Շախվերդյան — ԵԴ/1335/01/21

| է: ւ ԵԴ/1335/01/21

(85 ԵՐԻՆ լ 5

1/7 ՀՄ

վ Ս ոե՝ Վ

ՎԱԱՏԻ ԱՀՆ):

ԱՆՆ,

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ

ՎՃՌԱԲԵԿ ԴԱՏԱՐԱՆ

ՈՐՈՇՈՒՄ

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ

Երնան քաղաքի առաջին ատյանի

ընդհանուր իրավասության դատարան,

նախագահող դատավոր Մ.Մարտիրոսյան

Հայաստանի Հանրապետության

վերաքննիչ քրեական դատարան,

նախագահող դատավոր՝ Կ.Ամիրյան

դատավորներ՝ Ա.Հովհաննիսյան

Ս.Մարաբյան

24 նոյեմբերի 2023 թվական ք.Երնան

ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի քրեական պալատը (այսուհետ` Վճռաբեկ

դատարան),

նախագահությամբ՝ Հ.ԱՍԱՏՐՅԱՆԻ

մասնակցությամբ դատավորներ՝ Լ.ԹԱԴԵՎՈՍՅԱՆԻ

Դ.ԽԱՉԱՏՈՒՐՅԱՆԻ

Ա.ՊՈՂՈՍՅԱՆԻ

Ս.ՕՀԱՆՅԱՆԻ

գրավոր ընթացակարգով քննության առնելով ամբաստանյալ Սամվել Սուրենի Շախվերդյանի վերաբերյալ ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի՝ 2022 թվականի նոյեմբերի 1-ի որոշման դեմ ՀՀ գլխավոր դատախազի տեղակալ Գ.Բաղդասարյանի վճռաբեկ բողոքը,

2

ՊԱՐԶԵՑ

Վարույթի դատավարական նախապատմությունը.

1. 2021 թվականի մարտի 3-ին ՀՀ ոստիկանության «Ճանապարհային ոստիկանություն» ծառայության ճանապարհապարեկային ծառայության 1ին սպայական Օ գումարտակի ճՃանապարհատրանսպորտային պատահարների գործերով հետաքննության ն վարչական վարույթի իրականացման բաժանմունքում 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի (այսուհետ՝ ՀՀ քրեական օրենսգիրք 242րդ հոդվածի 2րդ մասով նախատեսված

հանցագործության հատկանիշներով հարուցվել է թիվ 60161621 քրեական գործը:

Նախաքննության մարմնի՝ 2021 թվականի սեպտեմբերի 29ի որոշմամբ Սամվել Սուրենի Շախվերդյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ, ն նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով:

2021 թվականի հոկտեմբերի 7ին քրեական գործը մեղադրական

եզրակացությամբ ուղարկվել է Երնան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարան (այսուհետ՝ նան Առաջին ատյանի դատարան):

2. Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2022 թվականի հունիսի 2-ի դատավճռով Սամվել Շախվերդյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, ն նրա նկատմամբ պատիժ է նշանակվել ազատազրկում՝ 2 (երկու) տարի ժամկետով` տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկելով 2 (երկու) տարի ժամկետով: Նույն օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի հիման վրա, ազատազրկման ձնով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չի կիրառվել, ն սահմանվել է փորձաշրջան՝ 2 (երկու) տարի ժամկետով՝ մշտական բնակության վայրը չփոխելու պարտականություն դնելով: ՍՇախվերդյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված չհեռանալու մասին ստորագրությունը թողնվել է անփոփոխ:

3. Դատախազի վերաքննիչ բողոքի հիման վրա քննության առնելով քրեական գործը ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ` նան Վերաքննիչ դատարան) 2022 թվականի նոյեմբերի 1-ին որոշում է կայացրել բողոքը մերժելու,

Յ

Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2022 թվականի հունիսի 2Լի դատավճիռն անփոփոխ թողնելու մասին:

4. Վերաքննիչ դատարանի վերոնշյալ որոշման դեմ ՀՀ գլխավոր դատախազի տեղակալ Գ.Բաղդասարյանը բերել է վճռաբեկ բողոք, որը Վճռաբեկ դատարանի՝ 2023 թվականի մարտի 9ի որոշմամբ ընդունվել է վարույթ ն սահմանվել է դատական վարույթի իրականացման գրավոր ընթացակարգ:

Վճոաբեկ բողոքի հիմքերը, փաստարկները ն պահանջը.

Վճռաբեկ բողոքը քննվում է հետնյալ հիմքի սահմաններում` ներքոհիշյալ փաստարկներով.

5. Բողոքի հեղինակի պնդմամբ՝ Վերաքննիչ դատարանը թույլ է տվել դատական սխալ, որն ազդել է վարույթի ելքի վրա:

Մասնավորապես, բողոք բերած անձը գտել է, որ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս ստորադաս դատարանները Վճռաբեկ դատարանի վերաբերելի նախադեպային իրավունքի լույսի ներքո պատշաճ իրավական վերլուծության չեն ենթարկել ամբաստանյալ Ս.Շախվերդյանի անձի ն նրա կատարած արարքի հանրային վտանգավորության վրա ազդող ստորն նշված գործոնները, որոնք վկայում են վերջինիս անձի ն նրա կատարած արարքի հանրային բարձր վտանգավորության մասին:

Մասնավորապես` բողոքաբերը փաստարկել է, որ հետիոտնային անցման առկայությունը տրանսպորտային միջոցի վարորդից պահանջում է առավել մեծ ուշադրություն դրսնորել երթնեկելի մասի նկատմամբ, որպեսզի հնարավոր լինի ապահովել հետիոտնային անցումների հատման կանոնների պահանջները, այսինքն՝ հիշյալ կանոնների խախտումն ավելի հավանական է դարձնում ճանապարհային երթնեկության մասնակիցների կյանքին կամ առողջությանը վնաս պատճառելու հնարավորությունը: Կոնկրետ դեպքում, «Հայաստանի Հանրապետության ճանապարհային երթնեկության կանոնները ն

տրանսպորտային միջոցների շահագործումն արգելող անսարքությունների ն պայմանների ցանկը հաստատելու մասին» ՀՀ Կառավարության 2007 թվականի հունիսի 28-ի թիվ 955-Ն որոշման (այսուհետ՝ նան Ճանապարհային երթնեկության

4

կանոններ) 105-րդ կետի պահանջն ըստ էության ենթադրում է, որ կարգավորվող հետիոտնային անցումներում, լուսացույցի թույլատրող ազդանշան միանալուց հետո տրանսպորտային միջոցների հետագա երթնեկությունըՑ փաստացի չի թույլատրվում, քանզի այն արգելված է երթնեկությունը չավարտած հետիոտների առկայությամբ:

Տվյալ դեպքում, Ս.Շախվերդյանը մոտենալով կարգավորվող հետիոտնային անցմանը՝ կանգ չի առել ն չի համոզվել անցումի վրա հետիոտնի բացակայության մասին, այլ շարունակել է երթնեկությունը՝ հնարավորություն չտալով կարգավորվող հետիոտնային անցումով, լուսացույցի թույլատրող ազդանշանի պայմանում հետիոտնային անցման գոտին հատող Լ.Շահինյանին ավարտելու ընտրված ուղղությամբ երթնեկելի մասի հատումը՝ դրանով իսկ ստեղծել է վթարային իրադրություն, ու որպես արդյունք՝ հետիոտնային անցման վրա վրաերթի ենթարկել վերջինիս ն անզգուշությամբ պատճառել մահ:

Արդյունքում բողոքի հեղինակը եզրահանգել է, որ սույն գործի փաստական հանգամանքների համակցությունը, այդ թվում՝ վերլուծված տվյալները վկայում են առան`։ ։`պատիժը՝ փաստացի կրելու պատժի նպատակներին հասնելու անհնարինության մասին:

6. Վերոգրյալի հիման վրա բողոք բերած անձը խնդրել է Վերաքննիչ դատարանի՝ 2022 թվականի նոյեմբերի 1-ի որոշումը մասնակիորեն բեկանել ու փոփոխել: Ամբաստանյալ Ս.Շախվերդյանի նկատմամբ ազատազրկման ձնով նշանակված պատիժը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի հիման վրա պայմանականորեն չկիրառելը վերացնել՝ նրա նկատմամբ պատիժ նշանակելով ազատազրկում՝ 2 (երկու) տարի ժամկետով:

Վճռաբեկ բողոքի քննության համար էական նշանակություն ունեցող փաստական հանգամանքները.

7. Սամվել Շախվերդյանը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով մեղավոր է ճանաչվել այն բանի համար, որ նա. «2021թ. փետրվարի 2Լին՝ ժամը 10:30-ի սահմաններում, անձնական օգտագործման «Օպել» մակնիշի 35 23 243 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենայով մուտք է գործել Երնան քաղաքի

5

ԱԽաչատրյան ն Վ.Վաղարշյան փողոցների խաչմերուկ, կատարել է ձախ շիջադարձ ն լուսացույցի թույլատրող ազդանշանի առկայության պայմեւններում հնարավորություն չի տվել կարգավորվող հետիոտնային անցումով ճանապարհր հատող հետիոտն Լերմոնտով Գուրգենի Շահինյանին ավարտելու ընտրված ուղղությամբ երթնեկելի մասի հատումը, որի արդյունքում կարգավորվող հետիոտնային անցման գծանշումների վրա վրանրթի է ենթարկել նրան՝ տեխնիկական տեսակետից թոյլ տալով ՀՀ Կառավարության 2007 թվականի հունիսի 28-ի թիվ 955-Ն որոշմամբ հաստատված «Վանապարհային երթնեկությաւն կանոնների» 105-րդ կետի պահանջներին հակասող գործողություն, դրանով իսկ պայմանավորել տվյալ վրաերթի առաջացումը՝ ինքն իրեն զրկելով այն կանխելու տեխնիկական հնարավորությունից, որի արդյունքում հետիորն Լերմոնտով Գուրգենի Շահինյանին անզգուշությամբ պատճառել է մահ»:

8. Առաջին ատյանի դատարանը, ամբաստանյալ Ս.Շախվերդյանի նկատմամբ ազատազրկման ձնով նշանակված պատիժը կրելու նպատակահարմարության հարցի վերաբերյալ եզրահանգումը պատճառաբանել է հետնյալ կերպ. «(..) (Առաջին ափյանի դատարանը գտնում է, որ ապացուցված են ամիաարտանյալ ԱՇահվերդյանի պափտասխանավպվություւր ն պատիժը մեղմացնող հետնյալ հանգամանքների առկայությունը.

- խնամքին է մինչն տասնչորս տարեկան մեկ երեխան` 2009թ. ծնված Սոնա Սամվելի Շախվերդյանը,

-՝ հանցագործությամբ պատճառված գույքային ն բարոյական վնասն ամիաարանյալը կամովին հավմւցել է՝ վրաերթից հեվտ պարբերաբար այցելել է հիվանդանոցում բուժվող տուժողին ն հոգացել բուժման ծախսերը, իսկ փուժողի մահից հետո՝ փոխհատուցել է հուղարկավորության ծախսերը:

Որպես ամբատրանյալ ԱՇախվերդյանի ապատասխանատվությունը, ն

պատիժը մեղմացնող հանգամաւնք (Առաջին ատյանի դատարանը հաշվի է առնում, նան խնամքին տարեց ծնողների՝ 1946թ. ծնված Սուրեն Արգարի Շախվերդյանի ն 1947թ. ծնված Սվետ Հարությունի Խաչատրյանի առկայության, առաջադրված ւՏե՛ս քրեական գործ, հատոր 2-րդ, թերթեր 126-134։

6

մեղադրանքում լիովին մեղավոր ճանաչելու խոարովանական ցուցմունքներ տալու կատարածի համար անկեղծորեն զղջալու ն դրական րնութագրվելու հանգամանքների համակցությունը:

(:-.) (Ա/մբաարանյալ ԱՇախվերդյանի պավզտասխաւնապվությունը ն պատիժը ծանրացնող հանգամանքների առկայության վերարերյալ տեղեկություններ (Առաջին ատյանի դատարանին չեն ներկայացվել:

(-.) |Ա/միաարանյալ Սամվել Սուրենի Շախվերդյանի անձի ն նրան վերագրվող հանցավոր արարքի հանրային վտրանգավորությունը գնահատելիս, ի թիվս այլնի՝ (Առաջին ատյեւնի դյաւտարեւեր հաշվի է առնում հեպնյալ հանգսւմանքները.

Ամիաարաւնյալ Սամվել Շախվերդյանը վարելով փրանսպորվային միջոցը` մուտք է գործել Երնան քաղաքի ԱԽաչատրյան ն Վ.Վաղարշյան փողոցների խաչմերուկ, կատարել է ձախ շրջադարձ ն հնարավորություն չի տվել կարգավորվող հետիոտնային անցումով լուսացույցի թույլատրող ազդանշանի առկայության պայմաններում ճանապարհը հատող հետիոտն Լերմոնրով Գուրգենի Շահինյանին՝ ավարտելու ընտրված ուղղությամբ երթնեկելի մասի հատումի, ինչի արդյունքում կարգավորվող հետիոտնային անցման գծեւնշումների վրա վրաերթի է ենթարկել նրան՝ տեխնիկական տեսակետից թույլ տալով (.-.) «ճանապարհային երթնեկության կանոնների» 105-րդ կետի պահանջներին հակասող գործողություն:

Ամբաստանյալ Սամվել Շախվերդյանը տուժողին վրանրթի է ենթարկել երթնեկելի գոտին հետիոտնային անցումով՝ այսինքն թույլափրելի մասով հատելիս, որի ընթացքում տուժողի կողմից որնէ խախվում թույլ չի տրվել:

Ամբաստանյալ Սամվել Շախվերդյանն ավտոմեքենան վարել է սթափ վիճակում, վտւժողին վրանրթի ենթարկելուց հերո իջե է ավտոմեքենայից, մոտեցել տուժողին փորձելով ինչ-որ կերպ օգնեն նրան:

(..) Հաշվի առնելով (.) նշված հանգամանքներ: (Առաջին ատյանի դատարանը գտնում է, որ ամիաարանյալ Ս.Շախվերդյանի անձի հանրության համար վտանգավոր լինելու աստիճանը նվազել է ն հնարավոր է հանգել հեզնության, որ նրա ուղղվելը հնարավոր է առանց ազատազրկման ձեով պատիժը կրելու (..)»:

7

9. "Վերաքննի: դատարանը, անփոփոխ թողնելով Առաջին ատյանի

դատարանի դատավճիռը, արձանագրել է հետնյալը. «(...) Առաջին ատյանի դատարանն իրավացիորեն գտել է, որ ամբասվանյալ ԱՇախվերդյանի ուղղվելը հնարավոր է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ ն վերջինիս նկատմամի նշանակված ազատազրկման ձեով պատիժը պայմանականորեն չի կիրառել սահմանելով երկու տարի ժամկետով փորձաշրջան:

Վերաքննիչ դատարանի նման հետնության հիմքում ընկած են հետնյալ հանգամանքները`

1 ամբաստանյալ Սամվել Շախվերդյանն ավտոմնքենան վարել է սթափ վիճակում,

Զ. տուժողին վրաերթի ենթարկելուց հետո իջել է ավտոմեքենայից, մովւեցել տուժողին փորձելով ինչ-որ կերպ օգնել,

3 հանցագործությամի պատճառված գույքային նեն բարոյական վնասն ամիաարանյալը կամովին հավմւցել է՝ վրաերթից հեվտ պարբերաբար այցելել է հիվանդանոցում բուժվող տուժողին ն հոգացել բուժման ծախսերը, իսկ փուժողի մահից հետո՝ փոխհատուցել է հուղարկավորության ծախսերը,

4. տուժող կողմից բողոք-պահանջ առկա չէ,

5. առաջադրված մեղադրանքում իրեն լիովին մեղավոր Լ ճանաչել,

6 տվել է խոարովանական ցուցմունքներ ն ամբողջովին զղջում է կատարվածի համար,

7. բնութագրվում է դրական,

ձ խնամքին Լ մինչն տասնչորս տարեկան մեկ երեխան՝ 2009 թվականին ծնված Սոնա Սամվելի Շախվերդյանը,

Զ խնամքին ունն տարեց ծնողներ՝ 1946թ. ծնված Սուրեն Արգարի Շախվերդյանը ն 1947թ. ծնված Սվետ Հարությունի Խաչատրյանը,

10 պատասխանատվությունը ն պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ առկա չեն:

(-) Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ ամիաարանյալի կողմից թե' հանցանքի կատարման պահին դրսնորած վարքագիծը, թնե հեվփփանցավոր

8

վարքագիծը վկայում են վերջինյա կողմից ազատազիկման ձնով պատիժը կրելու աննպատակահարմարությաւն մասին:

(-) Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ քննության առարկա դեպքում Առաջին Օափյանն դավփարանի կողմից Տհատրատված փարական

հանգամանքների շրջանակներում ամբաստանյալի կողմից կատարած խախտումը չի կարող մեկնաբանվել որպես կոպի խախվում, քանի որ ամիաավանյալը ոչ թե չի ենթարկվել լուսացույցի արգելող ազդանշանին, այլ հնարավորություն չի տվել հետիոտնին՝ վերջինիս համար թույլատրող ազդանշանի աոռկայությամը ճանապարհն անցնել, ինչի արդյունքում վրաերթի է ենթարկել հետիուրնին:

(-) Միաժամանակ, անգամ կատարած արարքը կոպիտ խախտում

դիտարկելու դեպքում Վերաքննիչ դավարանը, համակցության մեջ դիտարկելով գործում առկա փաստական հանգաւմանքները, գտնում է, որ դրանք քանակապես ն որակապես բավարար հակակշոող գործոններ են ն իրենց ամբողջության մեջ ունակ են ապահովլու պատժի նպատակների իրացումը` պատիժը

պայմանականորեն չկիրառելու ինավփվմատի գործադրմամի»-:

Վճռաբեկ դատարանի հիմնավորումները ն եզրահանգումը.

10. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի անցումային դրույթները կարգավորող 483-րդ հոդվածի 8-րդ մասի համաձայն՝ «Մինչն սույն օրենսգիրքն ուժի մեջ մտնելը կայացված դատական ակտերով վերաքննիչ ն վճռաբեկ բողոքները բերվում ն քննվում են մինչն 2022 թվականի հուլիսի Էր գործող կարգով»:

Վերոգրյալից հետնում է, որ 2022 թվականի հուլիսի 1-ից հետո կայացված դատական ակտերի դեմ վճռաբեկ բողոքները բերվում ն քննվում են 2022 թվականի հուլիսի Լից գործող քրեական դատավարության օրենսգրքով սահմանված կարգով: Հետնաբար, սույն բողոքի քննությունն իրականացնելիս որպես Վճռաբեկ դատարանում բողոքի քննության ընթացակարգային կառուցակարգ հիմք է ընդունվում 2022 թվականի հուլիսի 1ից գործող կարգը: Միննույն ժամանակ, Վճռաբեկ դատարանը փաստում է, որ Առաջին ատյանի դատարանն ամբաստանյալ Ս.Շախվերդյանի վերաբերյալ քրեական գործը քննության է առել, իսկ Վերաքննիչ Տե՛ս քրեական գործ, հատոր 3-րդ, թերթեր 56-77:

9

դատարանն Առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտի իրավաչափությունը գնահատե է 1998 թվականի հուլիսի 1ին ընդունված ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի իրավակարգավորումների շրջանակներում, ուստի ստորադաս դատարանների հետնությունների իրավաչափության գնահատման համար Վճռաբեկ դատարանը հիմք է ընդունում 1998 թվականի հուլիսի Լին ընդունված ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի իրավակարգավորումները:

11. Սույն գործով Վճռաբեկ դատարանի առջն բարձրացված իրավական հարցը հետնյալն է. հիմնավո՛ր են արդյոք ամբաստանյալ Ս.Շախվերդյանի կողմից կատարված հանցանքի համար ազատազրկման ձնով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերալ ստորադաս դատարանների հետնությունները:

12. Վճռաբեկ դատարանը կրկնում է, որ երթնեկության անվտանգության ն տրանսպորտի շահագործման սահմանված կարգի դեմ ուղղված հանցանք կատարած անձան`։ նկատմամբ կիրառման ենթակա քրեաիրավական

ներգործության միջոցի համաչափությունն ապահովելու առումով, ի թիվս այլնի, համարժեք իրավական գնահատական պետք է ստանան.

ա) հանցագործութան կատարման եղանակը ն հանգամանքները,

հանցագործության կատարման մեջ ամբաստանյալի մեղավորության աստիճանը, հանցանքը կատարելուն նպաստող պայմանները,

բ) ճանապարհային երթնեկության կանոնների խախտման բնույթը,

գ) ճանապարհային երթնեկության կանոնների խախտման նկատմամբ հանցավորի դրսնորած հոգեբանական վերաբերմունքը,

դ) հանրորեն վտանգավոր հետնանքների նկատմամբ հանցավորի դրսնորած հոգեբանական վերաբերմունքը,

ե) հանցագործությամբ պատճառված վնասը, ն

զ) հանցանքի կատարումից անմիջապես հետո, ինչպես նան հետագայում հարուցված քրեական գործի քննության ընթացքում հանցավորի դրսնորած վարքագիծը::

: Տես Վճռաբեկ դատարանի` Գագիկ Ղուկասյանի գործով 2017 թվականի ապրիլի 12ի թիվ ԵԱՔԴ/0075/01/16 որոշման 13-14-րդ կետերը, ինչպես նան, դոամոհտ դամոոզ 5, Վճռաբեկ դատարանի՝

10

Հետիոտնային անցումնեի հատման կանոնների խախտման բնույթը

գնահատելիս Վճռաբեկ դատարանն Իդմոն Ասատրյանի գործով արձանագրել է, որ. «(-) Տրանսպորտային միջոցի վարորդի կողմից հեւրիուրնային անցումների հատման կանոնները խախպելը, այդ թվում հետիոտնին չզիջելը, պարունակում է ճանապարհային երթնեկության մասնակիցների կյանքին կամ առողջությանը վնաս պատճառելու մեծ հավանականություն: Նշված իրադրությունում, որպես կանոն, խախտումը թույլ տվողի համար բավականաչափ ակնհայտ է լինում խախտման արդյունքում 60վտանգավոր հետնանքների առաջացման

հավանականությունը»":

3. Սույն գործի նյութերի ուսումնասիրությունից երնում է, որ Ս.Շախվերդյանը մեղավոր է ճանաչվել այն բանի համար, որ նա իր կողմից վարած «Օպել» մակնիշի 385 27 24 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենայով Երնան քաղաքի ԱԽաչատրյան ն Վ.Վաղարշյան փողոցների հատման խաչմերուկում ձախ շրջադարձ կատարելիս հնարավորություն չի տվել կարգավորվող հետիոտնային անցումով՝ լուսացույցի թույլատրող ազդանշանը միանալուց հետո երթնեկելի մասը հատող հետիոտն Լ.Շահինյանին ավարտելու ընտրված ուղղությամբ երթնեկելի մասի հատումը՝ այդ կերպ թույլ տալով Ճանապարհային երթնեկության կանոնների 105-րդ կետի պահանջին հակասող գործողություն, որի հետնանքով հետիոտնային անցման գծանշումնեի վրա վրաերթի է ենթարկել Լ.Շահինյանին ն նրան անզգուշությամբ մահ պատճառել::

Առաջին ատյանի դատարանն ամբաստանյալ Ս.Շախվերդյանի նկատմամբ ազատազրկման ձնով նշանակված պատիժը կրելու նպատակահարմարության հարցը լուծելիս ընդգծել է, որ հաշվի է առնում կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթն ու աստիճանը, անձը բնութագրող փաստական տվյալները ն պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքները՝ մասնավորապես, դրական բնութագրվելը, ինքնախոստովանական ցուցմունք Արամ Սահակյանի գործով 2010 թվականի օգոստոսի 27-ի թիվ ԳԴԼ/0003/01/10, Իդմոն Ասատրյանի գործով 2012 թվականի օգոստոսի 24-ի թիվ ԵԷԴ/0201/01/11, Արամայիս Հովհանուեսյանի գործով 2015 թվականի փետրվարի 27-ի թիվ ԳԴ/0014/01/14 որոշումները:

4 Տե'ս Վճռաբեկ դատարանի՝ Էդմոն Ասատրյանի գործով վերը նշված որոշումը: 5 Տե՛ս սույն որոշման 7-րդ կետը:

1

տալը, կատարած արարքի համար զղջալը, առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր ճանաչելը, խնամքին մինչն 14 տարեկան երեխայի, ինչպես նան ծնողների առկայությունը, տրանսպորտային միջոցը սթափ վիճակում վարելը, դեպքից հետո դրսնորած վարքագիծը ն պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը: Արդյունքում, Առաջին ատյանի դատարանը եզրահանգել է, որ նշված հանգամանքների համակցությունն էապես նվազեցնում է ամբաստանյալի անձի ն նրա կատարած արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանը՝ վկայելով առանց պատիժը փաստացի կրելու ամբաստանյալ Ս.Շախվերդյանի ուղղվելու հնարավորության մասինճ:

Վերաքննիչ դատարանը ստորադաս դատարանի դատական ակտը թողել է անփոփոխ՝ պատճառաբանելով, որ վիճարկվող դատական ակտով արձանագրված վերը նշված հանգամանքները, ինչպես նան՝ տուժող կողմի դիրքորոշումը՝ ամբաստանյալից բողոք-պահանջ չունենալու մասին, իրենց համակցության մեջ բավարար հիմքեր են տալիս գալու հետնության, որ ամբաստանյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժը փաստացի կրելու՛:

14. Նախորդ կետում մեջբերված փաստական տվյալները գնահատելով սույն որոշման 12րդ կետում վկայակոչված գործերով արտահայտած իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ ամբաստանյալ Ս.Շախվերդյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը կրելու նպատակահարմարության հարցը լուծելիս, ստորադաս դատարանները համարժեք իրավական գնահատականի չեն արժանացրել այն փաստը, որ ամբաստանյալը տուժողին վրաերթի է ենթարկել կարգավորվող հետիոտնային անցումով՝ լուսացույցի թույլատրող ազդանշանը միանալուց հետո երթնեկելի մասը հատելիս, այսինքն՝ Լ.Շահինյանին անզգուշությամբ մահ է պատճառվել այնպիսի իրադրությունում, երբ նա ճանապարհի երթնեկելի մասը հատում էր օրենքով սահմանված կարգով հետիոտների տեղաշարժվելու համար նախատեսված երթնեկելի մասի առանձնացված հատվածով, լուսացույցի թույլատրող ազդանշանը միանալուց հետո:

6 Տե՛ս սույն որոշման 8-րդ կետը:

7 Տե՛ս սույն որոշման 9-րդ կետը:

12

Վերոգրյալով պայմանավորված՝ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ տրանսպորտային միջոցի վարորդը ճանապարհային երթնեկության մյուս մասնակիցների մեջ առավել մեծ վտանգ ներկայացնելով, հետիոտնային անցումների հատման կանոնների պահանջներն ապահովելու առումով կարգավորվող հետիոտնային անցմանը մոտենալիս կարող է շարունակել երթնեկությունը՝ միայն համոզվելով, որ հետիոտնային անցումով երթնեկելի մասը հատող հետիոտներ չկան: Վճռաբեկ դատարանի գնահատմամբ վերջին պահանջն ըստ էության բխում է Ճանապարհային երթնեկության կանոնների 105-րդ կետում ամրագրված դրույթի բովանդակությունից:

Տվյալ դեպքում, մոտենալով կարգավորվող հետիոտնային անցմանը, որտեղ արդեն միացվել էր լուսացույցի թույլատրող ազդանշանը, ամբաստանյալ Ս.Շախվերդյանն իրադրությանը համապատասխան անհրաժեշտ միջոցներ չճեռնարկելով, այն է՝ չցուցաբերելով բավարար ուշադրություն՝ համոզվելու համար, որ հետագա երթնեկությունն անվտանգ է, շարունակել է այն՝ հնարավորություն չտալով տուժողին ավարտելու ընտրված ուղղությամբ երթնեկելի մասի հատումը, արդյունքում ստեղծել է վթարային իրադրություն՝ դրանով իսկ պայմանավորելով վրաերթի առաջացումը: Վճռաբեկ դատարանն ընդգծում է, որ թույ տրված խախտումը, կոնկրետ իրադրությունում, ավելի հավանական է դարձրել ճանապարհային երթնեկության մասնակիցների կյանքին կամ առողջությանը վնաս պատճառելու հավանականությունը, ն արդյունքում տուժողին անզգուշությամբ մահ է պատճառվել:

15. Ընդհանրացնելով վերոշարադրյալը՝ Վճռաբեկ դատարանը փաստում է, որ ստորադաս դատարաններն ազատազրկման ձնով նշանակված պատիժը կրելու նպատակահարմարության վերաբերյալ եզրահանգումը չեն կառուցել կատարված արարքի բնույթի ն հանրային վտանգավորության աստիճանի վրա ազդող վերոնշյալ հանգամանքների՝ իրենց ամբողջության մեջ մանրամասն վերլուծության վրա: Այսպես՝ սույն որոշմամբ մեջբերված ն կատարված արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի համատեքստում վերլուծված փաստական տվյալների համակցությունը, մասնավորապես` թույ տրված ճանապարհային երթնեկության կանոնի խախտման բնույթը ն դրա արդյունքում վրա հասած

13

հանրորեն վտանգավոր հետնանքը, այն է՝ տուժողին անզգուշությամբ մահ պատճառելը, ինչպես նան տուժողին վրաերթի ենթարկելը՝ կարգավորվող հետիոտնային անցումով, լուսացույցի թույլատրող ազդանշանը միանալուց հետո երթնեկելի մասը հատելիս, ինքնին վկայում են ամբաստանյալ Ս.Շախվերդյանի կատարած արարքի հանրային վտանգավորության բարձր աստիճանի մասին: Նման պայմաններում, ստորադաս դատարանների կողմից ամբաստանյալ Ս.Շախվերդյանի նկատմամբ ազատազրկման ձնով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքում դրված՝ վերը վկայակոչված հանգամանքները չեն կարող ողջամտորեն նվազեցնել ամբաստանյալ Ս.Շախվերդյանի կատարած արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանն ու ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառման հիմք հանդիսանալ:

Անդրադառնապով ստորադամ դատարաննեի կողմից պատիժը

պայմանականորեն չկիրառելիս հաշվի առնված այն հանգամանքին, որ ամբաստանյալը տրանսպորտային միջոցը շահագործել է սթափ վիճակում՝ Վճռաբեկ դատարանն ընդգծում է, որ ստորադաս դատարանների դատական ակտերւմ չի ներկայացվլ պատշաճ կերպով հիմնավորված որնէ

պատճառաբանություն, թե իրավահպատակ վարքագիծ դրսնորելն ինչպես կարող է ազդել հանցավորի անձի կամ հանցագործության բնույթի ն հանրային վտանգավորության աստիճանի վրած:

Վերոշարադրյալի հիման վրա Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ ամբաստանյալ Ս.Շախվերդյանի կողմից կատարված հանցանքի համար ազատազրկման ձնով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ ստորադաս դատարանների հետնությունները հիմնավորված չեն:

16. Հիմք ընդունելով նախորդ կետում կատարված վերլուծությունը՝ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ ստորադաս դատարանները, ամբաստանյալ Ս.Շախվերդյանի նկատմամբ ազատազրկման ձնով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելով, թույլ են տվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ 8 Տե՛ս, ողամոոՏ ուսում Վճռաբեկ դատարանի՝ Արամայիս Հովհանմւեսյանի ն Գագիկ Ղուկասյանի գործերով վերը նշված որոշումները:

14

հոդվածի ոչ ճիշտ կիրառում: Այսինքն՝ թույլ է տրվել 1998 թվականի հուլիսի 1-ին ընդունված ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 397-րդ հոդվածով նախատեսված` քրեական օրենքի ոչ ճիշտ կիրառում: Ուստի անհրաժեշտ է Ս.Շախվերդյանի նկատմամբ ազատազրկման ձնով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասով ստորադաս դատարանների դատական ակտերը բեկանել ն փոփոխել. նրա նկատմամբ ազատազրկման ձնով նշանակված պատիժը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի հիման վրա պայմանականորեն չկիրառելը պետք է վերացնել՝ թողնելով կրելու 2 (երկու) տարի ժամկետով ազատազրկման ձնով նշանակված պատիժը՝ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկելով 2 (երկու) տարի ժամկետով, իսկ պատժի կրման սկիզբը պետք է հաշվել Ս.Շախվերդյանին փաստացի արգելանքի վերցնելու պահից:

Ելնելով վերոգրյալից ն ղեկավարվելով Հայաստանի Հանրապետության Սահմանադրության 162-րդ, 163րդ ն 17-րդ հոդվածներով, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 31-րդ, 34-րդ, 264-րդ, 281-րդ 36Լրդ, 363-րդ, 385-րդ ու 387-րդ հոդվածներով՝ Վճռաբեկ դատարանը

ՈՐՈՇԵՑ

Լ Վճռաբեկ բողոքը բավարարել: Ամբաստանյալ Սամվել Սուրենի

Շախվերդյանի վերաբերյալ Երնան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի՝ 2022 թվականի հունիսի 2Լի դատավճիռը ն այն անփոփոխ թողնելու մասին ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի՝ 2022 թվականի նոյեմբերի 1Լի որոշումը մասնակիորեն բեկանել ն փոփոխել: Սամվել Սուրենի Շախվերդյանի նկատմամբ ազատազրկման ձնով նշանակված պատիժը 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի հիման վրա պայմանականորեն չկիրառելը վերացնել` Սամվել Սուրենի Շախվերդյանին թողնելով կրելու ազատազրկում՝ 2 (երկու) տարի ժամկետով՝ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկելով՝ 2 (երկու) տարի ժամկետով:

2. Պատժի կրման սկիզբը հաշվել Սամվել Սուրենի Շախվերդյանին փաստացի արգելանքի վերցնելու պահից:

15

3. Ստորադաս դատարանների դատական ակտերը մնացած մասով թողնել անփոփոխ:

4. Որոշումն օրինական ուժի մեջ է մտնում կայացնելու օրը:

՞Նախագահող՝ Հ.ԱՍԱՏՐՅԱՆ

Դատավորներ՝ Լ.ԹԱԴԵՎՈՍՅԱՆ

Դ.ԽԱՉԱՏՈՒՐՅԱՆ

ԱՊՈՂՈՍՅԱՆ

Ս.ՕՀԱՆՅԱՆ