Սարգսյան — ԵԴ/0128/11/19

ՏԵ ' ԵԴ/01/28/11/19

//7՛ Նե: ՑԵՆ:

ՍԵՆ ՎՈՏ

ՊՈԼ. ՞ ե

ՀԵՔ ԱՀՇ

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ

ՎՃՌԱԲԵԿ ԴԱՏԱՐԱՆ

ՈՐՈՇՈՒՄ

ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ

Հայաստանի Հանրապետության

վերաքննիչ քրեական դատարանի որոշում

նախագահող դատավոր՝ Ն.Հովակիմյան

27 սեպտեմբերի 2024 թվական ք.Երնան

ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի քրեական պալատը (այսուհետ՝ Վճռաբեկ դատարան), նախագահությամբ՝ Հ.ԱՍԱՏՐՅԱՆԻ

մասնակցությամբ դատավորներ Ս.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆԻ

Լ.ԹԱԴԵՎՈՍՅԱՆԻ

Ա.ՊՈՂՈՍՅԱՆԻ

գրավոր ընթացակարգով քննության առնելով ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի՝ 2021 թվականի օգոստոսի 16-ի որոշման դեմ դիմող Արսեն Սարգսյանի ներկայացուցիչ Տ.Եգորյանի վճռաբեկ բողոքը,

2

ՊԱՐԶԵՑ

Գործի դատավարական նախապատմությունը.

1 ՀՀ քննչական կոմիտեի հատկապես կարնոր գործերի քննության գլխավոր վարչությունում 2017 թվականի մարտի 17-ին բժշկական օգնություն ն սպասարկում իրականացնողների կողմից մասնագիտական պարտականությունները ոչ պատշաճ կատարելու հետնանքով բուժվող հիվանդ Արթուր Ռոբերտի Սարգսյանին անզգուշությամբ մահ պատճառելու դեպքի առթիվ, 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի (այսուհետ՝ ՀՀ քրեական օրենսգիրք) 130-րդ հոդվածի 2-րդ մասի հատկանիշներով, հարուցվել է թիվ 69100817 քրեական գործը:

11. ՀՀ քննչական կոմիտեի հատկապես կարնոր գործերի քննության գլխավոր վարչությունում, 2018 թվականի մայիսի 25ին ՀՀ արդարադատության նախարարության «Նուբարաշեն» ն 0««Դատապարտյալների հիվանդանոց» քրեակատարողական հիմնարկների բժշկական օգնությոն ն սպասարկում իրականացնող որոշ աշխատակիցների կողմից մասնագիտական

պարտականությունները չկատարելու հետնանքով Արթուն Սարգսյանին անզգուշությամբ մահ պատճառելու դեպքի առթիվ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 130-րդ հոդվածի 2-րդ մասի հատկանիշներով հարուցվել է թիվ 69103118 քրեական գործը, որը նույն օրը միացվել է թիվ 69100817 քրեական գործին:

2018 թվականի մայիսի 29-ին թիվ 69100817 քրեական գործն ըստ քննչական ենթակայության ուղարկվել է ՀՀ հատուկ քննչական ծառայություն:

12. Նախաքննության մարմնի՝ 2018 թվականի դեկտեմբերի 13-ի որոշմամբ ՀՀ արդարադատության նախարարության «Նուբարաշեն» քրեակատարողական հիմնարկի բժշկական սպասարկման բաժնի նախկին պետ Գնորգ Կարոյի Հարությունյանի, ինչպե նան հիշալ քրեակատարողական հիմնարկի ն «Դատապարտյալների հիվանդանոց» քրեակատարողական հիմնարկի բժշկական օգնություն ն սպասարկում իրականացնող պետական ծառայություն իրականացնող այլ

3

պաշտոնատար անձանց նկատմամբ քրեական հետապնդում չի իրականացվել՝ նրանց արարքներում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 130-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցակազմի բացակայության հիմքով:

Նույն օրվա մեկ այլ որոշմամբ թիվ 69100817 քրեական գործը նախաքննությունը շարունակելու համար ըստ քննչական ենթակայության ուղարկվել է ՀՀ քննչական կոմիտե:

13. ՀԸ գլխավոր դատախազության հատկապես կարնոր գործերով քննության նկատմամբ հսկողության վարչության պետ Վ.Մուրադյանի՝ 2019 թվականի հունվարի 8-ի որոշմամբ նախաքննության մարմնի՝ 2018 թվականի դեկտեմբերի 13-ի որոշման դեմ դիմողի ներկայացուցիչ Տ.Եգորյանի բողոքը մերժվել է:

2. Երնան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի (այսուհետ նան՝ Առաջին ատյանի դատարան) 2021 թվականի փետրվարի 5-ի որոշմամբ նախաքննության մարմնի՝ 2018 թվականի դեկտեմբերի 13-ի որոշման դեմ դիմողի ներկայացուցիչ Տ.Եգորյանի բողոքը մերժվել է:

3. Դիմողի ներկայացուցիչ Տ.Եգորյանի վերաքննիչ բողոքի քննության արդյունքում ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ՝ նան Վերաքննիչ դատարան) 2021 թվականի օգոստոսի 16-ի որոշմամբ բողոքը մերժել է՝ Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2021 թվականի փետրվարի 5-ի որոշումը թողնելով անփոփոխ:

4. Վերաքննիչ դատարանի վերոգրյալ որոշման դեմ դիմողի ներկայացուցիչ Տ.Եգորյանը բերել է վճռաբեկ բողոք, որը Վճռաբեկ դատարանի՝ 2022 թվականի հունվարի 10-ի որոշմամբ ընդունվել է վարույթ: Վճռաբեկ դատարանը 2023 թվականի սեպտեմբերի 26-ի որոշմամբ սահմանել է վճռաբեկ բողոքի քննության գրավոր ընթացակարգ:

' Համաձայն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի անցումային դրույթները կարգավորող 483-րդ հոդվածի 8-րդ մասի՝ սույն բողոքը քննվում է մինչն 2022 թվականի հուլիսի 1-ը գործող կարգով:

4

Վճոաբեկ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները ն պահանջը.

Վճռաբեկ բողոքը քննվում է հետնյալ հիմքերի սահմաններում` ներքոհիշյալ հիմնավորումներով.

5. Բողոքի հեղինակի պնդմամբ` ստորադաս դատարանները թույլ են տվել դատական սխալ, այն է չեն կատարել Ս լթ9քրեական գործի քննության բազմակողմանիության, լրիվութան ն օբյեկտիվության նկատմամբ պատշաճ դատական վերահսկողություն, ինչի արդյունքում բողոքաբերը զրկվել է «Մարդու իրավունքների ն հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայի 2-րդ հոդվածով սահմանված ընթացակարգային իրավունքներից:

Ըստ բողոք բերած անձի՝ ստորադաս դատարանները չեն իրականացրել գործի փաստական հանգամանքների ճիշտ վերլուծություն ն դրանց լույսի ներքո ճիշտ չեն գնահատել նախաքննության մարմնի կայացրած որոշման իրավաչափությունն ու հիմնավորվածությունը: Մասնավորապես, հղում կատարելով կենդանության օրոք Ա.Սարգսյանի ն/կամ նրա պաշտպանների կողմից գրառված հայտարարություններին՝ բողոքաբերը նշել է, որ կալանավորման պահից սկսած Ա.Սարգսյանն ուներ ցավեր ն ամեն օր ստանում էր ցավազրկող միջոցներ, 2016 թվականի սեպտեմբերին նրա ցավերը սաստկացել են, մի քանի անգամ բժիշկ է հրավիրվել, սակայն նրան օգնություն չի ցուցաբերվել: 2016 թվականի դեկտեմբերի 1Լին վերջինիս մոտ սկսվել են արյունային փսխումներ, այցելել է քրեակատարողական հիմնարկի բժիշկը, առաջարկել ցավազրկող, չափել ճնշումը, ինչը բարձր է եղել Ա.Սարգսյանի համար, սակայն չի տրամադրվել ճնշումն իջեցնելու միջոց, իսկ վերջինիս՝ շտապ օգնություն հրավիրելու պահանջը երկու անգամ մերժվել է: Մի քանի ժամ անց՝ Ա.Սարգսյանի վիճակի շարունակական վատթարացման պայմաններում կանչվել է շտապ օգնություն ն վերջինս տեղափոխվել է «Էրեբունի» բժշկական կենտրոն, որտեղ նշանակված բուժումը դիմողին տրամադրվել է միայն 2016 թվականի դեկտեմբերի 23-ից սկսած:

5

Բողոքաբերը նշել է նան, որ Վերաքննիչ դատարանը չի անդրադարձել որնէ փաստական հանգամանքի, ուստի դատական ակտը պատճառաբանված չէ:

6. Վերոշարադրյալի հիման վրա, բողոքաբերը խնդրել է բեկանել Վերաքննիչ դատարանի՝ 2021 թվականի օգոստոսի 16-ի որոշումը ն կայացնել նոր դատական ակտ՝ ճանաչելով դիմող Ա.Սարգսյանի իրավունքների խախտումը ն սահմանելով այն վերացնելու պարտականություն:

Վճռաբեկ բողոքի քննության համար էական նշանակություն ունեցող փաստական հանգամանքները.

7. Սույն գործի նախաքննության ընթացքում պարզվել է, որ թիվ 58212116 քրեական գործով Արթուր Ռոբերտի Սարգսյանը կալանավորվել ն 2016 թվականի օգոստոսի 3-ին տեղափոխվել է Հ արդարադատության նախարարության «Նուբարաշեն» քրեակատարողական հիմնարկ (այսուհետ՝ նան «Նուբարաշեն» ՔԿՀ): 2016 թվականի օգոստոսի 5-ին հիշյալ քրեակատարողական հիմնարկի բժշկական սպասարկման բաժնի պետ Գնորգ Հարությունյանի կողմից Ա.Սարգսյանի մոտ ախտորոշվել է «Ողնաշարի պարանոցային հատվածի տրավմա (2007թ.): Վիճակ վիրահատությունից հետո, ցավային արմատիկային համախտանիշ: Որովայնի սպիտակ գծի ճողվածք», որի համար նշանակվել է սիմպտոմատիկ բուժում:

2016 թվականի դեկտեմբերի 2Լին Ա.Սարգսյանը «Բեխտերնի հիվանդություն, արմատիկային ցավային համախտանիշով, շարժողական ֆունկցիայի խանգարում, էրոզիվ էզոֆագիտ մակերեսային գաստրիտ: Որովայնի սպիտակ գծի ճողվածք» ախտորոշմամբ ընդունվել է ՀՀ արդարադատության նախարարության «Դատապարտյալների հիվանդանոց» քրեակատարողական հիմնարկ (այսուհետ՝ նան «Դատապարտյալների հիվանդանոց» ՔԿՇ):

2016 թվականի դեկտեմբերի 30-ին, հաշվի առնելով նույն օրը ստացված բժշկական կոնսիլիումի եզրակացությամբ Ա.Սարգսյանի մոտ ախտորոշված հիվանդության («Անկիլացնող սպոնդիլոարթրիտ (Բեխտերնի հիվանդություն) խրոնիկ

6

պրոգրեսիվ ընթացքով, հենաշարժական ֆունկցիայի զգալի խանգարումով») բնույթը, որոշում է կայացվել Ա.Սարգսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված կալանավորումը չհեռանալու մասին ստորագրությամբ փոխարինելու մասին:

2017 թվականի հունվարի 23ին ստացվել է թիվ 273/հձՃ դատաբժշկական հանձնաժողովային փորձաքննության եզրակացությունը, ըստ որի՝ Ա.Սարգսյանի մոտ ախտորոշված վերոնշյալ հիվանդությունը դասվում է ՀՀ Կառավարության 2006 թվականի մայիսի 26ի թիվ 825-Ն որոշմամբ սահմանված` պատիժը կրելուն խոչընդոտող ծանր հիվանդությունների շարքին:

207 թվականի փետրվարի 8ին տրամադրվլ է դատաբժշկական

հանձնաժողովային կրկնակի փորձաքննության թիվ 17-0202 եզրակացությունը, ըստ որի` Ա.Սարգսյանի մոտ առկա հիվանդությունների ներկայիս դրսնորումները չեն դասվում ՀՀ Կառավարության վերոնշյալ որոշմամբ սահմանված` պատիժը կրելուն խոչընդոտող ծանր հիվանդությունների շարքին:

2017 թվականի փետրվարի 9-ին Ա.Սարգսյանը կրկին կալանավորվել ն տեղափոխվել է «Դատապարտյալների հիվանդանոց» ՔԿՀ, որտեղ կալանքի տակ գտնվելու ամբողջ ընթացքում՝ 2017 թվականի փետրվարի 9-ից մինչն 2017 թվականի մարտի 6-ը, իրականացրել է հացադուլ ն հրաժարվել է հետազոտություններից ու բուժումներից: 2017 թվականի մարտի 6-ին Ա.Սարգսյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց կալանավորումը փոխարինվել է անձնական երաշխավորությամբ, վերջինս ազատ է արձակվել ու շտապ օգնության մեքենայով տեղափոխվել «Արմենիա» հանրապետական բժշկական կենտրոն (այսուհետ` նան «Արմենիա» ՀԲԿ), որտեղ մինչն 2017 թվականի մարտի 10-ը ներառյալ ստացել է ստացիոնար բուժում: 2017 թվականի մարտի 1Լին՝ ժամը 96-ից Ա.Սարգսյանը բացակայել է հիվանդասենյակից: Դրանից հետո՝ 2017 թվականի մարտի 15-ին, Ա.Սարգսյանը կրկին տեղափոխվել է «Արմենիա» ՀԲԿ, որտեղ վերջինիս մոտ ախտորոշվել է «Սուր որովայն, պորտային օղակված ճողվածք, խոռոչավոր օրգանի պերֆորացիա, պերիտոնիտ»: Նույն օրն Ա.Սարգսյանը կյանքի ցուցումով շտապ վիրահատվել է, սակայն հետագայում նրա

7

վիճակը վատացել է ն չնայած ձեռնարկված միջոցառումներին՝ վերջինս 2017 թվականի մարտի 16-ին՝ ժամը 15-ին, մահացել է:

8.2018 թվականի հոկտեմբերի 30ի դատաբժշկական հանձնաժողովային կրկնակի թիվ 9/կ փորձաքննության եզրակացության «Բժշկական փաստաթղթերի տվյալները» մասի համաձայն` փորձաքննությանը, ի թիվս այլնի, ներկայացվել են հետնյալ փաստաթղթերը.

8... ՀՆուբարաշեն» ՔԿՀ-ում Ա.Սարգսյանի անվամբ լրացված բժշկական քարտի լուսապատճենը, որի տվյալների ուսումնասիրությամբ պարզվել է, որ 2016 թվականի օգոստոսի 3-ին կատարվել է կրծքավանդակի օրգանների Ճ-հետազոտություն ն Ա.Սարգսյանի մոտ ախտորոշվել է «Խրոնիկական բրոնխիտ»: 2016 թվականի նոյեմբերի 4-ին վերջինս նան ենթարկվել է վիրաբույժի զննման, ախտորոշվել է «Որովայնի սպիտակ զծի ճողվածք» ն ցուցվել է պլանային վիրահատությունշ:

8.2. «Էրեբունի» բժշկական կենտրոնի անհետաձգելի բուժօգնության բաժանմունքի թիվ 20424 քարտը, որի տվյալներից երնում է, որ Ա.Սարգսյանը 2016 թվականի դեկտեմբերի 1-ին ժամը 235-ին ընդունվել է «Էրեբունի» բժշկական կենտրոն, նշել է, որ, ի թիվս այլնի, գանգատվում է որովայնի ցավերից, փսխումներից, դրանց մեջ թարմ արյան առկայությունից: Իրականացված հետազոտությունների արդյունքում տրվել է եզրակացություն` «Հեպատոմեգալիա, լյարդի ճարպային դիստրոֆիա», ախտորոշում՝ «Մելորի-Վեյսի համախտանիշ, մակերեսային գաստրիտ, պորտային ճողվածք»:

8.3. Շտապ ն անհետաձգելի բժշկական օգնության հմ. 556 կանչի թերթիկը, ըստ որի՝ «Հիվանդ` Արթուր Սարգսյան, կանչի օրր՝ 12.12.2016 թ., ժամի` 22:23-ին: Ըար հիվանդի խոսքերի՝ թքի մեջ նկատել է արյան առկայություն: Գանգատվում է էպիգաստրալ շրջանի ցավերից: Անամնեզում նշվում է պորտային ճողվածք: (...) 2 Տե՛ս նյութեր, հատոր 1-ին, թերթ 56:

3 Տե՛ս նյութեր, հատոր 1-ին, թերթեր 56-57:

8

Ախտորոշում-Ստաւմոքս-աղիքային արյունահոսությունշ, զարկերակային հիպերտենզիա»":

8.4. «Դատապարտյալների հիվանդանոց» ՔԿՀ-ում լրացված թիվ 453/16 հիվանդության պատմագրի լուսապատճենը, որի տվյալներից երնում է, որ Ա.Սարգսյանը 2016 թվականի դեկտեմբերի 21-ին ընդունվել է «Դատապարտյալների հիվանդանոց» ՔԿՀ-ի թերապնտիկ բաժանմունք, որտեղ տրվել է կլինիկական ախտորոշում` «Բեխտերնի հիվանդություն: Արմատիկային ցավային համախտանիշ, շարժողական ֆունկցիայի խանգարումով: Որովայնի սպիտակ զծի ճողվածք, Շլ ն Ըշ ողերի սպոնդիլոարթրոզ (ողնաշարի պարանոցային հատվածի օստեոռմետալոսինթեզ): Էրոզիվային գաստրիտ, բուլբիտ: Մելորի-Վեյսի սինդրոմ: Խր. Հեպատոխոլեցիստիտ: Խր. Բրոնխիտ»: 2016 թվականի դեկտեմբերի 22-ին ԱՆՍարգսյանը ենթարկվել է գաստրոէնտերոլոգի խորհրդատվության, թերապնտի զննման, սոնոգրաֆիայի, դրվել է նախնական ախտորոշում՝ «Բեխտերնի հիվանդություն, արմատիկային ցավային համախտանիշով ն շարժողական ֆունկցիայի խանգարումով: Խր. հեպատիտ (ճարպային դիստրոֆիա): էրոզիվային գաստրիտ, բուլբիտ (Մելորի-Վեյսի սինդրոմ): Որովայնի սպիտակ գծի ճողվածք, Շ, ն Շշողերի պրոթեզավորում: Ձախ ձեռքի 4-րդ մատի տրավմատիկ ամպուտացիա»: Նշվել է, որ, ի թիվս այլ հետազոտությունների, անհրաժեշտ է կատարել «ԷՍԳ»»:

8.5. «Դիագնոստիկա» բժշկական միավորումում 2016 թվականի դեկտեմբերի 29- ին կատարված Ա.Սարգսյանի համակարգչային բազմաշերտության հետազոտության 2016 թվականի դեկտեմբերի 30-ի արձանագրությունը, որից երնում է, որ վերջինիս թոքերի օդակրությունը պահպանված է, պլնրալ խոռոչներում հեղուկի առկայություն չի հայտնաբերվում, իսկ թոքային հյուսվածքում ն միջնորմում չեն հայտնաբերվում ծավալային գոյացություններ ն օջախային փոփոխություններ::

Հ Տե նյութեր, հատոր 1-ին, թերթ 67:

5 Տե՛ս նյութեր, հատոր 1-ին, թերթեր 57-58:

5 Տե՛ս նյութեր, հատոր 1-ին, թերթ 62:

9

8.6. ՀԸ առողջապահութան 0նախարարութան միջգերատեսչական

հանձնաժողովի կողմից տրված թիվ 273/հձ եզրակացությունը (փորձաքննությունը սկսվել է 2016 թվականի դեկտեմբերի 30-ին, ավարտվել՝ 2017 թվականի հունվարի 23- ին), որի համաձայն՝ ըստ ներկայացված բժշկական փաստաթղթերի ն սույն փորձաքննության ընթացքում կատարված հետազոտության արդյունքների Ա.Սարգսյանը, ի թիվ այլնի, տառապում է «Խրոնիկ բրոնխիտով»՛:

8.7. «Նորք» ինֆեկցիոն կլինիկական հիվանդանոցի 2017 թվականի մարտի 22-ի թիվ 35 պատասխան գրությունը, որի համաձայն ԱՆՍարգսանի արյան հետազոտության արդյունքում հայտնաբերվել է «Հեպատիտ Ց» վիրուսձ:

8.8. Դիակի դատաբժշկական փորձաքննության թիվ 0408 եզրակացությունը, որի համաձայն` «(.) ԱՍարգպանի մահը վրա է հասել բազմաօրգանային անբավարարությունից, որը պայմանավորված է երկկողմանի թարախա-ֆիբրինային միաձույլ թոքաբորբով, օջախային շճային միոկարդիտով, սրվամկանի ծանր դիարրոֆիայով, օղակված պորվային ճողվածքի ն ասր բարակաղիքային օրտուրացիոն անանցանելիության կապակցությամբ կավարված վիրահավությամբ՝ որովայնահավմեւմը, փարածուն շճային պերիտոնիվտվ, վիրուսային հեպատիտ «Օ»- ով, քրոնիկ հնպատիտրի ֆոնի վրա լյարդի ոչ լրիվ սնեպտալ ցիռոզով, ներքին օրգանների ծանր միկրոցիրկուլյավտր խանգարումներով, դիարրոֆիկ-նեկրուրիկ փովտխություններով, որոնք առկա են եղել ԱՍարգսյանի մուր կենդանության օրոք ն մահվան անմիջական պավճառի հեր գտնվել են ուղղակի պատճառական կապի մեջ:

(-.) Ա.Սարգսյանը կենդանության օրոք տառապել է նան անկիլոզացնող սպոնդիլոարթրիվտվ (Բեխրերնի հիվանդություն) պրոգրեսիվող ընթացքով հենաշարժական ֆունկցիայի զգալի խանգարումով, երկկողմանի 17 ատրիճանի սակրոիլեիվտվ, սինդեզմոֆիտոզով, կոնք-ազդրային հոդերի երկկողմանի երկրորդային դեֆորմացնող ԱԼ ատրիճանի օարեռարթրոզով, ներքին օրգանների 7 Տե՛ս նյութեր, հատոր 1-ին, թերթեր 58-59:

Ց Տես նյութեր, հատոր 1-ին, թերթ 70:

10

հենքի ն անոթների շարակցական հյուսվածքի համակարգային ախտահարումով (սրտի ն առրվալ փականների ֆիբրոզ ն հիալինոզ, պերիբրոնխիալ ն պերիվասլուլյար սկլերոզ, ֆիբրոզ, երիկամների, փայծաղի հենքի շարակցահյուսվածքային ներաճի տեղամասեր, մանրօջախային կարդիոսկլերոզ, սվնաւմոքսի ն աղիների ենթալորձային շերփի փֆիբրոզ, միտրալ փականի անբավարարությունով 01 աստիճան, գոնոարթրիվտվ. խրոնիկական ատրոֆիկ գասփրիտով, խրոնիկ էնտերոկոլիվ ` սրացումով, խրոնիկական պրոստատիվատվ, թութքով, որոնք մահվան անմիջական պատճառի հետ չեն գտնվել ուղղակի պատճառական կապի մեջ: Ա.Սարգսյանի մող հայտնաբերվել են նան վիճակ ողնաշարի պարանոցային առաջին ն երկրորդ ողերի վիրահատական միջամտությունից հետո, Մելորի-Վեյսի համախտանիշ, որոնք մահվան հետ չեն գտնվում պատճառական կապի մեջ (...)»:7

9. 208 թվականի մայիսի 17-ի դատաբժշկական հանձնաժողովային փորձաքննության թիվ 226/ձ եզրակացության համաձայն` «(.) Բեխտերնի հիվանդությամբ պայմանավորված շարակցական հյուսվածքի համակարգային ախտահարումը կարող էր պավճառ հանդիսանալ քրոնիկական ատրոֆիկ գատրրիվի ն քրոնիկական էնտերոկոլիտի առաջացման համար, որոնց ընթացքի սրացում է նկատվել արդեն իսկ «Դատապարմյալների հիվանդանոց» ՔԿՀ-ում ն «Իրերունի» ԲԿ- ում, որվ 2016թ.-ի դեկտեմբերի Լին արձանագրվել է ատամոքսաղիքային արյունահոսություն, Մելորի-Վեյսի համախվաւնիշ, էռոզիվ գատրրիտի ն բուլբիտի ֆոնի վրա: 2017թ.-ի մարտի 6-ից մինչն 10-ր՝ «Արմենիա» ՀԲԿ-ում ավաւցիոնար բուժման ընթացքում Արթուր Սարգսյանի մուտ հայտնաբերվել են՝ սրվփ իշեմիկ հիվանդություն, հետինֆարկտային կորոնարոկարդիոսկլերոզ ն սրտի ձեռբերովի միտրալ արամ, որոնց առաջացման հստակ պատճառներն ու վաղեմությունները հնարավոր չէ որոշել: Արթուր Սարգսյանի մոր ախտորոշվել են նան (..) քրոնիկական բրոնխիտ ն քրոնիկական հեպատոխոլեցիատիտ, լյարդի ցիտոզ (.)։, որոնց առաջացման պատճառներն ու վաղեմությունները նս՝ ստույգ հնարավոր չէ որոշել (...):

» Տես նյութեր, հատոր Լին, թերթեր 73-74:

1

(:-) (Ի/նչպես. «Նուրարաշեն, այնպես էլ «Դավփաւպարմտյալների հիվանդանոց» քրեակատարողական հիմնարկներում մահվան անմիջական պատճառի հետ ուղղակի պատճառական կապի մեջ չգտնվող Բետերնի հիվանդության, ն քրոնիկական սիրվ- թոքային անբավարարության կապակցությաւմի բուժում չի իրականացվել (...)»5:

10. 2018 թվականի հոկտեմբերի 30-ի դատաբժշկական հանձնաժողովային կրկնակի փորձաքննության թիվ 9/կ եզրակացության համաձայն՝ «(..) Արթուր Սարգսյանի մով. ախտորոշված քրոնիկական բրոնխիտը, որի առաջացման վաղեմությունը հնարավոր չէ արույգ որոշել, իսկ մահվանից 2-4 օր առաջ զարգացած թարախաֆիբրինային թոքաբորբը կարող էր լինե շնչառական ֆունկցիայի խանգարման, ինֆեկցիայի ներթափանցման, լյարդի ցիռոզի ն հացադուլի պատճառով զարգացած խմունոսուպրեսիայի (իմունիտերի անկման) համակցությունների հետնանք:

(-)

Արթուր Սարգսյանի մոտ մահվանից հետո՝ վիրուսոլոգիական հերազոտությամը հայտնաբերված քրոնիկական հեպատիտ «Շ» անցումով լյարդի ցիռոզի հիվանդության առաջացման ժամկետները ն պատճառները հնարավոր չէ պարզել՝ համապատասխան ըժշկական փաստաթղթերի բացակայության պատճառով: Այդ հիվանդությունը կապված չէ հիմնական՝ Բեխտերնի հիվանդության հետ, սակայն նրա առկայությունը այլ բարդությունների համակցությամբ կարող էր նպաստել աղիների սուր անանցանելիության հետ կապված րազմաօրգանալյին անբավարարության առաջացմանը:

(.-.) «Շուրարաշեն» ՔԿՀ-ում: Արթուր Սարգսյանի նկատմամի իրականացվել է միայն սիմպմտմափտիկ՝` ցավազրկող բուժում, իսկ հիպուրենզիվ (արյան ճնշումն իջեցնող) ն ոոզիվ գաարրիտի, բուլբիփի դեմ նշանակված դեղամիջոցներն ընդունելուց, րար գրառումների, հիվանդը հրաժարվել է: (...) Բրոնիկ բրոնխիտի առկայության վերաբերյալ կլինիկական երնույթների նկարագրություն բժշկական 5 Տես նյութեր, հատոր 2-րդ, թերթեր 83-84:

12

քարտում առկա չէ: «Քրոնիկ բրոնխիտի» թոքսրտային հնարավոր

անբավարարության առաջացման վերաբերյալ հետազողտություններ չեն կատարվել ն բուժում չի իրականացվել (րար քարտի գրառումների):

(:.) ՀՇ ԱՆ «Նուբարաշեն» ՔԿՀ-ում 03.08.2016թ.-ից մինչն 2112.2016թ. ժամանակահատվածում Արթուր Սարգսյանի գտնվելու ընթացքում, ինչպես նան 2112.2016թ.-ին «Դատապարտյալների հիվանդանոց» ՔԿՀ րնդունվելի, մինչն 50.12.2016 թվականը ընկած ժամանակահատվածում գտնվելու ընթացքում րար ոժշկական փաստաթղթերի տվյալների` սիրվ-թոքային ախտաբանության կլինիկական արտահայտություններ նկարագրված չէ, ուստի ն համապատասխան հետազոտություն կատարելու ցուցում չի եղել: ՀՀ ԱՆ «Դատապարտյալների հիվանդանոց» ՔԿՀ-ում 2112.2016թ.-ից մինչն 50.12.2016թ. ժամանակահատվածում Արթուր Սարգսյանի մով. ախտորոշված Բեխտերնխ հիվանդության կապակցությաւմը պաթոգենետիկ բուժում չի իրականացվել: Սույն հանձնաժողովը գտնում է, որ Արթուր Սարգսյանի մոտ Բեխտերնի հիվանդության զարգացման տվյալ էտապում՝ այդպիսի բուժումը արդյունավեպ լինել չէր կարող, նշանակված բուժումը հիվանդի վիճակից ելնելով սիմպտոմատիկ է: Նույն նպատակով նշանակված է եղել նան ֆիզիոթերապետիկ բուժում: Նշսւնակումները եղել են ճիշվ:

(-) «Էրոզիվային գատրրիվ. բոլբիվ. Մելորի-Վեյսի սինդրոմ»

հիվանդությունները կարող էին առաջանալ արամոքսի ն աղիների հյուսվածքների կազմի մեջ մտնող շարակցական հյուսվածքի համակարգային ախտահարումների ֆոնի վրա (...) ցավազրկող դեղամիջոցների, հատկապես ոչ սպերիողների շարքի, ազդեցության հետեանքով: «Քրոնիկական բրոնխիտ» հիվանդությունը կարող էր առաջանալ Բեխվերնի հիվանդության հեր կապված արտաքին շնչառական ֆունկցիայի խանգարման ն պերիբրոնխիալ շարակցահյուսվածքային ախտահարումների ֆոնի վրա, ինֆեկցիայի ներթափանցման հետնանքով: (...) Բժշկական փաստաթղթերում առկա «Հեպատոխոլեցիարիտի» իրականում պետք է նկատի ունենալ (...) հետազոտության արդյունքում հաստատված «Քրոնիկական

13

վիրուսային հեպատիտ Շ, անցումով լյարդի ցիոոզի՝ րազ Շի Աճ ասրիճանի» ախփորոշումի, ոլվւ հիվանդության տվյալ փուլում ելել է կոմպենսացված՝ առանց կլինիկական արտահայտության: Այդ հիվանդությունը (...) Բեարերնի հիվանդության հետ չի առնչվում:

(:-.) «Որովայնի ապիտակ գծի ճողվածք» հիվանդությունը (...) առնչություն չունի Բեխպտերնի հիվանդությաւն, հետ: (...) Այն ենթակա է որովայնի առաջնային պատի ամբողջականության վերականգմանը՝ վիրաբուժական գործողությամը:

(.-.) ՀՀ ԱՆ «Նուբարաշեն» ՔԿՀ-ում ն «Դատապարտյալների հիվանդանոց» ՔԿՀ- ում քրոնիկ բրոնխիտի ախտորոշման ն րուժման, ինչպես նան թոք-սրտային անբավարարության հայտնաբերման ուղղությամբ եղել են թերություններ, սակայն ի նկատի ունենալով այն հանգամանքը, որ 30.12.2016թ.-ին Արթուր Սարգսյանի խափանման միջոցը փոխելու կապակցությամբ «Դատապարտյալների հիվանդանոց» ՔԿՀ-ից դուրս գրվելուց հետո՝ մինչն 09.12.2017թ.-ե ընկած ժամանակահատվածում նրա հիվանդության ընթացքի վերաբերյալ տեղեկություններ աոկա չեն, իսկ 09.12.2017թ.-ից մինչն 06.03.2017թ. ժաւմանակահապտվածում «Դափտաեւպարվյալների հիվանդանոց» ՔԿՀ-ում գտնվելու ընթացքում Ա.Սարգսյանը հայտարարել է հացադուլ, առանձին գրառմամբ նշվում է, որ հրաժարվել է նան ջուր ընդունելուց, հրաժարվել է հետազուրությունից ն բուժումից, այդպիսիք փատրացի չի ցուցաբերվել, ուարի հնարավոր չէ հետնել վերը նշված հիվանդությունների կլինիկական ընթացքին, առաջացման ժամկարներին, բացահայտել պատմճառահետնանքային շղթաները ն ապացույցներ ներկայացնել այն մասին, որ Արթուր Սարգսյանի մոտ «Արմենիա» ՀԲԿ- ում ախտորոշված թարախաֆիբրինային միաձույլ թոքաբորբը, աստի իշեմիկ հիվանդությունը, հետինֆարկտային կորոնարոկարդիոսկլերոզը հանդիսանում են վերոհիշյալ քրեակատարողական հիմնարկներում թուլ տրված բացթողումների հետնանք:

ՀՀ ԱՆ «Նուբարաշեն» ն «Դափաւպարտյալների հիվանդանոց» ՔԿ հիմնարկում Արթուր Սարգսյանի մոր ախտորոշված «Որովայնի սպիտակ գծի ճողվածք»

14

հիվանդություն, իր կլինիկական դրսնորումներով չի ունեցել անհարաձգելի վիրաբուժական միջաւմտությաւն ցուցում: (...) Նման ախտորոշման դեպքում պլանային հիվանդությունների ժամկետները առաջարկվում է բժշկի կողմից` ելնելով հիվանդի սոմատիկ վիճակից (...) ն հիվանդի համաձայնությունը այդպիսի վիրահատության կատարման ն ժամկետների վերաբերյալ: Եթն որովայնի սպիտակ գծի ճողվածքի առկայության դեպքում չկա բարդությունների առաջացման կլինիկական դիսնորումներ, ապա պլանային վիրահատությունը ժամկետ չի նախապտեսում: |ՀՀ ԱՆ «Նուբարաշեն» ՔԿՀ-ում Ա.Սարգսյանի անվամբ լրացված բժշկական քարտում ն «Դատապարվյալների հիվանդանոց» ՔԿՇ հիվանդության պատմագրերում Արթուր Սարգսյանին որովայնի սպիտակ գծի ճողվածքի կապակցությամբ պլանային վիրահատություն կատարելուն դրա ժամկետների վերաբերյալ գրառումներ աոկա չեն: 15.03.2017թ-ին «Արմենիա» ՀԲԿ-ում «Սուր որովայն, օղակված պորտային ճողվածք, խոռոչային օրգանի պերֆորացիա պերիտոնիտ» կլինիկական ախտորոշումը հանդիսանում է որովայնի սպիտակ գծի ճողվածքի բարդություն, սակայն այն չի հանդիսանում ՀՀ ԱՆ «Նուբարաշեն» ն «Դատապարտյալների հիվանդանոց» ՔԿՀ- ների բժշկական անձնակազմի կողմից թույլ փրված բացթողումների, թերությունների կամ սխալների արդյունք, քանի ոլ. վերը նշված բարդությունը կարող է առաջանալ ներորովայնային ճնշման բարձրացման հերնանքով՝ տարբեր պատճառներից: (...)»/:

10.1. Վերոնշյալ փորձաքննությունն Օ ։ իրականացրած փորձագիտական հանձնաժողովի նախագահ Ե.Սահակյանը, որպես փորձագետ հարցաքննվելիս պատասխանելով ԱՆՍարգսյանի մոտ ախտորոշված «Քրոնիկ բրոնխիտ» հիվանդության վերաբերյալ քննիչի հարցերին, նշել է, որ քրեակատարողական հիմնարկներում ախտորոշված վերոնշյալ հիվանդության առկայությունը հերքվել է 2016 թվականի դեկտեմբերի 30-ին «Դիագնոստիկա» բժշկական միավորումում կատարված հետազոտությամբ, ն հիմք ընդունելով վերոնշյալ հետազոտության արդյունքները՝ պնդել է, որ մինչ այդ Ա.Սարգսյանի մոտ ախտորոշված «Քրոնիկ բրոնխիտ» ճ Տես նյութեր, հատոր Լին, թերթեր 83-88:

15

հիվանդությունը չէր կարող պատճառ հանդիսանալ ն հանգեցնել վերջինիս մոտ «Արմենիա» ՀԲԿ-ում ախտորոշված թարախաֆիբրինային միաձույլ թոքաբորբի, ն տվյալ դեպքում դրանք միմյանց հետ չեն գտնվել պատճառական կապի մեջ»:

1. «Նուբարաշեն» ՔԿՀ-ի բժշկական սպասարկման բաժնի պետ Գնորգ Հարությունյանն ըստ էության ցուցմունք է տվել այն մասին, որ Ա.Սարգսյանը «Նուբարաշեն» ՔԿՀ-ում գտնվելու ընթացքում ունեցել է ողնաշարի ն ստամոքսի հետ կապված խնդիրներ, ցավեր, որոնց համար ստացել է դեղորայքային բուժում: 2016 թվականի դեկտեմբերի 12-ին՝ գիշերը, Արթուրի մոտ սկսվել են ստամոքսային ցավեր, հրավիրվել է շտապօգնություն, ն վերջինիս մոտ հարցականով ախտորոշվել է ստամոքսի արյունահոսություն, որից հետո Արթուրը տեղափոխվել է «Էրեբունի» բժշկական կենտրոն, որտեղ կատարված հետազոտությունների արդյունքում հերքվել է ստամոքսի արյունահոսությունը:

Քննիչի այն հարցին, թե ի՛նչ դեղորայք է նշանակվել Ա.Սարգսյանին ն ի՞նչ հաճախականությամբ է նա ստացել այն, Գ.Շարությունյանը պատասխանել է, որ իր կողմից վերջինիս նշանակված են եղել «Կետոնալ» (ողնաշարի հիվանդության հետ կապված ցավերի դեպքում), «Ամոքսացիլին» ն «Պանտոպրազոլ» (կապված «Էրեբունի» բժշկական կենտրոնում ախտորոշված «Էրոզիվ գաստրիտ, բուլբիտ» հիվանդությունների հետ): Արթուրը հրաժարվել է «Պանտոպրազոլ» դեղն ընդունելուց՝ պատճառաբանելով, որ այն իրեն հայտնի չէ, իսկ մյուս դեղերի ընդունման հաճախականության մասին ինքը տեղյակ չէ, դրա վերաբերյալ տվյալները պետք է նշված լինեն համապատասխան մատյաններում:

Պատասխանելով Ա.Սարգսյանի մոտ «Քրոնիկ բրոնխիտ» հիվանդության ախտորոշման պայմաններում թոք-սրտային հնարավոր անբավարարության ուղղությամբ հետազոտություններ կատարելու ն բուժում իրականացնելու վերաբերյալ քննիչի հարցերին՝ Գ.Շարությունյանը նշել է, որ «Քրոնիկ բրոնխիտ» հիվանդությունը երբեք չի կարող առաջացնել թոք-սրտային հնարավոր անբավարարություն, բացի այդ ռ Տե՛ս նյութեր, հատոր 2-րդ, թերթեր 33-37:

16

Ա.Սարգսյանն ինչպես «Քրոնիկ բրոնխիտ», այնպես էլ հնարավոր թոք-սրտային անբավարարության վերաբերյալ երբնէ որնէ գանգատ չի ներկայացրել, դրանց վերաբերյալ տվյալներ բժշկական քարտում առկա չեն եղել, հետնաբար բուժում իրականացնելու անհրաժեշտություն նույնպես չի եղել:

12. Քրեական հետապնդում չիրականացնելու մասին 2018 թվականի դեկտեմբերի 13-ի որոշումը քննիչը պատճառաբանել է հետնյալ կերպՁ. «(..) Այսպիսով՝ վերլուծելով ն գնահատելով սույն քրեական գործով ձեռք բերված տվյալները` պետք Լ արձանագրել, որ տվյալ դեպքում ՀՀ ԱՆ «Նուբարաշեն» ն «Դավփաւպարփտյալների հիվանդանոց» քրեակատարողական հիմնարկների բժշկական օգնություն ն սպասարկում իրականացնող պետական ծեաւռայություն իրականացնող պաշտոնատար անձանց կողմից թուլ չեն փրվել բացթողումներ, թեյմւթյուններ կամ սխալներ՝ իրենց մասնագիտական պարվպտաւկաւնությունների կատարման կամ ոչ պատշաճ կատարմաեւն հետ կապված, որոնց հերնանքով Արթուր Սարգսյանին անզգուշությաւմը պատճառված լինի մահ, հետնարար, նրանց նկատմամբ քրեական հետապնդում չի կարող իրականացվել՝ վերջիններիս արարքներում ՀՀ քրեական օրենսգիքի 150-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցակազմի բացակայության հիմքով (..)»'':

1. ՀՀ քննչական կոմիտեի ՀԿԳ քննության գլխավոր վարչության մարդու դեմ ուղղված հանցագործությունների քննության վարչության պետ Գ.Աղաբաբյանի՝ Առաջին ատյանի դատարանին հասցեագրված 2019 թվականի ապրիլի 3-ի թիվ 7-46քր- 17 գրության համաձայն՝ հաշվի առնելով, որ նախաքննությունը շարունակվում է, դրա գաղտնիության սկզբունքից ելնելով՝ բողոքին առնչվող նյութերի ամբողջական ծավալը (հարցաքննված անձանց ցուցմունքները) դատարանին չի կարող տրամադրվել»:

.. Առաջին ատյանի դատարանը, 2021 թվականի փետրվարի 5-ի որոշմամբ մերժելով դիմողի ներկայացուցիչ Տ.Եգորյանի բողոքը, նշել է. «(.. Դատարանն արձանագրում է, որ Քննիչի կողմից նախաքննության ընթացքում, դրսնորվել է 5 Տե՛ս նյութեր, հատոր 2-րդ, թերթեր 86-102։

Կ Տե՛ս նյութեր, հատոր 1-ին, թերթեր 131147:

5 Տե՛ս նյութեր, հատոր 1-ին, թերթ 45:

17

անհրաժեշտ ն բավարար ջանասիրություն գործի հանգամանքների բազմակողմանի, Լրիվ ն օրյեկտիվ հետազոտման համար օրենքով նախատեսված անհրաժեշտ միջոցառումներն իրականացնելու ուղղությամբ, իսկ ձեռք բերված փատրական տվյալներր վարութն խիրականացնող մարմնի համար գ րավարար էին քրեադատավարական օրենքի պահանջին համապատասխան հիմնավորված ն պատճառաբանված որոշում կայացնելու համար:

Այսպիսով, Դատարանը գտնում է, որ նախաքննության մարմինր (...) գործի օրինական, հիմնավորված ն արդարացի լուծման համար նշանակություն ունեցող հանգամանքները բացահայտելու նպատակով, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով նախատեսված քննչական ն դատավարական գործողությունների կատարման ճանապարհով ապացույցներ հավաքելով՝ գնահատել է դրանք ն պատճառաբանված որոշում է կայացրել` քրեական հետապնդում չիրականացնելու մասին:

Այդ որոշման մեջ նշված, քրեական գործով ձեռք բերված փաարական հանգամանքների վերաբերյալ Քննիչի գնահատականների հեւ Դիմողի՝ համամիտ չլինելը բավարար չէ արձանագրելու Դիմող կողմի իրավունքների ն ազատությունների խախտման փարը: Ավելին՝ Դիմողի կողմից բավարար չափով չի պափճառարանվել, թն. վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից քրեադատավարաւկաւն օրենսդրության որ պահանջն է խախտվել, ինչում է այն դրսնորվել, դրա հերնանքով Դիմողի որ իրավունքը կամ ազատությունն է խախղտվել, իսկ վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից անձի իրավունքների կամ ազատությունների խախտում թույլ վտվաւծ լինելու փաստ հաստուտելու արդյունքում, Դատարանը կխախտի հանրային ն մասնավոր շահերի ճիշտ հավասարակշռումը, ինչր կհակասի քրեական դատավարության տրամաբանությաւնր:

Ավելին, ՀՀ հատուկ քննչական ծառայությունում քրեական հետապնդում չիրականացնելու մասին որոշումը կայացվել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 150-րդ հոդվածի դիսպոզիցիայով նախավեսված քրեորեն հետապնդելի արարքի

18

կապակցությամբ, իակ թիվ 69100817 քրեական գործի նախաքննությունը շարունակվում, է ՀՀ քննչական կոմիտեի ՀԿԳ քննության գլխավոր վարչությունում, այսինքն դեռես չի բացառվում քննությամբ քրեորեն հետապնդելի արարքների հատկանիշներ պարունակող փաստերի ձեռք բերումը ն պափշաճ քննության շրջանակներում դրանց անդրադառնալը (..) սահմանված կարգով, վերստին ՀՀ հատուկ քննչական ծառայությունում նոր ի հայտ եկած հանգամանքների շուրջ քննություն իրականացնելու հնարավորությունը : (...)»5:

14. Վերաքննիչ դատարանի՝ 2021 թվականի օգոստոսի 16-ի որոշման համաձայն՝ «(..) Վերաքննիչ դատարանը հանգում է այն հերնության, որ Դատարանը, մինչդատական վարութի նկատմամբ դատական վերահսկողության՝ իր լիազորությունների սահմաններում, առանց նախաքննության մարմնի ապացուցողական գործունեությանը (ապացույցներ հավաքելը, արուգլր ն գնահատելը) միջամտելու ուսումնասիրելով ն վերլուծելով գործի փարական տվյալները, հանգել է ՀՀ օրենադրության պահանջներին համապատասխանող իրավաչափ ն գործի փաստական տվյալներից բխոլ՝ հիմնավոր հետնության:

Ելնելով քրեական հետապնդում չիրականացնելու մասին նախաքննության մարմնի 15122018թ. որոշմամբ արձանագրված փաստական տվյալներից, հիմնավորումներից ու եզրահանգումներից՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ դրանց հետ չհամաձայնելու օբյեկտիվ ն իրավաչավ, հիմքեր չկան: ՈրեԼ իրավաչափ հիմք չկա արձանագրելու, որ վերը նշված՝ քրեական գործով Գնորգ Հարությունյանի ն «Դատապարվյալների հիվանդանոց» քրեակատարողական հիմնարկի բժշկական օգնության ն սպասարկում իրականացնող պետական ծառայություն իրականացնող այլ պաշտոնապտաեաւր անձանց նկատմեւմը քրեական հերապնդում չիրականացնելու մասին որոշմամը թույլ է տրվել անձի, այդ թվում դիմող Ա.Սարգսյանի իրավունքների ն օրինական շահերի խախվում կամ անհամաչափ սահմանափեաւկում:

5 Տե՛ս նյութեր, հատոր 2-րդ, թերթեր 150-161:

19

Բողոքարերի փաստարկները չեն բխում գործի փասվաւկան հանգամանքներից, դրանք առբյեկտիվ դատողության արդյունք են ն հիմք չեն կարող հանդիսանալ բողոքարկված դատական ակտր բեկանելու համար: Ադ փաստրարկներին անդրադարձել է Դատարանը իի կողմից կայացրած դատական ակտի

պատճառաբանական մասում, վերլուծել ն գնահատել դրանք՝ գալով իրավաչափ հետնության այն մասին, որ քրեական հետապնդում չիրականացնելու մասին նախաքննության մարմնի կողմից կայացրած որոշումը հիմնավոր է (...)»7՛:

Վճոաբեկ դատարանի պատճառաբանությունները ն եգրահանգումը.

19. Վճռաբեկ դատարանի առջն բարձրացված իրավական հարցը հետնյալն է. հիմնավոր են արդյոք նախաքննության մարմնի քրեական հետապնդում չիրականացնելու մասին 2018 թվականի դեկտեմբերի 13-ի որոշման օրինականության ն հիմնավորվածության վերաբերյալ ստորադաս դատարանների հետնությունները:

16. ՀՀ Սահմանադրության 24-րդ հոդվածի համաճայն՝ «Յուրաքանչյուր ոք ունի կյանքի իրավունք (.-.)»:

«Մարդու իրավունքների ն հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայի (այսուհետ՝ նան Կոնվենցիա) 2-րդ հոդվածի 1-ին կետի համաձայն՝ «Յուրաքանչյուրի կյանքի իրավունքը պաշտպանվում է օրենքով: (.)»:

17. Մեջբերված սահմանադրական ն կոնվենցիոն նորմերով ամրագրված է կյանքի իրավունքը՝ որպես անձի հիմնարար իրավունք:

171. Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանը (այսուհետ նան՝ Եվրոպական դատարան), անդրադառնալով Կոնվենցիայի 2-րդ հոդվածով նախատեսված նորմին, այն մեկնաբանել է որպես այդ դրույթի նյութաիրավական կողմի ենթադրյաա`՝ խախտման կապակցությամբ արդյունավետ քննություն 5 Տե'ս նյութեր, հատոր 3-րդ, թերթեր 76-86:

20

իրականացնելու դատավարական պարտականություն սահմանող նորմ հաշվի առնելով այս իրավունքի հիմնարար բնույթը:

18. Կոնվենցիայի 2-րդ հոդվածի 1ին կետի ընթացակարգային բաղադրիչի՝ արդյունավետ քննության մասով, Եվրոպական դատարանն իր դիրքորոշումներում բազմիցս ընդգծել է, որ Կոնվենցիայի 2րդ հոդվածը պետություններին պարտավորեցնում է ոչ միայն ձեռնպահ մնալ անձանց կյանքի նկատմամբ դիտավորյալ, անօրինական ոտնձգություններից, այ նան սահմանում է, որ պետությունները պետք է իրենց իրավազորության ներքո գտնվող անձանց կյանքի պաշտպանության համար համապատասխան քայլեր ձեռնարկեն»: Կյանքի իրավունքի պաշտպանությունն անուղղակիորեն պետությունից պահանջում է անձանց մահվան կապակցությամբ պաշտոնապես օբյեկտիվ քննություն իրականացնել: Նման քննություն իրականացնելու պարտականությունը ծագում է բոլոր դեպքերում՝ սպանության կամ կասկած հարուցող մահվան դեպքերում` անկախ նրանից, թե հանցանք կատարած անձինք անհատներ են, թե պետական մարմիններ կամ անհայտ անձինք":

Կոնվենցիայի 2-րդ հոդվածի պահանջն է, որ իրավասու մարմինները գործեն պատշաճ ջանասիրությամբ ու արագությամբ ն պարտավոր լինեն նախաձեռնել քննություն, որն ի վիճակի է նախ որոշակիացնել այն հանգամանքները, որոնցում դեպքը տեղի է ունեցել ն կարգավորող համակարգի գործունեության ցանկացած թերություն, երկրորդ բացահայտել դրանում ներգրավված պետական պաշտոնյաներին ն մարմիններին»:

5 Տե՛ս Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի՝ 4/ԸՇճռո ճում Օիտո5 ,. իշ Սու մ Խոջճօուգործով 1995 թվականի սեպտեմբերի 27-ի վճիռը, գանգատ թիվ 18984/91, կետեր 157-164, 1791 ս. 1ատեճ) գործով 1998 թվականի հուլիսի 28-ի վճիռը, գանգատ թիվ 23818/94, կետ 82, 455605 ճում Օէիճ5 7. Թաքոոճգործով 1998 թվականի հոկտեմբերի 28-ի վճիռը, գանգատ թիվ 24760/94, կետեր 101106:

5 Ի թիվս այլոց, տե՛ս Մարդու իրավունքների եվրռպական դատարանի՝՝ Օտուճու. ւօ Սուօմ Խաոջճօու գործով 1998 թվականի հոկտեմբերի 28-ի վճիռը, գանգատ թիվ 87/1997/871/1083, կետ 115:

5. Տես Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի՝ ՊԱԾօԵճ ճում Օտ չ. Ցալջաղոգործով 2005 թվականի հուլիսի 6-ի վճիռոր, գանգատներ թիվ 43577/98, 43579/98, կետ 110:

7 Տե՛ս, ամողջ ումճոմ Տ, Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի՝ 16615 ճում Օէյօ5 ,. ՍԽ՛ուռծ, 2008 թվականի դեկտեմբերի 18-ի վճիռը, գանգատ թիվ 29971/04, կետ 116:

21

18.1. Քննությունն արդյունավետ կարող է համարվել այն դեպքում, երբ հնարավոր կլինի քննությամբ ձեռք բերված փաստերը համադրել ն հանցանք կատարած անձանց պատասխանատվության ենթարկել: Իշխանությունները տեղի ունեցած իրադարձությունը բացահայտելու համար պետք է ձեռնարկեն հասանելի, խելամիտ քայլեր՝ վկաների հարցաքննություն, դատաբժշկական փորձաքննության նշանակում, ինչպես նան դիահերձում, ինչը թույ կտա բացահայտել առկա վնասվածքների ամբողջական ն իրական պատկերը, ինչպես նան մահվան պատճառըշ: Քննության եզրակացությունը պետք է հիմնված լինի գործով առկա փաստերի ամբողջական, օբյեկտիվ ն անկողմնակալ վերլուծության վրա:

18.2. Եվրոպական դատարանն իր որոշումներում բազմիցս ընդգծել է, որ քննության արդյունավետություն, գնահատելի, կարնոր է հատկապես այն հանգամանքը, թե որքան արագ են իշխանություններն արձագանքում Կոնվենցիայի 2- րդ հոդվածի խախտման վերաբերյալ բողոքներին, ինչը նպաստում է հանրության վստահության պահպանմանը՝ օրինականության ամրապնդման ն անօրինական գործողությունների նկատմամբ հանդուրժողականության բացառման հարցում»:

18.3. Եվրոպական դատարանն ընդգծել է, որ քննություն, պետք է լինի մանրամասն: Դա նշանակում է, որ տեղի ունեցածը բացահայտելու նպատակով իրավասու մարմինները պետք է գործադրեն լուրջ ջանքեր ն քննությունն ավարտելիս կամ իրենց որոշումներ, պատճառաբանելիս չհենվեն շտապողական կամ թույլ պատճառաբանված եզրահանգումների վրա: Նրանք պետք է կատարեն իրենց համար հասու բոլոր ողջամիտ քայլերը, որպեսզի ձեռք բերեն դեպքի հետ կապված ապացույցները, ներառյալ, ի թիվս այլոց, ականատեսների հարցաքննությունը ն բժշկական ապացույցները: Քննության ցանկացած թերություն, որը հարցականի տակ ». Տե'ս Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի` 7ճոնսն. 7ադօչգործով 1999 թվականի հուլիսի 8-ի վճիռը, գանգատ թիվ 23763/94, կետ 109 ն Օէ յ. 7եղեշջ զործով 2000 թվականի դեկտեմբերի 14-ի վճիռը, գանգատ թիվ 22676/93, կետ 89:

5 Տե՛ս Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի` քնջհ /օոմռռ ». Սուօմ Խլոջմծու գործով 2001 թվականի մա