Սարկիսյան — ՀԿԴ1/0006/01/22

ՇԿԴԼ/0006/01/22

«ՀԱՅՆ, «ՅՐ

ԹԱԱՏի

(ՍԲՃԻՆ

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ

ՎՃՌԱԲԵԿ ԴԱՏԱՐԱՆ

ՈՐՈՇՈՒՄ

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ

Հայաստանի Հանրապետության

հակակոռուպցիոն դատարան,

Նախագահող դատավոր՝ Մ.Մոսինյան

Հայաստանի Հանրապետության

վերաքննիչ հակակոռուպցիոն դատարան,

Նախագահող դատավոր՝ Մ.Մակյան

2024 թվականի օգոստոսի 28-ին քաղաք Երնանում

ՀԸ Վճնոաբեկ դատարանի հակակոռուպցիոն պալատի կոռուպցիոն

հանցագործությունների քննության դատական կազմը (այսուհետ նան՝ Վճռաբեկ դատարան),

նախագահությամբ՝ Ս.ՉԻՉՈՅԱՆԻ

մասնակցությամբ դատավորներ՝ ԵԴԱՆԻԵԼՅԱՆԻ

Ա.ԿՐԿՅԱՇԱՐՅԱՆԻ

Ո.ՄԽԻԹԱՐՅԱՆԻ

Դ.ՎԵՔԻԼՅԱՆԻ

գրավոր ընթացակարգով քննության առնելով Էլլա Էլդարի Սարկիսյանի, Կարապետ Արամանյակի Պալոյանի, Համլետ Վահանի Հարությունյանի ն Նորիկ Վահանի Հարությունյանի վերաբերյալ ՀՀ վերաքննիչ հակակոռուպցիոն դատարանի (այսուհետ նան՝ Վերաքննիչ դատարան)՝ 2023 թվականի դեկտեմբերի 18-ի որոշման

2

դեմ ՀՀ գլխավոր դատախազի տեղակալ Ա.Պողոսյանի հատուկ վերանայման վճռաբեկ բողոքը,

ՊԱՐԶԵՑ

Վարույթի դատավարական նախապատմությունը.

Լ 2020 թվականի մայիսի 7-ին Շիրակի մարզի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարան է ստացվել թիվ 69103120 քրեական գործն ըստ մեղադրանքի՝ Աշոտ Կարապետի Շահբազյանի՝ 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի (այսուհետ նան՝ ՀՀ նախկին քրեական օրենսգիրք) 179-րդ հոդվածի 3-րդ մասի Լին կետով (3 դրվագ), 308-րդ հոդվածի Լին մասով (2 դրվագ), 31-րդ հոդվածի 4-րդ մասի 2-րդ կետով (2 դրվագ), Էլլա Էլդարի Սարկիսյանի՝ ՀՀ նախկին քրեական օրենսգրքի 38-179-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով, Կարապետ Արամանյակի Պալոյանի՝ ՀՀ նախկին քրեական օրենսգրքի 38-179-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով, Նորիկ Վահանի Հարությունյանի` ՀՀ նախկին քրեական օրենսգրքի 312-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1ին կետով, Համլետ Վահանի Հարությունյանի՝ ՀՀ նախկին քրեական օրենսգրքի 312-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով:

11. 2022 թվականի օգոստոսի 26-ին քրեական գործն ըստ ընդդատության ուղարկվել է ՀՀ հակակոռուպցիոն դատարան (այսուհետ նան՝ Առաջին ատյանի դատարան):

12. Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2022 թվականի սեպտեմբերի 05-ի որոշմամբ քրեական գործն ընդունվել է վարույթ, իսկ 2022 թվականի սեպտեմբերի 19-ի որոշմամբ գործի քննությունը վերսկսվել է:

2. Գործի դատաքննության ընթացքում Առաջին ատյանի դատարանի` 2023 թվականի նոյեմբերի 6-ի որոշմամբ ամբաստանյալ Է.Սարկիսյանի պաշտպան Մ.Մուրադյանի, ամբաստանյալ Կ.ՊալոյանկՆ պաշտպան Լ.Հարությունյանի, ամբաստանյալ Հ.Շարությունանի պաշտպան Լ.Պինգոլցյանի, ամբաստանյալ Ն.Շարությունյանի պաշտպան Հ.Գալստյանի միջնորդությունները բավարարվել են, ն ամբաստանյալներ Է.Սարկիսյանի ու Կ.Պալոյանի նկատմամբ ՀՀ նախկին քրեական օրենսգրքի 38-179րդ հոդվածի 3րդ մասի 1Լին կետով, իսկ

3

Հ.Հարությունյանի ն ՝Ն.Հարությունյանի նկատմամբ ՀՀ նախկին քրեական օրենսգրքի 312րդ հոդվածի 3րդ մասի Լին կետով հարուցված քրեական հետապնդումները դադարեցվել են՝ քրեական պատասխանատվության ենթարկելու վաղեմության ժամկետներն անցած լինելու հիմքով:

Յ. Շիրակի մարզի դատախազության դատախազ Ա.Նիկողոսյանի հատուկ վերանայման բողոքի քննության արդյունքում Վերաքննի. դատարանի` 2023 թվականի դեկտեմբերի 18-ի որոշմամբ Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2023 թվականի նոյեմբերի 6-ի որոշումը թողնվել է անփոփոխ:

4. Վերաքննիչ դատարանի վերոնշյալ որոշման դեմ ՀՀ գլխավոր դատախազի տեղակալ Ա.Պողոսյանը բերել է հատուկ վերանայման վճռաբեկ բողոք, որը Վճռաբեկ դատարանի` 2024 թվականի հունվարի 17-ի որոշմամբ վերադարձվել է՝ թերությունները շտկելու ն կրկին ներկայացնելու համար:

4.1 ՀՀ գլխավոր դատախազի տեղակալ Ս.Պողոսյանը կրկին ներկայացրել է հատուկ վերանայման վճռաբեկ բողոք, որը Վճռաբեկ դատարանի՝ 2024 թվականի փետրվարի 6-ի որոշմամբ ընդունվել է վարույթ, ն սահմանվել է դատական վարույթի իրականացման գրավոր ընթացակարգ:

Հատուկ վերանայման բողոքի հիմքերը դրանք հիմնավորող

փաստարկները ն պահանջը.

Վճռաբեկ բողոքը քննվում է հետնյալ հիմքերի սահմաններում` ներքոհիշյալ փաստարկներով.

5. Բողոքի հեղինակը գտել է, որ Վերաքննիչ դատարանը թույլ է տվել դատական սխալ՝ նյութական ն քրեադատավարական իրավունքի նորմերի էական խախտումներ, որոնք ազդել են գործի ելքի վրա: Բացի այդ, բողոքում բարձրացված հարցի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի որոշումը կարող է էական նշանակություն ունենալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի վերաբերելի նորմերի միատեսակ կիրառության ապահովման տեսանկյունից` հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ վիճարկվող որոշմամբ նյութական նորմին տրված նեղ մեկնաբանության արդյունքում Վերաքննիչ դատարանի կողմից արհեստականորեն ստեղծվել է օրենքի բաց:

4

Բողոքաբերի պնդմամբ` ստորադաս դատարանների կողմից քննարկվող նյութական նորմերին տրված սխալ մեկնաբանությունների ն վերլուծությունների կապակցությամբ առկա է իրավունքի զարգացման խնդիր, առկա է

անհրաժեշտություն 2021 թվականի մայիսի 5-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի (այսուհետ նան՝ ՀՀ գործող քրեական օրենսգիրք) 3-րդ հոդվածի 1-ին մասի 17-րդ կետով, 8-9-րդ ն 83-րդ հոդվածներով կարգավորվող իրավահարաբերություններին տալու այնպիսի մեկնաբանություն, որը կհամապատասխանի քրեական օրենսգրքով պաշտպանվող հասարակական հարաբերությունների բնույթին ն կարող է էական ու ուղղորդող նշանակություն ունենալ խոշոր ն առանձնապես խոշոր չափերով կաշառք տալու դեպքում անձանց արարքները ճիշտ քրեաիրավական գնահատականի արժանացնելու համար:

Մասնավորապես բողոքաբերը փաստել է, որ կաշառք տալու հանցակազմը որակյալ դարձնող հանցագործության առարկայի չափերի՝ դատարանների կողմից ներկայացված հիմնավորումների շրջանակներում տեղի ունեցած փոփոխության արդյունքում առաջացել է արարքի մասնակի ապաքրեականացում, որի արդյունքում Ն.Հարությունյանի ն Հ.Հարությունյանի արարքները համապատասխանեցվել են ՀՀ գործող քրեական օրենսգրքի 436-րդ հոդվածի 1Լին մասին, որը դասվում է միջին ծանրության հանցանքների շարքին, այն դեպքում, երբ այդ արարքը կատարելու պահին գործող օրենսգրքով այն դասվել է ծանր հանցագործությունների շարքին:

Միննույն ժամանակ, յուրացման կամ վատնման (վստահված գույքը հափշտակելու) հանցակազմը որակյալ դարձնող հանցագործության չափերի փոփոխության արդյունքում տեղի է ունեցել արարքի մասնակի ապաքրեականացում, որի արդյունքում Է.Սարկիսյանի ն Կ.Պալոյանի արարքները ենթակա են որակման ՀՀ գործող քրեական օրենսգրքի 46-256-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով, որը դասվում է միջին ծանրության հանցանքների շարքին, այն դեպքում, երբ տվյալ արարքը կատարելու պահին գործող օրենսգրքով այն դասվել է ծանը հանցագործությունների շարքին:

Մինչդեռ՞Ն.Հարությունյանի, Հ.Հարությունյանի, Է.Սարկիսյանի ն Կ.Պալոյանի նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցնելիս հիմք է ընդունվել ՀՀ նախկին

5

քրեական օրենսգրքի 75-րդ հոդվածով սահմանված՝ միջին ծանրության հանցագործության վաղեմության ժամկետի հաշվարկը սահմանող կարգավորումը՝ հինգ տարին, որպիսի պայմաններում հաշվի չի առնվել այն հանգամանքը, որ հանցանքների կատարման պահին այդ արարքները հանդիսացել են ոչ թե միջին, այլ՝ ծանըր հանցանքներ, որոնց վաղեմության ժամկետները կատարման պահին գործող օրենքով եղել է տասը տարի:

Այլ կերպ՝ հիշյալ անձանց վիճակը բարելավող օրենքին հետադարձ ուժ տալով՝ դատարանները ՀՀ գործող քրեական օրենսգրքի 8-րդ ն 9րդ հոդվածների դրույթների խախտմամբ միաժամանակ կրկնակի հետադարձ ուժ են տվել ՀՀ նախկին քրեական օրենսգրքի դրույթներին` անտեսելով այն հանգամանքը, որ կատարման պահին գործող օրենքով նրանց արարքները հանդիսացել են ծանը հանցագործություններ, որոնց վաղեմության ժամկետները տասը տարի է:

Ամփոփելով վերոգրյալը՝ բողոքի հեղինակը նշել է, որ Վերաքննիչ դատարանը թույլ է տրվել ՀՀ գործող քրեական օրենսգրքի 3-րդ հոդվածի Լին մասի 17-րդ կետով, 89րդ ն 83»րդ հոդվածներով նախատեսված իրավադրույթների խախտում, մասնավորապես սխալ է մեկնաբանել ն գնահատել կաշառք տալու առարկայի չափի վերաբերյալ ՀՀ գործող քրեական օրենսգրքում առկա կարգավորումները, որի արդյունքում ամբաստանյալների արարքներին տրվել է սխալ իրավական գնահատական, այսինքն՝ թույլ է տվել առերնույթ դատական սխալ, որի հետնանքով կայացված դատական ակտը խաթարել է արդարադատության բուն էությունը:

Բողոքաբերը գտել է, որ Վերաքննիչ դատարանի կողմից կայացվել է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 9րդ հոդվածի պահանջներին չհամապատասխանող դատական ակտ, որով ամբաստանյալների նկատմամբ անհիմն կերպով դադարեցվել է քրեական հետապնդումը:

6. Վերոգրյալի հիման վրա բողոքաբերը խնդրել է ամբողջությամբ բեկանել Վերաքննիչ դատարանի` 2023 թվականի դեկտեմբերի 18-ի որոշումը` մերժելով քրեական հետապնդում` դադարեցնելու վերաբերալ պաշտպանների

միջնորդությունները:

6

Հատուկ վերանայման բողոքի քննության համար էական նշանակություն ունեցող փաստական հանգամանքները.

7. Մեղադրական եզրակացության համաճձայն՝ Է.Սարկիսյանին ՀՀ նախկին քրեական օրենսգրքի 38-179-րդ հոդվածի 3-րդ մասի Լին կետով մեղադրանք է առաջադրվել այն արարքի համար, որ. «/Ն/ա 2012 թվականի փերրվարի Լից մինչն 2018 թվականի սեպտեմբեր ամիսն ընկած ժամանակահատվածում օժանդակել է «Գյումրու պաթոլոգոանատոմիական լաբորատորիա» ՓԲ ընկերության տնօրեն Աշոտ Շահբազյանին, Օ նրան վարահված ՓԲ րնկերության միջոցներից հափշտակություն կատարելու միասնական դիտավորությամբ, վատնման Խլանակով ՓԲ ընկերությանը պափկանող առանձնապես իւոշոր չափերով՝ 4.004.773 ՀՀ դրամը հափշվաւկելուն, ինչն արտահայտվել է հետնյալում:

Այսպես.

Աշոտ Շահբազյանը 2011 թվականի օգոստոսի 50-ից հանդիսացել է Շիրակի մարզի «Գյումրու պաթոլոգոանատոմիական լաբորատորիա» ՓԲ ընկերության տնօրենի պաշտոնակատարը, իսկ 2012 թվականի հուլիսի 2Լից նույն ՓԲ ընկերության փնօրեն: Աշոր Շահբազյանը, 2012 թվականի փետրվարի Լին, գործելով հափշտակություն կատարելու միասնական դիտավորությամի, իր կնոջը՝ Էլլա Սարկիսյանին, ՓԲ ընկերությունում հրամանագրել է որպես համակարգչային օպերատոր, այնուհետն վերջինիս փատրացի աշխավտանքի չներկայանալու ն աշխատանքային պարտականությունները չկատարելու պայմաններում, նրան աշխատավարձ վճարելու նպատակով ընկերության համապատասխան

աշխատակիցներին հանձնարարել է Էլլա Սարկիսյանի տվյալները ներառել աշխատավարձերի ցուցկաներում, որից հետո, սկսած 2012 թվականի մարտից մինչն 2018 թվականի սեպտեմիեր, ամեն ամիս հաարապտել է կազմված, արորագրված ն իրեն ներկայացված աշխավաւվարձերի ցուցակները, գումարի վճարման վերաբերյալ բանկային օրդերների ն Էլլա Սարկիսյանին ՓԲ ընկերության միջոցներից վճարել է 4.004773 ՀՀ դրամ (...)»:

7.Լ Կ.Պալոյանին ՀՀ նախկին քրեական օրենսգրքի 38-179-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով մեղադրանք է առաջադրվել այն արարքի կատարաման համար, որ.

7

«ԲՆ)ա, 2012 թվականի ապրիլի 2-ից մինչն 2018 թվականի սեպտեմբեր ամիսն ընկած ժամանակահատվածում օժանդակել է «Գյումրում պաթոլոգոանավտմիական լարորատորիա» ՓԲ ընկերության տնօրեն Աշոտ Շեւհրազյաւնին, նրան վարահված ՓԲ րնկերության միջոցներից հափշտակություն կատարելու միասնական դիտավորությամի,։ վատնման եղանակով ՓԲ ընկերությանը պատկանող առանձնապես խոշոր չափերով՝ 37972845 ՀՀ դրամի հափշտակելուն, ինչն արտահայտվել է հետնյալում.

Այսպես

Աշոտ Շահբազյանը 2011 թվականի օգոստոսի 50-ից հանդիսացել է Շիրակի մարզի «Գյումրու պաթոլոգոանատոմիական լաբորատորիա» ՓԲ ընկերության տնօրենի պաշտոնակատարը, իսկ 2012 թվականի հուլիսի 2Լից նույն ՓԲ ընկերության տնօրեն: Աշով: Շահբազյանը, 2012 թվականի ապրիլի 2-ին, գործելով հափշտակություն կատարելու միասնական դիտավորությամբ, իր ազգական Կարապետ Պալոյանին ՓԲ ընկերությունում հրամանագրել է որպես րակապահ, այնուհելն վերջինիս փաստացի աշխատանքի չներկայանալու ն աշխատանքային պարտականությունները չկատարելու պայմաններում, նրան աշխատավարձ վճարելու նպատակով, ընկերության համապատասխան աշխատակիցներին հանձնարարել է Կարապետ Պալոյանի փվյալները ներառել աշխատավարձերի ցուցակներում, որից հետո, սկսած 2012 թվականի մայիսից մինչն 2018 թվականի սեպտեվբեր, ամեն ամիս հաստրատել է կազմված, արորագրված ն իրեն ներկայացված աշխատավարձի ցուցակները, գումարի վճարման վերաբերյալ բանկային օրդերները ն Կարապետ Պալոյանին ՓԲ ընկերության միջոցներից վճարել է 3.797:845 ՀՀ դրամ (..)»:

7.2. Ն.Հարությունյանին ՀՀ նախկին քրեական օրենսգրքի 312-րդ հոդվածի 3- րդ մասի 1-ին կետով մեղադրանք է առաջդրվել այն արարքի կատարաման համար, որ. «/Ն)ա, հանդիսանալով «Գյումրու պաթոլոգոանամտմիակաւն լարբորավտրիա» ՓԲ ընկերության սունիտար, իր օգտին գործողություններ կապտաւլրելու, ինչպես նաւն ծառայյությաւն գծով հովանավորչության համար 2012 թվականի հուլիսի 2Լից մինչն 2018 թվականի հոկտեմբեր ամիսն ընկած ժամանակահատվածում պաշտոնատար

8

անձ հանդիսացող նույն ՓԲ ընկերության տնօրեն Աշոտ Շահրազյանին մաս-մաս տվել է ընդհանուր առանձնապես խոշոր չափերով՝ 5.159298 ՀՀ դրամ կաշաոք:

Այսպես

Աշոտ Շահրազյանը, 2012 թվականի հուլիսի 2Լից հանդիսանալով «Գյումրու պաթոլոգոանավտմիաւկան լաբորատորիա» ՓԲ ընկերության տնօրեն, օժտված լինելով կազմաւկերպական-տեօրինչական գործառույթներով ն համաձայն 2012 թվականի հուլիսի 2Լին գործատու՝ ՀՀ Շիրակի մարզի մարզպետարանի հետ կնքված աշխատանքային թիվ 5 ցտպայմանագրի ՓԲ ընկերությունում իրականացնելով աշխավտղների աշխատանքի ընդոււմման ն աշխատանքից ազատման գործառույթներ, տփնօրինելով ընկերության գույքի, այդ թվում նան ֆինանսական միջոցները ընկերությունում որպես սանիտար աշխատող Նորիկ Հարությունյանին առաջարկել է պայմաններ հերագա աշխատանքը շարունակելու համար, մասնավորապես՝ պահանջել է իրեն տալ յուրաքանչյուրն ամսվա աշխատավարձի գումարը, իսկ որպես նրա աշխատավարձի գումար կհանդիսաւնա, մահացած անձանց հարազատների կողմից կատարվող դիահերձումների դիմաց որպես երախտագիտության դրսնորում փրվող գումարները, հակառակ դեպքում սպառնալով ազատել աշխավաւնքից:

Համաձայնության գալով Նորիկ Հարությունյանի հետ, կանխիկ

աշխատավարձ արանալու պայմաններում յուրաքանչյւր ամիս Նորիկ Հարությունյանը արորագրել է աշխատավարձի վճարման դրամարկղի ելքի օրդերում, սակայն գումարը չի վերցրել գանձապահ Նունն Վարդանյանից, պատճառաբանելով, որ այն իր համաձայնությամը պետք է ստանա ընկերություն տնօրեն Աշուր Շահրազյաւնը: Դրանից հետո Աշոտ Շահրազյանն անձամը արացել է Նորիկ Հարությունյանի յուրաքանչյուր ամսվա աշխատավարձի գումարը:

Հանցավոր գործողությունները շարունակելու դիվմավորությաւմը, աշխատավարձերի գումարները րանկային փոխանցումներով կատարելու ժամանակ, Նորիկ Հարությունյանից պահանջել ն արացել է բանկային քարտելվ, դրանց գաղտնագրերը ն բանկոմավաեերից կանխիկացումներ կատարելու եղանակով մինչն Շիրակի մարզպետարանի կողմից ընկերությունում իրաւկանացվող

9

առւիտորական ատուգումի՝ 208 թվականի հոկտեմբեր ամիսն ընկած ժամանակահատվածը որպես կաշառք մաս՛մաս ստացել է ընդհանուր առանձնապես խոշոր չափերով՝ 5.159298 ՀՀ դրամ գումար (.)»:

7.3. Հ.Շարությունյանին ՀՀ նախկին քրեական օրենսգրքի 312-րդ հոդվածի 3- րդ մասի 1-ին կետով մեղադրանք է առաջադրվել այն արարքի կատարաման համար, որ «Նա, «Գյումրու պաթոլոգոանատոմիական լարորավտրիա» ՓԲ

ընկերությունում որպես սանիտար աշխատանքի ընդունվելու այնուհետն ծառայյությաւն գծով հռվանավորչության համար 2014 թվականի մարտի 03-ից մինչն 2018 թվականի հոկեվմբեր ամիսն ընկած ժամանակահավվածում պաշտոնաւտալը անձ հանդիսացող նույն ՓԲ ընկերության տնօրեն Աշոտ Շահրազյանին մաս-մաս տվել է ընդհանուր առանձնապես խոշոր չափերով` 53701775 ՀՀ դրամ կաշառք, որպիսի գործողություններն արտահայտվել են հեպնյալում

Այսպես

Աշոտ Շեւհբազյաւնը, 2012 թվականի հուլիսի 2Լից հանդիսանալով «Գյումրու պաթոլոգոանավտմիաւկան լաբորատորիա» ՓԲ ընկերության տնօրեն, օժտված լինելով կազմաւկերպական-տեօրինչական գործառույթներով ն համաձայն 2012 թվականի հուլիսի 2Լին գործատու՝ ՀՀ Շիրակի մարզի մարզպետարանի հետ կքնված աշխատաւնքային թիվ 5 պայմանագրի, ՓԲ ընկերությունում իրականացրել է աշխափողնեի աշխատանքի րնդոււման Օ։ն աշխատանքից ազատմուն

գործառույթներ, փնօրինել է ընկերության գույքը, այդ թվում՝ նան ֆինանսական միջոցները:

2014 թվականի մարտ ամսին Համլեր Հարությունյանից տեղեկանալով ընկերությունում որպես սանիտար աշխավաւնքի ընդունվելու ցանկության մասին, վերջինիս առաջարկել է պայմաններ, մասնավորապես` պահանջել է իրեն տալ յուրաքանչյուր ամսվա աշխատավաճձի գումարնե, իսկ որպես նրա աշխատավարձի գումար կհանդիսանա մահացած անձանց հարազատների կողմից կատարվող դիահերձումների դիմաց որպես երախտագիտության դրսնորում տրվող գումարները, հակառակ դեպքում հրաժարվել է ընդունել աշխատանքի:

10

Համաձայնության գալով Համլեր Հարությունյանի հետ, կանխիկ

աշխատավարձ ստանալու պայմաններում լուլւաքանչյուր ամիս Համլետ Հարությունյանը արորագրել է աշխատավարձի վճարման դրամարկղի ելքի օրդերում, սակայն գումարը չի վերցրել գանձապահ Նունն Վարդանյանից, պատճառաբանելով, որ այն իր համաձայնությամը պետք է ստանա ընկերություն տնօրեն Աշուր Շահրազյաւնը: Դրանից հետո Աշոտ Շահրազյանն անձամը արացել է Նորիկ Հարությունյանի յուրաքանչյուր ամսվա աշխատավարձի գումարը: Հանցավոր գործողությունները շարունակելու դիվաւվորությաւմի, աշխատավարձերի գումարները րանկային փոխանցումներով կատարելու պայմաններում, Հաւմլեր Հարությունյանից պահանջել ն ատացել է բանկային քարտերը: Դրանից հետո նկատի ունենալով որ Համլետ Հարությունյանը ֆինանսական խնդիրներ ունի բանկի հետ ն աշխատաւվարձի գումարները քարտին փոխանցելուց հետո կարող են գանձվել ն հնարավորություն չի ունենա արանալ կաշաոք հանդիսացող գումարները, Համլետ Հարությունյանից պահանջել է դիմում ներկայացնել իր անվամի` աշխատավարձի գումարի ընկերության դրամարկղից կանխիկ արանալու թույլվվություն փալու վերաբերյալ: Դիմումը ներկայացնելուց հետո Համլետ Հարությունյանը կրկին յուրաքանչյուր ամիս արորագրել է աշխատավարձի վճարման դրամարկղի ելքի օրդերում, սակայն գումարը չի արացել: Աշոտ Շահբազյանն անձամբ ատփանալով Համլետ Հարությունյանի աշխատավարձի գումարը մինչն Շիրակի մարզպետարանի կողմից ընկերությունում իրականացվող առւիտորական ատուգումի՝ 208 թվականի հոկտեմբեր ամիսն ընկած ժամանակահատվածը որպես կաշառք մաս՛մաս ստացել է ընդհանուր առանձնապես խոշոր չափերով՝ 3.701775 ՀՀ դրամ գումար: (...»"

8. Առաջին ատյանի դատարանը 2023 թվականի նոյեմբերի 6-ի դատական ակտում արձանագրել է հետնյալը. «(...) (Թ/են գործող ՀՀ քրեական օրենսգրքի 436- րդ հոդվածով որպես կաշառք տալու հանցակազմի ծանրացնող ն առավել ծանրացնող հանգամանքներ են նախատեսված խոշոր չափր ն առանձնապես խոշոր չափը, սակայն օրենադրի կողմից չի սահմանվել, թնե հանցակազմի առարկայի որ Տե՛ս նյութեր, 1-ին հատոր, թերթեր 147-157:

1

չափե է համարվում խոշոր, որը՝ առանձնապես խոշոր: Մասնավորապես, գործող ՀՀ քրեական օրենսգրքի հատուկ մասով կաշառք վալու հանցակազմի մասով որեէ չափ սահմանված չէ, իսկ նույն օրենսգրքի 3-րդ հոդվածի Լին մասի 17-րդ կետով սահմանված չափերը վերարերելի չեն կաշառք տալու հանցակազմին, քանի որ «հանցավոր ճանապարհով ձեռք բերված կամ արացված գույք կսւմ օգում չաւփ» եզրույթը որնէ կերպ չի կարող նույնացվել կաշառք վալու դեպքում կաշառքի առարկայի չափի հետ: Այսպիսով, Դատարանը փաստում է, ոլչ գործող ՀՀ քրեական օրենսգրքով սահմանված չէ կաշառք տալու հանցակազմի առարկա կաշառքի չափր, իսկ նշված օրենսդրական բացը չի կարող հաղթահարվել դատական մեկնաբանման միջոցով:

Վերոգրյալի հաշվառմամբ Դավարանն արձանագրում է, որ գործող ՀՀ քրեական օրենսգրքի 436-րդ հոդվածի իմաատով խոշոր չափ ն առանձնապես խոշոր չափ հասկացությունների բովանդակությունը նույն օրենսգրքի ընդհանուր կամ հատուկ մասում սաւհմանվաւծ չլինելն օրենադրական բաց է, ուստի 436-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետր ն 3-րդ մաւսի 2-րդ կետր չեն համապատասխանում իրավական որոշակիության սկզբունքին, հետնաբար դրանք անձին մեղսագրվել չեն կարող:

Ը:) Լ Դատարանը գտնում է, որ գործող ՀՀ քրեական օրենսգրքի կարգավորումների պարազայում ՀՀ քրնական օրենսգիքի 179-րդ հոդվածի իմաարով խոշոր չափ պեվք է դիտարկել 5 միլիոն ՀՀ դրամը չգերազանցող գումարը, իակ առանձնապես խոշոր չափ` 5 միլիոն ՀՀ դրամը գերազանցող գումարը:

Նախորդ կետում մեջբերված ն վերլուծված փատրական հանգամանքների գնահատելով այն որոշմամբ վկայակոչված իրավանորմերի ն ՀՀ վճռաբեկ դափարանի իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո՝ Դատարանն արձանագրում է, որ րազ մեղադրական եզրակացության՝ Էլլա Սարկիսյանի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-179-րդ հոդվածի 3Դրդ մասի Լին կերով մեղսագրված արարքը (համապատասխանում է գործող ՀՀ քրեական օրենսգրքի 46-256-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետին) ավարտվել է 2018 թվականի սեպտեմբերին:

Ամբաստանյալ Էլլա Սարկիսյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-179-րդ հոդվածի իղ մասի Էին կերով (համապատասխանում է գործող ՀՀ քրեական օրենսգրքի

12

46-256-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետին) մեղսագրված՝ որպես միջին ծանրության հանցագործության համար ՀՀ քրեական օրենսգրքի 72-րդ հոդվածի Լին մասի 2-րդ կետով նախատեսված քրեական պավզտասխաւնավպտվության ենթարկելու հնգամյա ժամկետը լրացել է 2023 թվականի սեպտեմբերին: Այդ պահի դրությամբ նրա նկատմամի կայացված օրինական ուժի մեջ մտած մեղադրական դատավճիո չի եղել, մինչն քրեական պատասխանավպտվության ենթարկելու վաղեմության ժամկերն անցնելն Էլլա Սարկիսյանի կողմից միջին ծանրության, ծանր կամ առանձնապես ծանր հանցանք կատարած լինելու քննությունից կամ դատից խուսափելու վերաբերյալ ապացույցներ կամ փաարարկներ Դատարանին չեն ներկայացվել: Այլ կերպ ասած քրեական գործով ձեռք բերված ապացույցներով, այլ փաստական տվյալներով ն րապ. 2023 թվականի նոյեմբերի 06-ի՝ ՀՀ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոնի օպերատիվ տեղեկատու քարտադարանում առկա տեղեկատվության չի հաարատմվում վաղեմության ժամկետի ընթացքը կասեցված կամ ընդհատված լինելու հանգամանքը:

Հետփնաբար` ամբաստանյալ Էլլա Սարկիսյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-179-րդ հոդվածի 3րդ մասի Լին կետով (համապավտաւսխաւնում է գործող ՀՀ քրեական օրենսգրքի 46-256-իդ հոդվածի 2րդ մասի 3րդ կետին) հարուցված քրեական հետապնդում: պետք Լ դաղդարեցնել՝` քրեական պատասխանաւտվության ենթարկելու վաղեմության ժամկետներն անցած լինելու հիմքով՝ նկատի ունենալով, որ սույն գործով առկա Լ նան վաղեմության ժամկետն անցնելու հիմքով քրեական հետապնդումը դադարեցնելու դատավարական պայման, այն է՝ ամբաարանյալի համաձայնությունը. ամբաստանյալ Էլլա Սարկիսյանը դատական նիարի ընթացքում չի առարկել ն տվել է իր համաձայնությունը, որպեսզի այդ հիմքով իր նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցվի:

Անդրադառնալով ամբատրանյալ Կարապետ Պալոյանի նկատմամի ՀՀ

քրեական օրենսգրքի 38179-րդ հողվածի 3Դրդ մասի Լին կետով հարուցված քրեական հետապնդումը դադարեցնելու հարցին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ րար մեղադրական եզրակացության Կարապետ Պալոյանին ՀՀ քրեական

3

օրենսգրքի 58-179-րդ հոդվածի 3-րդ մասի Լին կետով մեղսագրված արարքը (համապատասխանում է գործող ՀՀ քրեական օրենսգրքի 46-256-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետին) ավարտվել է 2018 թվականի ապրիլին:

Ամբաստանյալ Կարապետ Պալոյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-179-րդ հոդվածի 3րդ մասի Էին կերով (համապատասխանում է գործող ՀՀ քրեական օրենսգրքի 46-256-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետին) մեղսագրված՝ որպես միջին ծանրության հանցագործության համար ՀՀ քրեական օրենսգրքի 75-րդ հոդվածի Լ ին մասի 2-րդ կետով նախավտեսված քրեական պատաւսխաւնատվությաւն ենթարկելու հնգամյա ժամկետը լրացել է 2023 թվականի սեպտեմբերին: Այդ պահի դրությամբ երա նկատմամի կայացված օրինական ուժի մեջ մտած մեղադրական դատավճիռ չի եղել, մինչն քրեական պատասխանավվության ենթարկելու վաղեմության ժամկերն անցնելը Կարապետ Պալոյանի կողմից միջին ծանրության, ժանրը կամ առանձնապես ծանր հանցանք կատարած լինելու քննությունից կամ դատից խուսափելու վերաբերյալ ապացույցներ կամ փատրարկներ Դատարանին չեն ներկայացվել: Այլ կերպ ասած քրեական գործով ձեռք բերված ապացույցներով, այլ փաստական տվյալներով ն րատ 2023 թվականի նոյեմբերի 06-ի՝ ՀՀ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոնի օպերատիվ տեղեկատու քարտադարանում առկա տեղեկատվության չի հաարատմվում վաղեմության ժամկետի ընթացքը կասեցված կամ ընդհատված լինելու հանգամանքը:

Հետփնաբար` ամբաստանյալ Կարապետ Պալոյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-179-րդ հոդվածի 3րդ մասի Լին կետով (համապավտաւսխաւնում է գործող ՀՀ քրեական օրենսգրքի 46-256-իդ հոդվածի 2րդ մասի 3րդ կետին) հարուցված քրեական հետապնդում: պետք Լ դաղդարեցնել՝` քրեական պատասխանաւտվության ենթարկելու վաղեմության ժամկետներն անցած լինելու հիմքով՝ նկատի ունենալով, որ սույն գործով առկա Լ նան վաղեմության ժամկետն անցնելու հիմքով քրեական հետապնդումը դադարեցնելու դատավարական պայման, այն է՝ ամբաստանյալի համաձայնությունը. ամիաարանյալ Կարապետ Պալոյանը դատական նիստի ընթացքում չի առարկել ն տվել է իր

14

համաձայնությունը, որպեսզի այդ հիմքով իր նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցվի:

Անդրադառնալով ամբաստանյալ Նորիկ Հարությունյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 312-րդ հոդվածի 3-րդ մասի Լին կերով հարուցված քրեական հետապնդումի դաղարեցնելու հարցին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ րար մեղադրական եզրակացության` Նորիկ Հարությունյանին մեղսագրվող ՀՀ քրնական օրենսգրքի 312րդ հոդվածի 3րդ մասի Լին կետով նախատեսված արարքը (համապատասխանում է գործող ՀՀ քրեական օրենսգրքի 436-րդ հոդվածի Լին մասին) ավարտվել է 2018 թվականի հոկտեմբերին:

Ամբաստանյալ Նորիկ Հարությունյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 312-րդ հոդվածի 3րդ մասի Էին կերով (համապատասխանում է գործող ՀՀ քրեական օրենսգրքի 436-րդ հոդվածի Լին մասին) մեղսագրված՝ որպես միջին ծանրության հանցագործության համար ՀՀ քրեական օրենսգրքի 72-րդ հոդվածի Լին մասի 2-րդ կետով նախատեսված քրեական պավզտասխաւնավպտվության ենթարկելու հնգամյա ժամկետի լրացել է 2023 թվականի հոկտեմբերն: Այդ պահի դրությամի նրա նկատմամի կայացված օրինական ուժի մեջ մտած մեղադրական դատավճիո չի եղել, մինչն քրեական պատասխանավպտվության ենթարկելու վաղեմության ժամկերն անցնելը Նորիկ Հարությունյանի կողմից միջին ծանրության, ծանը կամ առանձնապես ծանր հանցանք կատարած լինելու քննությունից կամ դատից խուսափելու վերաբերյալ ապացույցներ կամ փատրարկներ Դատարանին չեն ներկայացվել: Այլ կերպ ասած քրեական գործով ձեռք բերված ապացույցներով, այլ փաստական տվյալներով ն րատ 2023 թվականի նոյեմբերի 06-ի՝ ՀՀ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոնի օպերատիվ տեղեկատու քարտադարանում առկա տեղեկատվության չի հաարատմվում վաղեմության ժամկետի ընթացքը կասեցված կամ ընդհատված լինելու հանգամանքը:

Հետնաբար՝ ամբաստանյալ Նորիկ Հարությունյանի նկավմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 312-րդ հոդվածի 3-րդ մաւսի Լին կետով (համապատասխանում է գործող ՀՀ քրեական օրենսգրքի 436-րդ հոդվածի Լին մասին) հարուցված քրնական հետապնդում, պեփք է դադարեցնել՝ քրեական պատասխանատվության

5

ենթարկելու վաղեմության ժամկետներն անցած լինելու հիմքով՝ նկատի ունենալով, որ սույն գործով առկա է նան վաղեմության ժամկելրն անցնելու հիմքով քրեական հետապնդումի դադարեցնելու դատավարական պայման, այն Լ՝ ամբաստանյալի համաձայնությունը. ամբաստանյալ Նորիկ Հարությունյանը դատական նիստի ընթացքում չի առարկել ն տվել է իր համաձայնությունը, որպեսզի այդ հիմքով իր նկատմամի քրեական հետաւպնդումը դադարեցվի:

Անդրադառնալով ամբաստաւնյալ Համլետ Հարությունյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 312-րդ հոդվածի 3-րդ մասի Լին կերով հարուցված քրեական հետապնդումի դաղարեցնելու հարցին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ րար մեղադրական եզրակացության Համլեր Հարությունյանին մեղսագրվող ՀՀ քրեական օրենսգիքի 312-րդ հոդվածի 3-րդ մասի Էին կետով նախատեսված արարքը (համապատասխանում է գործող ՀՀ քրեական օրենսգրքի 436-րդ հոդվածի Լին մասին) ավարտվել է 2018 թվականի հոկտեմբերին:

Ամբաստանյալ Համլետ Հարությունյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 312-րդ հոդվածի 3րդ մասի Էին կերով (համապատասխանում է գործող ՀՀ քրեական օրենսգրքի 436-րդ հոդվածի Լին մասին) մեղսագրված՝ որպես միջին ծանրության հանցագործության համար ՀՀ քրեական օրենսգրքի 72-րդ հոդվածի Լին մասի 2-րդ կետով նախատեսված քրեական պավզտասխաւնավպտվության ենթարկելու հնգամյա ժամկետը լրացել է 2023 թվականի հոկտեմբերին: Այդ պահի դրությամբ երա նկատմամի կայացված օրինական ուժի մեջ մտած մեղադրական դատավճիո չի եղել, մինչն քրեական պատասխանավպտվության ենթարկելու վաղեմության ժամկերն անցնելը Համլետ Հարությունյանի կողմից միջին ծանրության, ծանը կամ առանձնապես ծանր հանցանք կատարած լինելու քննությունից կամ դատից խուսափելու վերաբերյալ ապացույցներ կամ փատրարկներ Դատարանին չեն ներկայացվել: Այլ կերպ ասած քրեական գործով ձեռք բերված ապացույցներով, այլ փաստական տվյալներով ն րատ 2023 թվականի նոյեմբերի 06-ի՝ ՀՀ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոնի օպերատիվ տեղեկատու քարտադարանում առկա տեղեկատվության չի հաարատմվում վաղեմության ժամկետի ընթացքը կասեցված կամ ընդհատված լինելու հանգամանքը:

16

Հետնարբար՝ ամիաստանյալ Համլետ Հարությունյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 312-րդ հոդվածի 3-րդ մաւսի Լին կետով (համապատասխանում է գործող ՀՀ քրեական օրենսգրքի 436-րդ հոդվածի Լին մասին) հարուցված քրնական հետապնդում, պեփք է դադարեցնել՝ քրեական պատասխանատվության ենթարկելու վաղեմության ժամկետներն անցած լինելու հիմքով՝ նկատի ունենալով, որ սույն գործով առկա է նան վաղեմության ժամկելրն անցնելու հիմքով քրեական հետապնդումի դադարեցնելու դատավարական պայման, այն Լ՝ ամբաստանյալի համաձայնությունը. ամբաարանյալ Համլետ Հարությունյանը դատական նիստի ընթացքում չի առարկել ն տվել է իր համաձայնությունը, որպեսզի այդ հիմքով իր նկատմամի քրեական հետապնդումը դադարեցվի: (...)»-:

9. Վերաքննիչ. դատարանը վիճարկվող որոշմամբ արձանագրել է. «(..) Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ. 2003 ն 2021թվականներին ընդունված քրեական օրենսգրքերի՝ համապատասխանաբար 75րդ ն 83րդ հոդվածների համեմատական, իրավական վերլուծություն, վկայում է, որ 2021 թվականին ընդունված քրեական օրենսգիրքը քրեական պազմասխանապվությունից ազավեղու վաղեմության ժամկետների մասով տվյալ դեպքում անձի վիճակը վատթարացող օրենք է ն կիրառելի չէ ամիաստանյալների նկատմամի, քանի որ նախ՝ սահմանում է քրեական պատասխանապվությունից ազատելու վաղեմության ավելի երկար ժամկետներ, բացի այդ՝ վաղեմության ժամկետը, ի տարբերություն 2003 թվականին ընդունված քրեական օրենսգրքի, հաշվարկվում է մինչն անձի նկատմեւմը քրեական հետապնդում հարուցելու մասին որոշում կայացնելը: Հետփնարբար Վերաքննիչ դատարանի համար ընդունելի է Առաջին ատյանի դատարանի այն տեսակետը, որ տվյալ դեպքում քննարկվող մասով կիրառելի է 2003 թվականին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի՝ վաղեմության ժամկետների կիրառման վերաբերյալ դրույթները: Ինչ վերաբերում է Բողոքարբերի այն փաստարկին, որ Առաջին ատյանի դատարանը ՀՀ քրեական օրենսգրքի րդ ն րդ հոդվածների դրույթների խախտմամը միաժամանակ կրկնակի հետադարձ ուժ է փվել նախկին քրեական օրենսգրքի դրույթներին, ապա Վերաքննի։ դատարանը, այս մաստվ իր 2 Տե՛ս նյութեր, հատոր 1-ին, թերթեր 193-208:

17

համաձայնություն է հայտնում ամրբասվանյալ Էլլա Սարկիսյանի պաշտպան Մամիկոն Մուրադյանի այն դիրքորոշմանը, որ օրենադրությամբ առկա չէ որնէ սահմանափակում, թե քանի անգամ է թույլափտրեի առավել մելմ կանոնի կիրառումը:

(-.) Վերաքննիչ դատարանը՝ նախ հարկ է համարում նշել, որ 2021 թվականին ընդունված քրեական օրենսգրքի 436-րդ հոդվածով սահմանված կաշառք տալու հանցակազմի պարագայում օրենսդիրը, որպես այղ հանցանքը որակյալ դարձնող հանգամանքներ դիտարկելով «խոշոր չափր» նե «առանձնապես խոշոր չափ», միննույն ժաւմանակ, օրենսգրքի հավմեկ մասում չի նախատեսել, թե խնդրո առարկա հանցակազմի առարկայի ո՛ր չափն է համարվումխոշոր, որը՝ առանձնապես խոշոր: Դրա հետ մեկտեղ հարկ է փապլել, որ նույն օրենսգրքի 3-րդ հոդվածի Լին մասի 17- րդ կետում օրենսդիրը սահմանել է հափշտակության, պատճառած գույքային վնասի կամ հանցավոր ճանապարհով ձեռք բերված կամ արացված գույքի կամ օգուտի չափերը, ինչից, սակայն, հետնում է, որ սահմանված այդ չափերը վերաբերելի չեն կաշառք տալու հանցակազմին, քանի որ «ռանցավոր ճանապարհով ձեռք բերված կամ արացված գույքի կամ օգուտի չափ» եզրույթը որնէ կերպ չի կարող նույնացվել կաշառք տալու դեպքում կաշառքի առարկայի չափի հետ: Այլ կերպ` Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ քննարկվող նորմը չի սահմանել կաշառք տալու հանցակազմի առարկա կաշառքի չափր:

Վերոգրյալի հետ մեկտեղ Վերաքննիչ դատարանը, հիմք ընդունելով Վճռաբեկ դատարանի ձնավորած ն վերր մեջբերված նախադեպային իրավական դիրքորոշումները, հարկ է համարում նշել, որ փվյալ դեպքում առկա օրենսդրական բացը չի կարող վերացվել, հաղթահարվել կամ լրացվել դատական մեկնաբանման միջոցով, քանի որ օրինականության սկզբունքի անքակվելի տարին է քրեական օրենքը փարածական մեկնաբանելու ն անալոգիայով կիրառելու արգելքը: Ընդ որում, պետք է փաարել, որ 2021 թվականին ընդունված քրեսւկան օրենսգրքի 4-րդ հոդվածի 3-րդ մասն ուղղակիորեն արգելում է քրեական օրենքի ընդհանուր մասի նորմերի անալոգիայով կիրառումը, եթե դա վատթարացնում է անձի վիճակը:

18

Այսպիսով, հաշվի առնելով այն, որ «խոշորչամխ ն «աւռանձնապես խոշորչափ» հասկացություններն ինքնին ենթադրում, են չափելի երնույթներ, ն դրանք, օգտագործվելով քանակի, կշոի կամ արժեքի հատկանիշներով օժտված առարկաների բնութագրելի, գ պայմանավորված չեւ գործի կոնկրետ հանգամանքներով ն օրյեկտիվորեն կարող են սահմանվել դրանցից վերացարկված, նկատի ունենալով նան, որ քրեական օրենքի տարածական մեկնաբանումը ն ընդհանուր մասի նորմերի` անձի վիճակի վատթարացման դեպքում անալոգիայով կիրառելը անթույլատրելի է՝ Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ 2021 թվականին ընդունված քրեական օրենսգրքի 436-րդ հոդվածի իմատրով «խոշոր չափ» ն «առանձնապես խոշոր չավ հասկացությունների րովանդակությունը նույն օրենսգրքի ընդհանուր կամ հատուկ մասում սահմանված չլինելը օրենսդրական բաց է, որի հերնանքով նշված օրենսգրքի 436-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետր ն 5-րդ մասի 2-րդ կերը չեն համապապտասխաունում իրավական որոշակիության ակզբունքին (բավարար չափով կանխատեսելի չեն), հերնարար նան դրանք անձին մեղադրելու հիմքեր հանդիսանալ չեն կարող:

(-) Այսպիսով, Վերաքննիչ դատարանը հանգում է հեվփնության, որ ամբաստանյալների նկատմամբ հարուցված քրեական :հեվապնդումները վաղեմության ժեաւմկետներն անցնելու հիմքով դաղարցնելու վերաբերյալ որոշում: կայացնելիս Առաջին ատյանի դատարանի կողմից թույլ չի տրվել դատական սխալ գործով կայացվել է օրինական դատական ակփտ, ուարի այն բեկանելու իրավաչափ հիմքերը բացակայում են: (...)»:

Վճռաբեկ դատարանի հիմնավորումները ն եզրահանգումը.

10. Սույն գործով Վճռաբեկ դատարանի առջն բարձրացված առաջին իրավական հարցը հետնյալն է. իրավաչա՛փ են արդյոք ստորադաս դատարանների հետնություննեն առ այն որ ամբաստանյալներ Հ.ՇՀարությունյանին ն Ն.Հարությունյանին ՀՀ նախկին քրեական օրենսգրքի 312-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 5 Տե՛ս նյութեր, հատոր 2-րդ, թերթեր 92-119:

19

Լին կետով մեղսագրվող արարքները համապատասխանում են ՀՀ գործող քրեական օրենսգրքի 436-րդ հոդվածի 1-ին մասին:

1. ՀՀ Սահմանադրության 72-րդ հոդվածի համաճձայն՝ «Ոչ ռք չի կարող դատապարտվել այնպիսի գործողության կամ անգործության համար, որր կատարման պահին հանցագործություն չի հանդիսացել: Չի կարող նշանակվել ավելի ծանր պապտիժ, քան այն, որը ենթակա էր կիրառման հանցանք կատարելու պահին: Արարքի պավպժելիությունը վերացնող կամ պատիժը մեղմացնող օրենքն ունի հետադարձ ուժ»:

«Մարդու իրավունքների ն հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայի 7-րդ հոդվածի համաձայն՝

«Ոչ ոք չպետք է մեղավոր ճանաչվի որնէ գործողության կամ անգործության համար, որը կատարման պահին գործող ներպերական կամ միջազգային իրավունքի համաձայն, հանցագործություն չի համարվել: (...)»:

ՃՇ գործող քրեական օրենսգրքի 4-րդ հոդվածի համաձայն՝

«Լ Ոչ ոք չի կարող ենթարկվել քրեական պատասխանապվության այն արարքի համար, որը կատարման պահին հանցանք չի համարվել:

2 Քրեական օրենքի Հատուկ մասի նորմերն անալոգիայով կիրառելն արգելվում է:

3 Քրեական օրենքի Ընդհանուր մաւսի նորմերը կարող են անալոգիայով կիրառվել, եթե դա չի վարթարացնում անձի վիճակը»:

Մեջբերված նորմեր, Վճռաբեկ դատարանը բազմիցս վերլուծության է ենթարկել իր նախադեպային որոշումների շրջանակներում` ընդգծելով, որ «չկա հանցագործություն ն պավփժ, եթե այն սաւհմանված չէ օրենքով» (ումաո ՕՂոշո, ոնն. քօօոճ. Տէո6 1656) կանոնը համընդհանուր ճանաչում ստացած հիմնարար սկզբունք է ն իրավունքի գերակայության կարնորագույն տարր, որը բացարձակ նշանակություն ունի մարդու իրավունքների պաշտպանության համակարգում, հետնաբար նշված սկզբունքից որնէ շեղում անթույլատրելի է: Արարքի հանցավորությունն ու պատժելիություն, պետք է նախատեսված լինեն իրավական որոշակիության չափանիշին բավարարող օրենքով, ինչը ենթադրում է, որ անձը համապատասխան

20

դրույթի տառացի ընկալումից ն, անհրաժեշտության դեպքում, դրա կապակցությամբ դատարանների տված մեկնաբանությունց պետք է հասկանա, թե որ գործողությունների ն անգործության համար է քրեական պատասխանատվություն նախատեսվում ն ինչ պատիժ կնշանակվի այդ գործողությունների կատարման ն/կամ անգործության համար":

Անդրադառնալով դատական մեկնաբանության սահմաններին ն օրենսդրական բացի հաղթահարման հիմնախնդրին՝ Վճռաբեկ դատարանն ընդգծել է, որ օրենքի՝ իրավական որոշակիության չափանիշին ։-բավարարեն առաջին հերթին օրենսդրական կարգավորման խնդիր է, իսկ դատական մեկնաբանումը լրացնող դերակատարություն ունի ՀԸ քրեական օրենսգրքի որնէ նորմում առկա օրենսդրական բացը չի կարող վերացվել, հաղթահարվել կամ լրացվել դարական մեկնաբանմեւն միջոցով, քանի որ օրինականության սկզբունքի անքակտելի փարրըն է քրեական օրենքը փարածական մեկնաբանելու ն անալոգիայով կիրառելու արգելքը:

Վերոնշյալի համատեքստում Վճռաբեկ դատարանը նշել է, որ եթե հանցակազմի պարտադիր հատկանիշը սահմանող հասկացության

բովանդակության քացահայտումի կախված չէ գործի կոնկրեւլ, հանգամանքներից, կարող է սահմանվել դրանցից վերացարկված, սակայն սահմանված չէ օրենքով, դատարանը, չունենալով գնահատման օբյեկտիվ չափանիշներ, զրկված է դրանք մեկնաբանելու հնարավորությունից: «Խոշոր չափ» ն «առանձնապես խոշոր չափ» հասկացություններն ինքնին ենթադրում են չափելի երնույթներ: Դրանք, օգտագործվելով քանակի, կշռ կամ արժեքի հատկանիշներով օժտված առարկաներ, բնութագրելիս, պայմանավորված չեն գործ, կոնկրետ հանգամանքներով ն օբյեկտիվորեն կարող են սահմանվել (ն սահմանվում են) դրանցից վերացարկված: Այսպես, ՀՀ քրեական օրենսգրքի հատուկ մասի մի շարք նորմերում օգտագործելով «խոշոր չափ» ն/ կամ «առանձնապես խոշոր չափ» 4 Տե՛ս, ողաանՏ ոամռոմտ, Վճռաբեկ դատարանի՝ Վարուժան Ավետիսյանի գործով 201 թվականի հոկտեմբերի 20-ի թիվ ՍԴ3/003/01/11, Դավիթ. Սիմիդյանի գործով 2014 թվականի դեկտեմբերի 16-ի թիվ ԵԷԴ/0122/01/13, Վարդան Ղազարյանի գործով 2015 թվականի փետրվարի 27ի թիվ ԱՎԴ/0002/01/14 որոշումները:

21

եզրույթները՝ օրենսդիրը միաժամանակ հստակ սահմանել է, թե կոնկրետ առարկայի որ չափն է համարվում խոշոր, որը՝ առանձնապես խոշոր: Հակառակ դեպքում իրավակիրառ մարմնի կողմից քննարկվող հասկացությունների կիրառումը