Հարությունյան — ՀԿԴ2/0010/01/23

ՇԿՂ2/0010/01/23

ՀԱ»

21 ՎԻԻ»-

ՆԱՅՔ Շ

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ

ՎՃՌԱԲԵԿ ԴԱՏԱՐԱՆ

ՈՐՈՇՈՒՄ

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ

Հայաստանի Հանրապետության

հակակոռուպցիոն դատարան,

նախագահող դատավոր՝ Գ.Հովհաննիսյան

Հայաստանի Հանրապետության

վերաքննիչ հակակոռուպցիոն դատարան,

նախագահող դատավոր՝ Կ.Ամիրյան

դատավորներ՝ Ա՞Նահապետյան

Ա.Հովհաննիսյան

2025 թվականի մարտի 24-ին քաղաք Երնանում

ՀԸ Վնոաբեկ դատարանի հակակոռուպցիոն պալատի կոռուպցիոն

հանցագործությունների քննության դատական կազմը (այսուհետ` Վճռաբեկ դատարան),

նախագահությամբ՝ Դ.ՎԵՔԻԼՅԱՆԻ

մասնակցությամբ դատավորներ՝ Ե.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆԻ

Ա.ԿՐԿՅԱՇԱՐՅԱՆԻ

Ռ.ՄԽԻԹԱՐՅԱՆԻ

Ս.ՉԻՉՈՅԱՆԻ

գրավոր ընթացակարգով քննության առնելով ՀՀ վերաքննիչ հակակոռուպցիոն դատարանի (այսուհետ՝ նան Վերաքննիչ դատարան) 2024 թվականի ապրիլի 16-ի որոշման դեմ ՀՀ գլխավոր դատախազի տեղակալ Լ.Գրիգորյանի վճռաբեկ բողոքը,

2

ՊԱՐԶԵՑ

Վարույթի դատավարական նախապատմությունը.

1 ՀՇ Գեղարքունիքի մարզի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2023 թվականի մարտի 6-ի որոշմամբ թիվ ԳԴ3/0003/01/22 քրեական գործն ըստ մեղադրանքի՝ Արտակ Ռոբերտի Հարությունյանի` 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի (այսուհետ նան՝ ՀՀ նախկին քրեական օրենսգիրք) 179-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին ն 3-րդ կետերով, 179-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով ու 314-րդ հոդվածի Լին մասով (երկու դրվագ), Մեսրոպ Մերուժանի Հակոբյանի՝ ՀՀ նախկին քրեական օրենսգրքի 38-179-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով, փոխանցվել է ՀՀ հակակոռուպցիոն դատարան, որին շնորհվել է թիվ ՇԿԴԶ/0010/01/23 համարը:

ՀՀ հակակոռուպցիոն դատարանի (այսուհետ նան՝ Առաջին ատյանի դատարան 12023 թվականի դեկտեմբերի 2Լի որոշմամբ պաշտպաններ Վ.Համբարձումյանի ն Լ.Շայրապետյանի միջնորդությունները բավարարվել են՝ ամբաստանյալներ Ա.Հարությունանինի ն ՆՄ.Հակոբյանն առաջադրված մեղադրանքներով քրեական հետապնդումները դադարեցվել են, իսկ քրեական գործի վարույթը կարճվել՝ քրեական պատասխանատվության ենթարկելու վաղեմության ժամկետներն անցած լինելու հիմքով:

2. Գեղարքունիքի մարզի դատախազի տեղակալ Ա.Հովհաննիսյանի վերաքննիչ բողոքի քննության արդյունքում Վերաքննիչ դատարանը 2024 թվականի ապրիլի 16-ին որոշում է կայացրել Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2023 թվականի դեկտեմբերի 21-ի որոշումն անփոփոխ թողնելու մասին:

3. Վերաքննիչ դատարանի վերոնշյալ որոշման դեմ ՀՀ գլխավոր դատախազի տեղակալ Լ.Գրիգորյանը բերել է վճռաբեկ բողոք, որը Վճռաբեկ դատարանի՝ 2024 թվականի հունիսի 12-ի որոշմամբ ընդունվել է վարույթ, ն սահմանվել է դատական վարույթի իրականացման գրավոր ընթացակարգ:

Յ

Վճռաբեկ բողոքի հիմքերը, դրանք հիմնավորող փաստարկները ն

պահանջը.

Վճռաբեկ բողոքը քննվում է հետնյալ հիմքերի սահմաններում` ներքոհիշյալ փաստարկներով.

4. Բողոքաբերը գտել է, որ Վերաքննիչ դատարանը, անփոփոխ թողնելով Առաջին ատյանի դատարանի՝ ամբաստանյալ Ա.Հարությունյանի նկատմամբ 2021 թվականի մայիսի 5-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի (այսուհետ նան՝ ՀՀ գործող քրեական օրենսգիրք) 256-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ ն 3-րդ կետերով ու 445-րդ հոդվածի Լին մասով (երկու դրվագ) ն ամբաստանյալ Մ.Հակոբյանի նկատմամբ ՀՀ գործող քրեական օրենսգրքի 46-256-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ ն 3- րդ կետերով քրեական հետապնդումը վաղեմության ժամկետներն անցած լինելու պատճառաբանությամբ դադարեցնելու մասին որոշումը, ճիշտ չի կիրառել նյութական օրենքը, այն է՝ կիրառել է ՀՀ գործող քրեական օրենսգրքի 9-րդ հոդվածի 2-րդ ն 6-րդ մասերը, որոնք ենթակա չէին կիրառման:

Մասնավորապես, բողոքաբերը նշել է, որ ստորադաս դատարանները մի դեպքում հետադարձ ուժ են տվել ՀՀ գործող քրեական օրենսգրքի 3-րդ հոդվածի 17-րդ կետով սահմանված հափշտակության, պատճառված գույքային վնասի կամ հանցավոր ճանապարհով ձեռք բերված կամ ստացված գույքի կամ օգուտի չափերը նախատեսող օրենքին, իսկ մյուս դեպքում, ըստ էության, կիրառել են ՀՀ նախկին քրեական օրենսգրքի 75-րդ հոդվածի Լին մասի 2-րդ կետը, որը սահմանում է միջին ծանրութան հանցագործութան համար քրեական պատասխանատվության վաղեմության ժամկետները (քրեաիրավական հետնանքներ), այն դեպքում, երբ մեղադրյալների կողմից կատարված արարքները երբնէ չեն համապատասխանել ն չէին կարող համապատասխանել ՀՀ նախկին քրեական օրենսգրքով նախատեսված միջին ծանրության հանցագործությանը:

Բողոքի հեղինակը նան փաստել է, որ վիճարկվող դատական ակտերում ստորադաս դատարանները մի կողմից հաստատված են համարել

Ա.Հարությունյանի: ն Մ.Հակոբյանին մեղսագրված համապատասխանաբար 3.776.695 ն 3.211408 ՀՀ դրամի հափշտակության կատարումը, մյուս կողմից նշել են,

4

որ հիշյալ հանցագործությունների համար նախատեսված քրեական պատասխանատվության վաղեմության ժամկետներն անցել են:

Ի լրումն վերոգրյալի՝ բողոքաբերը նշել է, որ Առաջին ատյանի դատարանը, դադարեցնելով ամբաստանյալներ Ա.Հարությունյանի ն Մ.Հակոբյանի նկատմամբ հարուցված հանրային քրեական հետապնդումները, կիրառելի է համարել ՀՀ նախկին քրեական օրենսգրքի 75-րդ հոդվածի կարգավորումները, այսինքն՝ առաջնորդվել է հիշյալ օրենսգրքով նախատեսված միջին ծանրության հանցանքի համար սահմանված վաղեմության ժամկետների վերաբերյալ կանոնով, մինչդեռ հաշվի առնելով ՀՀ գործող քրեական օրենսգրքին հետադարձ ուժ տալու հանգամանքը՝ պետք է կիրառեր ՀՀ գործող քրեական օրենսգրքի 83-րդ հոդվածով միջին ծանրության հանցագործությունների համար սահմանված վաղեմության ժամկետը, որը տասը տարի է:

5. Վերոշարադրյալի հիման վրա բողոքի հեղինակը խնդրել է ամբողջությամբ բեկանել Վերաքննիչ դատարանի որոշումը` վարույթը փոխանցելով ստորադաս դատարան նոր քննության կամ կայացնելով դրան փոխարինող դատական ակտ:

Վճոաբեկ բողոքի քննության համար էական նշանակություն ունեցող փաստական հանգամանքները.

6. Ա.Շարությունյանը որպես մեղադրյալ է ներգրավվել, ն նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ նախկին քրեական օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին ն 3-րդ կետերով, 179-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով ն 314-րդ հոդվածի 1Լին մասով (երկու դրվագ) այն բանի համար, որ. «(...) նա 2016 թվականի հուլիսի 6-ից մինչն 2018 թվականի հուլիսի 30ն ընկած ժամանակահատվածներում, հանդիսանալով պաշտոնատար անձ՝ «Վարդենիսի նյարդահոգերանական տուն ինտերնատ» ՊՈԱԿ-ի փեօրեն, իր պաշմտննական դիրքն օգտագործելով ուրիշի գույքը յուրացման եղանակով հափշտակելու դիտավորությամբ, հիշյալ ՊՈԱԿ-ում բնակվող բնակիչներին հասանելիք 2.833. 900 ՀՀ դրամ արժողության, 1260 կիլոգրամ փավարի ոսկրուր միսը ն 3569 լիտր կաթը, օրինական ճանապարհով օգտագործված ցույց տալու նպատաեւկով, համաձայնությաւն գալով պաշվմտնատար անձ չհանդիսացող «Վարդենիսի նյարդահոգերանական վուն ինտերնատ» ՊՈԱԿ-ի պահեստապետ

5

Վահազն Սամսոնի Նալբեւնդյանի ն ճաշարանի ավագ խոհարար Արմինե Գնորգի Շարոյանի հետ ակնհայտ կեղծ տեղեկություներ մտցնելով, իրենց ստորագրություններով հաստրավել են պաշտոնեական փաստաթուղթ հանդիսացող հաշվապահական փաստաթղթերից ելքի հաշիվ ապրանքագրերի ամենօրյա լրացվող փատրաթղթերը, իբրն 2017 թվականի հունվարի Լից մինչն 2018 թվականի հուլիսի 17-ր «Վարդենիսի նյարդահոգերանական վմսն ինտերնամ» ՊՈԱԿ-ում: օգտագործվել է 1260 կիլոգրամ փաւվարի ոսկրուր միս ն 3569 լիտր կաթ, սակայն նշված քանակի ն արժողության ապրանքը վաճառել է այլ անձի՝ այդ կերպ հափշտակելով խոշոր չափերի՝ 2.833. 900 ՀՀ դրամ գումար:

Այսպես.

Արտակ Հարությունյանն իր պաշտոննական դիրքն օգտագործելով, ուրիշի գույքը խոշոր չափերով յուրացման եղանակով հափշտակելու դիտաւվորությաւմը, 2017 թվականի հունվար ամսին, մեկ կիլոգրամ փավարիխ միսր 1500 ՀՀ դրամ գումարով վաճառելու հարցի շուրջ համաձայնության գալով Վարդենիս քաղաքի բնակիչ Ստեփան Զավենի Հակոբյանի հետ, 2017 թվականի հունվարից մինչն 2018 թվականի հուլիս ամիսը հանձնարարել է «Վարդենիսի նյարդահոգերանական վման ինտերնատ» ՊՈԱԿ-ի պահեարապետ Վահագն Սամսոնի Նալբանդյանին իրենց կազմակերպություն արացված տավարի մսից յուրաքանչյուր ամիս 70 կիլոգրամ փոխանցել Ստեփան Հակորյանին, ինչը կատարվել է ինչպես Վահագն Նալբանդյանի, այնպես էլ Արտակ Հարությունյանի կողմից: Ընդհանուր առմամբ Ստեփան Հակոբյանին 18 ամիսների ընթացքում վաճառվել է շուրջ 1260 կիլոգրամ: տավարի ոսկրով: միս: Արտակ Հարությունյանը կրկին գործելով մեկ միասնական դիտավորությամբ, մեկ լիտր կաթր 120 ՀՀ դրամով վաճառելու հարցի շուրջ համաձայնության գալով գործով չպարզված անձի հեմ, 2018 թվականի հունիսի Լից մինչն 2018 թվականի հուլիսի 17ն ընկած ժամանակահատվածում: «Վարդենիսի նյարդահոգերանական վուն ինտերնատ» ՊՈԱԿ-ի օժանդակ անսանաֆերմայից ստացված շուրջ 3569 լիտր կաթը մաս-մաս վաճառել է վերջինիս, այդ կերպ հափշտակել խոշոր չափերի՝ 2.6833.900 ՀՀ դրամ գումար, որր տնօրինել է իր հայնցողությաւմը:

6

(:-.) Բացի այդ, Արտակ Հարությունյանը, 2.833.900 ՀՀ դրամ արժողության, 1260 կիլոգրամ տավարի ոսկրուր միսը ն 3569 լիտր կաթը, օրինական ցույց տալու նպատակով, համաձայնության գալով պաշտոնատար անձ «Վարդենիսի նյարդահոգերանական տուն ինփերնավ» ՊՈԱԿի պահեարապետ Վահագն Սամսոնի Նալբանդյանի ն ճաշարանի ավազ խոհարար Արմինեն Գնորգի Շաբոյանի հետ ակնհայտ կեղծ տեղեկություններ մրցնելով, իրենց սատորագրություններով՝ հաստատել են պաշտոնեական փաստաթուղթ հանդիսացող հաշվապահական փատրաթղթերից ելքի հաշիվ ապրանքագրերի ամենօրյա լրացվող փաւարաթղթերը, իբրն 2017 թվականի հունվարի Լից մինչն 2018 թվականի հուլիսի 17-ը «Վարդենիսի նյարդահոգերանական տուն ինտերնատ» ՊՈԱԿ-ում օգտագործվել է 1260 կիլոգրամ տավարի միս ն 3569 լիտր կաթ:

(:-.) Բացի այդ, Արտակ Հարությունյանը, 2,833,900 ՀՀ դրամ արժողության, 1260 կիլոգրամ տավարի ոսկրով: միսը ն 3569 լիտր կաթը, օրինական ճանապարհով օգտագործված ցույց ալու նպատակով, համաձայնության գալով պաշտոնատար անձ չհանդիսացող «Վարդենիսի նյարդահոգերանական մուն ինփերնավ» ՊՈԱԿ-ի պահեարապեր Վահագն Սամսոնի Նալբանդյանի ն ճաշարանի ավագ խոհարար Արմինե Գնորգի Շաբոյանի հել ակնհայպտ կեղծ տեղեկություններ մվցնելով, իրենց ստորագրություններով հաստրավել են պաշտոնեական փաստաթուղթ հանդիսացող հաշվապահական փաստաթղթերից ելքի հաշիվ ապրանքագրերի ամենօրյա լրացվող փատրաթղթերը, իբրն 2017 թվականի հունվարի Լից մինչն 2018 թվականի հուլիսի 17-ր «Վարդենիսի նյարդահոգերանական վմսն ինտերնամ» ՊՈԱԿ-ում: օգտաւգոիծվել է 1260 կիլոգրամ տավարի ոսկրոտ միս ն 3569 լիտր կաթ:

(:-.) Բացի այդ, Արտակ Հարությունյանը, հանդիսանալով պաշտոնավար անձ, անձնական այլ դրդումներով, պատասխանատու աշխատաւկիցների

օժանդակությամի, ակնհայտ կեղծ տեղեկություներ է մտցրել մի շարք պաշփտննական փաստաթղթերում, որի արդյունքում մի շարք աշխատակիցների կողմից աշխատանքի չհաճախելու պայմաններում արանալով աշխատավարձ տնօրինել են, իսկ Արտակ Հարությունյանն այդ կերպ՝ վատնման եղանակով, հափշտակել է առանձնապես խոշոր չափերով գումար, որը դրսնորվել է հետեյալ կերպ՝

7

Արտակ Ռոբերտի Հարությունյանը, ուրիշի գույքն առանձնապես խոշոր չափերով, մեկ միասնական դիտաւվորությաւմը վատնելու եղանակով հափշտակելու դիտավորությամբ, 2014 թվականի օգոսվտախ 5-ից մինչն 2015 թվաւկանի ապրիլի 28-ը, այնուհետն 2016 թվաւկանի հուլիսի 6-ից մինչն 2018 թվականի հուլիսի 30-ն ընկած ժամանակահավվածներում, հանդիսանալով «Վարդենիսի

նյարդահոգերանական տուն-ինտերնատ» ՊՈԱԿի տնօրեն, գիտակցելով, որ ՊՈԱԿ-ի ատամնաբույժ Մեսրոպ Մերուժանի Հակոբյանը, գրադարանավարուհի Սյուզաննա Ռորերտփի Թադնույանը, ինչպես նան ՊՈԱԿ-ի մյուս աշխափակիցներ՝ Նարինեն Մարտիկի Հարթենյան ն Արմեն Գուրգենի Խաչատրյանն իրենց աշխատած ժամանակահավվածում, աշխատանքի պափշաճ չեն հաճախում, չեն կատարում իրենն Օ0վրա դրված պարտականությունները, վերջիններիս աշխատանքից ազատելու փոխարեն, անձեաւկաւն այլ դրդումներով, պաշտոնեական փաստաթուղթ հանդիսացող աշխատակիցների հաճախումների տեղեկագրերում՝ տարբելավարուհի Մարի Միշայի Հովհաննիսյանի օժանդակությամբ ակնհայտ կեղծ տեղեկություններ են մվցրել, իրրն նշված անձինք հաճախել են աշխատանքի, որի արդյունքում Մեսրոպ Մերուժանի Հակոբյաւնը 2014 թվականի օգոստոսի 5-ից մինչն 2015 թվականի ապրիլի 28-ր, այնուհելրն 2016 թվականի հուլիսի 6-ից մինչն 2018 թվականի հուլիսի 30ն ընկած ժամանակահավտվածներում անօրինական չի հաճախել աշխավտանքի ն նրան է մտխանցվել՝ 3.211408 ՀՀ դրամ աշխատավարձ, Սյուզաննա Ռոբերտի Թադնոսյանը՝ 2017 թվականի մարվի 16ից մինչն 2018 թվականի օգոստոսի 24-ն ընկած ժամանակահաւպվեւծներում, նես աւնօրինական չի հաճախել աշխատանքի նրան է փոխանցվել՝ 534379 ՀՀ դրամ: աշխավավարձ, Նարինն Մարտիկի Հարթենյանը 2017 թվականի հունիսի 7-ից մինչն 14ն ընկած ժամանակահատվածում անօրինական չի հաճախել աշխատանքի ն նրան է փոխանցվել՝ 21512 ՀՀ դրամ աշխավավարձ ն Արմեն Գուրգենի Խաչատրյանը 2016 թվականի դեկտեմբերի 29-ին ն դեկտեմբերի 30-ին անօրինական բացակայել է աշխատանքից ն նրան է փոխանցվել՝ 9396 ՀՀ դրամ աշխատավարձ, որոնք վերջիններս ստացել ն տնօրինել են ն Արտակ Հարությունյանն այդ կեպ վատնելու

8

Խլանակով պետական միջոցներից հափշտակել է առանձնապես խոշոր չափերի՝ 3.776.695 ՀՀ դրամ գումալր (...)»

Մ.Հակոբյանը որպես մեղադրյալ է ներգրավվել ն նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ նախկին քրեական օրենսգրքի 38-179-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով այն բանի համար, որ. «(...) նա 2014 թվականի օգոստոսի 5-ից մինչն 2015 թվականի ապրիլի 28-ր, այնուռերն 2016 թվականի հուլիսի 6-ից մինչն 2018 թվականի հուլիսի 30ն ընկած ժամանակահատվածներում, հանդիսանալով «Վարդենիսի նյարդահոգերանական տուն-ինտերնատ» ՊՈԱԿ-ի ատամնաբուժ, աշխատանքի չհաճախելու պայմաններում` աշխատավարձ ստանալու եղանակով, օժանդակել է նույն ՊՈԱԿ-ի փեօրեն, պաշտոնատար անձ հանդիսացող Արտակ Հարությունյանին առանձնապես խոշոր չափերով ուրիշի գույքի վատնման եղանակով հափշտակելուն:

Այսպես, Մեսրոպ Հակորյանը 2014 թվականի օգոստոսի 5-ից մինչն 2015 թվականի ապրիլի 28-ր, այնուռերն 2016 թվականի հուլիսի 6-ից մինչն 2018 թվականի հուլիսի 30-ն ընկած ժամանակահատվաւծներում հանդիսանալով «Վարդենիսի նյարդահոգերանական տուն-ինտերնատ» ՊՈԱԿ-ի ատամնաբուժ, նախապես տեղյակ լինելով որ կնքված պայմանագրերով պարտավոր է յուրաքանչյուր օր ներկայանալ աշխատանքի ն մինչ աշխատանքային օրվա ավարտ չբացակայել աշխատավայրից, աշխատանքի ոչ պատշաճ հաճախելու

պայմաններում «Վարդենիսի նյարդահոգերանական տուն-ինտերնատ» ՊՈԱԿ-ի տնօրեն, պաշտոնատար անձ հանդիսացող Արտակ Հարությունյանի կողմից առանձնապես խոշոր չափերով վատնում կատարելուն օժանդակելու դիտավորությամբ աշխատանքի չի հաճախել, որպիսի պայմաններում Արփակ Հարությունյանը, օգտագործելով իր պաշտոնեական դիրքը, պաշտոնեական փաստաթուղթ հանդիսացող աշխատակիցների հաճախումների փեղեկագրերում տաբելավարուհի Մարի Միշայի Հովհաննիսյանի օժանդակությամբ կաղծումներ կատարելով` տեղեկագրերում Մեսրոպ Հակոբյանի կողմից աշխատանքի իրին պատշաճ ներկայանալու մասին կեղծ տանղեկություններ լրացնելով, վերջինս Տե՛ս քրեական գործ, հատոր 22-րդ, թերթեր 38183:

9

ներկայացրել է, որպե, աշխատանքի պավմշանմ հաճախած ն հիշյալ ժամանակահատվածում իրեն վստահված ՊՈԱԿ-ի միջոցներից հափշտակել է Ս.Հակոբյանին աշխատավարձի տեսքով փոխանցված առանձնապես խոշոր չափերով` ընդհանուր 3.211408 ՀՀ դրամ գումարը, որն էլ վերջինս արացել է ու տնօրինել է»:

7. Առաջին ատյանի դատարանի որոշմամբ արձանագրվել է հետնյալը. «(..)/ ամիաստանյալ Արտակ Ռոբերտի Հարությունյանին՝

11/ առաջադրված 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 3-րդ մասի Լին կետով մեղադրանքը դասակարգվում է ծանի հանցագործությունների վփեսակին, այն համապատասխանում է 2022 թվականի հուլիսի Լից գործող ՀՀ քրեական օրենսգիքի 256-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2րդ ե 3րդ կեարերին, որը դասակարգվւմ է միջին ծանրության

հանցազործությունների տեսակին: Հիմք ընդունելով քրեական օրենքի հետադարձ ուժի վերաբերյալ օրենսդրաւկան կարգավորումները, առ այն, որ արարքի պատիժը մեղմացնող օրենքը հետադարձ ուժ ունի, ուսրի Արտակ Ռոբերտի Հարությունյանի նկատմամբ կիրառելի է 2022 թվականի հուլիսի Լից գործող ՀՀ քրեական օրենսգրքի 256-րդ հողվածի 2րդ մասի 2րդ ե 3րդ կետերով սահմանված պատժով պայմանավորված օրենսդրական կարգավորումները.

12/ առաջադրված 2003 թվականի ապրիլի 16-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 179րդ հոդվածի 2րդ մասի Լին ն 35»րդ կեարեկտվ մալադրանքը դասակարգվում է միջին ծանրության հանցագործությունների տեսակին, այն համապատասխանում է 2022 թվականի հուլիսի Էից գործող ՀՀ քրեական օրենսգրքի 256-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ ն 3րդ կետերին, որը նս դասակարգվում է միջին ծանրության հանցագործությունների տեսակին.

13/ առաջադրված 2003 թվականի ապրիլի 16-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 314-րդ հոդվածի Լին մասով մեղադրանքը դասակարգվում է միջին ծանրության հանցագործությունների փեսակին, այն համապատասխանում է 2022 թվականի հուլիսի Լից գործող ՀՀ քրնական օրենսգիքի 445-րդ հոդվածի Լին մասին, 2 Տե՛ս քրեական գործ, հատոր 22-րդ, թերթեր 383-384:

10

որր դասակարգվում է ոչ մեծ ծանրության հանցագործությունների տեսակին: Հիմք ընդունելով քրեական օրենքի հետադարձ ուժի վերաբերյալ օրենսդրական կարգավորումները, առ այն, որ արարքի պատիժը մեղմացնող օրենքը հետադարձ ուժ ունի, ուստի Արտակ Ռոբերտի Հարությունյանի նկատմամբ կիրառելի է 2022 թվականի հուլիսի Էից զործող ՀՀ քրեական օրենսգրքի 445-րդ հոդվածի Լին մասով սահմանված պավժով պայմանավորված օրենսդրական կարգավորումները.

2/ ամբաստանյալ Մեսրոպ Մերուժանի Հակոբյանին առաջադրված 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-179-րդ հոդվածի րդ մասի Լին կետով մեղադրանքը դասակարգվում է ծանր հանցագործությունների տեսակին, այն համապատասխանում է 2022 թվականի հուլիսի Լից գործող ՀՀ քրեական օրենսգրքի 46-256-րդ հոդվածի 2րդ մասի 2րդ ն 3-րդ կետերին, որը դասակարգվում է միջին ծանրության հանցագործությունների փեսակին: Հիմք ընդունելով քրեական օրենքի հետադարձ ուժի վերաբերյալ օրենսդրական կարգսւվորումները, առ այն, որ արարքի պատիժը մեղմացնող օրենքը հերադարձ ուժ ունի, ուստի Մեսրոպ Մերուժանի Հակոբյանի նկատմամբ կիրառելի է 2022 թվականի հուլիսի Լից գործող ՀՀ քրեական օրենսգրքի 46-256-րդ հողվածի 2-րդ մասի 2-րդ ն 5րդ կետերով սահմանված պապժով պայմանավորված օրենսդրական կարգավորումները.

ն գտնում է, որ՝

7 թիվ ՀԿԴՉՕՕԱ/Ն25 քրեական գործով ամբաստանյալ Արտակ

Հարությունյանի պաշտպան Վարդան Համբարձումյանի ն ամբաստանյալ Մեսրոպ Հակոբյանի պաշտպան Լիլիթ Հայրապետյանի միջնորդությունները հիմնավոր են ն այն պետք է բավարարել.

2 թիվ ՀԿԴՉՍՕԱ/ՍՆՅ քրեական գործով ամբատրանալ Արտակ

Հարությունյանի նկատմամբ 2003 թվականի ապրիլի 16-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 2-րդ մասի Լին ն 3-րդ կետերով ն 2022 թվականի հուլիսի ՒԷից գործող ՀՀ քրինական օրենսգիքի 256-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ ն 5-րդ կետերով ն 445-րդ հոդվածի Լին մասով /համապատասխանում է 2022 թվականի հուլիսի Լից գործող ՀՀ քրեական օրենսգրքի 256-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2րդ ն 3-րդ կետերին, խակ 2022 թվականի հուլիսի Լից գործող ՀՀ քրեական օրենսգրքի 256-րդ հոդվածի 2-

11

րդ մասի 2-րդ ն 3րդ կետերը ն 445-րդ հոդվածի Լին մասր համապավասխաւնում է 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգիքի 179-րդ հոդվածի Յրդ մասի Էին կարին ն 314-րդ հոդվածի Լին մասին/ հարուցված քրեական հետապնդումը, պերք Լ դաղարեցնկլ՝ քրեական ապատասխանապվության ենթարկելու վաղեմության ժամկետն անցած լինելու հիմքով /1998 թվականի հուլիսի քից գործող ՀՀ քրեական դազտավարության օրենսգրքի 35-րդ հողվածի Էին մասի 6- րդ կետի հիմքով"

3/ թիվ ՀԿԴ2/0010/01/23 քրեական գործով ամբաստանյալ Մեսրոպ Հակորյանի նկատմամի 2022 թվականի հուլիսի Լից զործող ՀՀ քրեական օրենսգրքի 46-256-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ ն 3-րդ կետերով /համապատասխանում է 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 56-179-րդ հոդվածի 5-րդ մասի Լ ին կետին/ հարուցված քրեական հետապնդումը պետք է դադարեցնել` քրեական պատասխանատվության ենթարկելու վաղեմության ժամկետն անցած լինելու հիմքով /1998 թվականի հուլիսի Լից գործող ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի Լին մասի 6-րդ կեպի հիմքով/՛

Ք թիվ ՀԿՂՉ/ԱՕԱ/23 քրեական գործի վարույթը կարճել՝ վարույթը շարունակելու բոլոր հնարավորությունները սպառվելու հիմքով: (...»:

8. Վերաքննի, Օ։»դատարանը վիճարկվող որոշմամբ արձանագրել է. «(..) 2003 ն 2021. թվականներին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքերի համապատասխանաբար 75-րդ ն ծմ3րդ հոդվածների համեմատաիրավական վերլուծությունը վկայում է, որ 2021 թվականին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգիրքը քրեական պատասխանավվությունից ազատելու վաղեմության ժեումկետրների մասով փվյալ դեպքում անձի վիճակը վատթարացող օրենք է նե կիրառկի չէ ամբասվաւնյալներ Ա Հարությունյանի ն Մ: Հակոբյանի նկավմամիը, քանի որ նախ՝ սահմանում է վաղեմության ավելի երկար ժամկետներ, բացի այդ, վաղեմության ժամկետի, ի տարբերություն 2003 թվականին ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի, հաշվարկվում է մինչն անձի նկատմամբ քրեական հետապնդում: հարուցելու մասին որոշում կայացնելը: Այսպես.

5Տե՛ս քրեական գործ, հատոր 27-րդ, թերթեր 7375:

12

Վերաքննիչ դատարանը նախ փաստում է, որ ներկայացված րողոքը վերաբերում է միայն ՀՀ քրեական օրենսգրքի 256-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ ն 3- րդ կետերով հանրային քրեական հետապնդումը դադարեցնելուն, որի համատեքատում պետք է փաստել, որ Արտակ Հարությունյանին, ի թիվս այլնի, վերագրվում են 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգիրքի 179-րդ հոդվածի 2-րդ մասի Լին ն 3-րդ կերտելով ն նույն օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի րդ մասի Լին կետով նախատեսված արարքների կատարում, որոնք կատարվել են 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի գործողության ժամանակ ն վերջինիս վերագրվող արարքները համապատասխանում են 2021 թվականի մայիսի 5-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգիքի 256-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2րդ ն 3րդ կետերին, որով նախատեսված պատժատեսակ է նան ազատազրկումը առավելագույնը 5 տարի ժամկետով: Այսինքն, Արտակ Հարությունյանին վերագրվող նշյալ արարքները դասվում են միջին ծանրության հանցանքների շարքին:

Մեսրոպ Հակոբյանին վերագրվում է 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-179-րդ հոդվածի 3-րդ մասի Լին կերով նախատեսված արարք, որը կատարվել է 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի գործողության ժամանակ ն վերջինիս վերագրվող արարքը համապատասխանում է 2021 թվականի մայիսի 5-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 16-256-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ ն 3-րդ կերերին, որով նախապտեսվաւծ պատժատեսակ է նան ազապտազրկումը՝ առավելագույնը 5 փարի ժամկետով: Այսինքն, Մեսրոպ Հակորյանին վերագրվող արարքը դասվում է միջին ծանրության հանցանքների շարքին:

Հաշվի առնելով վերոգրյալը` Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ 2021 թվականի մայիսի 5-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգիքի 256-րդ հոդվածի 2րդ մասր հանդես է գալիս որպես պատիժը մեղմացնող օրենք ն ունի հետադարձ ուժ:

Արդյունքում՝ Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ քննության առարկա դեպքի նկատմամբ կիրառելի է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 9-րդ հոդվածի 6-րդ մասր՝ հետնյալ հիմնավորմամբ.

13

2021 թվականի մայիսի 5-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգիրքի 256-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ ն 3-րդ կերերով նախատեսված արարքները դասվում են միջին ծանրության հանցանքների շարքին, որոնց համար քրեական պատասխանատվությունից ազապտելու վաղեմության ժամկետը նույն օրենսգրքի 83- րդ հոդվածի Լին մասի 2-րդ կետի համաձայն 10 տարի է, ինչն ամիասվաւնյալների համար առավել խիսվ. ն անբարենպաստ կարգսւվորում է, քան 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրնական օրենսգիքի 179-րդ հոդվածի 5-րդ մասի Լին կետով ն նույն հոդվածի 2-րդ մասի Լին ն 3-րդ կետերով նախատեսված արարքների՝ 2021 թվականի մայիսի 5-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 256-րդ հոդվածի 2- րդ մա 2դ ն 3Յրդ կերով նախատեսված 6. արարքներին

համապատասխանեցման արդյունքում դրա ծանրությանը համարժեք՝ 2005 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի միջին ծանրության հանցանքների համար քրեական ապատասխանատվություսից ազատելու վաղեմության ժամկետների վերաբերյալ կարգավորումները, քանի որ տվյալ օրենսգրքի 75-րդ հոդվածի Լին մասի 2-րդ կետի համաձայն միջին ծանրության հանցանքների համար վաղեմության ժամկետը 5 վարի է:

Այսինքն, 2021 թվականի մայիսի 5-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 256-րդ հոդվածի 2րդ մասրը՝ պատիժը մեղմացնելու առումով հանդիսանում է պատասխանատվություն, Օ0մասնակիորեն մեղմացնող, միաժամանակ այդ արարքների համար քրեական պատասխանատվությունից ազատելու վաղեմության ժամկետի առումով` այն օրենսգրքի 83-րդ հողվածի Լին մասի 2-րդ կետերի հետ մոխկապակցվածությաւմը, պատասխանապտվությունը մասնակիորեն խարացնող օրենք, հետնաբար, 2021 թվականի մայիսի 5-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի Զրդ հոդվածի 6-րդ մասով ձնակերպված՝ «սույն հոդվածով նախատեսված չափանիշներին համապավզաւախաուն» (այսինքն, մեղմացնող մասով կիրառելով այդ հոդվածի 2րդ մասով, իսկ խատացնոլղլ մաստվ այդ հոդվածի Լին մասով նախատեսված կարգսւվորումները) պայմանի կիրառմամբ 2021 թվականի մայիսի 5- ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 256-րդ հոդվածի 2-րդ մասր հետադարձ ուժ ունի միայն այն մասով, որով մեղմացնում է պատասխանավվությունը:

14

Ընդ որում, Վերաքննիչ դատարանը վերոնշյալ դատողություններին հանգելիս հաշվի է առնում նան Վճռաբեկ դատարանի 2023 թվականի նոյեմբերի 10-ի՝ Միշա Մուրադյանի վերաբերյալ թիվ ԵԴ/1424/01/21 որոշման տրամաբանությունն առ այն, որ պատժի ինատիպտուտը հանդիսանում է ավելի մեծ ինարիտուտի, այն է՝ քրեական պատասխանավտվությաւն, բաղադրատարրը:

ծ Այսպիսով, նկատի ունենալով այն հանգամանքը, որ ամբասվաւնյալներ Արտակ Հարությունյանին ն Մեսրոպ Հակոբյանին վերագրված արարքները համապատասխանում են 2021 թվականին մայիսի 5-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 256-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ ն 3րդ կետերին, որոնք դասվում են միջին ծանրության հանցագործությունների շարքին ն որոնց համար քրեական պատասխանաւտվությունից ազավտելու վաղեմության ժամկետները 2003 թվականի ապրիլի 16-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգիքի 725-րդ հողվածի համաձայն 5 տարի է` Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Դատարանը, Արտակ Հարությունյանին ն Մեսրոպ Հակոբյանին վերագրված արարքների համար քրեական պատասխաւնապտվություսից ազատելու վաղեմության ժամկետի հաշվարկման մասով առաջնորդվելով ենթադրյալ հանցավոր արարքները կատարելու պահին գործող` 2003 թվականին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի դրույթներով, գործել է իրավաչափ: (..)»":

Վճոաբեկ դատարանի հիմնավորումները ն եզրահանգումը.

9. Սույն գործով Վճռաբեկ դատարանի առջն բարձրացված իրավական հարցը հետնյալն է. իրավաչափ են արդյոք ամբաստանյալներ Ա.Հարությունյանի ն Մ.Հակոբյանի նկատմամբ հարուցված քրեական հետապնդումները դադարեցնելուն քրեական գործի վարույթը կարճելու վերաբերյալ ստորադաս դատարանների հետնությունները:

10. ՀՀ Սահմանադրության 72-րդ հոդվածի համաձայն՝ «Ոչ ոք չի կարող դատապարտվել այնպիսի գործողաթյան կամ անգործաթյան համար, որը կատարման պահին հանցագործություն չի հանդիսացել: Չի կարող նշանակվել «Տե՛ս քրեական գործ, հատոր 28-րդ, թերթեր 76-79:

15

ավելի ծանր պատիժ, քան այն, որը ենթակա էր կիրառման հանցանք կատարելու պահին: Արարքի պատժելիաթյանը վերացնող կամ պատիժը մեղմացնող օրենքն Խնի հերադարձ ուժ»:

ՃՇՇ Սահմանադրության 73-րդ հոդվածի համաձայն` «մ. Անձի իրավական վիճակը վատթարացնող օրենքները ն այլ իրավական ակտերը հետադարձ ուժ չունեն:

2. Անձի իրավական վիճակը բարելավող օրենքները ն այլ իրավական ակտերը հետադարձ ուժ անեն, եթե դա նախատեսված է այդ ակտերով»:

«ՀՀ նախկին քրեական օրենսգրքի 19րդ հոդվածի համաճայն՝

«(:.)3. Միջին ծանրության հանցագործություններ են համարվում դիտավորությամը կատարված այն արարքները, որոնց համար այն օրենսգրքով նախատեսված առավելագույն պատիժը չի գերազանցում հինգ փարի ժամկետով ազապտազրկումի, ինչպես նան անզգուշությամբ կավարված այն արարքները, որոնց համար սույն օրենսգրքով նախատեսված առավելագույն պատիժը չի գերազանցում վաւսը փարի ժամկետով ազավազիկումը:

4. Ծանր հանցագործություններ են համարվում դիտավորությաւմը կատարված այն արարքները, որոնց համար այն օրենսգրքով նախատեսված առավելագույն պատիժը չի գերազանցում տասը տարի ժամկեվտվ ազատազրկումը: (...)»:

«ՀՀ նախկին քրեական օրենսգրքի 75րդ հոդվածի համաճայն՝

«ւ Անձն ազատվում է քրեական պատասխանատվությունից, եթե հանցանքն ավարտված համարելու օրվաւնից աւեցել են հեպնյալ ժամկետները.

(-.)

2) հինգ տարի՝ միջին ծանյասթյան հանցանքն ավարտված համարելու օրվանից.

3) տասը տարի՝ ծանր հանցանքն ավարտված համարելու օրվանից. (...):

ՃՇ նախկին քրեական օրենսգրքի 175-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաճայն՝

«(..) Սույն գլխում ն այն օրենսգրքի 216-րդ հոդվածում խոշոր չափ է համարվում հանցագործության պահին սահմանված նվազագույն աշխատաւվարձի հինգհարյուրապատիկից երեքհազարապավիկը չգերազանցող գումարը (արժեքը):

16

Սույն գլխում ն այն օրենսգրքի 216-րդ հոդվածում առանձնապես խոշոր չափ է համարվում հանցագործության պահին սահմանված նվազագույն աշխատաւվարձի երեքհազարապատիկը գերազանցող գումարը (արժեքը) (...)»:

ՃՇ նախկին քրեական օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի համաձայն՝ «4. Յուրացնելը կամ վափնելը` հանցավորին վարահված ուրիշի գույքի հափշվակությունը զգալի չափերով՝

պաղվժվում Լ (...) ազատազրկմամը՝ առավելագույնը երկու փարի ժամկետով:

2. Նույն գործողությունը, որր կատարվել Լ՝

//պաշտոննական դիրքն օգտագործելով,

2) մի խումը անձանց կողմից նախնական համաճձայնությամի,

3) խոշոր չափերով

(:.)

պաղրժվում 1 (...) ազատազրկմամբ երկուսից հինգ տարի ժամկետով՝ որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելու կամ որոշակի գործունեությամբ զրիաղվելու իրավունքից զրկելով առավելագույնը երեք տարի ժամկետով կամ առանց դրա:

5. Սույն հոդվածի առաջին կամ երկրորդ մասով նախատեսված գործողությունը, որը կատարվել Լ՝

1 առանձնապես խոշոր չափերով,

2) կազմակերպված իւմբի կողմից

պատժվում է ազատազրկմամբ հինգից ութ տարի ժամկետով գույքի բոնագրավմամը կամ առանց դրա»:

ՀՀ գործող քրեական օրենսգրքի 3-րդ հոդվածի Լին մասի 17րդ կետի համաձայն՝ «(...) /Սյույն օրենսգրքում հափշվակված գույքի, պատճառված գույքային վնասի, հանցավոր ճանապարհով ձեռք րելվաւծ կում արացված գույքի կամ օգուվի մանը չափ է համարվում 500.000 Հայաստանի Հանրապետության դրամը չգերազանցող գումարը (արժեքը), խոշոր չափ է համարվում 5 միլիոն Հայաստանի Հանրապետության դրամը չգերազանցող գումարր (արժեքը), առանձնապես խոշոր չափ է համարվում 5 միլիոն Հայաստանի Հանրապետության դրամը զերազանցող գումարը (արժեքը), բացառությամի սույն օրենսգրքի Հատուկ մասով նախատեսված դեպքերի»:

17

ՀՀ գործող քրեական օրենսգրքի 9-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Արարքի հանցավորությանը սահմանող, պատիժը խարացնող կամ հանցանք կամ քրեական օրենադրությամի նախատեսված արարք կատարած անձի վիճակն այլ կերպ վատթաեւրացնող օրենադրությունը հետադարձ ուժ չունի:

2 Արարքի հանցավորաթյունը լրիվ կամ մասնակիորեն վերացնող կամ պատիժը մեղմացնող օրենադրությունն ունի հեփադարձ աժ: Նշված դեպքամ այն տարածվամ է մինչն դրա աժի մեջ մտնելը հանցանք կամ քրեական օրենսդրությամբ նախատեսված արարք կատարած այն անձանց վրա, ոլոոնց վերաբերյալ դեռես առկա չէ օրինական ուժի մեջ մտած եզրավփաւկիչ դավաւվարական ակտ:

(--)

4. Հանցանք կամ քրնական օրենսդրոթյամը նախատեսված արարք կատարած անձի վիճակն այլ կերպ բարելավող օրենսդրությունն ունի հետադարձ ուժ, եթե դա նախատեսված է օրենքով:

(--)

6. Պատասխանավտվություն, մասնակիորեն մեղմացնող ն միաժամանակ մասնակիորեն խարացնող օրենքը սույն հոդվածով նախատեսված չափանիշներին համապատասխան հետադարձ ուժ ունի միայն այն մասով, որը մեղմացնում է պատասխանաւտվությունը»:

ՃՇՇ գործող քրեական օրենսգրքի 17-րդ հոդվածի համաձայն` «(...) 3. Միջին ծանրության հանցանքներ են համարվում սույն օրենսգրքով նախատեսված այն արարքները, որոնց համար սույն օրենսգիքի Հատուկ մաստտվ նախատեսված առավելագույն պատիժը չի գերազանցում 5 փարի ժամկետով ազապտաւզիկումը:

4. Ծանր հանցանքներ են համարվում աույն օրենսգրքով նախատեսված այն արարքները, որոնց համար սույն օրենսգիքի Հատուկ մաստտվ նախատեսված առավելագույն պատիժը չի գերազանցում 10 տարի ժամկետով ազատազրկումը: (:-.)»:

ՃՇ գործող քրեական օրենսգրքի 83-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ «Անձն ազատվում է քրեական պատփտասխանամվությունից, եթե հանցանքն ավարտվելուն հաջորդող օրվանից անցել են հետնյալ ժամկետները.

(:.)

18

2) 10 փարի՝ միջին ծանրության հանցանքի դեպքում.

3) 15 տարի՝ ծանր հանցանքի դեպքում. (...)»:

ՃՇ գործող քրեական օրենսգրքի 256-րդ հոդվածի համաձայն՝

«(.../ 2 Վարահված գույքը հափշտակելը, որր կափարվկ Լ՝

1 մի խումը անձանց կողմից նախնական համաձայնությաւմը,

2) իշխանական կամ ծառայողական լիազորությունները կամ դրանցով պայմանավորված ազդեցությունն օգտաւգործելով կամ

3) խոշոր չափերով

պավժվում Լ (...) ազատազրկմամբ երկուսից հինգ փարի ժամկետով: (.-.)»:

10.1. ՀՀ Սահմանադրության 72րդ ն 73րդ հոդվածներով ամրագրված երաշխիքները, որոնք նորմատիվ իրավական ակտի կիրառման սահմանադրական սկզբունք են, քրեաիրավական համակարգում առանցքային տեղ են գրավում, ինչը հատկապես ընդգծվում է այն հանգամանքով, որ փոփոխվող ն զարգացող հասարակությունում կոնկրետ արարքի դեմ քրեաիրավական ներգործության նպատակահարմարություն, դրա հանրային 0վտանգավորությոնը կամ քրեականացված արարք՝ կատարած անձ. իրավական վիճակը նորովի կարգավորվելու դեպքում դատարանը՝ որպես քրեական դատավարությունում արդարադատության գործառույթով օժտված մարմին, պետք է քննարկման առարկա դարձնի օրենսդրական փոփոխության իրավական բնույթը, ըստ այդմ էլ՝ մինչ ընդունումը ծագած իրավահարաբերությունների վրա այն հետադարձությամբ տարածելու իրավական հնարավորությունը:

Հարկ է արձանագրել, որ ՀՀ Սահմանադրությամբ՝ ժամանակի մեջ իրավական ակտերի գործողության կանոնակարգումը հիմնվում է այն տրամաբանության վրա, որ իրավական ակտերի հետադարձ ուժով գործողության մերժումն ընդհանուր կանոն է, իսկ այդ ակտերի հետադարձ ուժով գործողության հնարավորությունը՝ բացառություն ընդհանուր կանոնից»:

Ընդ որում, բացառություններն իրենց հերթին տարբեր են. ա) երբ սահմանադիրը բացառում է որնէ հայեցողություն դրսնորելու հնարավորությունը՝ 5 Տե՛ս, ողամուն ուամռոմճ, ՀԸ Սահմանադրական դատարանի՝ 2011 թվականի նոյեմբերի 29-ի թիվ ՍԴՈ-1000 որոշումը:

19

սահմանելով հետադարձության ուղիղ պահանջ, օրինակ, արարքի պատժելիությունը վերացնող կամ պատիժը մեղմացնող օրենքն օժտված է անմիջական գործողությամբ ն բ) երբ անձի իրավական վիճակը բարելավող իրավական ակտին հետադարձ ուժ հաղորդելու լիազորությունը թողնվում է իրավասու՝ այդ ակտն ընդունող մարմնի հայեցողությանը, օրինակ, անձի իրավական վիճակը բարելավող օրենքները ն այլ իրավական ակտերը հետադարձ ուժ ունեն, եթե դա նախատեսված է այդ ակտերով:: Տարբերակման այս գաղափարն իր արտացոլումն է գտել նան ՀՀ գործող քրեական օրենսգրքում. այսպես՝ օրենսգրքի 8րդ ն 9րդ հոդվածների համադրված ուսումնասիրությունը ցույց է տալիս, որ արարքի հանցավորությունը լրիվ կամ մասնակիորեն վերացնող կամ պատիժը մեղմացնող նորմի համար նախատեսվում է հետադարձ ազդեցության անմիջական պահանջ, մինչդեռ անձի վիճակն այլ կերպ բարելավող դրույթի հետադարձությունըՑ պայմանավորվւմ է օրենքով նախատեսված լինելու հանգամանքով:

1. Վճռաբեկ դատարանը, 1Խաչամտր Պետրոսյանի ն Հասմիկ Շանոյանի վերաբերյալ գործով որոշմամբ անդրադառնալով քրեական օրենսդրության հետադարձությամբ կիրառման դեպքերին, արձանագրել է, որ քրեական պատասխանատվության ենթարկելու վաղեմության ժամկետի հաշվարկման տեսանկյունից քրեական նոր օրենքով անձին մեղսագրված հանցանքի տեսակի փոփոխությունն ինքնին չի կարող հետադարձ ներգործություն ունենալ, այսինքն, այս հարցի շրջանակներում օրենսդրական փոփոխությունների բարենպաստ լինելու ինքնուրույն ցուցիչ չէ, նե տեղի ունեցած օրենսդրական փոփոխությունների բարենպաստ լինելու մասին կարեի է խոսե բացառապես քրեական

պատասխանատվությունից ազատելու ինստիտուտը կանոնակարգող՝ ՀՀ նախկին ն գործող քրեական օրենսգրքերի ընդհանուր նորմերի հետ համադրված գնահատելու պարագայում: Միննույն ժամանակ անդրադառնալով օրենսդրական

փոփոխությունների արդյունքում հանցանքի տեսակի ն վաղեմության ժամկետների 6 Տե՛ս, ուամոնՏ ուանռոմ Տ, ՀԸ Սահմանադրական դատարանի՝ 2021 թվականի մարտի 26-ի թիվ ՍԴՈ- 1586 որոշումը:

7 Տե՛ս, տամճնջ ուսու, Վճռաբեկ դատարանի՝ Վանիկ Առուալաւմյանի գործով 2024 թվականի փետրվարի 22-ի թիվ ԼԴ/0004/12/22 որոշումը:

20

փոփոխության իրավիճակներին, մասնավորապես` այն դեպքին, երբ արարքի (հանցանքի) ծանրության աստիճանը նվազում է, իսկ այդ արարքի համար սահմանված քրեական ապատասխանատվության ենթարկելու վաղեմության ժամկետը չի փոփոխվում, Վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է, որ օրենսդրական փոփոխության արդյունքում պատժի մեղմացման հետնանքով նախկինում ծանր համարվող հանցանքը միջին ծանրության հանցանք հանդիսանալու դեպքում կիրառելի է մեղմացնող օրենքին հետադարձ ուժ տալու կանոնը՝ հանցանքի տեսակի ն պատժի մասով, այսինքն` արարքը պետք է որակվի ՀՀ գործող քրեական օրենսգրքի համապատասխան հոդվածով: Վճռաբեկ դատարանն ընդգծել է, որ անթույլատրելի է օրենքի փոփոխության արդյունքում հետադարձության կանոնների կիրառմամբ ստացված միջին ծանրության հանցանքի համար քրեական պատասխանատվությունից ազատելու վաղեմության ժամկետը (տասը տարին) համեմատել ՀՀ նախկին քրեական օրենսգրքով նախատեսված միջին ծանրության հանցանքի համար քրեական պատասխանատվությունից ազատելու վաղեմության ժամկետի (հինգ տարի) հետ: ՝Նման համեմատությունը սկզբունքորեն չի համապատասխանի ժամանակի ընթացքում քրեական օրենքի գործողության կանոնի էությանն ու նշանակությանը: Հակառակ մոտեցումը հանգեցնում է այնպիսի իրավիճակի, որ արարքի կատարման պահին ծանր հանցագործություն համարվող արարքի պարագայում անձի նկատմամբ կիրառվում է արարքի կատարման պահին միջին ծանրության հանցանքի համար նախատեսված կարգավորումը, որը որնէ պարագայում կիրառելի չե:

12 `Նախորդ կետում մեջբերված Վճռաբեկ դատարանի որոշմամբ

արտահայտված իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո, հաշվի առնելով սույն վարույթի փաստական հանգամանքները, անհրաժեշտ է մասնավորապես դիտարկել վստահված գույքի 3.776.695 ՀՀ դրամի չափով հափշտակություն կատարելու ն վստահված գույքի 3.211408 ՀՀ դրամի չափով հափշտակություն կատարելուն օժանդակելու հանցավոր արարքները: Այսպես՝ նշված արարքները սույն դեպքում կատարման պահին նախատեսվել են ՀՀ նախկին քրեական օրենսգրքի, 8 Տե'ս Վճռաբեկ դատարանի՝ /Խաչաւրույ: Պեվլոսյանի ն Հասմիկ Շանոյանի գործով 2024 թվականի մայիսի 3Լի թիվ ԵԱՔԴ/0196/01/17 որոշումը:

21

համապատասխանաբար՝ 179-րդ հոդվածի 3-րդ մասի Լին կետով ն 38-179-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով, որոնք, համաձայն նույն օրենսգրքի 19-րդ հոդվածի, դասվել են ծանր հանցագործությունների շարքին, ն դրանց համար քրեական պատասխանատվության ենթարկելու վաղեմության ժամկետ է հանդիսացել տասը տարին: ՀՀ գործող քրեական օրենսգրքի համաձայն՝ հափշտակության առանձնապես խոշոր չափ է սահմանված 5 (հինգ) միլիոն ՀՀ դրամը գերազանցող գումարը, որի արդյունքում վերը նշված ար