուկ մասի դրույթների ուժով ելել է երկու տարի՝ հանցանքն ավարտված համարելու օրվանից հետո, իսկ 2022 թվականի հուլիսի Լից գործող քրեական օրենադրությաւմը այդ ժամկետը հինգ տարի է:

2021 թվականի մայիսի 5-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 9-րդ հոդվածի Լին մասի համաձայն՝ «Արարքի հանցավորությունը սահմանող, պատիժը խարացնող կամ հանցանք կամ քրեական օրենադրությաւմը նախատեսված արարք կատարած անձի վիճակն այլ կերպ վատթարացնող օրենսդրությունը հետադարձ ուժ չունի»:

13

Մեջբերված նորմի լույսի ներքո Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ փվյալ դեպքում վաղեմության ժամկետների հաշվարկի մասով 2021 թվականի մայիսի 5-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի դրույթներն ամբատրանյալների վիճակը վատթարացնող լինելու հիմքով կիրառելի չեն, ուստի այդ մասով կիրառման են ենթակա հանցանքների կատարման պահին գործող` 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ինդուսւվված ՀՇ գ քրեական օրենսգիրքի 75»րդ հոդվածի դրույթները: Միննույն ժամանակ, ինչպես արդեն վերր նշվեց, ասյն գործով հատրատված հանցանքներն ամիաատանյալների կողմից կատարվել են 2019 թվականի օգոստոսի 2-ին, այդ հանցանքները կավզտալրելու մեջ ամբաստանյալների մեղքը հաարավող ն օրինական ուժի մեջ մտած մեղադրական դատական ակտ 2021 թվականի օգոսվսի 3-ի դրությաւմը չի եղել, ինչպես ամբաստանյալ Մ. Մարկոսյաւնի, այնպես էլ ամբաստանյալ Ռ. Մանուկյանի պարագայում քրեաւկաւն պատասխանաւտվության վաղեմության ժամկարի ընթացքը ասյն գործով չի կասեցվել ն չի ընդհատվել, ամբապրաւնյալներից յուրաքանչյուրն ինչպես Առաջին ատյանի դատարանում, այնպես էլ Վերաքննիչ դատարանում իրացրել է մեղադրանքը վիճարկելու իր իրավունքը, որպիսի պայմաններում վաղեմության ժամկետի կիրառման պարտականությունը կրում է դատալրաւնը:

Արդյունքում, Վերաքննիչ դատարանը հանգում է այն հետնության, որ ամբատտրանյալ Մ. Մարկոսյանի արարքները որակելով 2021 թվականի մայիսի 5-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 486րդ հողվածի Լին մասով ու 452-րդ հոդվածի Լին մասով, իսկ ամբաափանյալ Ռ. Մանուկյանի արարքը` 2021 թվականի մայիսի 5-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 46-486-րդ հոդվածի Լին մասով՝ վերջիններիս պերք է ազատել քրեական «պատասխանատվությունից՝ վաղեմության ժեումկետն անցած լինելու հիմքով (...)»':

Դատավոր Ա.Բեկթաշյանը ներկայացրել է հատուկ կարծիք, գտնելով, որ Ռոբերտ Սարիբեկի Մանուկյանի մեղքը չի հիմնավորվել, ուստի վերջինը պետք է արդարացվեր՝ արարքի մեջ հանցակազմի բացակայության հիմքով»:

Տե'ս նյութեր, հատոր 12, թերթեր 26-74:

5 Տե՛ս նյութեր, հատոր 12, թերթեր 124-142:

14

Վճռաբեկ դատարանի պատճառաբանությունները ն եզրահանգումը.

11. Սույն գործով Վճռաբեկ դատարանի առջն բարձրացված իրավական հարցը հետնյալն է. իրավաչափ է արդյոք Վերաքննիչ դատարանի հետնությունը՝ Մ.Մարկոսյանին ն Ռ.Մանուկյանին վաղեմության ժամկետն անցած լինելու հիմքով քրեական պատասխանատվությունից ազատելու վերաբերյալ:

12. ՀՀ Սահմանադրության 72-րդ հոդվածի համաձայն` «Ոչ ոք չի կարող դատապարտվել այնպիսի գործողության կամ անգործության համար, որր կատարման պահին հանցագործություն չի հանդիսացել: Չի կարող նշանակվել ավելի ծանր պապտիժ, քան այն, որը ենթակա էր կիրառման հանցանք կատարելու պահին: Արարքի պավպժելիությունը վերացնող կամ պատիժը մեղմացնող օրենքն ունի հետադարձ ուժ»:

ՀՀ Սահմանադրության 73-րդ հոդվածի համաձայն՝ «ւ Անձի իրավական վիճակը վատթարացնող օրենքները ն այլ իրավական ակտերը հետադարձ ուժ չունեն:

2. Անձի իրավական վիճակը բարելավող օրենքները ն այլ իրավական ակտերը հետադարձ ուժ ունեն, եթե դա նախատեսված է այդ ակտերով»:

ՀՀ գործող քրեական օրենսգրքի 9-րդ հոդվածի համաճայն՝ «1. Արարքի հանցավորությունը սաւհմանող, պավփփժը խատացնող կամ հանցանք կամ քրեական օրենադրությամբ նախատեսված արարք կատարած անձի վիճակն այլ կերպ վատթարացնող օրենադրությունը հետադարձ ուժ չունի:

2 Արարքի հանցավորությունը լրիվ կամ մասնակիորեն վերացնող կամ պատիժը մեղմացնող օրենադրությունն ունի հետադարձ ուժ: Նշված դեպքում այն տարածվում է մինչն դրա ուժի մեջ մտնելը հանցանք կամ քրեական օրենադրությամբ նախատեսված արարք կատարած այն անձանց վրա, որոնց վերաբերյալ դեռես առկա չէ օրինական ուժի մեջ՝ մտած եզրափակիչ դատավարական սւկտ:

(--)

4 Հանցանք կամ քրեական օրենսդրությամբ նախատեսված արարք

կատարած անձի վիճակն այլ կերպ բարելավող օրենսդրությունն ունի հետադարձ ուժ, եթն դա նախատեսված է օրենքով:

15

(--)

6. Պափասխանատվությունը մասնակիորեն մեղմացնող ն միաժամանակ մասնակիորեն խատացնող օրենքը սույն հոդվածով նախավզեսված չափանիշներին համապատասխան հետադարձ ուժ ունի միայն այն մասով, որը մեղմացնում է պատասխանատվությունը»:

ՀՀ նախկին քրեական օրենսգրքի 332-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ «Գործի բազմակողմանի, լրիվ ն օբյեկտիվ քննությանը խոչընդոտելու նպատակով դատախազի, քննիչի կամ. հերաքննություն կատարող անձի գործունեությանը ցանկացած ձնով միջամտելը՝

պավժվում: է վմնգանքով նվազագույն աշխատավարձի

երկուհարյուրապավփկից երեքհարյուրապատիկի չափով, կամ ազատազրկմամբ մեկից երեք փարի ժամկետով»:

ՀՀ գործող քրեական օրենսգրքի 486-րդ հոդվածի Լին մասի համաձայն՝ «Արդարադատության կամ որպես դատարան օրենքով նախատեսված այլ լիազորությունների իրականացումը խոչընդորկու նպատակով դատարանի գործունեությանը կամ գործի քննությունը խոչընդոտելու նպատակով դատախազի, քննիչի, քննչական մարմնի ղեկավարի, հետաքննության մարմնի, փաարարանի կամ ներկայացուցչի գործունեությանը ցանկացած ձնով միջամվելը՝

պատժվում է վասգանքով՝ առավելագույնը քսանապատիկի չափով, կամ հանրային աշխապտանքներով՝ ութսունից հարյուր հիսուն ժամ տնողությամի, կամ ազատության սահմանափակմամի՝ առավելագույնը երկու տարի ժամկետով, կամ կարճաժամկետ ազատազրկմաւմի առավելագույնը երկու ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամի առավելագույնը երկու փարի ժամկետով»:

ՀՀ նախկին քրեական օրենսգրքի 316-րդ հոդվածի Լին մասի համաձայն՝ «իշխանության ներկայացուցչի կամ նրա մերձավոր ազգականի նկատմամիը կյանքի կամ առողջության համար ոչ վտանգավոր բոնություն գործադրելը կամ րոնություն գործադրելու սպառնալիքը կապված նրա կողմից իր ծառայողական պարտականությունները կատարկու հետ՝

պավժվում: է տուգանքով՝ նվազագույն աշխատավարձի

երեքհարյուրապատիկից հինգհարյուրապատիկի չափով կամ կալանքով՝

16

առավելագույնը մեկ ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամը` առավելագույնը հինգ տարի ժամկետով»:

ՀՀ գործող քրեական օրենսգրքի 452-րդ հոդվածի Լին մասի համաձայն՝ «Պաշտոնատար անձի օրինական ծառայողական կամ քաղաքական

գործունեությանը միջամտելու նպատակով պաշտոնատար անձի կամ նրա մերձավոր ազգականի կամ մերձավորի կամ նշված անձանց դաստիարակություն, խնամքի կամ հսկողության տակ գտնվողի նկատմեւմը բոնություն գործադրելու, գույքը ոչնչացնելու կամ վնասելու սպառնալիքը՝

պատժվում է վասգանքով՝ առավելագույնը քսանապատիկի չափով, կամ հանրային աշխապտանքներով՝ ութսունից հարյուր հիսուն ժամ տնողությամի, կամ կարճաժամկետ ազատազրկմամի` առավելագույնը երկու ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամի առավելագույնը երկու փարի ժամկետով»:

ՃՇՇ նախկին քրեական օրենսգրքի 19-րդ հոդվածի համաձայն` «/...) 2. Ոչ մեծ ծանրության հանցագործություններ են համարվում դիտաւվորությաւմը կատարված այն արարքները, որոնց համար այն օրենսգրքով նախատեսված առավելագույն, պատիժը չի գերազանցում երկու փարի ժամկետով ազավազրկումը, կամ որոնց համար նախատեսված է ազատաեւզրկման հեվ: կապ չունեցող պատիժ, ինչպես նաւն անզգուշությաւմը կավւարված այն արարքները, որոնց համար սույն օրենսգրքով նախատեսված առավելագույն պատիժը չի գերազանցում երեք փարի ժամկետով ազավազրկումը:

3. Միջին ծանրության 6 հանցագործությունեն են համարվում

դիտավորությամբ կատարված այն արարքները, որոնց համար սույն օրենսգրքով նախատեսված առավելագույն պատիժը չի գերազանցում հինգ վւարի ժամկետով ազապտազրկումը, ինչպես նան անզգուշությամը կատարված այն արարքները, որոնց համար սույն օրենսգրքով նախավտեսված առսւվելագույն պատիժը չի գերազանցում: տասը փարի ժամկետով ազապտազրկումի (...)»:

ՀՀ գործող քրեական օրենսգրքի 17-րդ հոդվածի համաձայն` «(...) 2. Ոչ մեծ ծանրության հանցանքներ են համարվում: սույն օրենսգրքով նախատեսված այն արարքները, որոնց համար այն օրենսգրքի Հատուկ մասով նախատեսված

17

առավելագույն պատիժը չի գերազանցում 2 փարի ժաւմկետով ազավզտազրկումը, կամ: որոնց համար նախապտեսվաւծ է ազատությունից զրկելու հետ չկապված պավմվժ:

Յ Միջին ծանրության հանցանքներ են համարվում այն օրենսգրքով նախատեսված այն արարքները, որոնց համար սույն օրենսգրքի Հատուկ մասով նախատեսված առաւվելագույն պատիժը չի գերազանցում 5 փարի ժամկետով ազապազրկումը (...)»:

ՀՀ նախկին քրեական օրենսգրքի 75-րդ հոդվածի Լին մասի համաձայն՝ «ԼԱնձե ազատվում է քրեական պատասխանատվությունից, եթե հանցանքն ավարտված համարելու օրվաւնից անցել են հեպնյալ ժամկետները.

1) երկու տարի՝ ոչ մեծ ծանրության հանցանքն ավարփված համարելու օրվանից.

2) հինգ տարի՝ միջին ծանրության հանցանքն ավարտված համարելու օրվանից. (...)»:

ՃՇ գործող քրեական օրենսգրքի 83-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝

«Լ. Անձե ազատվում է քրեական պատասխանատվությունից, եթե հանցանքն ավարտվելուն հաջորդող օրվանից անցել են հետնյալ ժամկեվտները.

1) 5 րարի՝ ոչ մեծ ծանրության հանցանքի դեպքում.

2) 10ւրարի՝ միջին ծանրության հանցանքի դեպքում. (...)»:

121 ՀՀ Սահմանադրության վերոհիշյալ հոդվածներով ամրագրված երաշխիքը, որը նորմատիվ իրավական ակտի կիրառման սահմանադրական սկզբունք է, քրեաիրավական համակարգում առանցքային տեղ է գրավում, որը հատկապես ընդգծվում է այն հանգամանքով, որ փոփոխվող ն զարգացող հասարակությունում կոնկրետ արարքի դեմ քրեաիրավական ներգործության նպատակահարմարություն, դրա հանրային 0վտանգավորությունն կամ քրեականացված արարք`՝ կատարած անձի իրավական վիճակը նորովի կարգավորվելու դեպքում, դատարանը, որպես քրեական դատավարությունում արդարադատության գործառույթով օժտված մարմին, պետք է քննարկման առարկա դարձնի օրենսդրական փոփոխության իրավական բնույթը, ըստ այդմ էլ՝ մինչ ընդունումը ծագած իրավահարաբերությունների վրա այն հետադարձութամբ տարածելու իրավական հնարավորությունը:

18

Հարկ է արձանագրել, որ ՀՀ Սահմանադրությամբ՝ ժամանակի մեջ իրավական ակտերի գործողության կանոնակարգումը հիմնվում է այն տրամաբանության վրա, որ իրավական ակտերի հետադարձ ուժով գործողության մերժումն ընդհանուր կանոն է, իսկ այդ ակտերի հետադարձ ուժով գործողության հնարավորությունը՝ բացառություն ընդհանուր կանոնից:

Ընդ որում, բացառություններն իրենց հերթին տարբեր են. ա) երբ սահմանադիրը բացառում է որնէ հայեցողություն դրսնորելու հնարավորությունը՝ սահմանելով հետադարձութան ուղիղ պահանջ, օրինակ, արարքի

պատժելիությունն վերացնող կամ պատիժը մեղմացնող օրենքն օժտված է անմիջական գործողությամբ ն բ) երբ անձի իրավական վիճակը բարելավող իրավական ակտին հետադարձ ուժ հաղորդելու լիազորությունը թողնվում է իրավասու այդ ակտն ընդունող մարմնի հայեցողությանը, օրինակ, անձի իրավական վիճակը բարելավող օրենքները ն այլ իրավական ակտերը հետադարձ ուժ ունեն, եթե դա նախատեսված է այդ ակտերով՛: Տարբերակման այս գաղափարն իր արտացոլումն է գտել նան ՀՀ գործող քրեական օրենսգրքում. այսպես՝ օրենսգրքի 8-րդ ն 9-րդ հոդվածների համադրված ուսումնասիրությունը ցույց է տալիս, որ արարքի հանցավորությունը լրիվ կամ մասնակիորեն վերացնող կամ պատիժը մեղմացնող նորմի համար նախատեսվում է հետադարձ ազդեցության անմիջական պահանջ, մինչդեռ անձի վիճակն այլ կերպ բարելավող դրույթի հետադարձությունն՝ Օ։6պայմանավորվւմ է օրենքով նախատեսված լինելու հանգամանքով':

13. Վերոնշյալ հարցի առնչությամբ հատկանշական է Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի (այսուհետ նան Եվրոպական դատարան կամ

Դատարան) ձնավորած այն դիրքորոշումը, որ Դատարանի համար

հետաքրքրություն չեն ներկայացնում ներպետական իրավունքում հանցագործություններին տրված անվանումնեը կամ |լդրանց| ձնական 6 Տե՛ս, ոամոտ ուսում ՀՀ Սահմանադրական դատարանի՝ 2011 թվականի նոյեմբերի 29-ի թիվ ՍԴՈ-1000 որոշումը:

7 Տես, տանոկչ ոամռոզչ ՀՀ Սահմանադրական դատարանի` 2021 թվականի մարտի 26-ի թիվ ՍԴՈ-1586 որոշումը:

Ց Տե՛ս, ոոմռոջ ոանոմճ, Վճռաբեկ դատարանի` Վանիկ Առուարամյանի գործով 2024 թվականի փետրվարի 22-ի թիվ ԼԴ/0004/12/22 որոշումը:

19

դասակարգումները:: Եվրոպական դատարանն իր նախադեպային իրավունքի շրջանակներում արձանագրել է, որ Մարդու իրավունքների ն հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին եվրոպական կոնվենցիայի (այսուհետ՝ նան Կոնվենցիա) 7-րդ հոդվածի 1ին կետի իմաստով Դատարանը նախնառաջ քննության առարկա է դարձնում այն հարցը, թե արդյո՞ք վիճելի արարքները դրանց կատարման պահի դրությամբ համարվլ են հանցավոր ն բավարար

կանխատեսելիութամբ սահմանված են եղել ներպետական քրեական

օրենսդրությամբ, թե ոչ ն արդյո՞ք նշանակված պատիժը գերազանցել է հանցանքը կատարելու պահին գործող դրույթներով նախատեսված պատժի սահմանները, թե ոջ:

Գ.-ն ընդդեմ Ֆրանսիայի գործով Եվրոպական դատարանը, անդրադառնալով դիմումատուի դատապարտմանն ըստ նոր փոփոխված քրեական օրենսգրքի դրույթների, որոնք ուժի մեջ էին մտել հանցավոր արարքները կատարելուց հետո, եզրահանգել է, որ վիճելի արարքներն ընդգրկվում էին քրեական օրենսգրքի ինչպես նախկին, այնպես էլ նոր փոփոխված համապատասխան դրույթների շրջանակներում` արդյունքում արձանագրելով, որ Կոնվենցիայի 7-րդ հոդվածի խախտում տեղի չի ունեցել':

14. Վճռաբեկ դատարանը Խաչատր Պետրոսյանի ն Հասմիկ Շանոյանի գործով նախադեպային դիրքորոշում է ձնավորել նոր քրեական օրենսդրությամբ հանցանք դասակարգման խմբի փոփոխության դեպքում վաղեմության ժամկետների վերաբերյալ, որում անդրադարձել է նան այն դեպքին, երբ արարքի (հանցանքի) ծանրության աստիճանը նվազում է, իսկ այդ արարքի համար սահմանված վաղեմության ժամկետը չի փոփոխվում: Մասնավորապես, Վճռաբեկ 5 Տե՛ս ՀՀ Սահմանադրական դատարանի դիմումի հիման վրա Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի Մեծ պալատի՝ հանցանքի սահմանման մեջ «բլանկետային հղում» կամ «օրենսդրություն՝ ըստ հղման» տեխնիկայի կիրառման ն հանցանքի կատարման պահին գործող քրեական օրենքի ու փոփոխված քրեական օրենքի համեմատության չափանիշերի վերաբերյալ 2020 թվականի մայիսի 29-ի խորհրդատվական կարծիքը, 887:

26 Տե՛ս Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի Մեծ պալատի՝ ԹօհլՇոճ 7. Լիճ Շշ6շհ ՋճքսԵնԸ գործով 2015 թվականի հունվարի 27-ի վճիռը, գանգատ թիվ 59552/08, Տ56, ինչպես նան 86: Հոմ Խլաճւօու Մ. Տճո Խճաղոօ գործով 2019 թվականի ապրիլի 10-ի վճիռը, գանգատներ թիվ 24705/16 ն 24818/16, 541:

ո Տես Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի՝ Օ. 7. Իւտոշծ գործով 1995 թվականի նեպտեմբերի 27-ի վճիռը, գանգատ թիվ 15312/89, 8825-27:

20

դատարանն արձանագրել է, որ այս դեպքում օրենսդրական փոփոխության արդյունքում պատժի մեղմացման հետնանքով նախկինում ծանր համարվող հանցանքը հանդիսանում է միջին ծանրության հանցանք: Միննույն ժամանակ, արդեն միջին ծանրության հանցանք համարվող այդ նույն արարքի վաղեմության ժամկետը նոր օրենքով չի փոփոխվել ն ՀՀ նախկին քրեական օրենսգրքով ծանը հանցանքի համար նախատեսված վաղեմության ժամկետի պես, տասը տարի է: Հետնաբար, այս դեպքում նս կիրառելի է մեղմացնող օրենքին հետադարձ ուժ տալու կանոնը՝ հանցանքի տեսակի ն պատժի մասով՝ արարքը պետք է որակվի ՀՀ գործող քրեական օրենսգրքի համապատասխան հոդվածով:

Քրեական օրենքի հետադարձության կանոնների համաձայն` տվյալ իրավիճակում նախկին օրենքով ծանր հանցագործության համար նախատեսված քրեական պատասխանատվությունկց ազատելու վաղեմության ժամկետը համեմատելով նոր օրենքով միջին ծանրության հանցանքի համար սահմանված վաղեմության ժամկետի հետ, կարող ենք արձանագրել, որ թեն հանցանքի տեսակը մեղմացել է, սակայն վաղեմության ժամկետները մնացել|Սլեն անփոփոխ: Հետնաբար, շարունակում է գործել տվյալ արարքի համար վաղեմության ժամկետն անցնելո հետնանքով քրեական պատասխանատվությունից

ազատելու տասնամյա ժամկետը:

Վճռաբեկ դատարանն ընդգծում է, որ տվյալ դեպքում անթույլատրելի է օրենքի փոփոխության արդյունքում հետադարձության կանոնների կիրառմամբ ստացված միջին ծանրության հանցանքի համար քրեական պատասխանատվությունից ազատելու վաղեմության ժամկետը (տասը տարին) համեմատել ՀՀ նախկին քրեական օրենսգրքով նախատեսված միջին ծանրության հանցանքի համար քրեական պատասխանատվությունից ազատելու վաղեմության ժամկետի (հինգ տարի) հետո:

15. Սույն գործի նյութերի ուսումնասիրությունից երնում է, որ.

- Մ.Մարկոսյանին մեղադրանք է առաջադրվել 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 332-րդ հոդվածի 2-րդ մասով ն 316-րդ հոդվածի ռ Տես Վճռաբեկ դատարանի` Խաչատուր Պետրոսյանի ն Հասմիկ Շանոլսմ գործով 2024 թվականի մայիսի 31-ի թիվ ԵՍՔԴ/0196/01/17 որոշումը:

21

Լին մասով, իսկ Ռ.Մանուկյանին՝ նույն օրենսգրքի 38-332-րդ հոդվածի 2-րդ մասով:

- Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռով Մ.Մարկոսյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ նախկին քրեական օրենսգրքի 332-րդ հոդվածի 2-րդ մասով ն ՀՀ նախկին քրեական օրենսգրքի 316-րդ հոդվածի 1-ին մասով ն որպես վերջնական պատիժ սահմանվել է տուգանք՝ 400.000 (չորս հարյուր հազար) ՀՀ դրամի չափով, իսկ Ռ.Մանուկյանը մեղավոր է ճանաչվել նույն օրենսգրքի 38-332-րդ հոդվածի 2-րդ մասով ն որպես վերջնական պատիժ սահմանվել է տուգանք՝ 250.000 (երկու հարյուր հիսուն հազար) ՀՀ դրամի չափով":

- Վերաքննիչ դատարանը, Մ.Մարկոսյանին մեղավոր է ճանաչել ՀՀ գործող քրեական օրենսգրքի 486-րդ հոդվածի 1-ին մասով ու 452-րդ հոդվածի 1-ին մասով, իսկ Ռ.Մանուկյանին՝ նույն օրենսգրքի 46-486րդ հոդվածի Լին մասով, ն վաղեմության ժամկետն անցած լինելու հիմքով նրանց ազատել է քրեական պատախանատվո