ՀԿԴ/0069/15/23

ՇԿԴ/0069/15/23

/" ՏՅԱ Վ մի

ՀԵՏԱ

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ

ՎՃՌԱԲԵԿ ԴԱՏԱՐԱՆ

ՈՐՈՇՈՒՄ

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ

Հայաստանի Հանրապետության

հակակոռուպցիոն դատարան,

նախագահող դատավոր՝ Ս.Խաչատրյան

Հայաստանի Հանրապետության

վերաքննիչ քրեական դատարան,

նախագահող դատավոր՝ Ա-Նահապետյան

2024 թվականի նոյեմբերի 19-ին քաղաք Երնանում

«ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի հակակոռուպցիոն պալատի կոռուպցիոն

հանցագործությունների քննության դատական կազմը (այսուհետ Վճռաբեկ դատարան),

նախագահությամբ՝ Դ-ՎՎԵՔԻԼՅԱՆԻ

մասնակցությամբ դատավորներ՝ Ե.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆԻ

Ա.ԿՐԿՅԱՇԱՐՅԱՆԻ

Ռ.ՄԽԻԹԱՐՅԱՆԻ

Ս.ՉԻՉՈՅԱՆԻ

գրավոր ընթացակարզով քննության առնելով ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի (այսուհետ նան` Վերաքննիչ դատարանի 2023 թվականի մայիսի 15-ի որոշման դեմ ՀՀ գլխավոր դատախազի պաշտոնակատար Ա.Պողոսյանի վճռաբեկ բողոքը,

ՊԱՐԶՋԵՑ

Վարույթի դառավարական նախապատմությունը.

Լ ՀՀ հակակոռուպցիոն կոմիտեի ներքին անվտանգության վարչության ազ Աաաա ո ան` Քննիչ) 2023 թվականի ապրիլի 6-ին

ՀՀ հակակոռուպցիոն դատարան է ներկայացրել արարը

հասցեում գտնվող անշարժ գույքն արգելադրելու մասին 2023 թվականի ապրիլի 4-ին կայացված որոշման իրավաչափությունը հաստատելու մասին միջնորդություն:

11 ՀՀ հակակոռուպցիոն դատարանի՝ 2023 թվականի ապրիլի 7-ի որոշմամբ Քննիչի միջնորդության հիման վրա վարույթի հարուցումը մերժվել է:

12. Վերոնշյալ դատական ակտի պատճենը ՀՀ հակակոռուպցիոն կոմիտեում ստացվել է 2023 թվականի ապրիլի 13-ին:

2. 2023 թվականի ապրիլի 14-ին ՀՀ հակակոռուպցիոն դատարան (այսուհետ նան՝ Առաջին ատյանի դատարան) է ներկայացվել Քննիչի՝ անշարժ գույքն արգելադրելու մասին 2023 թվականի ապրիլի 4ին որոշման իրավաչափությունը հաստատելու վերաբերյալ նոր միջնորդություն:

2-1 Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2023 թվականի ապրիլի 14ի որոշմամբ վերոնշյալ միջնորդության հիման վրա սեփականության իրավունքի սահմանափակման իրավաչափության ստուգման վարույթի հարուցումը մերժվել է:

3. Վերոհիշյալ դատական ակտի ղեմ ՀՀ գլխավոր դատախազության ՀՀ հակակոռուպցիոն կոմիտեում մինչդատական վարույթի օրինականության նկատմամբ հսկողության վարչության արիա...»

վերաքննիչ բողոքը Վերաքննիչ դատարանի՝ 2023 թվականի մայիսի 15-ի որոշմամբ մերժվել է, իսկ Առաջին ատյանի դատարանի որոշումը՝ թողնվել անփոփոխ:

4. Վերաքննիչ դատարանի վերոնշյալ որոշման դեմ ՀՀ գլխավոր դատախագի պաշտոնակատար Ա.Պողոսյանի կողմից բերվել է վճռաբեկ բողոք, որը Վճռաբեկ դատարանի՝ 2023 թվականի հունիսի 22-ի որոշմամբ ընդունվել է վարույթ ն սահմանվել է դատական վարույթի իրականացման գրավոր ընթացակարգ:

4.1. Դատավարության մասնակիցների կողմից վճռաբեկ բողոքի պատասխան չի ներկայացվել:

2

Վճռաբեկ բողոքի հիմքերը, փաստարկները ն պահանջը.

Վճռաբեկ բողոքը քննվում է հետնյալ հիմքերի ու հիմնավորումների սահմաններում.

5. Բողոքաբերը նշել է, որ Վերաքննիչ դատարանի որոշումն օրինական ն հիմնավոր չէ, դրանով թույլ է տրվել դատական սխալ՝ քրեադատավարական օրենքի էական խախտում, որն ազդել է վարույթի ելքի վրա:

Բողոքաբերը պնդել է, որ Վերաքննիչ դատարանը սխալ է մեկնաբանել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 295-րդ հոդվածի 7-րդ մասի դրույթը, ն որ այդ իրավանորմով ղեկավարվելը չի կարող հանգեցնել նույն հոդվածի 1-ին մասով սահմանված եռօրյա ժամկետի խախտման:

Մասնավորապես, բողոքի հեղինակը նշել է, որ թեն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 295-րդ հոդվածի 1-ին մասով սահմանվում է, որ գույքի արգելադրման մասին որոշում կայացնելուց հետո քննիչը եռօրյա ժամկետում այդ որոշման իրավաչափությունը հաստատելու նպատակով միջնորդություն է ներկայացնում դատարան, այնուամենայնիվ հիշյալ ժամկետը չի կարող վերաբերել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 295-րդ հոդվածի 7-րդ մասով սահմանված նոր միջնորդություն ներկայացնելուն: Ի հիմնավորումն նախորդիվ ասվածի՝ բողոքաբերը փաստել է, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 295-րդ հոդվածի 7-րդ մասը մասնավորեցնող նորմ է ն վերաբերելի է միայն վարույթի հարուցումը մերժելու մասին որոշում կայացնելուց հետո նոր միջնորդություն ներկայացնելուն, որն այդպիսի ժամկետ չի սահմանում, իսկ նույն հոդվածի 1-ին մասը, որը սահմանում է ժամկետ, վերաբերում է գույքն արգելադրելու մասին որոշումը կայացնելուց հետո առաջին անգամ ներկայացվող միջնորդությանը:

Ըստ բողոքաբերի Վերաքննիչ դատարանի վիճարկվող որոշմամբ

ներկայացված մեկնաբանության պայմաններում չի կարող կենսագործվել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 295-րդ հոդվածի 7-րդ մասով նախատեսված նորմը նկատի ունենալով, որ եթե արգելադրման որոշումը կայացնելուց հետո թեկուզ ն նույն օրը քննիչը դատարան ներկայացնի միջնորդություն դրա իրավաչափություն, հաստատելու համար, ապա դատարանը, մեկօրյա ժամկետում կայացնելով որոշում ն այն փոստային ծառայության միջոցով քննիչին

3

ուղարկելով՝ վերջինս օբյեկտիվորեն զրկվում է նույն եռօրյա ժամկետում կրկին միջնորդություն ներկայացնելու հնարավորությունից, ինչն էլ սույն դեպքում տեղի է ունեցել:

Բողոքաբերը միաժամանակ նշել է, որ նոր միջնորդության ներկայացման ժամկետ չսահմանելը չի նշանակում, որ այն կարող է մեկնաբանվել կամայականորեն, հետնաբար միջնորդության կապակցությամբ վարույթ հարուցելը մերժելու մասին դատարանի որոշումը քննիչի կողմից ստանալուց հետո նոր միայն կարող է սկսվել որոշման իրավաչափությունը հաստատելու նպատակով նոր միջնորդություն ներկայացնելու համար սահմանված եռօրյա ժամկետը:

Ամփոփելով վերոգրյալը՝ բողոքաբերը գտել է, որ վիճարկվող դատական ակտով Վերաքննիչ դատարանը թույլ է տվել դատական սխալ, մասնավորապես սխալ է մեկնաբանել ն կիրառել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 295-րդ հոդվածը, ինչի արդյունքում խախտվել է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 15-րդ հոդվածով սահմանված` վարույթի հանրայնության սկզբունքը, քանի որ գույքն արգելադրելու մասին որոշման իրավաչափությունը ստուգելու վարույթ չի հարուցվել ն, ըստ էության, չի ապահովվել հանրային ու մասնավոր շահերի հավասարակշռված պաշտպանություն:

6. Վերոշարադրյալի հիման վրա բողոքաբերը խնդրել է բեկանել Վերաքննիչ դատարանի որոշումը ն կայացնել դրան փոխարինող դատական ակտ:

Վճռաբեկ բողոքի քննության համար էական նշանակություն ունեցող փաստական հանգամանքները.

7. Առաջին ատյանի դատարանը, 2023 թվականի ապրիլի 14-ի որոշմամբ մերժելով Քննիչի միջնորդության հիման վրա վարույթի հարուցումը, մասնավորապես նշել է. «(-) (Դատարանն արձանագրում: է, որ միջնորդությունը ներկայացրած քննիչի՝ ՀՀ հակակոռուպցիոն կոմիտեի ներքին անվտանգության վարչության արորը աաա յ. անվե ՀՀ քրեական դատավարության

օրենսգրքի 295-րդ հոդվածի Լին մասի պահանջները, քանի որ գույքն արգելադրվել է 2023 թվականի ապրիլի 4ին, մինչդեռ նշված որոշման իրավաչափությունը

4

հաստատելու մասին միջնորդությունը դասարան է ներկայացվել 2023 թվականի ապրիլի 14-ին՝ եոօիյա ժամկետի խախվմամբ, գույքն արգելադրելուց տասը օր հեպո:

Վերոգրյալ հիմնավորումներով, սոյն միջնորդության կապակցությամը սեփականության իրավունքի սահմանափակման իրավաչափության արուգման վարույթի հարուցումը ենթակա է մերժման: (...)»:

8. Վերաքննիչ դատարանը, անփոփոխ թողնելով Առաջին ատյանի դատարանի որոշումը, 2023 թվականի մայիսի 15ին կայացված որոշմամբ արձանագրել է. «(-.) Գույքի արգելադրման հետ կապված վարութային հարաբերություններին գործող քրնական դատավարության օրենսգիրքը տվել է համակողմանի ն համալիր կարգավորումներ՝ համատեղելով հանրային ն մասնավոր շահերի

հավասարակշոված պաշտպանությունը, որպիսի պայմաններում քննարկվող իրավադրութների պափշաճ իրացման արդյունքում ոչ միայն հնարավոր է իրավաչափորեն սահմանափակել անձի սեփականության իրավունքը, այլն ապահովե այդ իրավունքի արդյունավե, պաշտապանությունը՝ առկա սահմանափակումը շուրափույթ վերացնելով կամ դրա հետնանքները չեզոքացնելով:

Հաշվի առնելով արդեն իսկ կիրառված հարկադրանքի բավականին լուրջ միջամտությունը անձի իրավաչափ շահերին, քրեադատավարական օրենադրությունը դրա նկատմամբ սահմանված հետագա դատական վերահսկողությունը նախաձեռնելու վարութային պարտականությունը դրել է քննիչի վրա:

Սեփականության իրավունքի սահմանափակման դատական երաշխիքների վարույթը, ինչպես նշվեց, ունի նախնական փով, որի ընթացքում դատավորը բովանդակային առումով չանդրադառնալով քննիչի որոշման իրավաչափությանը, լուծում է միայն համապատասխան վարույթ հարուցելու կամ այն մերժելու հարցը:

Այս ընթացակարգը չի կարող նախաձեռնվել, եթե քննիչի կողմից չեն պահպանվել դրա համար անհրաժեշտ նախապայմանները, որոնք հատակ թվարկված են ՀՀ քրեական դափավարության օրենսգիքի 295-րդ հուղվածում:

Սիաժամանակ, օրենադիրը իրավակիրառողի առջն իմպերատիվ պահանջ է սահմանել վարույթի հարուցումը հիմնավորված մերժել, եթե պահպանված չէ օրենքով սահմանված պայմաններից որնէ մեկը:

' Տե՛ս վարույթի նյութեր, հատոր 2-րդ, թերթ 155:

5

Այսինքն` դատարանն րար էության լիազորված չէ քննելու այնպիսի թերություններով միջնորդություն, որը կարող է տվյալ վարույթի ձգձգման պատճառ դառնալ կամ այն դարձնել անարդյունավետ:

Վերաքննիչ դափարանն իր համաձայնությունն է հայտնում բողոքարերի այն անդումներին, որ գործող իրավակարգավորումները քննիչին չեն զրկում դատարանի կողմից արձանագրված թերությունների վերացնելու ն նոր միջնորդություն ներկայացնելու հնարավորությունից:

Սակայն վարույթն իրականացնող քննիչին փրված՝ նոր միջնորդություն ներկայացնելու վերը հիշատակված հնարավորությունը չի կարող ընկալվել ն մեկնաբանվել որպես ՀՀ քրեական դափավարության օրենսգիքի 295-րդ հոդվածի Լին մասում օրենադրի կողմից սահմանված ժամկետներն այս կամ այն կերպ շրջանցելու համար լիազորող իրավանորմ, ինչպես կարելի է եզրակացնել բողոքաբերի պեղումներից:

Վերաքննիչ դատարանի վերը հիշատակված դիրքորոշումն առաջին հերթին պայմանավորված է նրանով, որ գույքի արգելադրման մասին քննիչի որոշումն ունի ժամանակավոր բնույթ ն իր իրավաբանական ուժը պահպանում է միայն որոշակի գործողությունների հաջորդական շղթայի պահպանման դեպքում,

Լ գոյքն արգելադրելու պահից երեք օրվա ընթացքում քննիչի կողմից համապատասխան միջնորդության ներկայացում դազարան,

2 այդ միջնորդության հիման վրա դատարանի կողմից համապատասխան վարույթ հարուցելու մասին որոշման կայացում,

3 նշված վարույթի շրջանակներում քննիչի միջնորդությունը բավարարելու վերաբերյալ դատական որոշման կայացում:

Վերոնշյալ միջանկյալ արդյունքներից որնէ մեկի բացակայությունը նշանակում է, որ անձի սեփականության իրավունքը սահմանափակող դատավարական ակտը՝ քննիչի որոշումն իրավաբանորեն դադարել է գոյություն ունենալուց, հետնարար գույքը պեւրք է հանվի արգելանքից:

Միաժամանակ, վարույթն իրականացնող մարմինն զրկված չէ

քրեադատավարական օրենադրությամի սահմանված կարգով զույքի արգելադրման

6

մասին նոր որոշում կայացնելու, դատարանի կողմից արձանագրված թերությունները վերացնելու ն միջնորդություն ներկայացնելու հնարավորությունից:

Այսինքն, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 295-րդ հողվածի 7-րդ մասում: նշված` «վարույթի հարուցման մերժումի խոչընդուր չէ նոր միջնորդություն ներկայացնելու համար» իրավալիազորող նորմի իրավաչափությունը պետք է ընկալել ն մեկնաբանել հետնյալ դեպքերի համար.

ա) Գույքի արգելադրման մասին քննիչի որոշման (Ս ն դրա իրավաչափության հաստատման վերաբերյալ երկրորդ կամ հաջորդող միջնորդությունների ներկայացման (2) միջն ժամանակային խզումի չի գերազանցում օրենադրի կողմից սահմանված եռօրյա ժամկետը:

բ) Գույքի արգելադրման մասին քննիչի որոշման եոօրյա ժամկետի ավարտից հերո երկրորդ կամ հաջորդող միջնորդություսները ներկայացվել են գույքի արգելադրման մասին կայացված նոր (ոչ թե առաջին) որոշման (ների) իրավաչափությունը հատրատելու նպատակով ն կրկին օրենսդրի կողմից սահմանված՝ եռօրյա ժամկետների պահպանմամբ:

Սույն դեպքում բողոքաբերը նոր միջնորդություն ներկայացնելու ժամկետների պահպանված չլինելը պատճառաբանել է վարույթի հարուցումի մերժված լինելու որոշումը օիյեկտիվ պատճառներով ուշ արացած լինելու հանգամանքով:

Այնինչ, ինչպես արդեն վերը նշվեց, այն իրավիճակում վարույթն իրականացնող քննիչը պեւրք է կայացներ գույքի արգելադրման մասին նոր որոշում ն այն եռօրյա ժամկեվսսմ ներկայացներ դատարանի հաստափտմանը՝ պահպանելով

օրենսդրությամբ սահմանված պարտադիր բնույթ կրող պայմանները:

Վերաքննիչ դատարանն անհիմն է համարում նան բողոքաբերի այն պնդումները, որ քննարկվող իրավիճակում՝ վարույթում գույքի արգելադրման մասին որոշման ոչ իրավաչափ լինելու վերաբերյալ տեղեկությունների բացակայության պայմաններում, քննիչը արիպված կլինի կայացնել գույքն արգելադրելու մասին նոր որոշում:

Վերաքննիչ դատարանն, ի հակադրություն նշված փաստարկի, գտնում է, որ սեփականության իրավունքի սահմանափակման իրավաչափության արուգման վարույթի հարուցումը մերժելը ն օրենադրությամբ հարակ սահմանված եռօրյա

7

ժամկետը բաց թողնելը փաարի ուժով քննիչի կայացրած որոշումի դարձնում է ոչ իրավաչափ, ավելին` դատական ակտի կայացման օրվանից` այն իրավաբանորեն դադարում է գոյություն ունենալուց:

Ի դեպ, թեն վարույթի հարուցումը մերժելու մասին որոշումը բողոքարկելի է, սակայն դատական երաշխիքների վարույթի շրջանակներում դատարանի կայացրած եզրափակիչ դավաւկան ակտն օրինական ուժի մեջ է մրնում: հրապարակման պահից կամ կայացնելու օրը:

Ատիոփելով վերոգրյալը՝ Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը կայացրել է հիմնավորված դատական ակվ., որը բեկանելու ն վերաքննիչ բողոքը բավարարելու հիմքերը բացակայում են, հետնաբար ՀՀ հակակոռուպցիոն կոմիրասմ մինչդատական վարույթի օրինականության նկատմամբ հսկողության վարչության պետի տեղակալ Կորյուն Սերոբյանի կողմից ներկայացված հատուկ վերանայման բողոքի պետք է մերժել, իսկ կայացված դատական ակտը թողնել անփոփոխ: (...)»-:

Վճոաբեկ դատարանի հիմնավորումները ն եզրահանգումը.

9. Սույն վարույթով Վճռաբեկ դատարանի աոջն բարձրացված իրավական հարցը հետնյալն է. հիմնավո՞ր է արդյոք Վերաքննիչ դատարանի հետնությունն առ այն, որ սեփականության իրավունքի սահմանափակման դատական երաշխիքների վարույթի հարուցման մերժումը հիմք է քննիչի կողմից գույքն արգելադրելու մասին նոր որոշում կայացնելու ն այն եռօրյա ժամկետում նոր միջնորդությամբ դատարան ներկայացնելու համար:

10. ՀՀ Սահմանադրության 10-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝

«Հայաստանի Հանրապետությունւմ ճանաչվում ն հավասարապես

պաշփպանվում են սեփականության բոլոր ձները»:

ՀՀ Սահմանադրության 60-րդ հոդվածի համաձայն՝

«մ. Յուրաքանչյուր ոք ունի օրինական հիմքով ձեռք բերած սեփականությունն իր հայեցողությամբ տիրապետելու, օգտագործելու ն տնօրինելու իրավունք:

7 Տե'ս վարույթի նյութեր, հատոր 3-րդ, թերթեր 15-24:

8

(-.) 3. Սեփականության իրավունքը կարող է սահմանափակվել միայն օրենքով հանրության շահերի կամ այլոց հիմնական իրավունքների ն ազատությունների պաշտպանություն նպատակով: (...)»:

«Մարդու իրավունքների ն հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայի (այսուհետ նան՝ Եվրոպական կոնվենցիա) 1-ին հոդվածի համաձայն` «Յուրաքանչյուր ֆիզիկական կամ իրավաբանական անձ ունի իր գույքից անարգել օգտվելու իրավունք: Ոչ ոքի չի կարելի զրկել նրան գույքից, բացառությամբ ի շահ հանրության ն այն պայմաններով, որոնք նախապեսված են օրենքով ու միջազգային իրավունքի ընդհանուր սկզբունքներով:

Նախորդ դրույթները, այնուամենայնիվ, չեն խոչընդուրում պետության՝ այնպիսի օրենքներ կիրառելու իրավունքին, որոնք նա անհրաժեշտ է համարում ընդհանուր շահերին համապատասխան, սնփխականության օգտագործման նկատմամը վերահսկողություն իրականացնելու կամ հարկերի կամ մյուս գանձումների կամ տուզանքների վճարումն ապահովելու համար»:

Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանը (այսուհետ նան՝ Եվրոպական դատարան), Բորժոնովն ընդդեմ Ռուսաարանի գործով կայացված վճռում մեկնաբանելով Եվրոպական կոնվենցիայի թիվ 1 արձանագրության 1-ին հոդվածի դրույթները, նշել է, որ պետք է լինի ողջամիտ հավասարակշոություն պետության կողմից կիրառվող, այդ թվում՝ սեփականության իրավունքով իրեն պատկանող գույքը վերահսկելու հետ կապված միջոցների ն այդ միջոցների կիրառման արդյունքում ակնկալվող նպատակների միջն: Այս պահանջն արտահայտվում է «արդարացի հավասարակչշռություն» ձնակերպմամբ, որը պետք է առկա լինի հասարակության ընդհանուրն շահի պահանջների ն անհատի հիմնարար իրավունքների պաշտպանության միջն:

Եվրոպական դատարանն ընդգծել է, որ մեղադրյալի գույքի վրա կալանք դնելն ինքնին ենթակա չէ քննադատության՝ հաշվի առնելով, մասնավորապես, Եվրոպական կոնվենցիայի թիվ 1 արձանագրության Լին հոդվածի երկրորդ պարբերությունը, սակայն պետք է հաշվի առնել սեփականության իրավունքով իրեն պատկանող գույքից օգտվելու սահմանափակմամբ անձի վրա չափազանց ծանր բեռ դնելու ռիսկը ն, հետնաբար, պետք է ապահովել համապատասխան դատավարական երաշխիքներ՝

9

համոզվելու համար, որ անձի սեփականության իրավունքի վրա աոկա ազդեցությունը կամայական կամ ոչ կանխատեսելի չէ::

ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 294-րդ հոդվածի համաձայն՝

«Լ Սույն օրենսգիքով սահմանված պատշաճ իրավական ինթացակարգի շիջանակներում դատարանը քննում է՝

Ս) գույքի արգելադրման մասին քննիչի որոշման իրավաչափությունը հաստատելու վերաբերյալ միջնորդությունը.

2)գույքի արգելադրումը վերացնելու վերաբերյալ միջնորդությունը»:

ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 295-րդ հոդվածի համաձայն՝

Սեփականության իրավունքի սահմանափակման իրավաչափության

արուգման վարույթը հարուցվաւմ Լէ գույքի արգելադրման մասին որոշմնեւն իրավաչափությունը հաստատելու քննիչի միջնորդության հիման վրա, որը դատարան է ներկայացվում համապատասիչան գույքն արգելադրելուց հետտ՝ եռօրյա. ժամկետում:

2. Քննիչի միջնորդությունը պարունակում Լ՝

1 իրավասու դատարանի անվանումի.

2)քննիչի անունը, ազգանունը ն պաշտոնը.

3) միջնորդությունը դատարան ներկայացնելու տարին, ամիսը, օրը, ժամի ն րոպեն.

4) վարույթի համարը.

5) արգելադրված գույքի սեփականատիրոջ կամ դրա նկատմամբ գույքային շահ ունեցող այլ անձին վերաբերելի անձնական տվյալները ն հասցեն.

ճ) արգելադրված գույքի նկարագրությունը.

7) գույքի արգելադրման անհրաժեշտությունը ն իրավաչափությունը հիմնավորող փաարարկները.

8) անհրաժեշտության դեպքում միջնորդության քննությունը դոնփակ անցկացնելու մասին խնդրանք ն դրա հիմնավորումները.

9) միջնորդությանը կցվող նյութերի ցանկը:

5 Տե'ս 8օւշիօոօճ 7. Քստ:տ զործով Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի՝ 2009 թվականի հունվարի 22-ի վճիռը, կետեր 59-60:

10

3 Սիջնորդությանը կցվում նն քրեական վարույթ նախաձեռնելու մասին արձանագրության, համապավասխան անձի նկատմամի քրեական հետապնդում հարուցելու մասին որոշման, գույքի արգելադրման մասին որոշման պատճենները, գույքի սհիականատիիրոջը կամ դրա նկատմամի գույքային շահ ունեցող այլ անձի փպյալ միջնորդության պատճենն ուղարկած լինելը հավատրող փաստաթուղթ, ինչպես նան գույքի արգելադրման մասին որոշման հիմնավորվածությունը հասրավտղ անհրաժեշտ նյութերի պատճենները:

4. Ոչ ոշ, քան միջնորդությունն արանալու հաջորդ օրր դատարանը կայացնում է սեփականության իրավունքի սահմանափակման իրավաչափության դատական արուգման վարույթ հարուցելու կամ վարույթի հարուցումը մերժելու մասին որոշում:

(-) 7. Վարույթի հարուցումը հիմնավորված մերժվում է, եթե պահպանված չէ սույն հոդվածի 13-րդ մասերով սահմանված որնէ պայման: Վարույթի հարուցմաւն մերժումը խոչընդո չէ նոր միջնորդություն ներկայացնելու համար: (...)»:

1. Սոյն որոշմամբ մեջբերված քրեադատավարական դրույթների

վերլուծությունից հետնում է, որ գործող քրեադատավարական օրենսդրությամբ գույքի արգելադրման նախնական թույլտվության ընթացակարգ նախատեսված չ, փոխարենը գույքն արգելադրելու մասին քննիչի որոշման իրավաչափությունը պարտադիր ենթակա է հետագա (քօտէ Թօէսու) դատական ստուգման, որի առաջնային նպատակը մինչդատական վարույթում անձի սեփականության իրավունքի պաշտպանությունն ապահովելն է: Վճռաբեկ դատարանը հարկ է համարում արձանագրել նան, որ ի տարբերություն քրեական վարույթի ընթացքում անձի սեփականության իրավունքի սահմանափակման այլ ձների՝ գույքի արգելադրման դեպքում անձի սեփականության իրավունքի նկատմամբ տեղի է ունենում առավել ինտենսիվ միջամտություն, ուստի գույքի արգելադրման մասին որոշման իրավաչափությունը դրա հիմքերի ն նպատակների առկայությունը, քրեադատավարական օրենքով սահմանված պահանջներին համապատասխանելը, ենթակա է հետագա դատական ստուգման:

Միննույն ժամանակ, Վճռաբեկ դատարանը փաստում է, որ քննիչի՝ գույքն արգելադրելու մասին որոշումը, առանց դրա իրավաչափությունը սեփականության իրավունքի սահմանափակման դատական երաշխիքների վարույթի շրջանակներում

11

ստուգման ենթարկելու, կորցնում է իր իրավական ուժը (դա պայմանավորված է այն հանգամանքով, որ տվյալ պարագայում գույքի արգելադրման մասին քննիչի որոշումն ունի ժամանակավոր բնույթ ն իր իրավական ուժը պահպանում է միայն քննիչի միջնորդությունը բավարարելու վերաբերյալ դատարանի որոշման առկայության դեպքում), իսկ գույքի նկատմամբ սահմանված արգելանքը վերացվում է:

Վերոգրյալից հետնում է, որ քրեական վարույթի ընթացքում անձի սեփականության իրավունքի նկատմամբ տեղի ունեցած նման միջամտության իրավաչափությունը, հանրային ն մասնավոր շահերի հավասարակշռված պաշտպանության տեսանկյունից, պետք է ստուգման ենթարկվի անհրաժեշտ դատավարական կառուցակարգերի գործադրմամբ:

Ասվածի համատեքստում Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ

սեփականության իրավունքի սահմանափակման դատական երաշխիքների վարույթով օրենսդիրը նախատեսել է վարույթի իրականացման փուլային ընթացակարգ: Մասնավորապես, վերոնշյալ վարույթի նախնական փուլն է հանդիսանում հարուցման փուլը, որի ընթացքում դատարանը, ըստ էության չանդրադառնալով գույքի արգելադրման մասին որոշման իրավաչափությանը, լուծում է միայն համապատասխան վարույթ հարուցելու կամ վարույթի հարուցումը մերժելու հարցը: Այսպես, դատարանը քննիչի միջնորդության հիման վրա սեփականության իրավունքի սահմանափակման իրավաչափության ստուգման վարույթ հարուցելու մասին որոշում է կայացնում, եթե պահպանված են քննիչի միջնորդության բովանդակության, դրան կցվող դատավարական նյութերի վերաբերյալ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով սահմանված պայմանները: Հակառակ դեպքում, դատարանը կայացնում է վարույթի հարուցումը մերժելու մասին որոշում՝ հատակ նշելով, թե վարույթ հարուցելու համար պարտադիր որ պայմանը չի պահպանվել:

Միաժամանակ, սակայն, հարկ է նշել, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 295-րդ հոդվածի 7-րդ մասով սահմանվել է, որ գույքն արգելադրելու մասին որոշման իրավաչափությունը հաստատելու վերաբերյալ` դատական վարույթի հարուցման մերժումը՝ խոչընդոտ չէ դատարանի որոշմամբ մատնանշված թերությունները շտկելու ն նոր միջնորդություն ներկայացնելու համար: Վերոգրյալը պայմանավորված է այն հանգամանքով, որ թեն գույքն արգելադրելու մասին որոշումը

: 12

ն ան հաստատելու վերաբերյալ քննիչի միջնորդությոնը փոխկապակցված դատավարական ակտեր են, սակայն դատարան ներկայացված միջնորդությամբ թույլ տրված թերություններն ինքնին չեն կարող կանխորոշել գույքն արգելադրելու մասին որոշման ոչ իրավաչափ լինելու հանգամանքը, առավել նս հանգեցնել դրա վերացմանը:

Նախորդիվ ասվածից հետնում է, որ նման պայմաններում քննիչի կողմից նոր միջնորդություն ներկայացնելու նպատակը կայանում է ոչ թե գույքն արգելադրելու մասին նոր որոշման իրավաչափությունը հաստատելու, այլ արդեն իսկ կայացված որոշումը դատական երաշխիքների վարույթի շրջանակներում ստուգման ենթարկելու մեջ: Վճռաբեկ դատարանը փաստում է նան, որ քննիչը, առաջնորդվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 295-րդ հոդվածի 7-րդ մասով, դատարան է ներկայացնում որակապես նոր միջնորդություն, որը կհամապատասխանի քրեադատավարական օրենքով սահմանված ն դատական երաշխիքների վարույթի հարուցման փուլը հաղթահարելուն բավարարող պահանջներին:

11.1. Վճռաբեկ դատարանը, անդրադառնալով քննիչի կողմից դատարան նոր միջնորդություն ներկայացնելու ժամկետի հարցին, փաստում է, որ գործող քրեադատավարական օրենսդրությամբ դրա համար որնէ ժամկետ սահմանված չէ, ինչը, սակայն, Վճռաբեկ դատարանի գնահատմամբ չի կարող մեկնաբանվել որպես նոր միջնորդությունը չորոշակիացված ժամկետում դատարան ներկայացնելու քննիչին տրված հայեցողական լիազորություն: Ուստի, հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 295-րդ հոդվածի 1ին մասով սահմանված եռօրյա ժամկետը միտված է որոշակիացնելու քննիչի կողմից գույքն արգելադրելու մասին որոշման իրավաչափությունը ստուգման ենթարկելու նպատակով դատարանում առաջին անգամ միջնորդությամբ հանդես գալը՝ Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ հիշյալ ժամկետը, ելնելով դրա քրեադատավարական նպատակից, 7ռամաոտ ուա կիրառելի է նան նուն հոդվածի 7-րդ մասով սահմանված նոր միջնորդություն ներկայացնելու դեպքում:

Ինչ վերաբերում է անձի սեփականության իրավունքի պաշտպանությանը, ապա տվյալ պարագայում այն երաշխավորվում է սեփականության իրավունքի

13

սահմանափակման իրավաչափությունը հարուցված վարույթի շրջանակներում դատարանի կողմից ստուգման ենթարկելու միջոցով:

12. Սույն վարույթի նյութերի ուսումնասիրությունից երնում է, որ.

- Քննիչը 2023 թվականի ապրիլի 6-ին ՀՀ հակակոռուպցիոն դատարան է ներկայացրել անշարժ գույքն արգելադրելու մասին 2023 թվականի ապրիլի 4-ին կայացված որոշման իրավաչափությունը հաստատելու վերաբերյալ միջնորդություն, որի հիման վրա վարույթի հարուցումը մերժվել է: Հիշյալ դատական ակտի պատճենը ՀՀ հակակոռուպցիոն կոմիտեում ստացվել է 2023 թվականի ապրիլի 13-ին:

- Քննիչի կողմից գույքն արգելադրելու մասին 2023 թվականի ապրիլի 4-ին կայացված որոշման իրավաչափությունը հաստատելու նպատակով նույն թվականի ապրիլի 14-ին Առաջին ատյանի դատարան է ներկայացվել նոր միջնորդություն»,

- Առաջին ատյանի դատարանի կողմից 2023 թվականի ապրիլի 14-ին կայացված որոշմամբ վերոնշյալ միջնորդության հիման վրա գույքն արգելադրելու մասին որոշման իրավաչափությունը հաստատելու վերաբերյալ վարույթի հարուցումը մերժվել է։

Առաջին ատյանի դատարանն իր որոշման հիմքում դրե է այն

պատճառաբանությունը, որ Քննիչի կողմից ներկայացված միջնորդությամբ չեն պահպանվել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 295-րդ հոդվածի 1-ին մասի պահանջները, թանի որ գույքի արգելադրման մասին որոշումը կայացվել է 2023 թվականի ապրիլի 4-ին, իսկ նշված որոշման իրավաչափությունը հաստատելու մասին միջնորդությունը դատարան է ներկայացվել 2023 թվականի ապրիլի 14-ին՝ եռօրյա ժամկետի խախտմամբ,

- Վերաքննիչ դատարանը, ըստ էության համաձայնելով Առաջին ատյանի դատարանի պատճառաբանությունների հետ, վիճարկվող որոշումը թողել է անփոփոխ: Մասնավորապես, Վերաքննիչ դատարանը նշել է, որ Քննիչը զրկված չէ քրեադատավարական օրենսդրությամբ սահմանված կարգով գույքի արգելադրման մասին նոր որոշում կայացնելու, դատարանի կողմից արձանագրված թերությունները վերացնելու ն նոր միջնորդություն ներկայացնելու հնարավորությունից:

«Տե'ս սույն որոշման 1-ին կետը:

5 Տե՛ս սույն որոշման 2-րդ կետը:

«Տե՛ս սույն որոշման 7-րդ կետը:

14

Վերաքննիչ դատարանը գտել է նան, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 295-րդ հոդվածի 7-րդ մասով սահմանված հնարավորությունը պետք է ընկալել ն մեկնաբանել այնպես, որ գույքի արգելադրման մասին քննիչի որոշման իրավաչափությունը ստուգման ենթարկելու համար դատարան դիմելու եռօրյա ժամկետի ավարտից հետո երկրորդ կամ հաջորդող միջնորդությունները պետք է ներկայացվեն գույքի արգելադրման մասին կայացված նոր որոշման իրավաչափությունը հաստատելու նպատակով ն կրկին օրենսդրի կողմից սահմանված՝ եռօրյա ժամկետի պահպանմամբ»:

13. Նախորդ կետում մեջբերված փաստական հանգամանքները գնահատելով սույն որոշման 10-111-րդ կետերում վկայակոչված իրավադրույթների ն արտահայտված իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո՝ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ Վերաքննիչ դատարանի հետնությունն առ այն, որ կրկին բերված միջնորդությամբ պետք է ստուգման ենթարկվեր ոչ թե 2023 թվականի ապրիլի 4-ի գույքն արգելադրելու մասին որոշման, այլ գույքի արգելադրման մասին նոր որոշման իրավաչափությունը, հակասում է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով նախատեսված` գույքի արգելադրման իրավաչափությունը Օ։0 դատարանում ստուգման ենթարկելու ընթացակարգային պահանջներին:

Մասնավորապես, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 295-րդ հոդվածի րդ մասի սխալ մեկնաբանման արդյունքում ստորադաս դատարանն անտեսել է այն հանգամանք, որ դատարանի կողմից սեփականության իրավունքի

սահմանափակման իրավաչափությունն Օ։-ստուզման ենթարկելու վերաբերյալ միջնորդության հիման վրա վարույթի հարուցման մերժումը ինքնին չէր կարող հանգեցնել Քննիչի՝ 2023 թվականի ապրիլի 4-ի գույքի արգելադրման մասին որոշման ոչ իրավաչափությանը:

Դրա հետ մեկտեղ, հարկ է արձանագրել, որ ՀՀ հակակոռուպցիոն դատարանի՝ դատական երաշխիքների վարույթ հարուցելը մերժելու մասին 2023 թվականի ապրիլի 7-ի որոշումը վարույթն իրականացնող մարմնին հասու է դարձել նույն թվականի

15

ապրիլի 13-ին, ն դրան հաջորդող օրը Քննիչի կողմից Առաջին ատյանի դատարան է ներկայացվել նոր միջնորդություն:

14. Ընդհանրացնելով վերոգրյալը` Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ Քննիչի կողմից գույքի արգելադրման մասին նոր որոշում կայացնելու ն դրա վերաբերյալ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 295-րդ հոդվածի 1-ին մասով սահմանված եռօրյա ժամկետում նոր միջնորդություն ներկայացնելու մասին Վերաքննիչ դատարանի հետնությունները հիմնավոր չեն:

Ծ. Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը 2023 թվականի ապրիլի 14-ի որոշմամբ Քննիչի կողմից ներկայացված նոր միջնորդության հիման վրա դատական վարույթի հարուցումը մերժելով, իսկ Վերաքննիչ դատարանը՝ Առաջին ատյանի դատարանի դատական ական անփոփոխ թողնելով, թույլ են տվել դատական սխալ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 295-րդ հոդվածի խախտում, որն իր բնույթով էական է, քանի որ հանգեցրել է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 15-րդ հոդվածով նախատեսված հանրայնության Կկզբունքի խախտման, ինչն ազդել Է վարույթի ելքի վրա, հետնաբար ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 362րդ հոդվածի համաձայն՝ հիմք է ստորադաս դատարանների դատական ակտերը բեկանելու ն վարույթը ՀՀ հակակոռուպցիոն դատարան փոխանցելու համար::

Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ նոր քննության ընթացքում ՀՀ հակակոռուպցիոն դատարանը, հիմք ընդունելով սույն որոշմամբ արտահայտված իրավական դիրքորոշումները, նախաքննության մարմնի միջնորդության կապակցությամբ պետք է հանգի համապատասխան հետնության:

Ելնելով վերոգրյալից ն ղեկավարվելով Հայաստանի Հանրապետության Սահմանադրության 162րդ, 163րդ, 171-րդ հոդվածներով, «Հայաստանի Շանրապետությաան դատական օրենսգիրք» Հայաստանի Հանրապետության սահմանադրական օրենքի 1-րդ հոդվածով, Հայաստանի Հանրապետության Տե'ս, ումմոնտ ումոոմ», Վճռարեկ դատարանի՝ Հրայր Հովսեւիյանի գործով 2020 թվականի մայիսի 25-ի թիվ ԵԴ/0426/1/18 ն Ավաթ Ամինիի գործով 2023 թվականի հունվարի 25-ի թիվ ԵԴ/0752/06/22 որոշումները:

16

քրեական դատավարության օրենսգրքի 31-րդ, 33-րդ, 34-րդ, 264-րդ, 281-րդ, 352-րդ, 359-րդ, 361-363-րդ ն 400-րդ հոդվածներով՝ Վճռաբեկ դատարանը

ՈՐՈՇԵՑ

Լ Թիվ ՀԿԴ/0069/15/23 վարույթով ՀՀ հակակոռուպցիոն դատարանի՝ 2023 թվականի ապրիլի 14-ի որոշումը ն այն անփոփոխ թողնելու մասին ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի՝ 2023 թվականի մայիսի 15-ի որոշումը բեկանել ն վարույթը փոխանցել ՀՀ հակակոռուպցիոն դատարան՝ նոր քննության:

2. Որոշումն օրինական ուժի մեջ է մտնում կայացնելու օրը:

Նախագահող՝ Դ.ՎԵՔԻԼՅԱՆ

Դատավորներ՝ Ե.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆ

ԱԿՐԿՅԱՇԱՐՅԱՆ

ՌՄԽԻԹԱՐՅԱՆ

Ը ՝ ԱՉԻՉՈՅԱՆ

17.